Status Updates From Pygmalion

Galatea nigdy nie kocha Pigmaliona bez zastrzeżeń. Jego stosunek do niej jest zbyt bogopodobny, aby mógł być całkowicie przyjemny.

Ma ona nawet chwile, kiedy pragnie znaleźć się z nim sama na bezludnej wyspie, daleko od wszystkich więzów, jakby nikogo poza nimi na świecie nie było — i po prostu ściągnąć go z jego piedestału, i napawać się widokiem Higginsa zalecającego się do niej jak każdy inny zwykły mężczyzna. Wszyscy mamy utajone pragnienia tego rodzaju.

Ale z drugiej strony Eliza czuje, że „obojętność" Higginsa ciągle jeszcze jest uczuciem głębszym niż „zadurzenie się" bardziej pospolitych duszyczek. Higgins niezmiernie ją interesuje.

Wynikałaby z tego czysta strata dla społeczeństwa i unieszczęśliwiłoby to Freda, który najwidoczniej musiał być stworzony przez naturę do tak lekkiej pracy jak bawienie Elizy, co zdaniem Higginsa było zadęciem znacznie pożyteczniejszym i zaszczytniejszym niż praca biurowa.

Argumenty dotyczące charakteru Freda i jego moralnego obowiązku
zapracowania na własne utrzymanie nie zrobiły na Higginsie najmniejszego
wrażenia. Fred, jego zdaniem, w ogóle nie miał charakteru, a gdyby się zabrał do pożytecznej pracy, to jakaś kompetentna osoba miałaby tylko kłopot z naprawianiem tego, co on narobił.

Odrzucony przez mieszczaństwo, do którego czuł żywiołowy wstręt, dostał się od razu do najwyższych kół dzięki swemu dowcipowi, śmieciarstwu (które obnosił jak sztandar) i iście nietzscheańskiej niewrażliwości na dobro czy zło.

Chcą zbyt dużo za zbyt małą cenę, a w przypadkach kiedy układ jest zbyt nierozsądny i nie do wytrzymania, związek staje się niemożliwy. Kończy się na tym, że słabsza strona albo dostaje odprawę, albo jest uważana za krzyż pański, co jest znacznie gorsze. Ludzie, którzy są nie tylko słabi, ale również głupi i tępi, często znajdują się w podobnych opałach.

Słabi ludzie pragną małżeństwa z silnymi, którzy ich zbytnio nie
przerażają. Wiedzie to ich często do popełnienia pomyłki, którą metaforycznie określamy jako: „połknięcie kąska, którego strawić nie mogą".

Dodajcie do tego niechęć Elizy do dominującej wyższości Higginsa i jej nieufność do jego sprytnego przymilania się, które puszczał w ruch, aby ją rozbroić i uniknąć jej wściekłości, ilekroć posunął się za daleko w swoim impulsywnym despotyzmie, a zobaczycie, że instynkt Elizy miał dostateczne powody, aby ją ostrzec przed małżeństwem z jej Pigmalionem.

Uwaga Landora, że ci, którzy posiadają największą zdolność kochania, patrzą na miłość jako na sprawę drugorzędną, nie podniosłaby Landora w oczach Elizy.

Mówiąc krótko i węzłowato, wiedziała, że dla jakiejś
tajemniczej przyczyny Higgins nie nadawał się na męża, zgodnie z jej koncepcją męża, dla którego ona byłaby przedmiotem najczulszego i najgorętszego zainteresowania. Nawet gdyby nie było matki-rywalki, to jeszcze ciągle nie wystarczyłoby jej drugie miejsce w sercu męża, w którym filozofia miałaby pierwsze.

Nie ma potrzeby pokazania dalszego ciągu tej historii na scenie. I nie byłoby potrzeby ciągnąć dalej tej opowieści, gdyby wyobraźnia nasza nie była przytępiona lenistwem, mając do dyspozycji gotowy asortyment „happy Endów", romantyka wyciąga ze swej szmaciarni, aby spaskudzić nimi każdą historię.

ELIZA
Właśnie, skoro pan dostrzegł, że się panu z rąk wymykam, że pan nade mną traci władzę, że sobie bez pana poradzę, to mi się pan przypochlebia teraz...

HIGGINS
Naturalnie, mała idiotko! Pięć minut temu ciążyłaś mi jak kamień młyński uwiązany u szyi... I nagle wzbiłaś się w górę, urosłaś jak wieża forteczna! Jesteś w stosunku do mnie jak bliźniaczy statek wojenny walczący przy moim boku!

HIGGINS patrząc na nią z ciekawością A widzisz, błaźnico! Nie lepsze to niż się mazać, szukać pantofli i zbierać porozrzucane drobiazgi? (wstaje) Mówiłem, że zrobię z ciebie człowieka, i udało mi się! Taka mi się podobasz.

Och... pan jest okrutnym tyranem! Ja nie wiem, jak z panem mówić, pan każde moje słowo obraca przeciw mnie, ja nigdy nie mam racji w oczach pana! Ale pan sam nie wierzy w to, co mówi; pan doskonale wie, że cała ta gadanina to sieć, którą pan oplątuje swą ofiarę...

Uważasz mnie za zimnego, pozbawionego serca egoistę, czyż nie? Doskonale. Wynoś się do tych, którzy ci się podobają. Wyjdź za mąż za jakiegoś sentymentalnego prosiaka z worami pieniędzy i parą grubych warg do całowania, i parą grubych buciorów do kopania. Jeżeli nie potrafisz ocenić tego, co masz — postaraj się lepiej o to, co potrafisz ocenić.

Urób się, aż staniesz się bardziej zwierzęciem niż człowiekiem, a
potem kochaj się, kłóć się i upijaj, dopóki cię sen nie zmorzy. Och, to jest wspaniałe życie, takie życie w rynsztoku! Jest prawdziwe, ciepłe, gwałtowne. Można je poczuć przez najgrubszą skórę, można poznać jego smak i zapach bez żadnego przygotowania lub pracy. To nie to co nauka, literatura, muzyka klasyczna, filozofia albo sztuka.

HIGGINS
Ale czy on potrafi coś z ciebie zrobić — w tym sęk.

ELIZA
Być może ja mogłabym coś z niego zrobić. Ale nigdy nie myślałam o tym, co każde z nas mogłoby zrobić z drugiego. A pan nie myśli o niczym innym. Ja chcę być normalna.

HIGGINS zrywając się i chodząc szybko w podnieceniu
Elizo! Jesteś głupią gęsią! Rozsypuję przed tobą perły i klejnoty mojego wielkiego umysłu... Raz na zawsze ci powtarzam: zrozum, że idę własną drogą, oddany wyłącznie mej pracy, że mnie nic nie obchodzi, co się ze mną lub z tobą stanie!

ELIZA
Ja nie jestem kaznodzieją, nie widzę rzeczy w ten sposób, ja widzę to jedno, że pan mnie nie widzi.

HIGGINS
Czy świat mógłby powstać, gdyby jego twórca myślał, ilu i jakich trosk sprawcą się stanie? Tworzyć życie to znaczy tworzyć walkę i trud, i niepokój. Jedna jest droga do uniknięcia tych następstw: zabić życie w zarodku! Tchórze zawsze czynić będą wrzask i domagać się śmierci tych, co rzucają posiew nowego życia...

Ja gardzę niewolniczą uległością, a tyś się zachowywała jak niewolnica... Kto ma względy dla niewolnika? Jeśli wrócisz, wracaj dla braterstwa i przyjaźni, bo nic innego nie dostaniesz. Zawdzięczasz mi stokroć więcej niż ja tobie i jeśli w dalszym ciągu odważysz się używać swoich sztuczek, w rodzaju podawania mi pantofli, aby poniżyć moją kreację — księżniczkę Elizę — to ci zatrzasnę drzwi przed głupim nosem.

Odstręczający jest dla mnie widok
kobiety podającej mężczyźnie pantofle. Czy ja ci kiedy podałem pantofle? Z chwilą gdyś mi nimi rzuciła w twarz, zyskałaś w moich oczach ogromnie...

Nie szydziłem nigdy w życiu, szyderstwo szpeci ludzką twarz i kazi duszę ludzką... Ja tylko daję wyraz mojej głębokiej pogardzie dla wyrachowania. Nigdy nie kupczyłem uczuciami i nie mam zamiaru zmieniać tej zasady. Nazywasz mnie brutalnym, bo nie mogłaś sobie kupić prawa do mnie za podawanie mi pantofli lub wyszukiwanie moich okularów. Byłaś głupia!

Pan ma w sobie czasem coś szatańskiego, pan z łatwością pastwi się nad sercem

Sam sobie wystarczam, wystarczy mi ta iskra boża, która tli we mnie. Ale, (z nagłą pokorą) będzie mi ciebie brakować, Elizo. (siada przy niej na otomanie) Nauczyłem się czegoś z twoich idiotycznych uwag. Wyznaję to z całą pokorą i wdzięcznością. Przy tym przywykłem do twego głosu i
widoku, przyznaje, że je polubiłem...

DOOLITTLE
A któż to panu powiedział, pułkowniku?
PICKERING
Nikt mi nie mówił, sądziłem — naturalnie...
DOOLITTLE
Bajki, pułkowniku, to nie jest sposób naturalny. To sposób mieszczański. Ja tam
zawsze wolałem ten niegodny sposób. Zaś Elizie nie trza mówić... ona nie wie...
Zawsze byłem za delikatny, aby jej powiedzieć.

Słabość sumienia, prezesie, słabość sumienia! Mieszczańska moralność domaga się swych ofiar...