ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΟΛΟΤΟΦ για τον «ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΣΜΟ» των ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ(A’).

 

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΟΛΟΤΟΦ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣΙΕΡΑΧΕΣ( A ’).

 Λόγω του ερχόμενου εορτασμού των Τριών Ιεραρχών  οι δημοσιεύσεις σχετικά με το θέμα πάνε και έρχονται. Είπαμε να καταθέσουμε και μεις τον προβληματισμό μας.

19 ΑΠΟΧΡΏΣΕΙΣ του «Ανθελληνισμού»των ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

Απλέςαναφορές εν είδη πνευματικών μολότοφ.

 

Πάμε λοιπόν:

1)   οι περισσότεροι πνευματικοί ηγέτες των πρώτωναιώνων του Χριστιανισμού ακολούθησαν το δρόμο της συμφιλίωσης με την  «θύραθεν» σοφία. Άξιοι αναφοράς οι ΑπολογητέςΙουστίνος, Κλήμης Αλεξανδρείας και ο Ωριγένης. Κατά τον Ωριγένη μάλιστα: «ημελέτη των κλασικών Γραμμάτων δεν εμποδίζει την γνώση του Θεού αλλά συμβάλλεισε αυτήν».

2)   Στο πνεύμα των ανωτέρω Απολογητών κινήθηκανκαι οι Τρεις Ιεράρχες όπως και άλλοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς αργότεραβάζοντας τα θεμέλια του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού από τον οποίο εμπνεύστηκεο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός.

3)    Οεθνικός μας ιστορικός Κ. Παπαρρηγόπουλοςγράφει για την επιστημονική συγκρότηση και προσφορά των Τριών Ιεραρχών: «ΟιΒασίλειοι, οι Γρηγόριοι και οι Χρυσόστομοι υπερέβαλον κατά την ευγλωττίαν καιτην επιστήμην άπαντας τους έτι σωζομένους εθνικούς σοφιστάς και αυτούς μέχριΠλουτάρχου προκατόχους αυτών, αποτελέσαντες εποχήν λόγου νέαν, μεγάλην καιένδοξον δια το ανθρώπινο γένος ».(Ιστορία του Ελληνικού Έθνους τ.2, μέρος Β’ σ.1,6).

4)   Ο Βασίλειος δεν είναι φοβικός χριστιανός.Παρακολουθεί μαθήματα  κοντά με στονκορυφαίο ρήτορα της εποχής του και όχι μόνο ,τον εθνικό Λιβάνιο και συνδέεται φιλικά μαζί του. Έχουν συνεχήεπικοινωνία και αυτό αποδεικνύεται από τις επιστολές που ανταλλάσουν. Σε μίααπό αυτές τον αποκαλεί,  φίλο (επιστολή 338) ενώ σε μία άλλη(επιστολή 336) αναρωτιέται «Τι να κάνει ο Βασίλειός μου;» έκφραση που δείχνειτο μεγάλο ψυχικό δέσιμο δασκάλου- μαθητή. 

5)   Προτρέπεινέους χριστιανούς να σπουδάσουν κοντά στο Λιβάνιο.Ενίοτε τον παρακαλούσε να δέχεται φτωχούς χριστιανούς νέους από την Καισάρειανα σπουδάσουν  μαζί του δωρεάν τηνρητορική πράγμα που με χαρά εκείνος το δεχόταν.

6)   Να μη μας διαφεύγει ότι ο Λιβάνιος τον παρομοίαζε με τον Πλάτωνακαι τον Δημοσθένη. Με την άποψη του θα συμφωνήσουν αργότερα ο Μ. Φώτιος(810-890) και ο Έρασμος.

7)   Το 351 ταξίδεψε στην Αθήνα ,όπου κατά γενικήομολογία λειτουργούσαν οι καλλίτερες φιλοσοφικές σχολές. Εκεί τον περίμενε οστενός φίλος και συνοδοιπόρος του, Γρηγόριος για να σπουδάσουν μαζί ένα ευρύφάσμα σπουδών. Ο θαυμαστής της Ελληνικής παιδείας παρακολούθησε και τις τέσσερις φιλοσοφικές σχολές της πόληςκαι τους καθηγητές της ρητορικής και της ιατρικής. Έμαθαν πολλά κοντά σε δύοφημισμένους πανεπιστημιακούς δάσκαλους ,τον εθνικό Ιμέριο και τον χριστιανό Προαιρέσιο.

8)    Ότανο Ιουλιανός έγινε αυτοκράτορας κάλεσε κοντά του σπουδαίες προσωπικότητες τηςεποχής του. Μεταξύ των πρώτων που κλήθηκαν ήταν ο Μ. Βασίλειος και ο διδάσκαλόςτους, Προαιρέσιος.

9)   Δεν παραλείπει να μιλήσειθετικά για την ποίηση και τη φιλοσοφία την οποία μάλιστα θα χρησιμοποιήσουν οιμεγάλοι Πατέρες και εκκλησιαστικοί συγγραφείς για να εκφράσουν τα δόγματα τηςχριστιανικής πίστης. Δεν δημιουργεί αντιπαλότητες και συγκρούσεις μεεκπροσώπους των φιλοσοφικών ρευμάτων. Στην ποίηση κάνει ιδιαίτερη μνείααναφερόμενος κυρίως στον Όμηρο καιτον  Ησίοδοεκτιμώντας ό,τι συμβάλλουν στο  ναακολουθήσουν οι νέοι το δρόμο της αρετής.

10)          Μιλώνταςο Χέρμαν Μπένγκστον,Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου για το «Προς τους νέους…» του Μ.Βασιλείου τονίζει: «Πρόκειται για ένα κείμενοβαθιά διαποτισμένο από το γνήσιο ουμανιστικό πνεύμα, για ένα κείμενο που έχει μοναδικήσημασία για την αξία των ηθικών δυνάμεων του ελληνισμού».

 

11)              Η ευρύτητατης ελληνομάθειάς του είναι φανερή σε κάποιες από τις επιστολές του αλλάκαι  στο «Προς τους νέους…». Στηνπραγματεία του αυτή αναφέρεται στον Όμηρο ,τον Ησίοδο ,τον Θεόγνι, τον Σόλωνα,τον Πρόδικο τον Κείο, τον Μ. Αλέξανδρο, τον Πυθαγόρα, τον Πιττακό ,τον Κλεινία,τον Πλάτωνα, τον Σωκράτη,  τον Ηρόδοτο,τον Φειδία , τον Πολύκλειτο, τον Βία, τον Μαρσύα, τον Τιμόθεο. Στις επιστολέςτου μνημονεύει μεταξύ άλλων  τον Αισχύλο,τον Αίσωπο, την Αριάδνη, τον Αρχίλοχο τον Πάριο, τον Οδυσσέα ,τον Σιμωνίδη τονΚείο.

 

12)          Η επικριτική του στάση π.χ. απέναντι στην κλασικήπαιδεία στην επιστολή του προς τον Ευστάθιο δεν σημαίνει σε καμία περίπτωσηάρνηση ή και απόρριψη της. Δεν δείχνει κάποια αντίφαση, όπως ορισμένοιεκτιμούν. Η αντίφαση είναι φαινομενική και όπως γράφει ο Β. Τατάκης: «Προσδιορίζειτο περιεχόμενο που έχει η στάση του Βασιλείου, γενικότερα η στάση κάθεφωτισμένου χριστιανού, απέναντι στην ελληνική παιδεία. Όταν τη συγκρίνει με τηναποκάλυψη, είναι ματαιότητα, ένα τίποτα, καθόλου χρήσιμη για τη σωτηρία τηςψυχής. Δεν είναι όμως χωρίς αξία όταν τη βλέπει σαν έργο του κόσμου τούτου,έχει αγαθές δυνάμεις, πολύτιμες για την προπαρασκευή της ψυχής, τηνπροετοιμασία της για την τελειότητα».

13)          Ο Γρηγόριος θαύμαζε δια βίου και σεβόταν τονδιακεκριμένο εθνικό ρήτορα Ιμέριο τον οποίο είχε δάσκαλο στο Πανεπιστήμιο τηςΑθήνας. Παντού δήλωνε ότι ήταν υπερήφανος που υπήρξε μαθητής του. Είναι γνωστό δε ότι είχε συνεχή αλληλογραφία μεμεγάλο αριθμό σοφιστών με την πρόοδο των οποίων στη ρητορική χαιρόταν.

14)                     ΟιΤρεις Ιεράρχες υπήρξαν άριστοι γνώστες της ρητορικής τα τέχνης. Για κάποιουςερευνητές ο Γρηγόριος ήταν ο κορυφαίος. Ο Άγγλος ακαδημαϊκός John WilliamDonaldson (1811 –1861)στο πόνημά του «Ιστορία τηςΑρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας» τ. β’ γράφει: «Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και οσυμπολίτης αυτού Βασίλειος υπήρξαν αληθώς μεγάλοι χριστιανοί ρήτορες και, ωςκαι αυτός ο Γίββων(Εδουάρδος Γίββων, 1737 – 1794 Άγγλος ιστορικός και Διαφωτιστής) λέγει: «διακρίθηκανυπέρ πάντας τους συγχρόνους αυτοίς, άτε συνενούντες την εθνικήν ευφράδειαν προςτην ορθόδοξον ευσέβειαν»…. και συνεχίζει οDonaldson  αναφερόμενος αποκλειστικά στονΓρηγόριο «η ρητορία αυτού έστιν η αρίστη των τότε , και η μεγάλη αυτού ευφυΐαμαρτυρείται εκ των πολυαρίθμων ποιημάτων αυτού, εν οις περιλαμβάνονται πλείοναή 250 επιγράμματα».

15)          Ο George A. Kennedy, ΚαθηγητήςΚλασικών Σπουδών και Ρητορικής στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, στογνωστό έργο του  «Ιστορία της ΚλασικήςΡητορικής, Αρχαίας Ελληνικής και Ρωμαϊκής» τον εξυμνεί : «Η πιο σημαντικήφυσιογνωμία στη  σύνθεση  της ελληνικής ρητορικής και του Χριστιανισμούείναι ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός ,που θεωρείται σωστά  ο μεγαλύτερος Έλληνας ρήτορας από την εποχήτου Δημοσθένη.

16)          Η ποίησή του γράφει ο  Εμμανουήλ Κριαράς:  «που την διακρίνει πολλές φορές μιααναμφισβήτητη αισθαντικότητα και μια ζωηρή φαντασία, μας κάνει να πειστούμε ότιμε μεγάλη αγάπη και ωφέλεια ο Γρηγόριος μελετούσε τον Όμηρο,  τους αρχαίους λυρικούς και τουςδραματογράφους» .

17)          Για τον Ι. Χρυσόστομο, οι απόψεις που έχουν για τοΘεό και τον κόσμο οι Έλληνες καθώς επίσης ηθική και ο τρόπος ζωής τους δενέχουν καμία σχέση με το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης. Αυτό βέβαια δενπρέπει να ωθεί τους χριστιανούς στο να βλέπουν με υπεροψία τους εθνικούς και ναέχουν συγκρουσιακές σχέσεις μαζί τους. Τους καλεί να προσεύχονται για αυτούς,να φέρονται με ταπείνωση έχοντας υπόψη τους τη δική τους πνευματική αδυναμία.Σε καμία περίπτωση να μην τους μισούν γιατί μια τέτοια στάση είναι έργο τουδιαβόλου.

18)          Η άριστη χρησιμοποίηση από μέρους του της ρητορικής,την οποία σπούδασε κοντά στον εθνικό Λιβάνιο,σε συνδυασμό με την ευφυΐα του,τον κατέστησε κορυφαίο χριστιανό ιεροκήρυκα όλων των αιώνων. «Οι λόγοι τουΧρυσοστόμου είναι από τα μεγαλοπρεπέστερα δείγματα ρητορικού πεζού λόγου πουέχουν γραφεί στα ελληνικά».(Στήβεν Ράνσιμαν)

19)          Ο Χρυσόστομος, με την προσωπικήστάση ζωής του απέδειξε την αγάπη του για τα ελληνικά γράμματα στην πράξη. Ο Γ.Μπαμπινιώτης θεωρεί ότι από τουςΤρεις Ιεράρχες επηρεάστηκε πιο πολύ αυτός από τον ελληνικό λόγο και παραθέτειτην άποψη του μεγαλύτερου κλασικού όλων των εποχών,του Γερμανού Ulrichvon Wilamowitz: «: « Είναι έναςγνήσιος Αττικιστής. Όλοι οι Έλληνες της εποχής του, ακόμη και οι πιστοί τηςΠλατωνικής Ακαδημίας και οι συνεχιστές του Πλάτωνος, είναι βάρβαροι κακοτέχνεςσυγκρινόμενοι με αυτόν τον εκ Συρίας χριστιανό, ο οποίος περισσότερο από τονΑριστείδη αξίζει να συγκριθεί ως προς το ύφος με τον Δημοσθένη…

 

 Περισσότερα στο βιβλίο μας:

Τρεις Ιεράρχες:Η Επανάσταση της Πίστης και της Δράσης, εκδόσεις ΑΡΜΟΣ

 https://e-theologia.blogspot.com/2025...