Milli Mücadele Hatıraları Quotes

“Mesele Anlaşılmıştı

Mustafa Kemal Paşanın bu telgrafından sonra vaziyet tavazzuh etmişti. Komünizm ve bolşeviklik lehinde hariçten ve dahilden bilir bilmez insanların memleketimizde yapmış oldukları gizli tahrikat o kadar çoğalmıştı ki, milletimizin muhtaç bulunduğu birlik ve sükûnun ihlâl edileceğinden korkulmuştu. Bu cereyanları resmî bir komünist partisinde toplayarak muzır bir istikamette yürütülmemesi düşünülmüş ve sırf bir tedbir olmak üzere resmî bir parti kurulmuştu. Belki daha benim bilmediğim sebepler de vardı. Bunları Ankarada anlamağa çalışacaktım. Fakat şunu söylemek mecburiyetindeyim ki, bir taraftan memleketimizde alıp yürümüş olan bolşevik cereyanlarına iyi bir istikamet vermek için resmen ve alenen bu tedbirlerle beraber diğer tarafta an'anelerimize bağlı olan ve ekseriyeti teşkil eden vatandaşlarımızın gösterecekleri şiddetli muhalefet ve mukabele, iyice düşünülmek lazımgelirdi.”
― Ali Fuat Cebesoy, Milli Mücadele Hatıraları

“Hakkı Behiç Bey Komünist Fırkasını Nasıl Kurduğuna Anlatıyor

Resmî Türkiye Komünist partisinin teşekkülü hakkındaki bahsimize son vermeden evvel bir hususu daha açıklamak isterim. Hatıratımın bundan evvelki kısımlarında, büyük elçi olarak Moskovaya hareket edeceğim sıralarda Hakkı Behiç Beyle konuştuğumu, kendisinden Yeşil ordu cemiyetinin ne şekilde kurulduğunu ve neden lağvedildiğini dinlediğimi anlatmıştım. Hakkı Behiç Bey bana aynı gün, Komünist Fırkası hakkında da izahat vermiş ve şöyle demişti:

'Yeşil Ordu cemiyeti lağvedildikten bir müddet sonra Mustafa Kemal Paşa, komünist namile ve tamamen Rus inkılâbının aynını istihdaf etmek şartile bir fırkanın teşkilini bana teklif etmişti. Bu teklif, Rusyadan gelmekte olan bir tehlikenin ilham ettiği bir fikir mahsulü ve siyasî zaruret şeklinde olarak izah edilmişti. Ben de bu vazifeyi bir fedakarlık telâkki ve kabul etmiştim. Çünkü komünist fırkası namına ortaya çıkmakla çok kuvvetli husumetleri üzerime çekecektim. Bu fırkanın bizim memlekette gayesine göre bir idare şekli vücude getirmesi âdeta muhal iken, ben muhali temenni eden bir adam vaziyetinde kalacaktım. Komünizm haricinde hiçbir fırka namına bir daha hayatı siyasîyeye çıkamamak ıstırarına düşecektim. Bunların hepsini düşündüm. Fakat reddedersem o sırada memleket için bir takım faydalar temin edebilmesi memul bir hizmetten çekiniyor gibi bir vaziyet almaktan korkarak kabulü muvafık buldum. Teşkilata başladık. Rus sefaretinin el altından idare ettiği zümreler vardı. Yeşil Ordunun tatili faaliyet kararını kabul etmiyen azası vardı. Çerkes Ethemin milli kuvvetleri etrafında dönen bilir, bilmez bolşevik cereyanları vardı. Bunların hepsini toplamak, makul ve salim maceralara sokmak ve memlekette Rus bolşevizmi ile Müslüman sosyalizmini tefrik edebilmek mühim bir iş olacaktı. Benimle çalışan arkadaşlarım arasında çok miskin ve hasis hislerle faaliyetimizi tehir edenler bulunmasına, bunların az veya çok şuradan, buradan teşvik ve müzaheret de görmüş olmalarına rağmen bu meselede sonuna kadar sebat etmeği bir namus borcu bilmiştim.”
― Ali Fuat Cebesoy, Milli Mücadele Hatıraları