پرویز مشکاتیان، آهنگساز و نوازنده ی برجسته ی سنتور درگذشت

[Amir]

پرویز مشکاتیان، نوازنده ی سنتور و آهنگساز برجسته، روز دوشنبه، 30 شهریور در سن ۵۴ سالگی براثر ایست قلبی در منزلش در تهران درگذشت
.
پرویز مشکاتیان در اردیبهشت 1334 در نیشابور به دنیا آمد، و آموزش موسیقی و نواختن سنتور را از کودکی نزد پدرش، حسن مشکاتیان آغاز کرد
.
او سپس به تهران رفت و در کنار آموختن آکادمیک موسیقی در دانشکده ی هنرهای زیبا، ردیف میرزا عبدالله را نزد نورعلی برومند و داریوش صفوت فراگرفت و در کنار آن ریزه کاری های نوازندگی (به ویژه سه تار)، گوشه های مهجور و ناشناخته و ضربی های موسیقی ایرانی را از کسانی دیگری چون سعید هرمزی، یوسف فروتن و عبدالله دوامی آموخت
.
مشکاتیان به جز فراگیری سینه به سینه ی موسیقی سنتی ایرانی، یادگیری هارمونی، آهنگسازی و ارکستراسیون و آشنایی با موسیقی علمی را از طریق موسیقیدانانی همچون مهدی برکشلی و محمدتقی مسعودیه ادامه داد
.
مشکاتیان درسال 1354 در آزمون باربد به اتفاق پشنگ کامکار رتبه ی نخست نوازندگی سنتور را به دست آورد و درهمان سال به اتفاق داریوش طلایی (نوازنده ی تار) مقام ممتاز را کسب کرد
.
او در سال های آغازین دهه ی 50 به عنوان مدرس موسیقی فعالیتش را در مرکز حفظ و اشاعه ی موسیقی که زیر نظر داریوش صفوت اداره می شد، آغاز کرد
.
نسلی از برجسته ترین آهنگسازان، خوانندگان و نوازندگان موسیقی در آن سال ها در مرکز حفظ و اشاعه ی موسیقی مشغول به فعالیت بودند؛ کسانی چون محمدرضا شجریان، پریسا، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، داریوش طلایی، داوود گنجه ای، نورالدین رضوی سروستانی و جلال ذوالفنون که همگی بعدها به وزنه های موسیقی ایران تبدیل شدند
.
اما بسیاری از این افراد با اختلافی که با مرکز پیدا کردند، از آنجا بیرون آمدند. پرویز مشکاتیان و حسین علیزاده گروه عارف و محمدرضا لطفی و پشنگ کامکار گروه شیدا را پایه گذاشتند؛ دو گروهی که گاه با هم ادغام می شدند و بیشترین سهم را درارتقای موسیقی سنتی در سال های پایانی حکومت پهلوی و سال های آغازین پس از انقلاب داشتند
.
مشکاتیان در این سال ها در حالی که بیست و چند سال بیشتر نداشت، تصنیف هایی ساخت که به اعتقاد شماری از کارشناسان، از بهترین های موسیقی سنتی ایرانی در نیم قرن اخیرمحسوب می شوند
.
در آن سال ها گروه عارف بیشتر با پریسا همکاری می کرد و گروه شیدا با محمدرضا شجریان. کنسرت نوا (با تصنیف پیر فرزانه) که با همکاری گروه عارف با خوانندگی پریسا در جشن هنر شیراز در حافظیه برگزار شد، شاید اوج کار این گروه در آن دوران به شمار آید
.
کنسرت افشاری و کنسرت ماهور، با تصنیف ای تیر، از دیگر فعالیتهای گروه عارف و پریسا در سال های پیش از انقلاب بود
.
مشکاتیان سال 1356 همراه با دیگر نوازندگان و خوانندگان جوان آن زمان مانند لطفی، علیزاده، پشنگ و بیژن کامکار، شجریان و شهرام ناظری زیر نظر هوشنگ ابتهاج کانون فرهنگی – هنری چاووش را پایه گذاشت. کانون چاووش از آن هنگام تا سال 1362 ، هشت کاست منتشر کرد. محمدرضا شجریان، شهرام ناظری، بیژن کامکار و صدیق تعریف از خوانندگان این مجموعه بودند
.
تعدادی از تصنیف های این مجموعه را که بعدها به سرودهای میهنی مشهور شد، مشکاتیان ساخته بود
.
تصنیفهای همراه شو عزیز، ایران خورشیدی تابان دارد و ایرانی به سر کن خواب مستی، از جمله سرودهای میهنی ساخته ی مشکاتیان بودند که شجریان آنها را خواند
.

مشکاتیان و شجریان

در سال های پس از انقلاب همکاری مشکاتیان با شجریان که نسبتی سببی نیز داشتند -مشکاتیان مدتی داماد شجریان بود- بیش از گذشته شد
.

کنسرت آستان جانان که مشکاتیان و شجریان با همراهی تمبک ناصر فرهنگ فر در سال های نخستینِ دهه ی 60 در سفارت ایتالیا در تهران برگزار کردند، ابتدا به صورت پنهانی به بازار راه پیدا کرد و در سال هایی که موسیقی ایران در محاق بود، از این آلبوم استقبال فوق العاده ای در ایران شد
.
این آلبوم در کنار کارهای مشترک دیگری از شجریان و مشکاتیان همچون سِر عشق با سه تارنوازی مشکاتیان، نوا و مرکب خوانی، دستان و دود و عود از محبوب ترین آثار موسیقی ایرانی نزد دوستداران موسیقی محسوب می شوند؛ به طوری که بسیاری بر این عقیده اند که این دو پس از قطع همکاری، هیچکدام نتوانستند از نظر کیفی اثری شبیه آثار مشترک شان منتشر کنند
.
واپسین آلبوم مشترکی که از این دو هنرمند به طور رسمی در ایران منتشر شد، آلبوم دستان بود که با اجرای گروه عارف در سال 1366 ضبط شد؛ هر چند بعدها نیز مشکاتیان و شجریان همکاری های جسته و گریخته ای داشتند، از جمله کنسرتی که در پاریس برگزار کردند. تصنیف قاصدک، ساخته ی مشکاتیان با شعری از مهدی اخوان ثالث در این کنسرت اجرا شد
.
مشکاتیان با خواننده های دیگری چون شهرام ناظری ، علیرضا افتخاری ، علی جهاندار و حمیدرضا نوربخش نیز همکاری کرده بود
.
اما پس از شجریان، او مدتی به طور مستمر با ایرج بسطامی، خواننده ای که در زلزله ی بم کشته شد، همکاری کرد که حاصل آن آلبوم هایی چون افشاری مرکب، مژده ی بهار و افق مهر شد
.
مشکاتیان در سال های میانی دهه ی هفتاد و اوایل دهه ی هشتاد به جز انتشار نت نوشته ی آثار گذشته اش، نزدیک به هشت سال اجرای کنسرت را متوقف کرد تا سال ۸۴ که کنسرتی را در تالار وزارت کشور با ترکیبی از اعضای قبلی گروه عارف و اعضای جوان تر با صدای شهرام ناظری اجرا کرد
.
آخرین کنسرت مشکاتیان در تهران با خوانندگی حمیدرضا نوربخش برگزار شد
.
از پرویز مشکاتیان دو فرزند به نام های آیین و آوا بر جای مانده است
.

[Nasrin]

واقعاجاي خالي اين اساتيدرونميشه پركرد روحش شاد

[Amir]

دیدگاه های فریدون شهبازیان و فرهاد فخرالدینی درباره ی شادروان مشکاتیان، در
صفحه ی پایانیِ روزنامه ی فرهیختگان، سه شنبه، 31 شهریور 1388
:
http://www.farheekhtegan.ir/userfiles...

[Mina]

مجموعه فرهنگی آسمان چهارشنبه شب میزبان جمعی از اهالی موسیقی و هنرمندان بود، تا همه با هم یاد و نام پرویز مشکاتیان را گرامی بدارند.

در این مراسم محمدرضا شجریان به یاد دوست قدیمی خود سخن گفت و به همراه گروه شهناز به یاد مشکاتیان خواند و گریست. شجریان که نخستین سخنران این مراسم بود، گفت: پرویز را همه شما می‌شناسید. او دوست همه ما بود، من نمی‌توانم باور کنم که او امروز در میان ما نیست.

این استاد آواز ایران در ادامه مشکاتیان را دردانه موسیقی ایران خواند و درباره سابقه آشنایی خود با مشکاتیان گفت: من او از سال 1355 زمان جشن هنر شیراز در کنار هنرمندانی چون حسین علیزاده می‌شناسم. شجریان در پایان سخنانش از مردم ایران به دلیل ارج نهادن به هنرمندان قدردانی کرد و ساخت آثار هنری را تنها ادی دینی به مردم از سوی هنرمندان خواند.

دو جایزه رقابتی به نام مشکاتیان
محمد سریر مدیرعامل خانه موسیقی هم از برپایی دو جایزه رقابتی در بخش ضربی و تصنیف به نام مشکاتیان خبر داد و گفت: یکی از این جوایز به سنتور نوازی به ویژه شیوه مشکاتیان اختصاص دارد. او، هدف از برگزاری این جوایز را ایجاد رقابت میان جوانان و زنده نگه داشتن نام پرویز مشکاتیان عنوان کرد. قراراست جزئیات بیشتر این جوایز به زودی از سوی خانه موسیقی اعلام شود.

وی در ادامه درباره برگزاری مراسم متعدد در سوگ پرویز مشکاتیان در شهرهای مختلف گفت: برگزاری مراسم متعدد برای مشکاتیان در شهرهای مختلف، نشان از این موضوع دارد که مشکاتیان هنرمندی است که توانست در دل مردم ایران خانه کند، هر چند که در دوره‌ای حضور او در موسیقی پررنگ نبود و اتفاقاً صداوسیما نیز از او حمایتی نمی‌کرد.

تولد دوباره مشکاتیان
حسین علیزاده هم با بیان این مطلب که هنوز باور نمی‌کنم که مشکاتیان در شهر و جایی که زندگی می‌کنم دیگر نیست، برایم بسیار دشوار است. پس از رفتن او روزهای سختی بر من گذشت اما به مرور خلوتی با او پیدا کرده‌ام که احساس می‌کنم که بیش از پیش او را می‌شناسم و دوست می‌دارم.

این نوازنده تار، از حضور مردم در مراسم خاکسپاری مشکاتیان به عنوان حادثه‌ای بزرگ یاد اشک شوق را از چشم‌های همه جاری کرد. علیزاده گفت: مردم نیشابور با حضور خود در این مراسم به ما فهماندند که نیاید به دلیل رفتن هنرمندان بزرگ غمگین باشیم.

سرپرست گروه موسیقی عارف در ادامه از مردم ایران در سال‌های گذشته به عنوان مردم غمگینی یاد کرد که تنها غم بهانه دور هم جمع شدن آنها بوده است. او در ادامه گفت: مشکاتیان ذهن، روح و شهر ما را آباد کرد و رفت. او به ما عشق ورزیدن را آموخت.

در بخش دیگر برنامه، حمیدرضا نوربخش به همراه ارژنگ و بیژن کامکار و بهداد بابایی به روی سن آمدند و یکی از آخرین ساخته‌های مشکاتیان را که در آخرین کنسرت مشکاتیان با گروه عارف در تالار بزرگ وزارت کشور اجرا شده بود، اجرا کردند.

حمیدرضا نوربخش در سخنان کوتاهی گفت: یک بار که من و بهداد بابایی و استاد مشکاتیان برای آمادگی کنسرت با گروه عارف، دور هم جمع شده بودیم من غزلی از مولانا را زمزمه می‌کردم و بهداد بابایی که اعصاره هنر مشکاتیان است، به وی گفت که می‌شود روی این غزل کاری بسازید؟ مشکاتیان هم بعد از یک هفته که تمرین داشتیم، آمد و قطعه‌ای که ساخته بود را برای تمرین در اختیار ما گذاشت.

در بخش‌های این مراسم نماهنگی که توسط محمدرضا جعفری ساخته شده بود، پخش شد. در این نماهنگ مشکاتیان از خاطرات دوران کودکی و علاقه‌مندی‌اش به موسیقی و مسیری را که در راه موسیقی پیش گرفته بود، سخن گفت. اجرای این مراسم را سیدعباس سجادی بر عهده داشت.

در این مراسم که از سوی خانه موسیقی و با همکاری فرهنگستان هنر برگزار شده بود، هنرمندانی چون محمدرضا شجریان، مجید درخشانی، همایون خرم، داوود گنجه‌ای، مهدی آذرسینا، سعید فرج‌پوری، حمیدرضا نوربخش، مجید مجیدی، نیکی کریمی، ساعد باقری، حسین دهلوی، محمد سریر، علی‌اکبر شکارچی، داریوش پیرنیاکان، غلامحسین امیرخانی، رامبد صدیف، حاتم عسگری و مختاباد حضور داشتند.