Status Updates From تاریخ‌نگاری فارسی: سامانیان...

«پس، سیرالملوک هرچند تاریخ به معنی دقیق آن نیست، نشان‌دهنده‌ی فواید تاریخ و نیز پیوند نزدیک میان اندیشه‌ی تاریخب، اخلاقی و سیاسی است و از این جهت که مضامین متغیر انتقال حکومت را، با تاکید بر فرد نه بر گروه، نشان می‌دهد، بر کار مورخان بعدی فضل تقدم دارد. به این ترتیب، پلی است میان دو مرحله‌ی تاریخ‌نگاری ایرانی؛ تاریخ‌نگاری غزنوی و سلجوقی.»

تحلیل سیرالملوک پیوند تاریخ و اخلاق و سیاست را نشان می‌داد و خواندنی بود.

به پایان بخش غزنویان رسیده‌ام و مایلم دیگر ادامه ندهم چراکه نه از تاریخ قرن ششم به‌دقت لازم اطّلاع دارم و نه متون تاریخی این دوره را خوانده‌ام. امّا احتمالاً تمامش می‌کنم.
نتیجۀ خواندن این 180 صفحه اینکه کتاب درواقع دقیقاً گزارشی‌ست از اینکه متون تاریخی سامانیان و غزنویان و سلجوقیان چه چیزی را چگونه گفتند و مولف با توجه به دل‌مشغولی‌هایی چون انتقال دولت بخش‌های موردنظرش را از روایت اصلی برگزیده و موکّدتر بیان می‌کند.

خب، مشکل من با این کتاب تا این‌جا چیست؟ گزارشی است از اتفاقات تاریخی متون تاریخی فارسی. دقیقاً شبیه آن‌چه در مقدمه انتقاد می‌کند که پژوهشگران به وجوه ادبی تواریخ بی‌توجه بوده و به‌ جست‌وجوی داده آن‌ها را کاویده‌اند، او هم صرفاً برای شما اتفاقات اصلی تاریخ گردیزی را برای مثال تعریف می‌کند. البته اشاره‌هایی به تم‌ها و بن‌مایه‌های کلی می‌کند و گاه یکی دو بند تحلیل ارائه می‌دهد ولی از نظام‌مندی روش رایج میثمی خبری نیست.

به‌ناچار، در اثر نبود پی‌دی‌اف متن اصلی، ترجمه‌ی دهقانی را شروع کردم. به ویرایش مهدی نوری، خوش‌خوان و به نظر دقیق ترجمه شده (این دقت خصوصاً در ایرادات علمی کتاب که مترجم اشاره کرده نمایان است)، بااین‌حال تا تطبیق نظری نمی‌توان داد.

کتاب گزارشی‌ست از تاریخ‌نگاری فارسی در قرن‌های چهارم تا ششم. این گزارش به دنبال نشان‌دادن تاریخ‌نگاری به عنوان گفتمانی هم‌سو با اتفاقات سیاسی و زمینه‌های اجتماعی‌ست. تازه‌ست و خواندنی.