“در جامعهای که حکومتش توتالیتر است، آدم ناچار است با قدرت ارتباط مستقیم داشته باشد؛ راه گریزی وجود ندارد. به همین دلیل سیاست هرگز انتزاعی نمیشود.به صورت نیرویی خشن، بیرحم و آشکار باقی میماند که تمام چند و چون زندگی ما را تعیین میکند:چه بخوریم، چطور زندگی کنیم و کجا کار کنیم. چنین حکومتی مثل یک مرض، طاعون، یک بیماری همهگیر، هیچکس را مستثنی نمیکند. تناقض در اینجاست که این دقیقاً همان روشی است که دولت توتالیتر با آن دشمنان را میپروراند: شهروندان سیاسیشده. انقلاب مخملی فقط حاصل کار سیاستمداران سطح بالا نیست، بیش از آن، حاصل آگاهی شهروندان معمولی است که آلودهی سیاست شده اند.
-کمونیسم رفت ما ماندیم و حتی خندیدیم”
―
Slavenka Drakulić,
How We Survived Communism and Even Laughed
