داستان كوتاه discussion
گفتگو و بحث
>
اصلا این داستان کوتاه که میگن چیه؟
date
newest »
newest »
نگاهی به داستان کوتاه-نوشته خانممرضیه ی شیوایی
------------------------------------
بسیاری از کسانی که برای نخستین بار دست به نگارش داستان کوتاه می زنند و نیز آنان که با ادبیات سر و کار دارند نمی دانند داستان کوتاه چیست .
به جرات می توان گفت که در ادبیات چیزی دشوارتر از تعریف ساده داستان کوتاه نیست . اما به هر حال باید دانست که داستان کوتاه چیست و با دیگر کارهای ادبی چه تفاوتی دارد . بعضی از نویسندگان ، اصطلاحات قصه و داستان کوتاه را مترادف هم می دانند اما این طور نیست .
قصه ، روایت ساده و بدون طرح و نقشه ایست که به عهده ی حوادث و توصیف است و خواننده و شنونده هنگامی که آن را می خوانند یا به آن گوش فرا می دهند به پیچیدگی خاص و غافلگیری و اوج و فرود شخصی بر نمی خورند .
نمونه ی بارز این کار در ادبیات خارجی « ریپ وان وینکل » اثر واشنگتن ایروینگ و سرگذشت « روث » مقتبس از کتاب مقدس است . همان طور که نقاش با اشاره ی چند قلم حالتی را که می خواهد ترسیم می کند . نویسنده نیز به یاری مشتی کلمات می تواند حالت یا حالات شخصیتی را در شرایط و اوضاعی خاص مجسم کند .
طرح ممکن است بیان یا وصف زنده و مختصر حالت شخصی باشد که وضع هیجان آمیزی قرار گرفته است - مثلا مزار مادری که از مزار فرزندش دیدار می کند .
دزموند مک کارتی نویسنده و منتقد انگلیسی چندی پیش در مقاله ای تحت عنوان آثار نو چنین گفت : همیشه انتظار دارم به داستان کوتاهی بر بخورم که واقعا داستان کوتاه باشد ُ اما ایا انتظار کمتر بر آورده می شود . به صفحاتی بر می خورم که فقط به محیط و اشخاص پرداخته است .
داستان کوتاه به نظر من باید نکته ای داشته باشد . « هوام » معتقد است که داستان کوتاه باید چنان چیزی باشد که بتوان آن را در سر میز ناهار یا شام برای دوستان تعریف کرد : قصه ای باشد در پیرامون واقعه ای مادی و معنوی .
داستان کوتاه چیست؟نوشته آقای
شهرام مرادی
------------------------------------
داستان کوتاه یک اثر کوتاه تخیلی است که از پنج بخش اصلی تشکیل شده است: طرح، شخصیت،صحنه،درونمایه و سبک.
1- طرح: داستان به جز بیان قصه شامل یک طرح پایه داستانی به شرح زیر است که قابل بحث می باشد:
الف- داستان چطور شروع میشود؟
ب- کشمکش داستان بر سر چیست؟
پ- نقطه اوج داستان کجاست؟
ت- داستان چگونه پایان می یابد؟ و آیا این پایان باورپذیر، محکم و رضایت بخش است یا خیر؟
2-شخصیت: درباره شخصیت یا شخصیت های داستان صحبت کنید. درباره اینکه آنها چه کسی هستند و چه رفتاری دارند. برای شناخت شخصیت های داستان توجه کنید که آنها:
الف- چه می گویند.
ب- چه می کنند.
پ- چه چیزی درباره آنها گفته میشود.
البته شاید شخصیت های داستان چندان معمولی به نظر نمی رسد، چرا که شخصیت های یک داستان ممکن است به صور زیر باشند:
الف- نمادین ب- هجوآمیز و مسخره پ- تیپ
ت- واقع گرا ث- اغراق آمیز
3- صحنه (زمان و مکان): اگر زمان و مکان داستان عوض شود چه اتفاقی میافتد؟ پاسخ به این سوال به ما میگوید که آیا صحنه در طرح داستان دارای اهمیت میباشد یا خیر.
4- درونمایه: هدف نویسنده از بیان داستان چیست؟ درونمایههای فراوانی ممکن است وجود داشته باشند که در یک رمان به آنها پرداخته شود. بعضی از این درونمایهها عبارتند از:
الف- اخلاقی ب- سرگرمی پ- خنداندن
ت- شرح یک دنیای خیالی برای دور شدن از جریان روزمره زندگی
ث- تشریح یک شخصیت خاص
ج- شرح یک صحنه خاص و تاثیرش بر مردم و وقایع
در بررسی درونمایه هیچ گاه عنوان اثر را فراموش نکنید، چرا که اغلب خواننده را به سوی درونمایه اصلی هدایت میکند.
5- سبک: سبک روش نویسنده در نوشتن است. بحث کردن درباره عناصر یک داستان در ابتدا ممکن است بسیار سخت به نظر برسد. در زیر بعضی از موارد قابل بررسی عنوان شدهاند اما همواره بر مشاهده خود از روش نویسنده متکی باشید.
الف- آیا سمبولیسم مهم است؟
ب- سیر زمان در داستان خطی است یا متکی بر بازگشت به گذشته.
پ- زاویه داستان چیست؟ (اول شخص، سوم شخص دانای کل، سوم شخص دوربینی)
ت- آیا از اغراق در داستان استفاده شده است؟
ث- مهمترین عنصر داستان کدام است؟
ج- آیا داستان قابل پیش بینی و محکم هست؟
چ- نویسنده چطور از گفتگو استفاده میکند؟
ح- آیا نویسنده از طنز و شوخی استفاده کرده است؟ به چه نحوی؟
خ- آیا چیزی غیرعادی درباره شخصیتها وجود دارد؟
د- چه چیز دیگری درباره روش نویسنده میتوانید بگویید؟
رجوع شود به کتاب عناصر داستان جمال میر صادقی
خیلی مفید بود دوست عزیزم. من فکر می کنم متاسفانه کسی گوشش بدهکار نیست.
اول از همه يك تشكر بابت زخمتي كه كشيدي. بايد بگم كه كاملن با تو موافقم كه اكثر متن هايي كه اينجا مي خونم داستان نيستند. و اينكه به بهانه ي گريز از محدوديت ها يي كه قالب ها و يا اصول داستان نويسي ايجاد كردن هر نثري را داستان قلمداد كردن پاك كردن صورت مساله و هموار نكردن دشواري پروسه نوشتن است. هر تمريني نبايد در اولين تحرير و بدون كوچك ترين ويرايشي به مخاطب عرضه شود اين را من حتا با ديدي سخت گيرانه توهين به مخاطب مي دانم. ما بايد بر سر حداقل قواعدي توافق داشته باشيم تا بتوانيم متني را به عنوان داستان بررسي كنيم چرا كه در غير اين صورت هر متني چه بسا مقاله اي سياسي را مي توان داستاني رها از قيد و بند قواعد و قوانين دست و پا گير دانست.باقي بقايت
تکنیک خوبه اندیشه میاد پشت قضیه طرح شکل میگیره باید نوشت با چند اثر کوتاه ومختصر نمیتوان شاه کار خلق کرد مطالعه تجربه ودرنهایت روح خودتو باهاس بذاری برا نوشتن
مهدي عزيزميشه بگي اين حداقل قواعدي كه ميگي چيه؟ و داشتن چنين قواعدي در نوشته را چه كسي تعيين مي كنه؟
در جواب محمد عزیز و با اجازه ی مهدی:محمد جان هر داستانی خود تعیین می کند که چگونه نوشته شود و چگونه نقد. این مهم ترین قاعده است. تو نمی توانی یک اثر کلاسیک را با ملاک های یک اثر مدرن بسنجی و بالعکس. اما یک قسمت هم تکنیک است. تکنیک هم اندازه و ترازو ندارد. عناصر داستان و چگونگی پرداخت به آن ها این قسمت را می سازد. در این مورد گرفتن ایراد بسیار آسان است. مثلن اگر راوی اول شخص باشد و اتفاقی را تعریف کند که خارج از اتاق است، خروج از نظرگاه مرتکب شده که یک اشتباه تکنیکی ست. ممکن است در زبان ایرادهایی باشد. در لحن، در مکان و... نیز این ایرادها رایج اند. مثال بارز آن آقای بیضایی ست که زبانی شبه کهن دارد. زبانی که در نظر مربوط به عهد یزدگرد است اما در آن واژگانی استفاده می شوند که مربوط به قرن ها بعد هستند.
امیدوارم کمکی توانسته باشم بکنم. به هر حال یک داستان می تواند هر کدام از این عناصر داستان را نداشته باشد، اما این دلیل نمی شود که ضعف این عناصر را بتوان نادیده گرفت.
حالا به نظر شما چه جور داستانی جذاب تر از آب در میاد. من کلا از داستانهایی که توی پایان کار بتونن آدم را شکه کنند خوشم میاد.البته این کار هنر بزرگیه. مثل ساختن یک جوک یا آثار شرلوک هلمز! ولی کار باید بتونه خواننده را جذب کنه اگه بگم توی داستان کوتاه 50 درصد اهمیت پایان کاره. میتونم بگم درصد زیادی هم چند پاراگراف اول به خودش اختصاص میده کلا داستانی که تا آخر خونده نشه فنا میشه!
YouAreBeautiful
فكر مي كنم مباني داستان كوتاه مصطفي مستور هم براي دونستن بيشترراچع به داستان كوتاه بد نباشه
در جواب محمد و با تشکر از میلاد حداقل قواعد رو مسلمن من تعیین نمی کنم. هزاران داستان کوتاهی که پیش از این نوشته شده و خیلی از ما بهتران مصداق داستان دانسته اند تعیین می کنند. و برکسی پوشیده نیست که خیلی بهتر و دقیق تر از من در کتابهای تئوری این مباحث به خوبی توضیح داده شده اند. شاید بهترین نمونه هاش ( از نظر من که البته نظری قطعی نیست ) اینها باشند : 1- داستان کوتاه نوشته یان رید - ترجمه فرزانه طاهری 2- مجموعه 4 جلدی داستان و نقد داستان و کارگاه نقد گرد آوری و ترجمه احمد گلشیری 3- عناصر داستان تالیف جمال میرصادقی 4- هنر داستان نویسی تالیف ابراهیم یونسی 5- کتاب ارواح شهرزاد نوشته شهریار مندنی پور و علاوه بر این ها خواندن و بازخواندن این همه داستان کوتاهی که کم هم در دست رس نیست.
شاید بهترین و خلاصه ترین جواب به پرسش محمد فصل اول کتاب ارواح شهرزاد باشد که خلاصه ای از آن این است :
« نه پرسش ابوالهل
1- داستان از چه زاویه دیدی بیان شود بهتر است؟
2- داستان چرا روایت می شود ؟ یا پلات روایت داستان چیست؟
3- داستان از کدام زمان ماجرا آغاز شود بهتر است : از ابتدا ، به شیوه کلاسیک؟ از میانه ، یا از نقطه اوج ؟ یا از مرحله فرود ، یا مرحله گره گشایی؟ " ونه گوت" می گوید داستان را هرچه نزدیک تر به نقطه اوج شروع کنیم بهتر است. این سخنی است از سر کارکشتگی اما غیر قطعی . . .
4- زمان افعال روایت داستان چه زمانی باشد ؟ به عبارت دیگر راوی به نسبت ماجرای داستان برپله کدام زمان ایستاده باشد. ( بیشترین حظی که از این سوال بردم در مواجهه با بیگانه کامو بود.)
5- آیا در داستانم امکانات ایجاد تعلیق وجود دارد؟
6- نثر داستانم چه یا چه گونه باید و یا شاید باشد؟ لحن داستانم ، فضای داستانم ، . . . چه و چه گونه باید باشد؟
7- لایه دوم و احتمالن لایه های بعدی داستان چیست؟ ( تمثیل یا نماد چه چیزی است؟)
8- داستان به کدام درک ، مفهوم ، حس ، کشف ، و . . . خلاصه به کدام رنج و شادی مشترک انسان اشارت دارد؟ یا برعکس برآمده از کدام رنج یا شادی مشترک آدمی است؟
9- آیا داستان به داستان نوشته شده دیگری نزدیک نیست؟
باری اما در عمل این همه حسابگرانه نمی شود و نباید کار کرد وگرنه حاصل داستانی خواهد بود که از لحاظ قواعد و شگردها هیچ ایرادی ندارد اما جان و آن و خوان و خون ندارد.همه این نگره ها به قصد دانش و آگاهی و تجربه ، و به نیت اندیشیدن بر داستانمان و درنتیجه افزایش قدرت و گستره اندیشه بر داستانمان ، و به منظور مشاهده ی کامل تر پرسپکتیو داستانی است که می خواهیم بنویسیم. »
باقی بقایت.
به نظر من هر کسی میتونه یک داستان بنویسه. ولی این اصلا مهم نیست، مهم اینه که یک نفر اون داستان رو بخونه و لذت ببره آخه جون دلم هر چی که قلب شد، دل نمیشه
YouAreBeautiful
به نظر من این پست رو لازم داریم
ممنون از ماهور عزیز من به همه دوستان کتاب انواع ادبی از دکتر شمیسا برای آشنایی با انواع جدید و قدیمی ادبی از قبیل حماسه و رومانس و تراژدی و رمان و داستان کوتاه
و کتاب 5 جلدی داستان های محبوب من مجموعه داستان کوتاه و نقد آن کرد آوری علی اشرف درویشیان
را برای آشنایی با داستان کوتاه ونمونه های ایرانی خوب آن پیشنهاد می کنم.
راستش من کسی نیستم که به این راحتی ها دست بکشم.
برای همین رفتم دنبال اینکه بفهمم اصلا این داستان کوتاه که میگن چیه؟
به نظر من خیلی از نوشته های توی این گروه، جزء داستان کوتاه به حساب نمیان.
حالا چرا؟! خب مطالب زیر در مورد داستان کوتاه را بخونید تا متوجه بشید.
از دوستان عزیز هم خواهش میکنم در این مورد اظهار نظر کنند.
YouAreBeautiful