Kallocain

by Karin Boye, Gustaf Lannestock (Translator), Richard B. Vowles (Introduction)

This is a novel of the future, profoundly sinister in its vision of a drab terror. Ironic and detached, the author shows us the totalitarian World-state through the eyes of a product of that state, scientist Leo Kall. Kall has invented a drug, kallocain, which denies the privacy of thought and is the final step towards the transmutation of the individual human being into a "happy, healthy cell in the state organism." For, says Leo, "from thoughts and feelings, words and actions are born. How then could these thoughts and feelings belong to the individual? Doesn't the whole fellow-soldier belong to the state? To whom should his thoughts and feelings belong then, if not to the state?"
As the first-person record of Leo Kall, scientist, fellow-soldier too late disillusioned to undo his previous actions, Kallocain achieves a chilling power and veracity that place it among the finest novels to emerge from the strife-torn Europe of the twentieth century.

Genres: Classics, Dystopia, Science Fiction, Fiction, Swedish Literature, Sweden, Scandinavian Literature

193 pages, Paperback

First published January 1, 1940

About the author

Karin Boye was a Swedish poet and novelist.

She is perhaps most famous for her poems, of which the most well-known ought to be "Yes, of course it hurts" (Swedish: "Ja visst gör det ont") and "In motion" (Swedish: "I rörelse"). She also wrote a few novels including "Kallocain". Inspired by the rise of National Socialism in Germany, it was a portrayal of a dystopian society in the vein of Orwell's Nineteen Eighty-Four and Huxley's Brave New World (though written almost a decade before Nineteen Eighty-Four). In the novel, an idealistic scientist named Leo Kall invents Kallocain, a kind of truth serum.

Boye died in an apparent suicide when swallowing sleeping-pills after leaving home on April 23, 1941.

Reviews

[Jan Koster · Rating 4 out of 5]

Met betrekking tot Kallocaïne heb ik gemengde gevoelens. Om met het minder positieve te beginnen. De toon waarop Boye het verhaal brengt is monotoon en vlak, emotieloos haast. Mede daardoor is het lastig om enige connectie te voelen met de hoofdpersoon, Leo Kall, laat staan met de minder prominente personages. Dat is jammer, iets meer levendigheid en dynamiek zou het een stuk prettiger leesbaar maken. Nu ontglipte mij toch af en toe de aandacht.

Positief ben ik over het verhaal op zichzelf. Leo Kall is naïef. Hij heeft geen benul van wat de gevolgen kunnen zijn van zijn succesvolle middel, Kallocaïne. Zijn succes is aanvankelijk klein, maar als de werking bewezen lijkt dan groeit het hem snel boven het hoofd. De onrust die hij toch al heeft, omdat hij zijn directe leidinggevende ervan verdenkt dat deze een affaire heeft met zijn vrouw, groeit. Hij kan de gevolgen van zijn daden niet meer overzien en doet iets wat hem duur komt te staan. Indirect wordt hij slachtoffer van zijn eigen succes. Hij raakt verstrikt in zijn persoonlijke vrijheidswens en zijn, bepaald niet vrijwillige, loyaliteit aan de Staat.

Het verhaal is sterk, het is een van de betere dystopieën die ik heb gelezen. Daarom is het des te spijtiger dat de manier van vertellen niet meevalt, maar alles overziend overheerst toch het positieve gevoel ruimschoots.

Verschenen op JKleest: bit.ly/3WY6WPX

[Gert De Bie · Rating 3 out of 5]

3,5

In Kallocaïne volgen we het wedervaren van Leo Kall, een idealistische wetenschapper die in de totalitaire Wereldstaat zijn best doet om een bijdrage te leveren aan de totale overheersing van de staat over het individu.
Het grauwe en grijze van zo'n staat spat van de bladzijden, en misschien dat ons leesgemoed daar soms ook wat onder te lijden had. Lange tijd waren we niet helemaal mee en vroegen we ons af waar dit boek vol achterdocht naartoe leidde. Of misschien ervaarden we ook de beklemming in ons gemoed.

Leo ontwerpt Kallocaïne, een middel waardoor de staat ook de gedachten van zijn inwoners te weten komt, wat volgens hem de ultieme oplossing is voor rust en vrede in de wereldstaat.

Wat Boye goed doet is de sfeer scherpstellen, de mogelijkheden uitstallen maar op geen enkele manier laten uitschijnen waar ze met haar plot naartoe wil. Dat leek me tijdens het lezen een beetje de zwakte van het boek, maar blijkt uiteindelijk toch ook de kracht ervan uit te maken: wat Boye met het slot doet is mooier en poëtischer dan je als lezer nog zou verwachten en geeft een schoon slotperspectief aan al het voorgaande.

Het soort slotbladzijden die je kan lezen en herlezen.

[Jos · Rating 4 out of 5]

Boye publiceerde het boek in 1940, na haar reizen naar Stalinistisch Rusland en het Hitlers Derde Rijk. Zover ik kon nagaan is het de eerste keer dat het boek in het Nederlands is vertaald.
In de totalitaire staat van 'Kallocaïne' is elke vorm van individualisme verdwenen. Mensen leven in kleine appartementen zonder enig luxe en weten zich bespied door het zogenaamde politieoor en politieoog dat in elke woning is ingebouwd, elke burger is verplicht om naast zijn dagelijkse werkzaamheden in de avonduren politie- en militaire taken te vervullen en kinderen worden in de pubertijd overgebracht naar jeugdkampen waar de staat verder zorgdraagt voor hun opvoeding en vorming.
Een angstaanjagende samenleving dus, die inderdaad sterk doet denken aan die uit George Orwells '1984' dat echter later verscheen dan 'Kallocaïne'. Waar Orwells hoofdpersoon al direct opstandige gedachten koestert jegens het regime is Leo Kall, de verteller in 'Kallocaïne', een wetenschapper met een heilig geloof in de staat en de samenleving waarin hij leeft. Maar zijn leven is kil; met zijn vrouw Linda spreekt hij al jaren niet meer en overweegt een echtscheiding. Kall gaat daarentegen op in zijn werk; hij is een getalenteerd chemicus en ontwikkelt een chemisch middel dat mensen er na een injectie toe dwingt de waarheid te vertellen, zelfs over hun meest intieme gedachten. Kalls empirisch onderzoek naar de werking van het middel, dat uitstekend verloopt en hem status geeft, brengt hem echter steeds meer aan het twijfelen over zijn menszijn en de staat. Zijn wekkers zijn de mensen die hij met hulp van kallocaïne – het middel draagt zijn naam- verhoort, maar ook zijn directe chef die hij verdenkt van foute opstandige gedachten. Meer wil ik niet prijs geven over dit prachtig vertaalde boek dat het verdient om traag te worden gelezen wil je Leo Kalls 'Werdegang' tot je laten doordringen.
Ik wist dat Karin Boye dichtbundels had gepubliceerd maar dat ze ook een dystopische roman op haar naam had staan die geldt als een van de klassiekers van de Zweedstalige literatuur was me volledig onbekend. Een terechte klassieker, want 'Kallocaïne' is niet alleen een verslag van de gruwelen van een totalitaire staat, maar ook een diepgaand verslag over de waarde van menselijke relaties. Mooi en indrukwekkend.

[Ayco · Rating 3 out of 5]

*3,5

This one actually slaps, so many quotes actually made my jaw DROP.
Een beetje een Zweedse Franz Kafka / George Orwell met een futuristisch verhaal over extreem communisme.
Het heeft zoveel potentieel maar het einde was wel een beetje lame :/

[lex · Rating 3 out of 5]

Qua verhaal en toon heeft het een duidelijke gelijkenis met Wij van Zamjatin. Het is een subtieler maar ook een wat vlakker boek, en het handelen van de personages is niet altijd goed verklaarbaar. Het kan deels ook aan de Nederlandse vertaling liggen die ik niet soepel vind lezen.

[Isa · Rating 3 out of 5]

Verfrissend om een iets anders dystopisch dan bijvoorbeeld 1984 tegen te komen. Interessant boek, taalgebruik was af en toe wat droog, maar dat droeg dan ook wel weer bij aan de algehele sfeer van die wereld die wordt geschetst. Echt zo’n boek waardoor ik zin krijg om het te gebruiken in conversatie (“ik las laatst een vet boek dat ging over een waarheidsserum dat bijdroeg aan het optimaliseren van een totalitair systeem”). En geschreven door een vrouw, cool!!!

[Asta Schmitz]

Ik ben he-le-maal niet in de stemming voor dit boek; de realiteit is me al dystopisch genoeg.

[Liesl · Rating 3 out of 5]

Kallocaine is een dystopische roman die zich centreert rond het leven van Leo Kall, een chemicus, in de Wereldstaat. Deze staat kenmerkt zich door de totale afwijzing van individualisme. Ieder individu wordt gezien als een cel in het grote organisme van de Staat. Alle gevoelens dienen te worden onderdrukt, mits deze enkel egocentrisch zijn en geen bijdragen leveren aan het perfecte functioneren van de maatschappij. Deze manier van denken wordt reeds vroeg in het leven geïntroduceerd, wanneer kinderen eerst naar het kinderverblijf, dan het kinderkamp, en vervolgens het jongerenkamp worden gestuurd om te worden geïndoctrineerd. Als de kinderen de volwassen leeftijd hebben bereikt, worden ze onherroepelijk gescheiden van hun ouders, om dienst te doen daar waar het de Staat ten goede zal doen. Het is compleet onacceptabel voor eender wie om hier enige emotie jegens te tonen, aangezien deze individualistische tendensen haaks staan op het optimaal fungeren en voortbestaan van de Staat.

Leo Kall, een chemicus die is doordrongen van de waarden die het fundament vormen voor de gang van zaken in de Wereldstaat, vindt een drug genaamd "Kallocaïne" uit. Bij het toedienen hiervan, zal de persoon in kwestie zijn volledige waarheid vertellen. Men oogt erop dit middel zo in te zetten, dat naast daden, ook gedachten strafbaar kunnen worden gemaakt. Zo zou de Staat kunnen worden gezuiverd van mensen die zich "abnormaal" en zelfzuchtig gedragen. (In mijn ogen zou de bestraffing van gedachten alleen enkel nooit zinvol zijn. Dit gezien gedachten buiten onze controle vallen, terwijl de beslissing om hierop te handelen niet. Zo kan iemand niet verantwoordelijk worden gesteld voor gedachten omtrent pedofilie, maar wel voor deze om te zetten in de werkelijkheid.)

Samen met zijn stafchef Rissen, die hij verafschuwt omdat hij "anders" is, meer gevoelens toont (al op een cynische manier), en lijkt te insinueren dat deze zich ook ergens in Leo schuil houden, begint hij met Kallocaïne-experimenten op mensen. Eerst zorgt dit voor pure afschuw in Leo, maar dit gaat de hypocrisie echter te boven, aangezien gevoelens die hij bij zichzelf al sinds het begin van het verhaal onderdrukt, worden geuit onder invloed van Kallocaïne door de mensen die hij zo hard verafschuwt. Dit krijgt het duidelijkst vorm in zijn gevoelens jegens Rissen, die hij haat door de manier waarop hij doet. Maar in werkelijkheid is het een confrontatie van Leo met zichzelf, van alles wat hij zou willen zeggen en doen, maar niet kan omdat het niet strookt met het organisme van de Staat en de ideeën die hij reeds sinds zijn jeugd heeft meegekregen.

Hij is getrouwd met Linda en samen hebben ze drie kinderen. Het is echter vereist om zo weinig mogelijk gevoelens in het spel te laten komen, aangezien dit enkel nadelig kan zijn voor de Staat. Deze gedwongen afstand zorgt ervoor dat Leo Linda gaat zien als een koud monster, die veel hoger staat dan hem en waar hij nooit toe zal geraken. Ergens verlangd hij wel dichter bij haar te komen, maar door de indoctrinatie voelt hij dat hij zich moet distantiëren. Hiernaast vermoed hij dat er een liefdesaffaire plaats vindt tussen Linda en Rissen, al is deze op niets gestaafd. Uiteindelijk steelt Leo een dosis Kallocaïne uit zijn labo en dient dit 's nachts toe aan Linda. Hierdoor ondervindt hij dat zij helemaal niet zo afstandelijk en sterk is, maar net heel menselijk en vol met gevoel. Leo's wereld van idealen over de Wereldstaat begint uit elkaar te vallen wanneer hij ook bevestiging krijgt van de mensen om hem heen. Voor hij tot dit besef kwam, kon hij via zijn contacten met de politie door de Kallocaïne onderzoeken, Rissen ten dood laten veroordelen. Hij deed dit uit haat naar Rissen, maar werkelijk was het een angst voor zichzelf. Leo krijgt spijt maar het blijkt al te laat te zijn.

Het dystopische aspect van het verhaal bevindt zich volgens mij voornamelijk in het feit dat een mens (Leo Kall in dit geval) zo ervan overtuigd kan zijn dat de dingen die hij voelt fout zijn, omdat het niet strookt met wat hem is aangeleerd en wat hij ziet bij de medemensen om zich heen. Dit ondanks de intuïtie van hem het al sinds het begin bij het juiste eind had. Hoe kan je weten dat je niet gek bent, als iedereen rondom je iets anders doet? Hoe weet je dat jij gezond bent? Hoe vindt je lotgenoten in een wereld waar iedereen zich verschuilt achter leugens, omdat ze deze zelf geloven, of omdat ze bang zijn de waarheid te verkondigen uit onzekerheid?

[André · Rating 4 out of 5]

De literaire successen van Karin Boye liggen aan de tegenovergestelde uiteinden van een spectrum dat reikt van het privé naar het publiek en, in een andere zin, van een mythisch verleden tot een hypothetische toekomst. Van haar is de overwinning van extremiteit. Ze zal herinnerd worden door twee boeken, de verzamelde poëzie, die ongeveer driehonderd pagina's telt, en Kallocain (1940), dat een veilige plaats verdient in de literatuur over dystopie, tussen romans als Aldous Huxley's Brave New World en George Orwells 1984. Haar werken weerspiegelen enerzijds een lyrische innerlijkheid en anderzijds een orakelgevoel van publieke verantwoordelijkheid. Het was de tragedie van Karin Boye dat de twee velden hopeloos uit elkaar lagen. Om terug te keren naar het oorspronkelijke beeld was er geen zekere continuïteit van het spectrum.
Hoewel zelden tijdgebonden, behoort Karin Boye tot de literaire jaren twintig en dertig. Voor vele lezers zal ze het gemakkelijkst geassocieerd lijken te worden met Lagerkvist, die zijn debuut maakte in 1912, en Harry Martinson, die in 1929 op het toneel verscheen. Alle drie zijn melodieuze dichters die een sacrament van eenvoudige dingen maken,. Maar zowel Lagerkvist als Martinson zijn robuuster, veerkrachtiger. Ze waren in staat om breuken in de ziel en laesies van het hart te herstellen. Ze hebben het overleefd en ze blijven schrijven. Toch zal Karin Boye leven met een status van ontroering en intensiteit van een moment in Zweedse letteren.
Karin Boye werd in 1900 geboren in de scheepvaart- en industriestad Gö¶teborg [Zweden]. Als dochter van een burgerlijk ingenieur van Duitse afkomst groeide ze op in een thuisomgeving die zowel religieus als intellectueel was. Haar vroege extase over nu Christus nu Nietzsche zou misschien niet in een gevaarlijk conflict zijn gebracht als ze niet op haar twintigste naar een seminarie was gestuurd waar ze een verhard, geïnstitutionaliseerd christendom had ontmoet dat haar levensimpulsen, haar echte identiteit, leek uit te wissen. De resulterende emotionele onrust wordt gedocumenteerd in de reeks Socratische dialogen die zijn gepubliceerd onder de titel Crisis ( Kris, 1934), een boek waarin de twee kanten van haar persoonlijkheid worden vertegenwoordigd door Malin Forst I en Malin Forst II, en soms verder geabstraheerd in de schaakstukken Black and White - die staan voor de Dionysian en de Apollinian, het instinct en de intellect.
In 1931, alsof ze wilde voldoen aan de sociale eisen van een nieuw decennium, debuteerde Karin Boye in proza. Tot verbazing van de critici die haar als dichter in een hokje hadden gestopt, won ze een belangrijke Scandinavische boekenprijs met Astarte , een boek dat indrukwekkend is vanwege zijn 'levende, natuurlijke en onfeilbaar zekere proza'. maar enigszins verwijderd van de romanachtige orthodoxie. Het is, op grond van een ironie die Boye lijkt te hebben gereserveerd voor haar proza, een expressionistische weergave van de zeden van de stad, naar een mode geleid door de godin Astarte , die van haar Aziatische pracht is veranderd in een vergulde, grijnzende etalagepop. .

[Tim Weemhoff · Rating 3 out of 5]

Kallocaïne van de Zweedse schrijfster Karin Boye verschijnt in 1940, ná vergelijkbare dystopische romans van Jevgeni Zamjatin (Wij, 1924) en Aldous Huxley (Brave New World, 1932), maar vóór George Orwells 1984 (1949) en ze is daarmee een pionier in het genre.

Boye is in de eerste plaats dichteres, maar zeker in Zweden is ze bekend vanwege haar klassieke roman Kallocaïne, geportretteerd naar de stalinistische Sovjet-Unie en het nationaalsocialistische Duitsland. Leo Kall ontwikkelt als chemicus in een door de staat gecontroleerde maatschappij een waarheidsserum waarmee hij niet alleen zijn eigen gezinssituatie, maar ook de volledige samenleving op zijn kop zet.

In de tweede helft werkt de roman toe naar een climax, maar het verhaal blijft te veel aan de oppervlakte. Niettemin urgent en actueel als dystopie en boeiend als psychologische karakterstudie.

[Frederic De meyer · Rating 5 out of 5]

Vergeet Orwell, Karin Boye is de werkelijke grootmoeder van de dystopische roman... enkel en alleen om deze paragraaf al:

"We willen geen organisatie. Wat organisch is, hoeft niet georganiseerd te worden. Jullie bouwen van buitenaf, wij bouwen van binnenuit. Jullie bouwen met jullie zelf als stenen en vallen van buitenaf en van binnenuit uiteen. Wij bouwen van binnenuit als bomen, en er groeien bruggen tussen ons die niet van dode materie en dode dwang zijn. Uit ons komt het levende naar buiten. In jullie gaat het levenloze naar binnen."

[Manon · Rating 4 out of 5]

En dat is boek nummer twaalf...🤯 Ongelooflijk.
Als je 1984 en Brave New World goed vond, lees dan ook dit boek. Zo mooi en breekbaar hoe iemand langzaam de dieptes van het leven ontwaard, met gevaar voor eigen leven.
Zowel Boye als Orwell hebben waarschijnlijk Wij van Jevgeni Zamjatin als inspiratie gehad, daar ben ik nu ook wel benieuwd naar.

"Niet iedereen is waar genoeg om de waarheid te horen, dat is nu juist zo treurig."

[Karin Betten · Rating 5 out of 5]

Erg goed boek. Dystopische roman. Over een wetenschapper die zich laat meeslepen door de totalitaire staat en zijn eigen uitvinding. Die uitvinding wil hij ten goede wil laten komen aan die staat, waarbij hij bereid is heel ver te gaan. Totdat de twijfels komen. Met name indrukwekkend door het nawoord over wie deze, voor mij onbekende schrijfster, was en binnen welke context dit boek is geschreven.

[Xroldx · Rating 5 out of 5]

Wat een goed dystopisch verhaal dat zeker past in het rijtje 1984 en Brave New World. Boye gebruikt haar kennis van Stalins' Rusland en Nazi-Duitsland en schetst een verschrikkelijke toekomst die, ondanks dat het boek uitkwam in 1940, ten dele lijkt op de wereld anno 2021.

[Gijs Hollebosch · Rating 3 out of 5]

NIEMAND MAG ZEKER ZIJN! DEGENE MET WIE JE HET MEEST VERTROUWD BENT KAN EEN VERRADER ZIJN! (86 en 87)

Kallocaïne vertrekt van een interessant idee: wat als iedereen zou weten wat je denkt? Leo Kall werkt in dienst van de Universele Staat in een laboratorium aan een uitvinding, een serum, dat hij kallocaïne doopt. De ondergrondse, grauwe en emotieloze wereld waarin hij leeft, doet denken aan die van Orwells 1984. In het nawoord laat men de invloed van Boye op Orwell in het midden.

In dystopische romans zijn personages meestal nogal eendimensionaal, verhaallijnen vrijwel helemaal ondergeschikt aan de ideeën en de sfeer. Dat is in deze roman helaas ook zo. Je echt meeslepen doet dit verhaal je niet. Pas nadat Kall in een aanval van paranoïa zijn eigen vrouw een dosis kallocaïne toedient, wordt de roman echt beklijvend, vind ik. Linda's relaas is overweldigend en dwingend.

"Je hebt me opengetrokken als een conservenblik, met geweld (...) Mag ik doorgaan? Wil je nog iets meer van mij, Leo?" (192)

De hele passage die volgt is de echte climax van de roman, het loont de moeite om tot hier en verder te lezen.

Als iedereen zou weten wat je echt denkt, dan heb je helemaal geen privacy meer. Het onderwerp is actueler dan ooit, het boek dateert nochtans van 1940. Fijn, maar ook voorspelbaar, is hoe Boye het boek je meeneemt in een strak frame, een klassieke raamstructuur, vanaf de eerste zin "Het boek dat ik op het punt sta te gaan schrijven moet velen als zinloos voorkomen (...)" (7) tot en vooral met het naschrift van de censor Hung Paipho, "Gezien de op velerlei manieren immorele inhoud van het onderhavige schrift heeft het Censuurambt besloten om het toe te voegen aan de gevaarlijk verklaarde manuscripten in het Geheime Archief van de Universele Staat." (227)

[Michel Verdonck · Rating 4 out of 5]

8/10
Dystopische roman uit 1940 die nu nog actueel is.

[Louise Du Quai · Rating 1 out of 5]

Dystopische romans zijn aan mij niet besteed. Ik word er mies van.

[Joukje · Rating 3 out of 5]

Wat als er een waarheidsserum was? Wordt de maatschappij dan beter of angstiger? Vertrouw je dan nog wel iemand of juist wel.

[Alex Van Den Berg · Rating 4 out of 5]

Een herontdekte roma, in 1940 geschreven nadat Duitsland Frankrijk was binnengevallen.
Er wordt in dit boek een soort wereldstaat beschreven waarvoor Boye twee voorbeelden gebruikte die ze uit eigen ervaring kende: de stalinistische Sovjet-Unie en het Nazi-Duitsland.
Veel zaken die in die twee politieke systemen en uit het latere DDR-systeem bekend zijn worden in deze roman verwerkt: de propoganda-opzet, de uniforme kleding, de militaier stemming, de technische afluistersystemen, medische experimenten, de angst om aangegeven te worden en het uit die angst voortkomende collaborateurisme.
Tegelijkertijd laat Boye iets van optimisme zien in de mogelijkheden van het individu om zich aan dit alles te onttrekken.