Status Updates From کمونیسم رفت، ما ماندیم و حت...

اما از یک چیز مطمئن بودیم، قول‌هایی که وعدهٔ تحققشان را در آینده می‌دادند، همه زیاده از حد به گوشمان آشنا بود، انگار قبلاً هم آنها را شنیده بودیم.

در واقع هم نوعی مراسم تدفین بود_ تدفین گذشته، روال شناخته‌شدهٔ چیزها، سیستمی که از آن متنفر بودیم ولی بلد بودیم چطور از عهدهٔ زندگی در آن برآییم. خدا می‌داند آینده چه با خود خواهد آورد.

به خوبی از پس خاتمه دادن به هر نوع اعتراضی برمی‌آید. معترضان را «اوباش» قلمداد می‌کند و به مجازاتی در خور همان اوباش می‌رساند.

بوروکراسی غول‌آسای دولت_سیستمی که فقط برای نگه داشتن کمونیست‌ها در رأس قدرت ساخته شده و هر حرکت خودانگیخته‌ای را (فرقی نمی‌کند که در حمایت از صلح باشد، یا محیط زیست، یا فقط در طلب شغل) تهدیدی برای حکومت تلقی می‌کند_

نمی‌دانم این احساس ناامنی، احساس آسیب‌پذیری، احساس کسی که انگار زمین زیر پایش خالی شده، این احساس ترس در برابر آنچه می‌خواهی اما نمی‌شناسی، آیا بهای رسیدن به آن آینده‌ای است که همچنان از ما می‌گریزد؟

اگر بخواهیم از گذشته، هر قدر هم که وحشتناک باشد، تجربه‌ای بیندوزیم، سخت نیازمند آن خواهیم بود که این خاطرات را به یاد داشته باشیم و فراموش نکنیم.

کلارا زتکین، یا مارکس یا انگلس وجود داشته‌اند. مثل این خواهد بود که کسی با اسفنجی در دست، آهسته از خیابانی به خیابان دیگر، از میدانی به میدان دیگر برود و نام‌ها را پاک کند، شواهد مادی زندگی گذشته، زندگی پیشین آن شهر، را محو کند.

همین‌طور که دوربین را در دست داشتم، متوجه‌ شدم که چیزی نخواهد گذشت که همین عکسی که الان گرفته بودم، علاوه بر حافظه‌های ضعیفمان، احتمالاً تنها مدرکی باشد که نشان دهد زمانی نه چندان دور، خیابان‌هایی به نام کارل لیبکنشت،

زن گفت: «دو روز دیگه این تابلوها رو عوض می‌کنن!» این حرف را که شنیدم، یکباره به نظرم آمد دیگر نه در شهری واقعی، بلکه روی صحنهٔ تئاتر بزرگی هستم که قرار است دکورش را بار دیگر، بعد از چهل سال، عوض کنند.

می‌کند: چه بخوریم، چطور زندگی کنیم و کجا کار کنیم. چنین حکومتی مثل یک مرض، طاعون، یک بیماری همه‌گیر، هیچ‌کس را مستثنی نمی‌کند.

در جامعه‌ای که حکومتش توتالیتر است، آدم ناچار است با قدرت ارتباط مستقیم داشته باشد؛ راه گریزی وجود ندارد. به همین دلیل سیاست هرگز انتزاعی نمی‌شود. به صورت نیرویی خشن، بی‌رحم و آشکار باقی می‌ماند که تمام چند و چون زندگی ما را تعیین

اتفاقاتی که افتاده می‌خواهد به خوردمان بدهد حرص می‌خوریم.»

اولینا می‌گفت: «این خوراک ماست، عادت داریم با هر وعده قدری سیاست بیندازیم بالا. با صبحانه، انتخابات، با نهار، یک بحث پارلمانی، و با شام اخبار شبانگاهی، که یا به آن می‌خندیم، یا از شنیدن دروغ‌هایی که "حزب کمونیست" علی رغم همه

محکوم شده‌ایم، خواهیم مرد و فروپاشی آن را نخواهیم دید.

برعکس، یاد گرفته بودیم فکر کنیم هر کاری هم که بکنیم، وضع همیشه همان‌جور می‌ماند. نمی‌توانیم تغییرش بدهیم. به نظر می‌رسید گویی آن سیستم قادر مطلق، خود زمان را هم اداره می‌کند. به نظر می‌رسید کمونیسم ابدی است، ما به زندگی در آن

آنچه کمونیسم به ما القا کرده بود، دقیقا همان سکون و بی‌حرکتی بود، این بی‌آیندگی، بی‌رویایی ناتوانی از تصور زندگی به شکلی دیگر. تقریبا امکان نداشت بتوانی به خود دلگرمی بدهی که این دورانی گذراست، خواهد گذشت، باید بگذرد.

دموکراسی چیزی نیست که خودش بی‌هیچ زحمت و تلاشی از راه برسد. چیزی است که باید برای به دست آوردنش جنگید. و‌ همین است که راه رسیدن به آن را اینقدر دشوار می‌کند.

دنیایی که در آن بودم، دنیایی که خیال می‌کردم ابدی، استوار، و مستحکم است ناگهان داشت فرو می‌ریخت، تجربه خوشایندی نبود.

تغییری فقط وضع را بدتر کرده. یادم می‌آید، اولین واکنش خود من به خبرهای تازه همکارم، البته بعد از خوشحالی، ترس بود، انگار زلزله شده باشد. به شدت دلم می‌خواست فروپاشی رژیم سابق را ببینم، اما به همان شدت هم زمین زیر پایم داشت می‌لرزید.

در این گوشه دنیا آدم را همین‌جور بار می‌آورند، جوری که خیال کنی تغییر غیرممکن است. جوری بارت می‌آورند که از تغییر بترسی، که وقتی عاقبت اولین نشانه‌های تغییر آشکار شد، به آنها بدگمان باشی، از آنها بترسی، چون همیشه دیده‌ای که هر

جمعی‌مان پاک نمی‌شود، مگر آنکه اخلاق و اعتقاداتی از گذشته‌ای دورتر را جایگزین آن کنیم.

دوک شمشیری را در هوا نگه داشته و راه پیش رو را نشان می‌دهد، ولی هرچه بیشتر نگاهش می‌کنم، بیشتر می‌ترسم که مبادا در واقع دارد ما را به گذشته برمی‌گرداند، انگار اخلاق و اعتقاداتی که طی ۴۵ سال حکومت کمونیستی در ما شکل گرفته از ذهن