پاتریک مودیانو

نوبلیست ها
پاتریک مودیانو
بهاره ارشدریاحی
با توجه به بازار داغ اهدای جایزه ی نوبل ادبی 2014 به نویسنده ی فرانسوی ( پاتریک مودیانو )، برای اولین شماره از لیست نوبلیست ها به بررسی اجمالی زندگی و آثار وی می پردازیم.
پاتریک مودیانو Jean Patrick Modianoدر 30 ژوئن 1945 در شهر کوچکی به نام Boulogne-Billancourt درحومه ی غربی پاریس از پدری یهودی و مادری بلژیکی متولد شد. مادر مودیانو که در زمان جنگ جهانی دوم بازیگری مشهور بود، پدرش را در پاریس اشغالش شده ملاقات کرد و رابطه ی مخفیانه ی خود را ادامه دادند. پدرِ مودیانو (آلبرت ) حاضر به چسباندن ستاره روی شانه های خود نشد که به اردوگاه های کار اجباری یهودیان فرستاده نشود. وی طی دوران جنگ به داد و ستد مخفیانه با گشتاپوی فرانسه در بازار سیاه پرداخت.
کودکی مودیانو درمحیطی بسته گذرانده شد. نخستین دوره ی آموزشی او زیر نظر پدر و مادر بلژیکی مادرش آغاز شد که به او زبان فلاندرزی ( یک یاز دو زبان رسمی بلژیک ) آموختند. در دورانی که پدرو مادرش به خاطر تورهای بازیگری متعدد مادرش به مسافرت های طولانی مدت می رفتند، وی تحصیلات متوسطه ی خود را تحت نظر نظام آموزشی حکومتی دید. غیبت والدینش بیش از پیش او را به برادرش Rudy نزدیک کردکه به علت یک بیماری در سن 10 سالگی فوت کرد. این حادثه ی تراژیک منجر به نگارش دسته ای از یادداشت های نوستالژیک او در بین سال های 1967 تا 1982 شد که خود آنها را اتوبیوگرافی نمی داند و به آن ها عنوان ( شجره نامه ) را اطلاق می کند.
در دوران تحصیل در دبیرستان، مودیانوی جوان تحت نظر یکی از دوستان مادرش به نام (Raymond Queneau) که نویسنده بود، به یادگیری هندسه پرداخت. آشنایی با این نویسنده نقطه ی عطف بزرگی د رزندگی ادبی مودیانو بود. وی از طریق Queneau در یک مهمانی با انتشارات Gallimard آشنا شد و درسال 1980 اولین رمان خود را با عنوان La Place de l'étoile توسط این انتشارات منتشر کرد. این رمان درباره ی یک همکاریهودی در زمان جنگ است. انتشار این رمان پدرِ مودیانو را آنقدر عصبانی کرد که سعی کرد تمام نسخه های آن را از بازار جمع آوری کند. پیشتر، در زمان جنگ فرانسه و الجزایر موریانو از پدرش درخواست کمک مالی کوچکی کرده بود ولی پدرش پلیس را خبر کرد. در سال 2010 نسخه ای از این رمان به زبان آلمانی برگردانده شد که موفق شد در همان سال جایزه رادیوئیSüdwestrundfunk را به عنوان یک اثر پست – هولوکاستی برای او به ارمغان بیاورد. این اثر هنوز به زبان انگلیسی ترجمه نشده است.
درسال 1970 با Dominique Zehrfussازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو دخترهستند به نام های Zina (1974) و Marie (1978). ماری هم اکنون نویسنده و خواننده و زینا فیلمساز مطرحی شده است.
در سال 1973 مودیانو در نگارش فیلمنامه Lacombe, Lucien به کارگردانیLouis Malle همکاری کرد. این فیلم درباره ی درگیری های یک پسر با نیروی گشتاپوی فرانسه است بعد از اینکه به او اجازه ی ورود به نیروهای مقاومت فرانسه داده نمی شود. این فیلم به دلیل توجیه ناپذیر بودن فعالیت های سیاسی شخصیت اصلی فیلم باعث جنجال های زیادی شد.
آثار مودیانو به بررسی هویت انسان ها می پردازد. وی با بررسی پازل روابط فرد با انسان های دیگر و با گذشته اش او را واکاوی می کند. وی تقریباً در تمام آثارش با وسواس زیاد به بررسی دوره ای از همکاری های پدرش با معاملات مشکوک گشتاپو می پردازد. وی معتقد است که در هرکار توانسته بیشتر و بهتر جزئیات این موضوعات را که در کارهای قبلی اش تکرار شده ا ند ببیند و لایه های درونی آنها را بهتر و بیشتر بشناسد و کشف کند. او در تمام آثارش در مودر پاریس، مردمش و عادات و رفتار آنها می نویسد.
در تمام آثار او نشانه هایی از مانیا و شیدایی دیده می شود. در رمان Rue des Boutiques Obscures (Missing Person) شخصیت اصلی از فراموشی رنج می برد و در طی سفری که ازپلینزیا به رم دارد به دنبال به دست آوردن اطلاعاتی از گذشته و هئویت خود و سرهم کردن قطعات این پازل است که به گفته ی نویسنده طی لحظات کوتاهی مانند جای پا در ماسه ی نرم توسط موج ها شسته می شوند.
در رمان ( In Du Plus Loin de l'Oubli (Out of the Dark راوی به بیان سرگذشت عشق خود با زنی مرموز در دهه ی 60 میلادی می پردازد.15 سال بعد از جدایی راوی دوباره زن را می یابد. ولی زن نام خود را تغییر داده و تمام گذشته اش را انکار می کند.
تمِ حافظه در رمان play in Dora Bruder او نیز تکرار می شود. این رمان ترکیبی از چند ژانر است: بیوگرافی – اتوبیوگرافی و ژانر کارآگاهی. این رمان سرگذشت دختری با همین نام از مهاجران یهودی اروپای شرقی است که از صومعه ای که به آن پناه داده شده فرار می کند و در پایان او را دستگیر کرده و به اردوگاه آشوویتس می فرستند. در مراسم رونمایی این رمان موریانو می گوید ایده ی نگارش این کتاب از دیدن نام این دختر در فهرست گمشدگان نسخه ای از روزنامه ی Paris Soirدر دسامبر 1941 به ذهنش رسیده. به دلیل علاقه ای که به جستجوی گذشته ی افراد داشته به تحقیق در مورد این فرد می پردازد. وی شروع می کند به جستجو و چسباندن تکه های روزنامه. برای او عجیب بوده که دختری به سن و سال دورا چطور توانسته شرایط سخت سرمای هوا را در دوران فرار تحمل کند.
از بین آثار او این آثار به انگلیسی ترجمه شده اند:
among them Les boulevards de ceinture (1972)
Ring Roads : A Novel, (1974)
Villa Triste (1975)
Villa Triste, (1977)
Quartier perdu (1984)
A Trace of Malice, (1988)
Voyage de noces (1990)
Honeymoon,( 1992)
Pour que tu ne te perdes pas dans le quartier (2014)
موریانو برای کودکان نیز کتاب نوشته است.
از جایزه های معتبر ادبی موریانو می توان به موارد زیر اشاره کرد:

Grand Prix du roman de l'Académie française (1972)
Prix Goncourt (1978)
Prix mondial Cino Del Duca(2010)
Austrian State Prize for European Literature (2012)
Nobel Prize in Literature (2014)