Kalanlar

by Tezer Özlü

“Doğumum bile bir kökünden kopma idi. On yaşıma kadar, çevremi, özellikle çevremdeki sessizliği kavramaya çalıştım… Yirmi yaşım ile otuz yaşım arasında aklın bittiği yerleri ve çıldırmanın sınırlarını aradım… Otuz yaşım ile kırk yaşım arasında ne akıllı ne de çılgındım. Dünyayı kavradığını sandım… Kırk yaşındayım. Bugün, gecenin bazı saatlerinde kitlenin anlamsız gürültüsü içinde boğuluyorum… Kendimi öldürmeye çalışıyorum… Özlemlerim kalmadı. Bıraktım. Hepsini kendi ve benim dünyamı anlamaları için bıraktım… Ve bana ölümsüzlerin sonsuz acıları kaldı.” Efsane sahibiyle yüzleşiyor.

Genres: Turkish Literature, Turkish, Literature, Roman, Fiction, Poetry, Novels

75 pages, Paperback

First published January 1, 1990

About the author

Türk yazar. Özellikle Çocukluğun Soğuk Geceleri ve Yaşamın Ucuna Yolculuk olmak üzere az sayıda kitabıyla tanınır. Yazar Demir Özlü ile yazar ve çevirmen Sezer Duru'nun kardeşidir.

Simav'da doğdu. Çocukluğu anne babasının görev yaptığı Simav, Ödemiş ve Gerede'de geçti. İstanbul'a on yaşındayken geldi. Avusturya Kız Lisesi'ne gitti; ancak mezun olmadı. 1961'de yurt dışına çıktı. 1962 - 1963 yıllarında otostopla Avrupa'yı gezdi. Paris'te tanıştığı tiyatrocu ve yazar Güner Sümer'le 1964 yılında evlendi. Birlikte Ankara'ya yerleştiler. Sümer'in AST'ta çalıştığı bu dönemde Özlü Almanca çevirmenlik yaptı. AST'ta 1963-64 sezonunda Sümer'in yönettiği Brendan Behan'ın Gizli Ordu oyununda oynadı. Sümer'den ayrılarak İstanbul'a yerleşti. Geçirdiği rahatsızlık nedeniyle kesintili olarak 1967 - 1972 yılları arasında İstanbul'da farklı hastanelerin psikiyatri kliniklerinde kaldı. Çocukluğundan başlayarak yaşadıklarını ve klinikte kaldığı bu dönemleri Çocukluğun Soğuk Geceleri kitabında yazdı.

1968 yılında yönetmen Erden Kıral'la evlendi. Bu evlilikten 1973'te kızı Deniz doğdu. Bir burs alarak 1981'de Berlin' e gitti. Bu arada Kıral'dan ayrıldı. Kanada'da yaşayan İsviçre asıllı sanatçı Hans Peter Marti ile tanıştı ve 1984'te Marti'yle evlenerek Zürih'e yerleşti.[1] Göğüs kanseri nedeniyle 1986'nın 18 Şubat'ında burada öldü. Mezarı Aşiyan Mezarlığı'ndadır.

Özlü, eski eşi Erden Kıral'ın Yol filminin çekimi döneminde yaşananları anlattığı filmi Yolda'da Yelda Reynaud tarafından canlandırıldı.

Reviews

[Mustafa Şahin · Rating 5 out of 5]

İnce ama dolu dolu bir kitap. Tezer Özlü'den kalanlar da ancak böyle olabilirdi. Altı çizilecek birçok yer var; ancak ben özellikle bir tanesini paylaşmak istiyorum. Kendini yine en iyi kendisi anlatmış:

Uçak havalanırken tüm korkularımla bir an aşağıya bakabildim. İyice bakabilseydim, kentin en güzel yüzünü görecektim. Ama ben her zaman güzelliklerin değil de güçlük, terslik, acı ve öfkelerin peşinden koşan bir insanım.

[nur · Rating 3 out of 5]

Huzursuz bir ruhun (en çok da kendini acıtan) satırlarını okuyorsunuz kitapta. Yazarlarla olan dostluklarını, onların acılarını anlamanın mutluluğunu anlatıyor. Akılsız kimselerin hiç bir zaman alkolik olmadığını, Türkiyede yaşayamadığını, faşizme katlanamadığını..
Alıntılar:
"Hiç değilse gece 12'den sonra evinde oturmak yasak değil. Evleri de dolaşıp 12'de yatağa yatmamız için elinde kırbaçla baskınlar yapan olsa! İşte burada istediğimi yapabiliyorum. Işık var. Kitap var. Ben varım. Dünyam var."

"Artık giderek dünya insanları bana birer fabrika ürünü gibi görünüyor. Tabii bu çok sert bir yargı. İnsanları tanımadan önce kullanılabilecek bir yargı."

"Yalnız yaşı olmayan ve dünyalarını kendi içlerinde taşıyan insanlara dayanabildiğimi görüyorum."

“Kültür bir şeye cesaret edebilme sorunudur. Okumaya cesaret edebilme, bir görüşe inanmaya cesaret edebilme, görüşlerini açıklayabilme cesaretidir.”

"Yanımda bir canlının yatmasını neden bu kadar istediğimi şimdi daha iyi duyuyorum. Yaşamaya belki de her şeyin bittiği bir yerde başladım. Ya da kendi yaşamıma inanmıyorum. Kendi varoluşum yetmiyor bana. Yanımdaki bir tene değip, yürek atışlarını duyabildiğimde, yaşamın gücünü algılıyorum."

[Flybyreader · Rating 4 out of 5]

Özlü’nün ölümünün ardından yayınlanan ve Berlin’de yaşadığı döneme ait anılarını içeren Kalanlar, hiçbir kalıba sığmayacak türden bir kitap. Hikaye desen değil, günlük desen değil, anı desen değil; yırtılmış bir kitabın parçaları eğreti bir şekilde bir araya tutturulmuş gibi küçük kopuk bölümlerden oluşuyor. Bütün hayatının izleri var satırlarda. Deliliğin sınırlarında gezen, kendi dilini, kültürünü sorgularken içinde bulunduğu bambaşka kültüre olan yabancılığını da akıcı bir şekilde aktaran, varoluşsal debelenmelerin içinde bir kadın. Nereden geliyorsun? sorusuna “Bana yabancı olan ana-babadan. Bana yabancılaşan bir ana dilden. beni sevindiren ve ürküten bir doğadan. Acı çektiğim, kaçmak istediğim bir ülkeden,” diyor. Kitabın büyük bir kısmı Almanca yazılmış ve sonradan Türkçeye çevrilmiş. Hayatı cebelleştiği ikilemlerle geçtiği belli Özlü’nün. Ayrıca psikolojik sorunlarla mücadele eden kadınların yazım tarzı galiba birbirine benziyor, çünkü ifadelerde Woolf’u gördüm sanki. Hayatı arkalı önlü yaşamışlar gibi. İkinci dünya savaşının travmaları, çarpık aile hayatının izleri, aidiyetsizlik kokuyor sayfalar buram buram. Melankolik ruh hali de yardımcı olmuyor tabii: “Ben her zaman güzelliklerin değil de güçlük, terslik, acı ve öfkelerin peşinden koşan bir insanım,” diyor Tezer Özlü. Yakın bulmama şaşmamalı. Tuhaf hisler yaratan, yoğun ve üzerinde uzun süre düşündürecek türden bir eser.

[Mehmet Dönmez · Rating 3 out of 5]

"İnsanın başkalarına söyledikleri kendi duymak istedikleridir. Yazdıkları, okumak istedikleridir. Sevmesi, sevilmeyi istediği biçimdedir."

[Yasemin Macar · Rating 4 out of 5]

Kısa diye aldanmayın içeriği fazlasıyla dolu! Tezer Özlü'den geriye kalanları satır satır okuyorsunuz. İnsan, çevre, sosyal hayat, ruh betimlemeleri ve anlatımları mükemmel. Sınırlarda yaşayan birinden bu kadar net tahliller okumak müthişti. Bunalım ve melankolik bir ruh hali olsa da insanlara gerçekleri tokat yapıştırır gibi anlatmasını çok seviyorum. Bazı şeyler zaman zaman hepimizin aklını kurcalamıyor mu sanki?

[Özgür Atmaca · Rating 3 out of 5]

Özlü'nün karanlığına yasladığı muhteşem betimlemelerini biliyorum ama bu sefer boğucu bir histeriyle betimlerini de arkada bırakmış. Okumak için yanlış bir zaman da olabilir, bilemedim.

[Tuğcan Taşlı · Rating 5 out of 5]

Tarif edemeyeceğim duygularla bu kitabı okudum.

[Aysenur · Rating 5 out of 5]

Yaşadığım anların, onları yaşarken anıya dönüştüğünü algılar, onları yaşarken anılaştırırdım. Sonra bunu en güzel biçimde Savinio'da okudum: "Yaşanan an da anı olacak."


Nasıl anlatsam içimdekileri bilmiyorum ama kendimden, şu an yaşadıklarımızdan, bazen kafayı sıyıracak gibi oluşumdan vs. her şeyden birşey buldum. Çok etkileyici. Bana göre Sevgili Tezer Özlü bu dünyanın ne kadar kirli ve yaşanması zor bir yer olduğunu çok iyi anlatmış. Kendini bu dünyadan soyutlamak istemiş ama sevdiği şeyler onu hep durdurmuş gibi. Çok derin anlamlar içeriyor anıları, yazdıkları. Keşke bitmeseydi deyip duruyorum. 75 sayfa yetmedi. 300 sayfa da olsa yetmeyecekti.

[Egemen Memçe · Rating 5 out of 5]

"Şimdi okunmuş kitapları yeniden okuyorum. Şimdi bildik müzikleri yeniden dinliyorum. Yenmiş yemekleri yeniden yiyorum. Sevip yitirdiklerimi yeniden seviyorum. Şimdi uykusuzluğumu yeniden uyuyorum. Şimdi açlığımda yeniden acıkıyorum. Şimdi gittiğim kentlere yeniden gidiyorum. Şimdi havada uçuyor, raylarda, su yüzeylerinde, yaşama ve ölüme karşı duyduğum aynı umursamazlıkla dolaşıyorum. Tartışmaları biliyorum. Duyguları. Korkuları. Sözcükleri. Her dili anlıyorum. Anlıyor ama kavrayamıyorum."

[Zerrin · Rating 4 out of 5]

“Kültür bir şeye cesaret edebilme sorunudur. Okumaya cesaret edebilme, bir görüşe inanmaya cesaret edebilme, görüşlerini açıklayabilme cesaretidir.”

[Mehmet]

tezer silahı hep kendine doğrultmuş. ömrü boyunca. mekansızlığı her zaman hissetmiş. kültürler arasında sıkışmış, yol arkadaşları yazarlar olmuş, onların izini sürmüş, hatta bundan dahi sıkıldığı zamanlar olmuş: "kitapsız, sanatçısız, tartışmasız bir yaşamın özlemi sardı benliğimi." "yeryüzüne dayanabilmek için" elzem olan şeyler bile yormuş onu.

varız, öyleyse düşünüyoruz.

[Fatma Yalçın · Rating 5 out of 5]

"Şunu öğrenmelisin: Sen hiçbir işe yaramaz değilsin. Seni senden çalan toplumdur."

20'li yaşlarının ortasında, zaman zaman bu ülkede aklını yitirmenin sınırlarında gezdiğini ve asla huzuru bulamayacağını hisseden biri olarak Tezer Özlü'nün kelimelerindeki, cümlelerindeki huzursuzluk ve acı çok tanıdık geldi bana.

[Jerry Stackhouse · Rating 4 out of 5]

Herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda yaşamım bitti. Bilmiyorum, nerede, ne zaman. Ve işte o bittiği yerde başladı. Acının sonunda. Acı ile..

[Hakan · Rating 3 out of 5]

Tezer Özlü'nün acı, hüzün dolu hayatına ışık tutan günce ve denemeleri. Hiçbir maske takmadan gerçeklerle yüzleşme cesareti takdire değer. Çok kısa (75 sayfa) ama üzen bir kitap.

[Ay* · Rating 5 out of 5]

herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda yaşamım bitti. bilmiyorum. nerede, ne zaman. ve işte o bittiği yerde başladı. acının sonunda. acı ile. (s:61)

doğru zamanlama ve doğru kadın....

[Zuhal Aksulu · Rating 5 out of 5]

Kendimi ayrılışların acılarına çoktan alıştırdım. Başlayan her ilişki güzelliklerin yanı sıra arayışların acılarını da tattırdı bana. İçine daldığım en büyük mutluluklar her zaman acılarla, her yaşam da biraz olsun ölümle bezenmişti. Yaşamak, bu güç olguyu karşılamak için, başka seçenek bulamadığım için. Ölüm güç olduğu için. Yaşam nötron bombasına benzediği için. (sf 66)

[Uğur Işık · Rating 5 out of 5]

"Kreuzberg'li bir sair hep ayni siyah sapkayi takiyor. Hep ayni siyah elbiseyi giyiyor. Şiiri de siyah. Bana bir yeşil soğan hediye ediyor.

"Bu yoksullarin gülüdür" diyor. (Şimdiye kadar bana gelen ilk çiçek.)" Sayfa 53.

[Vusal · Rating 3 out of 5]

Bitirdiğimde üzüldüğüm bir kitap. Tezer Özlü'nün dünyamızı bu kadar erken yaşta terk etmesi beni gerçekten çok üzüyor. Onunla aynı ortamda olup,konuşmak isterdim. Her kitabını okuduğumda bu içimdeki "keşke" daha da artıyor. Düşünme tarzını çok beğendiğim bir yazar

[Mete Koçak · Rating 4 out of 5]

Tezer Özlü'nün bütün kitapları kesinlikle okuyup düşünmeyi ve sorgulamayı gerektiren türden eserler

[Zeynep T. · Rating 3 out of 5]

Akıl ve çılgınlık arasındaki ufak, yıldırım hızına sahip atlayışı sözcüklerle nasıl anlatabilirim.

Yazdığı metinlerde ve hayatında akıl ve çılgınlık sınırında gezinmiş bir yazardan kalan notlar var bu kitapta. Tezer Özlü'yü hiç tanımıyorsanız ve eserlerini hiç okumadıysanız bu kitabı eline almanızın bir anlamı yok. Yazar ve yapıtlarıyla ilgili yine çok güzel ayrıntılar, edebi göndermeler var. Tüm bu artılara rağmen, yayınevinin ve ailesinin bu notlarla ilgili ayrı bir kitap yayınlama kararına saygı duymakla beraber, bu metin yazarın anısı için yayınlanan diğer kitaplara eklenseydi daha iyi olurdu diye düşünüyorum.

[sena · Rating 4 out of 5]

Tezer Özlü okumaya başlamak için en yanlış kitap sanıyorum, alışmakta biraz zorlansam da ona rağmen çok keyif aldım. Yer yer durdum düşündüm, sonra devam edemedim bir süre. Notlar aldım,
onun yazılarına kendimden de katarak. Benim için kafa açıcı oldu bazı noktalar.
"Beğendiğimiz" insanlar maddeleri oldukça uyuşuyor. Benim maddelerimde şıpsevdiler ve hakaretten yüzsüzlük seviyesinde etkilenmeyenler, sağ yanağına vurana sol yanağını da çevirenler, sadece fotoğraf çekilmek için hazırlanıp süslenebilecek motivasyona sahip olanlar da mevcut.

[dilara 🍒 · Rating 4 out of 5]

türk yazarlarımızı çok seviyorum, hele de kadın yazarlarımızı. tezer özlü’nün kendine özgü muhteşem bir kalemi var ve ben bunu çok seviyorum. bu kitapta tezer özlü’nün günlüğünü ve anılarını okuyoruz. bu tarz metinlere ayrıca önem veriyorum çünkü yazarın yayımlanma kaygısı gütmeden kendine has dilini görebiliyoruz.

benim tek puan kırdığım kısım “cümleler” kısmı oldu, edebi değerden biraz yoksundu bence.

genel olarak sevdim ben, tezer özlü okumayı çok seviyorum.❤️

“yalnız değilsin. mozart seninle. pavese seninle.”

[sena · Rating 4 out of 5]

burada neyle yaşıyorum? acıya dönüşen bir boşlukla. yitirdiğim sevgilerle. görmediğim bildiklerimle. benim olmayan gündüz ve geceyle. hiçbir kent bilmiyorum ki, ne gecesi ne gündüzü bu denli benden ayrı olsun. bu denli beni bıraksın. bir tozdan öte. ne rüzgârı, ne yağmuru, ne dağlardan sabah yükseldiğini gördüğüm bulutlar — hiçbir şey benim değil.

[Mert · Rating 5 out of 5]

Asla ait olamamışların ve ait olamayacakların kitabı. İnsan doğasının karanlık yerlerinde yaşamış ve uyum sağlayamamışarın kitabı.Benim kitabım.

Panik olduğum yıllarımda bulduğum kitap , benden çok önce yaşamış bir insanın benzer duyguların içinde olması , beni rahatlatması.

Şehirleri geçtim , insanları geçtim , hikayeleri , müzikleri , artık ben de hiçbir yerdeyim.

Ve kapanışı Tezer'in sözleriyle yapalım ,

''Yanımda bir canlının yatmasını neden bu kadar istediğimi şimdi daha iyi duyuyorum.Yaşamaya belki de her şeyin bittiği bir yerde başladım.Ya da kendi yaşamıma inanmıyorum.Ya da kendi varoluşum yetmiyor bana.Yanımda ki bir tene değip , yürek atışarını duyabildiğimde , yaşamın gücünü algılıyorum.''

[Sinem · Rating 4 out of 5]

"Berlin (Tarihsiz)
Metroda karşımda oturan yaşlı kadın bağırıyor:
— Via bok, via vak, via kak kak kak.
Sonra dilini dışarıya çıkartıyor.
(Yaşama karşı ne kadar doğru bir tavır.)"

"İnsanın başkalarına söyledikleri kendi duymak istedikleridir.
Yazdıkları, okumak istedikleridir. Sevmesi, sevilmeyi istediği
biçimdedir."

"Güzel Türkiye'nin her
zaman bir tutukevi olduğunu, tutukevi olarak kalacağını düşündüm.
Bizler içinse, yani gerçekten tutuklu, ya da kendi seçmeleriyle
tutuklu olmuş olanlar içinse, hiçbir yerde kurtuluş olmadığını.
Oradaki uzun yaşamamız bitmeyen bir kavga gibi gelmiştir bana."

"Saat 00.14
Yalnız yaşı olmayan ve dünyalarını kendi içlerinde taşıyan insanlara
dayanabildiğimi görüyorum."

[Betül KARA · Rating 4 out of 5]

Aslında bu kitap hakkında ne diyeceğimi bilmiyorum. Bir yazarın yaşadıklarını, düşüncelerini; yayınlanacağım haberi olmadan, saf duygularla yazdığını bilerek okumak, kitabı daha çok düşünmemi sağlıyor. Kalanlar 'ı diğer kitaplardan ayıran özellik; tamamiyle gerçek ve hissedilen düşüncelerini yazması... Kalanlar; çok özel bir kitap bana göre çünkü bu kitap Tezer Özlü öldükten sonra yayınlamak üzere yazdıklarının derlemesi.

İçerisin de Tezer Özlü penceresinden, hayat ile ilgili saptamaları var, bunları çok güzel bir şekilde yazıya aktarmış. Şahsen ben bir çok cümlenin altını çizdim. Sizinde okumanızı öneriyorum.

Belki bir hikaye, roman tarzı bir son beklemeyin ama içerisinde o kadar güzel alıntılar ve sözler var ki okunmaya değer.

[Gamby · Rating 2 out of 5]

Özlünün kalemi bilindiği üzere Pavese'ye benzer. Ama bu kitapta yaşattığı buhran ve bir oradan bir buradan hayatına bakışı beni kitaptan her geçen sayfada biraz daha uzaklaştırdı. Kısacık bir kitap olmasına karşın okumakta ve bitirmekte bir hayli zorlandım. Bitirdim ama ben de bittim. Karamsarlık ruhuma çivi gibi işledi, bitince 'Oh be!' dedim. Lakin şunu da belirtmekte fayda var ki, kitaptaki bazı cümleler inanılmaz çarpıcı. Okuyunca hayata dair bir şeyler gözünüzün önüne geliyor. Fakat bu harika cümleleri kitabın eleştirilerinde veyahut ekşi sözlük başlığında bulabilirsiniz, bunları görmek için tüm o karamsarlığın şahidi olmanızı önermiyorum.

[Ayhan · Rating 4 out of 5]

Tezer Özlü bedeninde istenmeyen bir ruh taşıyanlardan. Yaşama cebren getirilmişlerden. Tanrı herkesin hayatını çizerken sıra Tezer'e geldiğinde eli kayıp sanki her şeyi en olmaması gerektiği gibi planlamıştı. Ne ailesine, ne anadiline, ne yaşadığı coğrafyaya, ne yazık ki ne de doğurduğu evlada ait hissedebilmişti kendini. Böylesine acı içinde yaşamış bir ruhun tek sığınağı, dış dünyayla tek iletişim noktası (ya da belki tercihli soyutlaması) yazarak olmuş. İyi ki de yaşamış diyemem belki (zira tarif ettiği acılar gerçekten çok ağır) ama iyi ki yazmış Tezer Özlü.

[Fatma · Rating 5 out of 5]

Tezer Özlü'nün kişiliğinin yöresi Anadolu'da bir kasabaymış.
Bu cümleyi okuyunca benim kişiliğimin yöresi ne acaba diye kendime sordum.

Çok farklı bir kitap Kalanlar.
Daha çok Tezer Özlü okumak istiyorum.

Detaylı yorum için Kitap Sayfaları'nı ziyaret edebilirsiniz.

[Hatice · Rating 3 out of 5]

Kalanlar'ı okurken zorlandım açıkçası. Tezer Hanım'ın melankolik satırlarına aşinayım ama bu kitaptaki anlatış biçimi, anılar arasında oradan oraya gidiş, okuma hevesimi biraz kırdı sanırım ya da ben uygun bir günümde değilim, bilmiyorum. Bildiğim bir şey var; şu kitabı on yıl önce okusam yazarı bazı konularda bu kadar iyi anlayamayabilirdim ama şimdi anlıyorum, çok iyi anlıyorum -maalesef-.