180 ratings (3.89 avg)
14 reviews

دانیال کوشیار

Add friend

دانیال’s Bookshelves

to-read‎ (0)

currently-reading‎ (6)

read‎ (180)

Stats | More…

دانیال is Currently Reading

دانیال کوشیار is currently reading

Authoritarianism: A Very Short Introduction

by James Loxton

bookshelves: currently-reading

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Jan 31, 2026 10:29AM

دانیال کوشیار is currently reading

نیمه تاریک ماه

by هوشنگ گلشیری

bookshelves: currently-reading

Reading for the 3rd time

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

دانیال کوشیار said: " هوشنگ گلشیری، فتح‌نامه‌ی مغان را آذرماه ۱۳۵۹ نوشته است: حدود دو سال از وقوع انقلاب ۵۷ گذشته، اسلامیتِ حا‌کمیت جدید با مدعای کسب قاطبه‌ی آرا تثبیت شده و به نظر این امر پایانی‌ست بر امکان وقوع امر نوی انقلابی و آغاز ریشه دوانیدن یک میل سیاسی خاص، تسخیر هوشنگ گلشیری، فتح‌نامه‌ی مغان را آذرماه ۱۳۵۹ نوشته است: حدود دو سال از وقوع انقلاب ۵۷ گذشته، اسلامیتِ حا‌کمیت جدید با مدعای کسب قاطبه‌ی آرا تثبیت شده و به نظر این امر پایانی‌ست بر امکان وقوع امر نوی انقلابی و آغاز ریشه دوانیدن یک میل سیاسی خاص، تسخیر سفارت آمریکا توسط آبای اولیه‌ی نیروهای خودسر، دولت موقت بازرگان را تسلیم این حقیقت تلخ می‌کند که "آرمانِ چندصداییِ دموکراتیک مجددا در برابر سنتِ مایل به تک‌صدایی و تمامیت‌خواهی شکست خورد" و در آخر شروع جنگ هشت ساله نیز به خوبی فرصت را برای قدرت نوباوه فراهم کرد تا به سادگی، زیر سرپوش وحدت ملی و بی‌التفاطی مردم نسبت به امور داخلی، تمام کِشته‌های نیروهای انقلابی را درو و کار "انقلاب" را یک‌سره کند.

فتح‌نامه‌ی مغان را می‌توان حکایت زوال آرمانشهرگرایی نسلی‌ دانست که تبارش تنیده در شکست‌های پی‌در‌پی بوده‌ و سنگینی این بار _به تشابه با عنصر تقدیر در تراژدی یونانی_ مجال رهایی را به او نمی‌دهد. نسلی که با عطف نظر به گزاره‌ای از خود نویسنده داستان، "مدام از قالبی به قالبی دیگر می‌ریختندش"، قالبی همه از یک جنس. نسلی سراسر مقهور سلطه‌ی سنتی تک‌صدا. و هم از این روست شاید که گلشیری داستان را با اشاره‌ای به سلطنت موبدان ساسانی، "فتح‌نامه‌ی مغان" نامیده‌ است __ "میراث گریه، آه... در قوم من، سینه به سینه بود".
نظم جدید با حفظ قوالب استبدادی حاکمیت پیشین و بزک‌‌کاری آن‌، خود را مدینه‌‌ی فاضله‌ی انقلابی‌ها می‌نمایاند. اما در آخر امر، صورت آنان را به خاک می‌مالد. بقای این چرخه‌ی تکرارشونده‌ی "طغیان نیروهای ترقی‌خواه - افول ساختار اسبتدادی قدیم - امیدواری توده‌ی مردم - شکست آرمان‌ها و سربرآوردن استبداد تازه" را در ارجاع مکرر شخصیت برات به حوادث پیرامون کودتای ۱۳۳۲ می‌توان دید.

ترفند زیرکانه‌ی گلشیری در بهره‌گیری از راوی و زاویه‌دیدی سیال مابین اول شخص مفرد و اول شخص جمع را نباید نادیده گرفت. گلشیری در این داستان، به شکلی رندانه از روایتِ "من" به "ما" گذر می‌کند تا وجه جمعی عقوبت تراژدی انقلاب را ملموس‌تر سازد. تاکید او بر استفاده‌ی غالب از ضمیر "ما" در جمع‌های سه چهار نفره عرق‌خوری و همچنین در ابعادی کلان‌تر مانند لحظه‌ی انقلاب و یا محاصره‌ی جماعت باده‌نوش در بخش انتهایی داستان، مخاطب را وادار می‌سازد که به تفکیک وقایع گذشته بر سیر وقایع این "ما" توجه بیشتری داشته باشد:

"ما"یی که در ابتدای داستان سودای، آزادی و مبارزه با نظام حاکم و استعمار جهانی را دارد. "ما"یی که در میانه‌ی راه نمی‌تواند پذیرای شکست آرمان‌هایش باشد و التجایش به عالم خیالات از شر تباهی واقعیت، سبب می‌شود که در وضعیتی متناقض‌نما، همزمان در جایگاه گوینده‌ی دروغ و پذیرنده‌ی آن دروغ در مقام یک واقعیت، قرار می‌گیرد. و "ما"یی فروپاشیده به "من"هایی جدا از هم که بر سر تمایلی که دیگر ممنوعه است و هنجارشکنانه _تجربه‌ی دوباره‌ی باده‌نوشی جمعی_ باز گرد هم‌ آمده‌اند. اما فرجام این خواستِ مستی و مخموری، فرجام این تکرار طغیان، این بار چیزی نیست جز ضربات هشیارکننده‌ی تازیانه‌ی شکست. ...more "

Aug 04, 2024 06:05AM · see review