Το ποίημα "Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινοπώρου δείλι" του Κώστα Ουράνη και το τραγούδι από τα Διάφανα Κρίνα
Το ποίημα"Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινοπώρου δείλι" του Κώστα Ουράνη,δημοσιευμένο στις αρχές του 20ού αιώνα, αποτυπώνει βαθιά μελαγχολία καιμοναξιά, ενώ έγινε ευρέως γνωστό μέσα από τη μελοποίησή του από τους ΔιάφαναΚρίνα το 2000. Ο Κώστας Ουράνης, ψευδώνυμο του Κλέαρχου Νιάρχου (1890-1953),υπήρξε κεντρική φιγούρα της μεσοπολεμικής ποίησης, επηρεασμένος από τον ΣαρλΜπωντλαίρ.
Το ποίημαπεριγράφει τον θάνατο του ποιητή σε μια κρύα, φθινοπωρινή στιγμή μοναξιάς, μεβροχή και θορύβους δρόμου ως φόντο.
Θα πεθάνω έναπένθιμο του φθινοπώρου δείλι / μες την κρύα μου κάμαρα όπως έζησα: μόνος· / στηστερνήν αγωνία μου τη βροχή θε ν’ ακούω / και τούς γνώριμους θόρυβους πουσκορπάει ο δρόμος.Περιγράφειαδιάφορη κηδεία, φίλους που συνεχίζουν χαρτιά και συνάδελφο δημοσιογράφο πουγράφει σύντομο νεкρολογικό,ενώ οι γονείς του στο χωριό θρηνούν μόνοι. Κορυφώνεται με εικόνα από το Παρίσι, όπουμια ερωμένη του στέλνει γράμμα χωρίς να γνωρίζει ότι έχει πεθάνει.
Στους στίχους τουποιήματος κυριαρχεί η παρακμιακή ατμόσφαιρα της γενιάς του '20, με νοσταλγία,πλήξη και κοσμοπολιτισμό, εμπνευσμένο από Μπωντλαίρ: συμβολισμός, μελαγχολίακαι ανεκπλήρωτη φυγή. Το φθινόπωρο συμβολίζει μαρασμό, ενώ η μοναξιά εντείνεταιαπό αστικά τοπία και ξένα έπιπλα. Ο ρυθμός είναι λυρικός, με επαναλήψεις πουενισχύουν την εμμονή στον θάνατο.
Μελοποιήθηκε απότους Διάφανα Κρίνα στο άλμπουμ "Ευωδιάζουν αγριοκέρασα οι σιωπές"(2000), δίνοντας νέα πνοή στους στίχους σε ροκ ήχο και κάνοντας το ποίημα γνωστό σενεότερο κοινό. Παραμένει ανθολόγιο σε σχολικά βιβλία και μελετάται ως δείγμανεορομαντισμού.
Θα πεθάνω έναπένθιμο του φθινόπωρου δείλι
μεσ’ στην κρύα μου κάμαρα, όπως έζησα μόνος
στη στερνή αγωνία μου τη βροχή θε ν’ ακούω
και τον κούφιο τον θόρυβο που ανεβάζει ο δρόμος
Θα πεθάνω έναπένθιμο του φθινόπωρου δείλι
μέσα σ’επιπλα ξένα και σε σκόρπια βιβλία,
θα με βρουν στο κρεββάτι μου. Θε ναρθεί ο αστυνόμος
θα με θάψουν σαν άνθρωπο που δεν είχε ιστορία.
Απ’ τους φίλουςπου παίζαμε πότε-πότε χαρτιά
θα ρωτήσει κανένας τους έτσι απλά: «-Τον Ουράνη
μην τον είδε κανείς; Εχει μέρες που χάθηκε!…»
Θ’ απαντήσει άλλος παίζοντας: «-Μ’ αυτός έχει πεθάνει».
Μια στιγμή θακοιτάξουνε ο καθένας τον άλλον,
θα κουνήσουν περίλυπα και σιγά το κεφάλι,
θε να πουν: Τ’ ειν’ ο άνθρωπος!… Χτες ακόμα ζούσε!»
Και βουβά το παιγνίδι τους θ’ αρχινήσουνε πάλι.
Κάποιος θάναισυνάδελφος στα «ψιλά» που θα γράψει
πως «προώρως απέθανεν ο Ουράνης στην ξένη,
νέος γνωστός εις τους κύκλους μας, πούχε κάποτ’ εκδώσει
συλλογήν με ποιήματα πολλά υποσχομένην».
Κι αυτός θάναι οστερνός της ζωής μου επιτάφιος.
Θα με κλάψουνε βέβαια μόνο οι γέροι γονιοί μου
και θα κάνουν μνημόσυνο με περίσιους παπάδες
όπου θάναι όλοι οι φίλοι μου κι ίσως-ίσως οι οχτροί μου.
Θα πεθάνω έναπένθιμο του φθινόπωρου δείλι
σε μια κάμαρα ξένη στο πολύβοο Παρίσι,
και μια Κίττυ θαρώντας πως την ξέχασα γι’ άλλην
θα μου γράψει ένα γράμμα -και νεκρό θα με βρίσει.
ΒιογραφίαΚώστα Ουράνη
Ο Κώστας Ουράνηςγεννήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1890 στην Κωνσταντινούπολη, γιος του ΝικόλαουΝιάρχου από τα Πούλιθρα Κυνουρίας και της Αγγελικής Γιαννούση από το Λεωνίδιο.Φοίτησε στο Γυμνάσιο Ναυπλίου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στηΡοβέρτειο Σχολή και το Λύκειο Χατζηχρήστου στην Κωνσταντινούπολη, ενώ το 1908μετακόμισε στην Αθήνα και συνεργάστηκε με την εφημερίδα Ακρόπολις. Σπούδασεπολιτικές επιστήμες στη Γαλλία, Ελβετία και Βέλγιο, προσβλήθηκε από φυματίωσηστο Παρίσι και νοσηλεύτηκε στο Νταβός, όπου γνώρισε την πρώτη του σύζυγοΜανουέλα Σαντιάγκο· αργότερα παντρεύτηκε την Ελένη Νεγρεπόντη (Άλκης Θρύλος).
Εργάστηκε ωςδημοσιογράφος, διευθυντής στον Ελεύθερο Λόγο, ανταποκριτής και πρόξενος στηΛισαβόνα (1920-1924), ενώ ταξίδεψε εκτενώς και έγραψε ταξιδιωτικά έργα όπως"Sol y Sombra" και "Γλαυκοί Δρόμοι". Πέθανε στις 12 Ιουλίου 1953 απόκαρδιακή προσβολή στο σανατόριο Παπανικολάου, αφήνοντας πλούσιο έργο σε ποίηση,πεζογραφία, κριτική και μεταφράσεις.
