Status Updates From Émile ou de l'éducation

Coşkulu bir Tanrı inancı var, ancak kurumsal dine karşı mesafeli ve eleştirel. Tuhaf ve anakronik bir benzetme olacak ama Alevi-Bektaşi inancının özüyle birebir örtüşen şeyler söylüyor; bu söylediklerini de “doğal din” olarak tanımlıyor.

Sanıyorum ki Rousseau’nun, yaşadığı döneme göre, yaptığı en önemli katkılardan biri insanın doğuştan iyi ve ahlaklı olduğunu savunması... İnsanın içinde elbette kötülük de vardır, ancak bu kötülük toplumsal yaşamdan kaynaklanan hırs ve tutkularla palazlanır, diyor. Toplum bozucu etkiye sahip olduğuna göre de, doğaya dair ve ona uygun bir eğitimi savunuyor.

“Evren’de hiçbir varlık yoktur ki bir bakımdan tüm öteki varlıkların ortak merkezi gibi düşünülmesin; öyle ki bu (diğer) varlıklar onun etrafında düzenlenmişlerdir ve tümü karşılıklı olarak birbirlerinin hem amacı hem de aracıdırlar.”
Rousseau’nun varlıktan kastı insan değil, doğadaki farklı türler.

“(...) metafiziğin anlaşılmaz, bozuk dili hiçbir zaman tek bir gerçeği bile keşfettirmedi ve felsefeyi saçma sapan şeylerle doldurdu. İçerdikleri tumturaklı sözleri çıkardıktan sonra, insan bu saçmalıklardan utanıyor.”

Platon’un idesine karşı çıkıyor, Aristotelesçi..

Ağır ağır devam...

“Ama hıristiyan olduğunu açıkça söyleyen çocuk neye inanıyor? Kendisine söyletilen şeyleri o kadar az anlar ki, tersini söyleseniz, yine seve seve kabul edecektir. (...) Bir çocuk tanrıya inandığını söylerse, tanrıya değil, ona Tanrı denen bir şeyin varolduğunu söyleyen Pierre’e ya da Jacques’a inanır”

“Can sıkıcı bir budalalığı betimlemem gerekseydi, çocuklarına din dersi veren bir bilgiçi betimlerdim. (..) insanın yalnızca anlaması değil, inanması da olanaksız gizler vardır, bunları çocuklara öğretmekle, onlara erkenden yalan söylemeyi öğretmek dışında birşey kazanıldığını düşünmüyorum.”