Το βιβλίο «Φιλοσοφία της τεχνητής νοημοσύνη» του Γιώργου Χατζηβασιλείου

 

Το βιβλίο «Φιλοσοφία της τεχνητής νοημοσύνης: έναταξίδι στο μέλλον» τουΓιώργου Χατζηβασιλείου είναι ένα διεπιστημονικό, εκλαϊκευμένο έργο που εξετάζειτην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) όχι μόνο ως τεχνολογικό εργαλείο, αλλά ως δύναμη πουαναδιαμορφώνει τον άνθρωπο, την πολιτική και το μέλλον του πολιτισμού. Κεντρικότου ερώτημα είναι αν ο άνθρωπος μπορεί να ελέγξει κάτι πιο ευφυές από τον ίδιο.

Ο συγγραφέαςτοποθετεί την ΤΝ στο κέντρο μιας ευρύτερης τριάδας μαζί με το διαδίκτυο και τηγενετική μηχανική, ως τους κύριους μοχλούς του 21ου αιώνα.
Η βασική θέση τουβιβλίου είναι ότι η τεχνολογία δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα αλλά κυρίωςπολιτικό και φιλοσοφικό, επειδή επηρεάζει τους όρους ισχύος, ελευθερίας καιαυτοκατανόησης του ανθρώπου. Ο Χατζηβασιλείου υποστηρίζει ότι η ΤΝ διαφέρειοντολογικά από την παλαιότερη βιομηχανική τεχνολογία, επειδή δεν παράγει απλώς«κίνηση» ή αυτοματοποίηση αλλά όλο και περισσότερο «κρίση», δηλαδή ικανότηταεπιλογής και απόφασης.
Το βιβλίο έχει τέσσερα κεφάλαια. Το πρώτο αποδίδει τη«μεγάλη εικόνα» της σχέσης ανθρώπου, τεχνητής νοημοσύνης, διαδικτύου καιβιοτεχνολογίας, το δεύτερο εξετάζει το φιλοσοφικό βάθος και την οντολογία τηςτεχνολογίας, το τρίτο αναλύει τις μεγάλες απειλές της ΤΝ και το τέταρτοεστιάζει στον ρόλο της εκπαίδευσης και της Φιλοσοφίας της Τεχνολογίας ωςαπάντηση στην τεχνολογική επέλαση.

Κύριοι άξονες
Οι βασικοίθεματικοί άξονες που προβάλλονται στις παρουσιάσεις του βιβλίου είναι οι εξής:Η ΤΝ ως ιστορικό άλμα που μπορεί να προσεγγίσει ή να ξεπεράσει την ανθρώπινη νοημοσύνη.Η εργασία και ο πιθανός εκτοπισμός του ανθρώπου από πολλές επαγγελματικές λειτουργίες.Η δημοκρατία και η πιθανότητα υπονόμευσής της από συστήματα αλγοριθμικής ισχύος.Ο έλεγχος της ΤΝ και το πρόβλημα του ηθικού ή τεχνικού προγραμματισμού της.Ο υπερανθρωπισμός και ο μετανθρωπισμός ως ενδεχόμενες μορφές υποβάθμισης ή μετασχηματισμού του ανθρώπινου είδους.Ενδεικτικήεπιχειρηματολογία
Στοπροδημοσιευμένο απόσπασμα ο συγγραφέας χρησιμοποιεί παραδείγματα όπως το Deep Blue και το AlphaGo/AlphaGo Zero για να δείξει ότι η μηχανική νοημοσύνη μπορεί ήδη να υπερβαίνει τηνανθρώπινη στρατηγική κρίση σε σύνθετα πεδία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ότιτο AlphaGo Zero εκπαιδεύτηκε μόνο από τους κανόνες του παιχνιδιούκαι μέσα σε τρεις ημέρες ξεπέρασε προηγούμενα συστήματα, κάτι που για τονσυγγραφέα λειτουργεί ως φιλοσοφικό σύμπτωμα μιας νέας εποχής νοημοσύνης.

Το βιβλίο είναι γραμμένομε γλώσσα κατανοητή καιγλαφυρή, χωρίς να απαιτείται εξειδίκευση, παρότι πραγματεύεται σύνθετα ζητήματαφιλοσοφίας και τεχνολογίας. Έτσι, απευθύνεται τόσο σε αναγνώστες πουενδιαφέρονται για την ΤΝ όσο και σε όσους θέλουν να σκεφτούν πιο βαθιά τιςηθικές, πολιτικές και ανθρωπολογικές της συνέπειες.
Από την περιγραφή του βιβλίουΟι άνθρωποι δεν έχουμε κυριαρχήσει στη Γη επειδή έχουμε πιο δυνατούς μυς από τα άλλα πλάσματα.
Έχουμε κυριαρχήσει γιατί έχουμε πιο δυνατή νοημοσύνη από τα άλλα πλάσματα.
Αυτή μας επέτρεψε να δημιουργήσουμε κάθε έργο: από κτίρια, όπλα και υπολογιστές, μέχρι επιστήμες, θρησκείες, κωμωδίες ή τις μουσουργίες του Μότσαρτ.
Η φυσική εξέλιξη ταξίδεψε χιλιετίες μέχρι να φτάσει τη διάνοιά μας σε αυτό το επίπεδο.
Η τεχνητή νοημοσύνη ωστόσο μπορεί να φτάσει ή και να υπερβεί την ανθρώπινη νοημοσύνη στις ερχόμενες δεκαετίες και ήδη επιδρά ραγδαία στην καθημερινότητά μας.
Αναλογιστείτε πόσο έχει αλλάξει τον κόσμο μόνο μία μορφή τεχνητής νοημοσύνης: η Google.
Στον 21ο αιώνα οι άνθρωποι έτσι ερχόμαστε αντιμέτωποι πρώτη φορά με την ογκώδη επίδραση ευφυών μηχανών και το ενδεχόμενο να εκκολαφθούν στο μέλλον μορφές τους που θα ξεπερνούν τον άνθρωπο σε ό,τι τον έφτασε από τις πρωτόγονες σπηλιές μέχρι και το φεγγάρι: τη νοημοσύνη του.

Το πιο επιτακτικό φιλοσοφικό ερώτημα που αντιμετωπίζει λοιπόν η σύγχρονη σκέψη είναι: Μπορεί ο άνθρωπος να ελέγξει κάτι πιο ευφυές από τον ίδιο;
Το βιβλίο βυθοσκοπεί την οντολογία και την ηθική της νέας τεχνολογίας.
Αφηγείται γλαφυρά, με ζωντάνια και διαύγεια για το ευρύ και διεπιστημονικό κοινό, τις μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις, τα οφέλη και τις απειλές, που η τεχνολογία φέρει, καταθέτοντας μαζί πρωτογενείς φιλοσοφικές ερμηνείες του.
Η νέα Τεχνολογία επωάζει ένα καινοφανές σύμπαν.
Ο άνθρωπος όπως τον γνωρίζουμε –οι συνήθειες, το φυσικό και ψηφιακό του περιβάλλον, η σωματικότητά του– ίσως και να φαντάζει πρωτόγονος σε λίγες γενιές από σήμερα.
Καλώς ή κακώς θα φανεί στο βαθύ μέλλον.
Σε κάθε περίπτωση ζούμε ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες, για αυτό και κρίσιμες στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας.
Η φιλοσοφική τους ιχνηλάτηση, όπου εγγράφεται και το βιβλίο, υφαίνει μια από τις πλέον πρωταρχικές επιταγές της σύγχρονης σκέψης.
Η σύγχρονη Τεχνολογία στις αρχές της 3ης μ.Χ. χιλιετίας κυοφορεί μια βαθιά μετάλλαξη της πραγματικότητας απ’ ό,τι τη γνωρίζουμε εδώ και χιλιάδες χρόνια.
To βιβλίο ερευνά φιλοσοφικά τη νέα Τεχνολογία με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη, το πιο επιδραστικό φαινόμενο του 21ου αιώνα, αναδεικνύοντας την ογκώδη της κοινωνική επίδραση στο ανθρώπινο μέλλον.

Ο συγγραφέας

Ο ΓιώργοςΧατζηβασιλείου έχει διδακτορικό στη Φιλοσοφία της Τεχνολογίας από το ΑΠΘ και μεταπτυχιακές σπουδές στην Πολιτική Φιλοσοφία, ενώδραστηριοποιείται και ως δημοσιογράφος και παραγωγός ντοκιμαντέρ. 
Αυτό βοηθά ναεξηγηθεί γιατί το βιβλίο συνδυάζει ακαδημαϊκό υπόβαθρο, δημόσιο λόγο καιεκλαΐκευση.