Status Updates From بهشت (کمدی الهی، #3)

آن‌کس که چنین فروغی را دیده باشد، چنان شود که بعد از آن هرگز به خاطر دیداری دگر، دیده از این دیدار بر تواند گرفت
(کمال سعادت روحانی آدمی دیدار جوهر الهی است، و ممکن نیست که آن‌کس که این جوهر الهی را ببیند دیگر دیده از آن بر تواند گرفت؛ زیرا که هر چیز دیگری که جایگزین آن شود یا ناقص است و یا معیوب.)

چنان‌که گوسپندان نادان، در حالی از چراگاه بازمی‌گردند که فقط باد خورده‌اند، ولی اینان را بی‌خبری از خسرانی که از این راه می‌برند، عذری مواجه نتواند بود
(مردم عامی در بازگشت از مجلس وعظ گرسنه‌اند؛ زیرا که به‌جای خوراک و علف واقعی فقط باد خورده‌اند، ولی این عذر که ما به صحت یا سقم آنچه شنیدیم واقف نبودیم)

از اینجا، در همه‌ی چراگاه‌ها گرگانی تیزدندان در جامه‌ی شبانان عیان‌اند؛ (کشیشانی که در لباس روحانیت فقط در اندیشه‌ی اندوختن مال و تامین شهوات خویش‌اند) آوخ، از دفاع الهی! چرا به خواب رفته‌ای؟ (خداوندا، پس چرا از حیثیت و تقدس کلیسای خودت دفاع نمی‌کنی؟)

ایمان جوهر امیدها است و برهان نادیده‌ها؛ این است آنچه بر من ذات ایمان می‌نماید

ایمان جوهر امیدها است و برهان نادیده‌ها؛ این است آنچه بر من ذات ایمان می‌نماید

برای چه چهره‌ی من چندان سرمست عشقت کرده است که دیگر به‌سوی گلزار زیبایی که با انوار مسیح پر گل می‌شود نمی‌نگری؟
(چرا توجه خود را تنها به چهره‌ی من معطوف کرده‌ای (بئاتریس) و بدین گلزاری (فلک ثوابت یا به‌طور کلی آسمان) که بر اثر تابش خورشید وجود مسیح از آن گل‌های بی‌شمار (ارواح بهشتی) سر برمی‌زند نمی‌نگری؟)

چون این بشنیدم، نظر به افلاک هفت‌گانه (افلاک بهشت) کردم، و این کره را (زمین) به چنان صورتی دیدم که از ناچیزی جلوه‌اش به تبسم در آمدم؛
و اکنون آن عقیدتی را که کمتر از همه برای این کره ارزش قائل است، بهترین همه می‌شمارم؛ هر آن‌کس که اندیشه‌ی خویش را معطوف به جایی دگر کند به‌حق نام خردمند تواند گرفت.

ولی شبانان امروز را باید که از این و از آن جانب برایشان تکیه‌گاهی فراهم آرند و نقل و انتقالشان دهند؛ زیرا که اینان چندان باوقارند که می‌باید کسان پشتشان را نگاه دارند

ای مشیت ازلی که پیشاپیش سرنوشت کسان را معین می‌کنی، چقدر ریشه‌ی تو از دسترس نگاه‌هایی که علت نخستین را به‌طور کامل نمی‌بینند به دور است!

ای مشیت ازلی که پیشاپیش سرنوشت کسان را معین می‌کنی، چقدر ریشه‌ی تو از دسترس نگاه‌هایی که علت نخستین را به‌طور کامل نمی‌بینند به دور است!

ای مشیت ازلی که پیشاپیش سرنوشت کسان را معین می‌کنی، چقدر ریشه‌ی تو از دسترس نگاه‌هایی که علت نخستین را به‌طور کامل نمی‌بینند به دور است!

نوری به جز فروغ آن آسمان شفاف که هرگز چیزی ابرآلودش نمی‌کند (حقایقی که از راه روح و ایمان بر آدمی عرضه می‌شود) وجود ندارد، و هر چه به جز آن است ظلمت، یا سایه‌ی جسم، یا زهر آن است (ظلمت: بدی و بدکاری، سایه‌ی جسم: وسواس نفسانی یا مرگ، زهر: غرور و خشم)

ولی تو که چیزی نمی‌نویسی مپر برای آنکه از آن عدول کنی، به یاد آر که "پطرس" و "پولس" هر چند به خاطر آن تا کی مردند که تو همت به ضایع کردنش گماشته‌ای، هنوز زنده‌اند (زخم زبان به پاپ)

ای سپاه این آسمانی که به دیده‌ی تامل در آن می‌نگرم برای کسانی‌که در روی زمین با سرمشق بد از راه به در رفته‌اند دعا کن (ارواح دادگستر برای مردم روی زمین دعا کنید که به دنبال فساد پاپ و روحانیون کلیسا بروند و از رستگاری محروم شوند)

و من با اندیشه‌ی باطنی خود سرگرم بودم که در آن شیرین و شور (تلخی رنج تبعید و شیرینی سخنان کاچاگویدا درباره نام‌آوری دانته بعد از مرگش) را با هم در آمیخته بودم

اگر خداوند تو را در نخستین باری که به شهر آمدی به دست امواج "اما" سپرده بود، اکنون بسیار کسان که سوگوارند شادمان بودند.
اما ضرور بود که فلورانس در آخرین روزهای آرامش خود، قربانی‌ای بدان سنگ نیم‌شکسته دهد که نگاه‌دار پل است، (مجسمه مریخ، مظهر جنگ، در مدخل پل بزرگ فلوارنس)

نتیجه‌ی کلی که وی بعد از نیش‌های بسیار درباره‌ی فساد فلورانس و مخصوصا بی‌آزرمی زنان آن، از گفته‌ی خود می‌گیرد، این است که عظمت یک شهر بسته به زیادی جمعیت و ثروت آن نیست، بلکه مربوط به ارزش افراد آن است.

ای ارواح مسعود که در خاموشی هم‌داستان شدند تا در من شوق پرسش برانگیزند، چه‌سان در برابر خواهشی بجا ناشنوا می‌توانستند ماند؟
حق است که آن‌کس که خویشتن را به عشق چیزهایی ناپایدار جاودانه از این چنین عشق محروم می‌دارد، کیفری بیند که پایانش نباشد.

در اینجا خاطره‌ی من از اندیشه‌ام فراتر می‌رود؛ زیرا که بر این صلیب، مسیح چنان درخشنده بود که تشبیهی برای تجسم آن نمی‌توانم یافت؛
اما هر آن‌کس که صلیب خویش را برمی‌دارد تا به‌دنبال مسیح رود، این ناتوانی را بر می ببخشاید؛ زیرا که در این فروغ خیره‌کننده مسیح چون برقی می‌درخشید؛

آن‌کس که در پی صید ماهی حقیقت باشد و ماهیگیری نداند، عبث‌تر از عبث ساحل را ترک می‌گوید؛ (به جای یافتن حقیقت با خطایی تازه برمی‌گردد) زیرا که به هر حال آن‌چنان که رفته است باز نمی‌گردد

اکنون دیده را به روی پاسخ من بگشای، تا خود ببینی که آنچه پندار توست با آنچه من می‌گویم از لحاظ حقیقت چنان هماهنگ‌اند که دایره با نقطه‌ی مرکزی آن. (مثل دایره که یک مرکز دارد، اندیشه سخنور و دانته یکی است)

قاعدتا باید قسمتی از میل تو (شک دانته) ارضا شده باشد؛ زیرا که در این صورت خود خواهی دید که چرا درخت از شاخه تهی می‌شود (انحطاط در فرقه دومینیکن) و خواهی دید که این اصطلاح لغوی چه معنی دارد که:
"آنجا که نکو فربه توانند شد، اگر روی به گمراهی نبردند."

یکی همت به علم حقوق گماشته بود، و یکی به کلمات قصار، و یکی دیگر به شغل روحانی، یکی در اندیشه‌ی حکومت از راه زور بود و دیگری از راه سفسطه؛
یکی سر بلندپروازی داشت و دیگری هوای بازرگانی؛ یکی مستغرق در لذات جسمانی بود و خویش را از این راه می‌فرسود، و دیگری خود را به دست تن‌آسیانی سپرده بود.

من مائده را فرا روی تو نهادم، و اینک خود، تو راست که در پی خورد آن برآیی؛ زیرا که من همت به کتابت مطلبی چنان مهم گماشته‌ام که می‌باید هوش و حواس خویش را یکسره بدان دهم.

میل دارم که بدانی در چنین موردی اراده و الزام با یکدیگر در می‌آمیزند، و نتیجه این می‌شود که خطاهای ناشی از چنین وضعی را نمی‌توان بخشید.
اراده‌ی مطلق در برابر بدی سر خم نمی‌کند، ولی اراده‌ی بشری کم یا بیش روی به تسلیم می‌برد، زیرا می‌ترسد که با انکار خویش به بدبختی دیگری دچار آید.