Παρασκευή Ιωακειμίδου:Τρεις Ιεράρχες.Δίπλα στον αδύναμο. Υπέρ της γνώσης που σώζει και της αγάπης που κοστίζει.

 Από την παρουσίαση του βιβλίου:"Τρεις Ιεράρχες.Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης" που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 24-02-2026.

Καλημέρα και καλώς ήρθατε!

Θα ξεκινήσω τη βιβλιοπαρουσίασή μου όχι από το βιβλίο αλλάαπό τον συγγραφέα. Τον Ανδρέα τον γνώρισα με την ιδιότητα του ΣυμβούλουΘεολόγων όταν υπηρετούσα στο Γυμνάσιο-Λ/Τ Άρνισσας. Ακόμα παραμένει στη μνήμημου χαραγμένη η πρώτη μας συνάντηση. Χαμογελαστός, ευγενικός, με καθαρό βλέμμακαι ανοιχτή αγκαλιά. Πρόθυμος να απαντήσει σε όλες μας τις απορίες, να μαςακούει με αμέριστη προσοχή και, το κυριότερο, να αναπαύσει τις ψυχές μας από τοάγχος της ύλης. Μας προέτρεψε να αφουγκραστούμε τις ανάγκες των μαθητών και τωνμαθητριών μας, να διδάξουμε από καρδιάς, με στοργή, με ευήκοον ους, νααπολαύσουμε το ταξίδι μας στην εκπαίδευση και να χαρούμε την κάθε στιγμή∙ αυτή τη μοναδική σχέση δάσκαλου/δασκάλας και μαθητών/τριών.Σχέση ζωής, σχέση ανεκτίμητης αξίας. Σας θυμίζει κάτι αυτό από τους αγαπημένουςμας Τρεις Ιεράρχες;

Και ας περάσουμε στο βιβλίο. Η ανάγνωση κάθε βιβλίουπροσφέρει ταξίδια σε άλλους κόσμους, καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, μεταμορφώνειτο «είναι» μας, με τα βιβλία να αποτελούν, σύμφωνα με τον StevenKing, «μοναδική φορητή μαγεία», «συζήτησημε τους καλύτερους του παρελθόντος» (ReneDescartes), δίνοντας σου τη δυνατότητα ναζήσεις χίλιες ζωές (GeorgeR. R. Martin).

Μια από αυτές τις ζωές την έζησα βυθισμένη στις σελίδες του βιβλίουτου γιατί υπάρχουν βιβλία που διαβάζεις και βιβλία που σεακολουθούν ακόμα και όταν κλείσεις τις σελίδες. Και το βιβλίο του ΑνδρέαΑργυρόπουλου ανήκει σε αυτήν τη δεύτερη κατηγορία. Κάθε κεφάλαιο και ένα ταξίδιστην κοινωνία μας. Άρχισα, λοιπόν, να περπατώ στα σοκάκια της σημερινήςκοινωνίας και είδα πιστούς που εκκλησιάζονται, προσεύχονται και νηστεύουν,βολεμένοι στον «καθωσπρεπισμό» της πίστης, ιερείς δημόσιους υπαλλήλους,ανθρώπους κουρασμένους να συνηθίζουν την αδικία για να αντέξουν, νέους και νέεςπου κουβαλούν βάρη μεγαλύτερα από την ηλικία τους, ανθρώπους «ευαίσθητους»,ενημερωμένους, μορφωμένους, που καταλαβαίνουν, που γνωρίζουν και όμως μένουναδρανείς. Μέσα σε αυτό το τοπίο, το βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου: «ΤρειςΙεράρχες: Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης»,σε οδηγεί στο ξέφωτο, διότι δενέρχεται για να καθησυχάσει ή να επιβεβαιώσει όσα ήδη γνωρίζουμε. Έρχεται για ναταράξει∙ και ίσως αυτό είναι το πιο έντιμο πράγμα που μπορεί να κάνειένα βιβλίο σήμερα.

Αν νομίζουμε, λοιπόν, ότι οι Τρεις Ιεράρχες είναι μόνο: μιαευκαιρία για εκκλησιασμό,  μια σχολικήεορτή με βαρύγδουπους λόγους, τρεις άγιες σοβαρές μορφές σε εικόνες με γένια…τότετο βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου δε γράφτηκε για εμάς. Ή μάλλον, γράφτηκεακριβώς για εμάς. Διότι το βιβλίο αυτό δε «χαϊδεύει» την Παράδοση. Αντιθέτως,την ξυπνάει. Την καλεί να αναλάβει το καθήκον της: να μιλήσει, να συν-κινήσειτην καρδιά των ανθρώπων του σήμερα.

Τι βιβλίο είναι αυτό;

Δεν είναι βιογραφία.

Δεν είναι θεολογικό πόνημα.

Δεν είναι «εκκλησιαστική υποχρέωση».

Είναι εγχειρίδιο «ευ ζην». Σελ. 15. Με ξύπνησε. Με έβγαλε απότην άνεσή μου. Γιατί δε μου επέτρεψε να μείνω θεατής. Εδώ οι Τρεις Ιεράρχες δενπαρουσιάζονται ως βιβλικές μορφές του παρελθόντος. Δεν είναι εικόνες να τιςπροσκυνήσεις και να φύγεις ήσυχος. Είναι μορφές που ρωτούν: ποιος είναι οΧριστός για εσένα; Πού στέκεσαι στην κοινωνία; Ποιόν υπηρετείς; Ποιος είναι οπλησίον; Για ποιόν αδιαφορείς;

Σήμερα μιλάμε πολύ για αξίες. Ζούμε, όμως σε μια  κοινωνία που αποδέχεται τη φτώχεια ωςκανονικότητα, την αδιαφορία ως ρεαλισμό και τη σιωπή ως σύνεση. Και αυτό, γιαμένα δεν είναι ουδετερότητα. Είναι θέση.

Ο συγγραφέας μας θυμίζει ότι οι Τρεις Ιεράρχες:

Μίλησαν όταν έπρεπε να σωπάσουν.

Στάθηκαν δίπλα στους «ελάχιστους» αδελφούς όταν κόστιζε.

Συγκρούστηκαν με την εξουσία χωρίς να γίνουν εξουσία.

«Η θεολογία τους δεν έμεινε στα λόγια∙ κατέβηκε στον δρόμο».

Ο κ. Αργυρόπουλος δεν τους παρουσιάζει ως Άγιους-μακέτες.Σέβεται την προσωπικότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθενός καιπαράλληλα τονίζει τη μοναδική σύνδεσή τους, το κοινό τους όραμα, την αληθινήτους πίστη.

Μέγας Βασίλειος: Αγάπη δίχως όρια. Υπηρεσία στον συνάνθρωπομέχρις αυτοθυσίας.

Γρηγόριος ο Θεολόγος: ο ποιητής της πίστης. Αυτός που μαςθυμίζει ότι χωρίς σιωπή ο λόγος γίνεται θόρυβος. Ο φιλαθηναίος.

Ιωάννης ο Χρυσόστομος: ο προστάτης των αδικημένων. Η φωνή που δε σώπασε απέναντι στην εξουσίακαι το πλήρωσε με εξορία.

Επιπλέον, δεν τους παρουσιάζει ως σύμβολα του παρελθόντος,αλλά ως πρόσωπα που παίρνουν θέση μέσα στην κοινωνία. Όχι θεωρητικά, όχι απόθέση άμβωνος. Αλλά με σώμα και ψυχή. Με λόγο και κόστος. ΣΕΛ 19-20. 

Ο συγγραφέας, μέσα από τη διδασκαλία τους, δεν ενδιαφέρεταινα μας πει απλώς τι πίστευαν. Αναδεικνύει κάτι πιο απαιτητικό: πώς στάθηκαναπέναντι στον άνθρωπο. Και αυτό περνά πρώτα απ’ όλα μέσα από τη δίχως όρια αγάπη.Οι Τρεις Ιεράρχες, όπως παρουσιάζονται μέσα στο βιβλίο, δεν μίλησαν για μιααγάπη που αναλαμβάνει ευθύνη. Που σκύβει πάνω στον φτωχό, στον άρρωστο, στοναποκλεισμένο. Που δεν ρωτά αν «αξίζει». Αυτή η αγάπη έχει κόστος. Και γι’ αυτόείναι πολιτική. Γιατί όπου υπάρχει έμπρακτη αγάπη, υπάρχει και σύγκρουση με τηναδικία. Και όπου υπάρχει σύγκρουση, δεν υπάρχει ουδετερότητα.

Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος δείχνει καθαρά τη θέση των ΤριώνΙεραρχών απέναντι στη βία. Και εδώ ανοίγει ένα εξαιρετικά σύγχρονο θέμα: ηστάση τους απέναντι στον πόλεμο και την ειρήνη. Οι Τρεις Ιεράρχες είδαν τονπόλεμο ως τραύμα του ανθρώπου και της κοινωνίας. Και η ειρήνη, για εκείνους,δεν ήταν απουσία σύγκρουσης.Ήταν καρπός δικαιοσύνης.Ήταν αποτέλεσμασυμφιλίωσης.Ήταν έργο.

Σε έναν κόσμο που συνηθίζει τον πόλεμο μέσα από οθόνες,πουτον μετατρέπει σε αριθμούς,οι Τρεις Ιεράρχες —όπως αναδεικνύει το βιβλίο— μαςυπενθυμίζουν ότι κάθε πόλεμος ακυρώνει τον άνθρωπο.Και αυτό σήμερα δεν είναιθεωρία.Είναι καθημερινότητα μας.ΣΕΛ 71.

Όσοι είμαστε εκπαιδευτικοί γνωρίζουμε καλά ότι τα παιδιά:κουβαλούνφόβο, ανασφάλεια, οργή.Και η ειρήνη δεν διδάσκεται με ευχές, αλλά με στάσηζωής.Γι’ αυτό και η παιδεία, όπως προβάλλεται μέσα από το βιβλίο, είναι πράξηειρήνης.Όχι ουδέτερη.Όχι άχρωμη.Αλλά ενεργή. Η παιδεία για τους ΤρειςΙεράρχεςδεν είναι μηχανισμός κοινωνικής ανόδουούτε ουδέτερη μετάδοσηγνώσεων,αλλά πράξη ευθύνης απέναντι στον άλλον άνθρωπο.Και αυτό, για όποιονστέκεται σήμερα μέσα στο σχολείο, δεν είναι απλώς συναρπαστικό∙ προκαλεί αναστάτωση. Γιατί στο σημερινό σχολείοσυχνά μιλάμεγια επίδοσηεκεί όπου θα έπρεπε να μιλάμε για αξιοπρέπεια.Μιλάμε γιαδεξιότητεςεκεί όπου οι Τρεις Ιεράρχες μιλούσαν για σχέση.Και εδώ ο συγγραφέας δενεξωραΐζει. Όπως αναφέρει στο βιβλίο του ΣΕΛ 45-47…..

Επίσης, ο συγγραφέας αναδεικνύει σε πρώτο πλάνο τον τρόπο μετον οποίο οι Τρεις Ιεράρχες συνέδεσαν την παιδεία με τη φροντίδα του ανθρώπουολόκληρου — σώματος και ψυχής.Και εδώ αποκαλύπτεται και η βαθιά τους σχέση μετις επιστήμες, ιδίως με την Ιατρική.Η Ιατρική, για εκείνους, δεν ήταντεχνική.Ήταν μορφή έμπρακτης αγάπης.Ήταν σεβασμός στο τραυματισμένο σώμα.Ήτανπράξη ειρήνης απέναντι στον πόνο.Και αυτό έχει τεράστια σημασία σήμερα,σε ένανκόσμο που εμπορευματοποιεί την υγείακαι αφήνει τον αδύναμο εκτός. ΣΕΛ 62

Ιδιαίτερη θέση στο βιβλίο έχει και η στάση των Τριών Ιεραρχώναπέναντι στη γυναίκα.Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος αποτυπώνει με έμφαση  ότι, οι Τρεις Ιεράρχες δεν μιλούν για τηγυναίκα με φιλανθρωπική ανοχή,αλλά με ξεκάθαρη υπεράσπιση της ανθρώπινης αξίαςτης.Σε έναν κόσμο ανδροκρατούμενο,το να μιλήσεις για τη γυναίκα ως πρόσωποισότιμο με τον άνδρα είναι ρήξη.Και η ρήξη αυτή δεν γίνεται με συνθήματα,αλλάμε λόγο, παιδεία και καθημερινή πράξη.Αυτός ο λόγος αγγίζει ευθέως και τοσήμερα.Γιατί ακόμα και τώρα,η θέση της γυναίκας παραμένει πεδίο αγώνα,και όχικεκτημένο.

Τέλος, οι Τρεις Ιεράρχες —όπως τους προβάλλει ο συγγραφέας—δεν αρνήθηκαν τον ελληνισμό.Τον μελέτησαν.Τον αξιοποίησαν.Τον μετέτρεψαν στηγλώσσα του χριστιανισμού∙ στη γλώσσα της αγάπης, της παιδείαςκαι της ευθύνης.Συμφιλίωσαν τη φιλοσοφία με τη φροντίδα του ανθρώπου.Τη σκέψημε την πράξη.Τη γνώση με την αγάπη.Και αυτό, για όλους εμάς, είναι τεράστιομάθημα.Γιατί στην κοινωνία δεν καλούμαστε να διαλέξουμε στρατόπεδα.Καλούμαστενα χτίσουμε γέφυρες.

Οι Τρεις Ιεράρχες, όπως αναδύονται μέσα από το βιβλίο τουΑνδρέα Αργυρόπουλου, δεν είναι ακίνδυνοι.Δεν είναι άβουλοι, δεν είναιυποτακτικοί. Αν ζούσαν σήμερα,δεν θα χωρούσαν εύκολα σε εορτές,ούτε σεεπετειακά λόγια,ούτε σε ουδέτερες παιδαγωγικές οδηγίες.Θα τους ενοχλούσε τοσχολείο που μαθαίνει να μην παίρνει θέση.Θα τους ενοχλούσε η εκπαίδευση πουμετρά επιδόσειςκαι ξεχνά ανθρώπους.Θα τους ενοχλούσε μια κοινωνία που μιλά γιαειρήνηαλλά συνηθίζει τη βία — λεκτική, θεσμική, καθημερινή. Γιατί γιαεκείνους,η ειρήνη δεν είναι σύνθημα. Είναι στάση απέναντι στον άλλον.Και οπόλεμος δεν είναι μόνο τα οι συρράξεις —είναι η αδιαφορία, η εγκατάλειψη,ηαποδοχή της αδικίας ως «κανονικότητας». Ο Ανδρέας Αργυρόπουλος, μέσα από τηδιδασκαλία τους, μας θυμίζει κάτι απλό μα ξεχασμένο: ότι ο ελληνισμός χωρίςανθρωπιά γίνεται ελιτισμός και ο χριστιανισμός χωρίς πράξη γίνεται ιδεολογία.

Και αυτό το βιβλίο δεν γράφτηκε για να συμφωνήσουμε μαζί του.Γράφτηκε για να εκτεθούμε. Και τελικά, το ερώτημα που αφήνει αυτό το βιβλίοανοιχτό δεν είναι αν τιμούμε τους Τρεις Ιεράρχες μία μέρα τον χρόνο. Το ερώτημαείναι: αν αντέχουμε να σταθούμε σήμερα εκεί που στάθηκαν εκείνοι. Δίπλα στοναδύναμο. Απέναντι στη βία. Υπέρ της γνώσης που σώζει και της αγάπης πουκοστίζει. Γιατί οι Τρεις Ιεράρχες δεν μας ζήτησαν ποτέ να τους επευφημήσουμε. Μαςζήτησαν να τους ακολουθήσουμε και να ζωντανέψουμε τις αξίες τους.