Χαμός στη Fed: Για την Ανεξαρτησία των Κεντρικών Τραπεζών

Την προηγούμενη εβδομάδα έγινε ένας χαμούλης όταν ο Πρόεδρας της Καρδιάς μας, ο Τραμπ, απόλυσε την Λίζα Κουκ από την θέση της, ως μέλος του «Διοικητικού Συμβούλιου των Κυβερνητών της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ» (Federal Reserve Board of Governors).  Η δικαιολογία για την απόλυση ήταν αστεία: πριν πολλά χρόνια η Κουκ είχε δηλώσει δύο ακίνητά της ως κύρια κατοικία για να γλιτώσει κάτι λίγους τόκους από τα δάνεια που είχε παρει. Η κυβέρνηση δηλαδή ήταν σα να λέει «Δεν μπορεί μια κυβερνήτρια της Fed να κάνει τέτοια ανήθικα πράγματα!» Ναι καλά, και αυτά τα λέει ένας τύπος που έχει χρεοκοπήσει κακόβουλα (για να φεσώσει τους διανειστές του) δύο-τρεις φορές, που έχει φάει δισεκατομμύρια και έχει καταδικαστεί για πολιτειακά αδικήματα, αλλά παρόλα  αυτά παραμένει δόξῃ καὶ τιμῇ πρόεδρας. Ο βασικός λόγος για την απόλυση είναι ότι ο μεν Τραμπ θέλει να καθορίζει αυτός την πολιτική της Fed, αλλά η τράπεζα του κάνει κορδελάκια. Η Κουκ είναι και μαύρη και γυναίκα και Δημοκρατική, άρα αυτομάτως θεωρείται woke, άρα εύκολος στόχος για απόλυση ώστε να αντικατασταθεί με κάποιον MAGA κυβερνήτη που θα κάνει ό,τι πει ο πρόεδρας. Αυτό είναι όλο.

Του Ολλανδού Bart van Leeuwen

Βέβαια, και αυτή η απόφαση του πρόεδρα όπως και οι περισσότερες άλλες που έχει πάρει ως τώρα, εκτός από εντελώς χαζές, έχουν το πρόβλημα ότι δεν σέβονται το πλέγμα θεσμών  που οι Αμερικάνοι το λένε «checks and balances», ένα πλέγμα που επιτρέπει σε ένα αρχαϊκό και εντελώς αντιδημοκρατικό πολιτικό σύστημα όπως αυτό της Αμερικής να περνιέται για αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Checks and balances είναι το μοίρασμα της εξουσίας σε πολλούς πόλους ώστε να εξισορροπείται ο με εξουσίες αντιβασιλιά πρόεδρος και να λαμβάνουν τμήμα της λείας όλες οι μερίδες της ανώτατης τάξης, όχι μόνο η φατρία του προέδρου. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Κουκ έχει ήδη προσβάλει δικαστικά την απόλυση και μάλλον έχει σοβαρές πιθανότητες να κερδίσει. Ο πρόεδρας έχει χάσει μια σειρά άλλες δίκες που αφορούν τις παλαβές ιδέες του, όπως ας πούμε οι δασμοί που κρίθηκαν παράνομοι (μένει βέβαια να τελεσιδικίσει η υπόθεση στο ανώτατο δικαστήριο που είναι καβατζωμένο από τους Ρεπουμπλικανούς).

Πάντως, όλο το διεθνές ακροκεντρώο κομενταριάτο ξεσπάθωσε. (Στην Ελλάδα οι αντιδράσεις ήταν μάλλον χλιαρές, ίσως επειδή οι ακροκεντρώοι μας μάλλον ψιλογουστάρουν Τραμπ κατά βάθος -όσο νάναι έχει μια αυταρχική αύρα που τους ταιριάζει πολύ.) Οι Financial Times  προειδοποιούν: «Ο πρόεδρος Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να ελέγξει την Fed και θα χρησιμοποιήσει ό,τι μέσο έχει διαθέσιμο για να αποκτήσει πλειοψηφία στο ΔΣ των Κυβερνητών της. […]  Πρόκειται για έναν ακόμα τρόπο με τον οποίο ο πρόεδρος υπονομεύει τα θεμέλια της Δημοκρατίας μας».  

Αλλά είχαμε και πιο επαναστατικές αντιδράσεις. Τα «ζε σουί Κουκ» πήγαν και ήρθαν, με πιο χαρακτηριστικό ίσως αυτό του νομπελίστα οικονομίας και μπλόγκερ Πολ Κρούγκμαν που όχι  μόνο δήλωσε ότι «είμαστε όλοι Λίζα Κουκ!» αλλά επιπλέον είπε ότι αυτή είναι η στιγμή που ΟΛ@ πρέπει να γίνουμε Σπάρτακος.

Παρένθεση: η αναφορά στον Σπάρτακο μάλλον οφείλεται στον γερο-Ρότζερ Γουότερς, που ανεξάρτητα τι γνώμη έχετε για αυτόν, πάντως έχει κρατήσει τη σωστή στάση στο Παλαιστινιακό. Ο Γουότερς λοιπόν, στις 5 Ιουλίου δήλωσε την αλληλεγγύη του στην αριβιστική οργάνωση Palestine action που η απερίγραπτη κυβέρνηση της Βρετανίας προήγαγε σε «τρομοκρατική». Κάθε φορά που αναφέρετε το όνομά της γίνεστε συνεργάτης τρομοκρατών -οι Βρετανοί εργατικοί, μέσα στην απέραντη μονομανία τους, νομίζουν ότι όταν νομοθετούν, ο λαουτζίκος πειθήνιος θα ακολουθήσει τα κελεύσματά τους, όσο χαμερπή κι αν είναι (και είναι πάρα πολύ). «Εγώ είμαι ο Σπάρτακος» είναι ατάκα από την προτελευταία σκηνή της ομώνυμης ταινίας του Κιούμπρικ (σε σενάριο Ντάλτον Τράμπο), σκηνή που αν δεν έχετε δει, αξίζει να δείτε. Τέλος παρένθεσης.

Τώρα βέβαια, μπορεί η Λίζα Κουκ να είναι καλή και χρυσή και η πρώτη μαύρη σε αυτή τη θέση, μπορεί να είναι άξια και εργατική και να έχει όλα τα καλά του κόσμου, αλλά, αγαπητή μοναδική αναγνώστρια αυτού του σάιτ, φανταζόμαστε ότι το να πεις «ζε σουί Λίζα Κουκ» για πάρτη της μάλλον θα σου πέφτει βαρύ. Και αυτό επειδή, από όσο γνωρίζουμε, κυνηγώντας το μεροκάματο, μόνο αραιά και που τυχαίνει να σου μείνει χρόνος μέσα στη μέρα για να βρεθείς τους υπόλοιπους κυβερνήτες στο ΔΣ της Fed και να πάρετε στα γρήγορα μερικές αποφάσεις για την ισχυρότερη κεντρική τράπεζα του κόσμου, όπως κάνει η κα Κουκ. Άρα, δεν έχεις ακόμα πάρει το κολάι του ρόλου για να ταυτιστείς μαζί της. Συνέχισε τις προσπάθειές σου, εδώ στο «Κ» ξέρουμε ότι θα τα καταφέρεις μια μέρα.

Αλλά, αφήνοντας στην άκρη τα συγκεκριμένα γεγονότα, το ενδιαφέρον στην υπόθεση αυτή είναι η ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας και η σχέση της με τη Δημοκρατία «μας».

Τι εστί Κεντρική Τράπεζα;

Το κράτος χρειάζεται μια τράπεζα που να λειτουργεί παράλληλα με το υπουργείο Οικονομίας, η οποία να ελέγχει την έκδοση του χρήματος η οποία προφανώς συνδέεται με ευρύτερα ζητήματα.  Η Fed λχ, στο καταστατικό της λέει ότι καθήκον της είναι η νομισματική πολιτική, η οποία πρέπει να «προωθεί αποτελεσματικά τους στόχους της μέγιστης απασχόλησης, των σταθερών τιμών και των μέτριων μακροπρόθεσμων επιτοκίων». Να ένα ενδιαφέρον στοιχείο: η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που εκδίδει το ευρώ, δεν είναι ακριβώς κρατική αλλά οιωνεί κρατική, αφού πίσω της δεν βρίσκεται κάποια (φαντασιακή) ευρωπαϊκή κρατική δομή αλλά η συνέλευση των κεντρικών τραπεζών των χωρών μελών της νομισματικής ένωσης, κάθε μία φυσικά με το βάρος της χώρας που έχει πίσω της. Η ΕΚΤ λοιπόν, στο καταστατικό της δεν λέει κουβέντα για ανεργία αναφέροντας μόνο τη σταθερότητα των τιμών, δηλαδή τον πληθωρισμό. Κρατήστε αυτή την λεπτομέρεια.

Με τα χρόνια ανακαλύφθηκε ένα προβληματάκι σχετικά με τις κεντρικές τράπεζες: υποκεινται σε λαϊκές πιέσεις μαζί με την κυβέρνηση. Για παράδειγμα, αν υπάρχει λαϊκή αναταραχή λόγω φτώχειας και ανεργίας, η κυβέρνηση μπορεί να αναγκαστεί να δώσει χρήμα για την εκτέλεση έργων, για δημόσιες υπηρεσίες, κοινωνική πολιτική κλπ ώστε να κατευναστούν οι αντιδράσεις τόσο με τις δουλειές που δημιουργούνται, όσο και με τη μείωση του κόστους ορισμένων κοινωνικά χρήσιμων υπηρεσιών. Για να το κάνει αυτό δίνει εντολή στην κεντρική τράπεζα να «κόψει μονέδα» ή να «τυπώσει χρήμα», δηλαδή να πιστώσει τον τροφοδότη λογαριασμό του υπουργείου Οικονομικών και αυτό με τη σειρά του να μοιράσει χρήμα στα διάφορα υπουργεία. Η τέτοια λειτουργία του κράτους είναι προφανώς ανάθεμα για το κεφάλαιο, δεδομένου ότι έτσι «κλέβει» τομείς κερδοφορίας από το ιδιωτικό κεφάλαιο, κάτι το απαράδεκτο.

Αυτά όλα έγιναν επώδυνα αντιληπτά την επαύριο του Α΄ΠΠ, λόγω των ειδικών συνθηκών της εποχής. Είχαμε ταυτόχρονα την τεράστια ανάπτυξη του χρηματιστικού κεφαλαίου που μπορούσε να κυκλοφορεί σε όλον τον κόσμο, άρα και την άνοδο της σημασίας των τραπεζών, ταυτόχρονα με ένα τεράστιο κύμα λαϊκών αντιδράσεων με αποκορύφωμα την Ρώσικη επανάσταση, αλλά και διαρκή επαναστατική κατάσταση σε αρκετές χώρες της μεσευρώπης, κυρίως την Γερμανία.

Το 1920 συγκλήθηκε από την Κοινωνία των Εθνών στις Βρυξέλλες το Διεθνές Οικονομικό Συνέδριο, με συμμετοχή κρατικών αξιωματούχων, κεντρικών τραπεζιτών και υπουργών οικονομίας από 39 χώρες. Παρά τις αρχικές αμφιβολίες για το αν θα κατέληγε σε συμπεράσματα, ο φόβος για τις επαναστατημένες μάζες, φόβος που ήταν ακόμα τότε έντονος στην Ευρώπη, έδρασε ως ενισχυτικό της συναίνεσης που δημιουργήθηκε στο συνέδριο. Και τι άλλο θα ήταν η συναίνεση παρά το ότι χρειάζονται περιοριστικά μέτρα. Μεταξύ των συμπερασμάτων ήταν ότι μια εκλεγμένη κυβέρνηση είναι αδύναμη και άγεται και φέρεται, άρα χρειάζονται ανεξάρτητοι θεσμοί που να αδιαφορούν για την συγκυρία και να εφαρμόζουν μακροπρόθεσμη πολιτική για το καλό του έθνους. Κυρίως το συνέδριο ζήτησε τα κράτη να συστήσουν ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες. Ως ανεξαρτησία έκτοτε νοείται το δικαίωμα της τράπεζας να εφαρμόζει τις αποφάσεις της διοίκησής της χωρίς να χρειάζεται την ουσιαστική έγκριση της κυβέρνησης. Η τράπεζα παίρνει αποφάσεις και τις εφαρμόζει χωρίς να ρωτήσει κανέναν.

Τέλος πάντων, δεν πρόφτασε να στεγνώσει το μελάνι στα συμπεράσματα του συνεδρίου και είχαμε μια σειρά από κρίσεις ιστορικών διαστάσεων, μέσα στην δεκαετία του 20.

Η πρώτη από αυτές ήταν η κρίση του υπερπληθωρισμού στην Γερμανία της Βαϊμάρης. Η πιο τυπική και επιτυχημένη παρέμβαση κατά του υπερπληθωρισμού έγινε από μία εντελώς «εξαρτημένη» κεντρική τράπεζα, αυτήν της Γερμανίας υπό τον θρυλικό Χιάλμαρ Σαχτ, που διορίστηκε τον Νοέμβρη του 23 πρόεδρος της Reichsbank και τερμάτισε τον υπερπληθωρισμό σε 5 μήνες, σε στενότατη συνεργασία με το υπουργείο οικονομικών. Την πετυχημένη αυτή κίνηση την ακολούθησε μια φρικώδης περίοδος κρίσης και αποπληθωρισμού που οδήγησε τελικά στην ανάληψη της εξουσίας από τους ναζί (στην οποία ο Σαχτ θα κρατούσε το υπουργείο Οικονομίας).

Και όμως, κανείς δεν θυμάται σήμερα ούτε ότι ο υπερπληθωρισμός τέλειωσε εύκολα και αστραπιαία, ούτε ότι τον ακολούθησε καταστροφικός αποπληθωρισμός. Οι σημερινοί Γερμανοί πολιτικοί και τραπεζίτες είναι διαρκώς σε κατάσταση πανικού για τον επερχόμενο υπερπληθωρισμό που θα τους πλήξει αν ικανοποιήσουν το παραμικρό λαϊκό αίτημα χρηματοδότησης, σκούζοντας «Υπερπληθωρισμός! Υπερπληθωρισμός όπως στην Βαϊμάρη!»

Ένας λόγος για αυτήν την μονομέρεια έχει ίσως να κάνει με τα τυπικά συμφέροντα των δανειστών, δηλαδή των τραπεζιτών. Ο πληθωρισμός είναι περισσότερο εχθρός των δανειστών παρά των δανειοληπτών, αφού «τρώει» τις δόσεις. Ας πούμε ότι δανειστήκατε φέτος 100 μάρκα. Αν υποθέσουμε ότι έχουμε πληθωρισμό 100%, τότε αυτό σημαίνει ότι του χρόνου οι τιμές των εμπορευμάτων θα έχουν αυξηθεί 100%, δηλαδή θα έχουν διπλασιαστεί. Ισοδύναμα, τα 100 φετινά μάρκα, του χρόνου θα αγοράζουν τα μισά εμπορεύματα από όσα αγοράζουν τώρα, ή αλλιώς, θα έχουν χάσει τη μισή τους αξία, τα 100 μάρκα του χρόνου θα αξίζουν όσο 50 μάρκα φέτος. Εσείς χρωστάτε 100 μάρκα: το χρέος σας χρόνο με τον χρόνο θα μειώνεται. Ο υπερπληθωρισμός που έφτανε να είναι μερικές χιλιάδες τα εκατό την ημέρα, μηδένισε όλα τα δάνεια που είχαν δοθεί σε μάρκα, ξεχρεώνοντας όλους τους δανειολήπτες. Αυτό δεν άρεσε καθόλου στις τράπεζες. Φυσικά ο υπερπληθωρισμός σήμανε σοβαρά προβλήματα για όλους, αλλά παραμένει το γεγονός ότι αυτός που πάντα έχει πρόβλημα με τον πληθωρισμό είναι οι τράπεζες.

Αντίθετα, ο αποπληθωρισμός, δηλαδή η μείωση αντί για αύξηση των τιμών είναι πολύ πιο επώδυνη για τα λαϊκά στρώματα επειδή συνοδεύεται από κλείσιμο επιχειρήσεων και ανεργία. Είναι βέβαια πολύ καλός για τους δανειστές, για τους αντίστροφους λόγους από τον πληθωρισμό, ενώ σε ένα βαθμό λειτουργεί και ως εκκαθαριστής των λιγότερο ανταγωνιστικών επιχειρήσεων (οι οποίες κλείνουν πρώτες). Ο λόγος λοιπόν που ο πληθωρισμός είναι ο κύριος εχθρός (αλλά κουβέντα για τον αποπληθωρισμό) είναι ότι πάλη κατά του πληθωρισμού σημαίνει τον εκ των προτέρων αποκλεισμό κάθε είδους αυξήσεων, παροχών, επέκτασης του κοινωνικού κράτους κλπ.

Η ανεξαρτησία της Fed

H Fed είναι μια από τις πρώτες κεντρικές τράπεζες που κέρδισε το δικαίωμα να μην δίνει λογαριασμό στην κυβέρνηση. Τυπικά, αυτό το δικαίωμα της έχει δοθεί με μια σειρά νομοθετήματα από τη δεκαετία του 30 ως την δεκαετία του 50, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι ουδέποτε υπήρξε ανεξάρτητη. Η πάντα ενήμερη για την οικονομική ιστορία αναγνώστρια μπορεί να αναζητήσει το βιβλίο «The Myth of Independence: How Congress Governs the Federal Reserve,» των Σάρα Μπάιντερ και Μαρκ Σπάιντελ Spindel, εκδόσεις Princeton U. Press (2017), για μια εξαντλητική και πολύ πειστική αποδόμηση της υποτιθέμενης ανεξαρτησίας.

Στη βιβλιογραφία, τυπικό παράδειγμα ανεξαρτησίας είναι η Fed της δεκαετίας ‘80 και τα «Reaganomics». Όταν ο Ρόναλντ Ρέιγκαν ανέλαβε πρόεδρος των ΗΠΑ, πρόεδρος της Fed ήταν ο διορισμένος από τον προηγούμενο πρόεδρο, Πολ Βόλκερ. Άρα είχε διοριστεί από μια τυπικά Δημοκρατική κυβέρνηση, για να εφαρμόσει μια κεϊνσιανού τύπου νομισματική πολιτική. Με την αλλαγή κυβέρνησης όμως, ο Βόλκερ είδε το φως το αληθινό και σε προφανή συνεννόηση με την νέα κυβέρνηση, εφάρμοσε μια εντελώς ριζοσπαστική για την εποχή, καθαρά νεοφιλελεύθερη πολιτική «σύσφιξης», ανεβάζοντας τα επιτόκια ώστε να μειωθεί η ποσότητα του χρήματος και να πέσει ο πληθωρισμός, αυτό το τέρας.

Φυσικά η οικονομική ορθοδοξία θα σας πει ότι όλα αυτά είναι επιστημονικά ορθά, ότι τα έχει αποδείξει η πείρα, ότι ο πληθωρισμός (αυτό το τέρας) είναι αποκλειστικά νομισματικό ζήτημα και άλλα τέτοια ωραία, που φυσικά δεν ισχύουν. Πέρα από όλα τα άλλα, ο πληθωρισμός (όχι ο υπερπληθωρισμός!) δεν είναι το μέγιστο των κακών, αντίθετα έχει και θετικές συνέπειες. Ακόμα και ο βασιλιάς των πανεπιστημιακών βιβλίων ορθόδοξης οικονομικής θεωρίας, ο G. Mankiw,  θα σας πει στο βιβλίο του ότι «όχι λίγοι οικονομολόγοι επιχειρηματολογούν ότι τα κόστη ενός μέτριου πληθωρισμού δεν είναι σε καμιά περίπτωση τόσο μεγάλα όσο πιστεύει το γενικό κοινό». Και όμως αυτός είναι ο επίσημος λόγος που όλες οι κεντρικές τράπεζες απόκτησαν την ανεξαρτησία τους τη δεκαετία του ‘80.

Αλλά ο πραγματικός λόγος για την υποτιθέμενη ανεξαρτησία είναι ότι όσο πιο «ανεξάρτητη» μια τράπεζα, τόσο πιο απομακρυσμένη από τα λαϊκά συμφέροντα. Κάτι που ισχύει ακόμα περισσότερο για την πιο θωρακισμένη Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή, μαζί με όλα τα Ευρω-όργανα (ειδική μνεία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την αγαπημένη όλων μας Ούρσουλα στο τιμόνι). Είδαμε ότι η ΕΚΤ δεν έχει κανένα πρόβλημα στο καταστατικό της να μην βάζει καν την πλήρη απασχόληση.

Έτσι, η λεγόμενη ανεξαρτησία είναι μια πολύ ωραία δικαιολογία για την κυβέρνηση. Όταν την βολεύει, η κυβέρνηση λέει ότι δυστυχώς δεν μπορεί να κάνει τίποτε, τα χέρια της είναι δεμένα αφού η τράπεζα είναι ανεξάρτητη. Όταν βέβαια βολεύει αλλιώς, η Τράπεζα ξαφνικά (στα πλαίσια πάντα της ανεξαρτησίας της) θα «κάνει ό,τι είναι απαραίτητο» που έλεγε και ο Ντράγκι, σε στενή φυσικά συνεργασία με τις αντίστοιχες κυβερνητικές αρχές -τότε όμως είναι κάπως σαν οι ρόλοι να αντιστρέφονται και η κυβέρνηση, με μαγικό τρόπο να είναι εξαρτημένη από την τράπεζα. Οι κεντρικές τράπεζες του αναπτυγμένου κόσμου εδώ και χρόνια εφαρμόζουν την λεγόμενη «ποσοτική χαλάρωση», αγοράζουν δηλαδή χρηματοπιστωτικά προϊόντα (που έχουν χάσει λόγω κρίσης την αξία τους) από τις μεγάλες τράπεζες οι οποίες τα ξεφορτώνονται με μεγάλη χαρά. Αλλά αυτό δεν είναι «τύπωμα χρήματος», δεν είναι «υπερπληθωριστικό», δεν είναι ανάθεμα, επειδή τα λεφτά πάνε σε τράπεζες και όχι σε κάτι που να έχει απτές θετικές συνέπειες για τα λαϊκά στρώματα. Α, επίσης είναι δείγμα της ανεξαρτησίας τους.

Για να ξαναγυρίσουμε τώρα στην συγκεκριμένη περίπτωση της απόλυσης της Κουκ από τον Τραμπ, εδώ έχουμε απλώς τη σύγκρουση δύο φατριών της άρχουσας τάξης και όχι βέβαια την προσπάθεια υπεράσπισης κάποιων λαϊκών συμφερόντων. Η Κουκ, διορισμένη από τους Δημοκρατικούς, προτιμάει μια γραμμή σύσφιξης και λιτότητας. Ο Τραμπ από την άλλη θέλει γρήγορα αποτελέσματα ως προς την ανάπτυξη, που δεν λέει να έρθει. Οι δασμοί που έχει επιβάλει δρουν μειώνοντας την οικονομική δραστηριότητα, οπότε ο Τραμπ θέλει «φτηνό χρήμα», δηλαδή χαμηλά επιτόκια ώστε τα δάνεια να είναι φτηνά: ελπίζει ότι σε συνδυασμό με τους δασμούς, αυτό θα σημάνει βιομηχανικές επενδύσεις στην Αμερική. Αν τα δάνεια είναι φτηνά και τα εισαγόμενα προϊόντα ακριβά (λόγω δασμών), τότε, λέει αυτή η απλοϊκή λογική, αν είστε βιομήχανος σας συμφέρει να δανειστείτε και να χτίσετε εργοστάσια στην Αμερική. Και κέρδη θα βγάλετε και τα δάνεια θα τα ξεπληρώσετε εύκολα. Πρόκειται για μια απλοϊκή μορφή της λεγόμενης πολιτικής «υποκατάστασης εισαγωγών». Απλοϊκή, επειδή αυτή δεν εφαρμόζεται με οριζόντιους δασμούς στα πάντα, ακόμα και σε κεφαλαιουχικά αγαθά ή πρώτες ύλες για την βιομηχανία, γιατί προφανώς θέλετε η δική σας βιομηχανία να έχει φτηνές πρώτες ύλες και εξοπλισμό. Αν βάζετε δασμούς και σε αυτά, πώς θα παράγει πιο φτηνά το νέο εργοστάσιο;

Σε κάθε περίπτωση, η Κεντρική Τράπεζα, ως τμήμα του πυρήνα του κράτους, θα έπρεπε θεωρητικά, σε μια δημοκρατία, να υπάγεται σε άμεσο λαϊκό έλεγχο. Η απόσταση από την θεωρία στην πράξη είναι φυσικά τεράστια και η μοναδική μας αναγνώστρια ξέρει φυσικά ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί με καμιά κυβέρνηση. Αλλά, πάντα θεωρητικά, υπάρχουν πολύ καλοί λόγοι υπέρ της εξάρτησης και λογοδοσίας της Κεντρικής Τράπεζας.

Το επιχείρημα όσων λένε ότι η ανεξαρτησία είναι θεμέλιο της δημοκρατίας είναι προφανώς αυτοαντιφατικό. Τι είδους δημοκρατία είναι αυτή, που όλοι οι θεσμοί εξουσίας είναι καλά θωρακισμένοι έναντι της λαϊκής εντολής; Οι καλοί αντι-λαϊκιστές μας θα σας πουν ότι με την ανεξαρτησία, όχι μόνο της τράπεζας, αλλά όλων των θεσμών, διασφαλίζεται η επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων του έθνους έναντι βραχυπρόθεσμων, σπασμωδικών κινήσεων των κυβερνήσεων που γίνονται για μικροπολιτικούς λόγους.

Προφανώς ο κίνδυνος αυτός υπάρχει επειδή ο όχλος που δεν είναι σε θέση να σκεφτεί και που πάει και ψηφίζει κάτι λαϊκιστές, θα πιέσει την κυβέρνηση και αυτή θα υποκύψει και τα τα δώσει όλα. Η ερώτηση φυσικά είναι, γιατί τότε να υπάρχουν εκλογές; Γιατί να υπόκειται στις διαθέσεςι του ανερμάτιστου όχλο η εσωτερική και η εξωτερική πολιτική, η οικονομία, η οικοδομική ποιτική και οι πολεοδομίες, η φορολογική πολιτική κλπ κλπ; Να τα δώσουμε σε μια φωτισμένη απολυταρχία που θα ξέρει τι κάνει. Ακόμα καλύτερα, γιατί να μην τα αποδώσουμε ας πούμε στην ιδιωτική πρωτοβουλία, όπως λένε οι αναρχοκαπιταλιστές, να ησυχάσουμε; Όλα ιδιωτικά! Κεντρικές τράπεζες, αστυνομία, πυροσβεστική, κυβέρνηση -αφήστε τον ελεύθερο ανταγωνισμό να αποφασίσει για τον καλύτερο!

Η ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας είναι ένας περίεργα διαφανής μύθος που έπρεπε να είναι προφανές ότι δεν ισχύει. Οι ανεξάρτητες αρχές δεν είναι ανεξάρτητες, πάντα εξαρτώνται από τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης. Και όχι μόνο αυτό: δεν είναι ικανές για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για το «όφελος του έθνους και της πατρίδας» αλλά ακριβώς το αντίθετο, έχουν αποδείξει ότι σε περιόδους κρίσης αντιδρούν σπασμωδικά με βάση τα μικροπολιτικά συμφέροντα της μίας ή της άλλης φατρίας, όπως τώρα στην διαμάχη Τραμπ και Fed. Όποιος κι αν κερδίσει τελικά (γιατί είναι μια μάχη που δεν έχει ακόμα κριθεί), στο τέλος θα εφαρμοστούν πολιτικές που δεν θα συμφέρουν τους φτωχούς. Όλα τα υπόλοιπα είναι για τα μάτια του κόσμου, ή, στην περίπτωση Τραμπ, για την ικανοποίηση μιας ακόμα πιο αυταρχικής φράξιας της άρχουσας τάξης…