What do you think?
Rate this book
Yo nunca fui a la escuela
Kinder lernen gern – wenn man sie in Ruhe lässt
»Guten Tag, ich heiße André, ich bin ein Junge, ich esse keine Bonbons, und ich
gehe nicht zur Schule!« So begegnete André Stern den Fragen, wenn er frei herumlief, während andere Kinder in der Schule waren. Der letzte Teil des Satzes sorgte meist für Aufruhr – und tut es heute noch.
Jetzt erzählt André Stern, der nie eine Schule besuchen musste, vom Reichtum seines kindlichen Alltags ohne Stress und Leistungsdruck. Er berichtet, wie er mit drei Jahren lesen lernte und warum es in Ordnung war, dass er es erst mit acht richtig konnte. Er schildert, wie es kommt, dass er so ziemlich alles reparieren kann,
welche Offenbarung die Kreiszahl Pi für die Konstruktion seiner Lego-Bagger war, wie das Werk von Marcel Proust seinen Charakter formte und wie er Informatik und Musik für sich entdeckte. Europaweit gibt es inzwischen eine Debatte darüber, ob die Schulen unsere Kinder in ein Korsett zwängen, das für die meisten zu eng ist und sogar krank machen kann. Zu dieser Debatte soll André Sterns Buch ein undogmatischer Beitrag
sein. Es enthält kein Patentrezept, sondern einfach die persönliche Geschichte eines Kindes, das ungestört seine Talente entdecken und entfalten konnte. Heute ist Stern ein glücklicher, erfolgreicher, umfassend gebildeter Mann.Unter anderem dafür ist dieses Buch der Beweis. André Stern ist inzwischen ein gefragter Interviewpartner und häufig Gesprächsgast in Fernsehen und Radio. Sein Buch hat seit Erscheinen eine intensive Diskussion in den Medien ausgelöst.
■ »Wer sich für die andauernde Debatte um Bildung und Pädagogik
interessiert, sollte dieses Buch in seine Leseliste aufnehmen.« ZDF Aspekte
■ »Ein spannendes Experiment – mit erstaunlichen Ergebnissen« Stern
■ »Trifft den Nerv der deutschen Bildungsdebatte« Stuttgarter Zeitung
»Guten Tag, ich heiße André, ich bin ein Junge, ich esse keine Bonbons, und ich
gehe nicht zur Schule!« So begegnete André Stern den Fragen, wenn er frei herumlief, während andere Kinder in der Schule waren. Der letzte Teil des Satzes sorgte meist für Aufruhr – und tut es heute noch.
Jetzt erzählt André Stern, der nie eine Schule besuchen musste, vom Reichtum seines kindlichen Alltags ohne Stress und Leistungsdruck. Er berichtet, wie er mit drei Jahren lesen lernte und warum es in Ordnung war, dass er es erst mit acht richtig konnte. Er schildert, wie es kommt, dass er so ziemlich alles reparieren kann,
welche Offenbarung die Kreiszahl Pi für die Konstruktion seiner Lego-Bagger war, wie das Werk von Marcel Proust seinen Charakter formte und wie er Informatik und Musik für sich entdeckte. Europaweit gibt es inzwischen eine Debatte darüber, ob die Schulen unsere Kinder in ein Korsett zwängen, das für die meisten zu eng ist und sogar krank machen kann. Zu dieser Debatte soll André Sterns Buch ein undogmatischer Beitrag
sein. Es enthält kein Patentrezept, sondern einfach die persönliche Geschichte eines Kindes, das ungestört seine Talente entdecken und entfalten konnte. Heute ist Stern ein glücklicher, erfolgreicher, umfassend gebildeter Mann.Unter anderem dafür ist dieses Buch der Beweis. André Stern ist inzwischen ein gefragter Interviewpartner und häufig Gesprächsgast in Fernsehen und Radio. Sein Buch hat seit Erscheinen eine intensive Diskussion in den Medien ausgelöst.
■ »Wer sich für die andauernde Debatte um Bildung und Pädagogik
interessiert, sollte dieses Buch in seine Leseliste aufnehmen.« ZDF Aspekte
■ »Ein spannendes Experiment – mit erstaunlichen Ergebnissen« Stern
■ »Trifft den Nerv der deutschen Bildungsdebatte« Stuttgarter Zeitung
192 pages, Paperback
First published January 1, 2009
14 people are currently reading
279 people want to read
About the author
André Stern
22 books20 followersAndré Stern, born in Paris in 1971, son of the researcher and educator Arno Stern, married, father of two children, best-selling author and international speaker, works as "ambassador of childhood." His core topics are enthusiasm and trust. He heads the Arno Stern Institute and is one of the protagonists in Erwin Wagenhofer's film "Alphabet".
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 17 of 17 reviews
January 18, 2014
I liked this easy reading book because it tells how kids will learn with engagement and energy what ever they want and need without pressure, unnecessary rules, conformism, hierarchy - all those things we have in our schools and education systems.
Read this book - regardless if you have children or not
Read this book - regardless if you have children or not
April 9, 2022
cualquier persona, si nada se lo impide, se transforma naturalmente en esponja cuando se encuentra con informaciones relacionadas, de cerca o de lejos, con lo que le apasiona
desde muy pronto, me intrigaba la idea de que el tiempo y la vida podrian ser un paisaje infinito e inmóvil sobre el que nos desplazabamos. Decir que el tiempo pasa me parecía un error, el mismo que cometería el pasajero de un tren que dijese que el paisaje desfilaba tras su ventana...
un niño al que no se ha condenado al papel encasillado del niño occidental no pierde su capilaridad primitiva
-¿Como podré yo un dia devolverte todo lo que me has enseñado? -No puedes devolver lo que se te ha dado, así que encárgate de transmitirlo
¿Cómo, sin dar la impresión de militar en alguna causa, explicar a los miembros de una sociedad, que la falta de información cuidadosamente mantenida alrededor de los sujetos sensibles, no les da los medios para elegir en libertad? El marketing permite, milagrosamente, darle a la gente la impresión de que ha elegido la única posibilidad que se les ofrece
considerar a los niños como parte de una categoría distinta a la de los adultos nos lleva a separarlos. Se crea entonces una pequeña escisión cuyas fronteras vigilamos atentamente
sabíamos que la vida es un milagro al que no hay que interrogar
cada momento de la vida es creativo. El mundo es vasto y esta lleno de promesas
Yo era maestra de la escuela maternal. No obedecía a la Institución, que obliga a aplicar las recomendaciones venidas de la cúpula de la jerarquía; no sometía a mis niños a las normas de la escuela, que intentan hacerles entrar en el molde de un programa claramente enunciado: programa de consumo obligatorio.
Solo queda un término: maternal. Para mí ser 'maternal' no es una función si no un estado: un estado de fusión, es decir, de comprensión profunda de la realidad propia de la Infancia.
necesidades profundas y capacidades del niño coinciden exactamente
...lleva al adulto a mirar de otra manera al niño, le lleva a ponerse al servicio del 'genio propio del niño' (del latin 'genialis': relativo al nacimiento)
no he tenido que franquear el umbral, a veces doloroso, que separa el saber teórico adquirido en los bancos de la escuela, de su puesta en práctica sobre el terreno: yo nunca he abandonado el terreno
...un buen dia, en medio de la vida real, sin transición, sin haber conocido hasta entonces más que un mundo paralelo, un programa casi inmaterial: el estatuto escolar
un aprendizaje vivo esta profundamente enraizado en lo cotidiano...la mente siempre esta atenta, siempre alerta, encontrando de qué alimentar el aprendizaje a lo largo de la vida
la competencia prevalece indefectiblemente sobre la cualificación
artesanos de nuestro propio porvenir
¿Cómo no parecer subversivo cuando uno encuentra terriblemente arrogante e irrespetuosa la actitud de querer aplicar (a la fuerza si hace falta) a todos los seres humanos la interpretacion occidental de los Derechos Humanos?
un niño pequeño vive entre 20 y 50 momentos de gran entusiasmo al día
descubrir qué podrían conseguir sus conocimientos y los míos juntos. Compañerismo en lugar de competencia: dejar confluir experiencias variadas y esfuerzos realizados en común para alcanzar metas mas lejanas
Partido Pirata
el entusiasmo genuino tiene un efecto secundario: la competencia. Y la competencia tiene a su vez otro efecto secundario: el exito. ¡Qué alivio saber que uno se puede liberar de esa omnipresente presión hacia el éxito a favor de un entusiasmo personal, accesible para todes nosotres!
La primavera del aprendizaje a comenzado.
¡Entusiasmaos!
desde muy pronto, me intrigaba la idea de que el tiempo y la vida podrian ser un paisaje infinito e inmóvil sobre el que nos desplazabamos. Decir que el tiempo pasa me parecía un error, el mismo que cometería el pasajero de un tren que dijese que el paisaje desfilaba tras su ventana...
un niño al que no se ha condenado al papel encasillado del niño occidental no pierde su capilaridad primitiva
-¿Como podré yo un dia devolverte todo lo que me has enseñado? -No puedes devolver lo que se te ha dado, así que encárgate de transmitirlo
¿Cómo, sin dar la impresión de militar en alguna causa, explicar a los miembros de una sociedad, que la falta de información cuidadosamente mantenida alrededor de los sujetos sensibles, no les da los medios para elegir en libertad? El marketing permite, milagrosamente, darle a la gente la impresión de que ha elegido la única posibilidad que se les ofrece
considerar a los niños como parte de una categoría distinta a la de los adultos nos lleva a separarlos. Se crea entonces una pequeña escisión cuyas fronteras vigilamos atentamente
sabíamos que la vida es un milagro al que no hay que interrogar
cada momento de la vida es creativo. El mundo es vasto y esta lleno de promesas
Yo era maestra de la escuela maternal. No obedecía a la Institución, que obliga a aplicar las recomendaciones venidas de la cúpula de la jerarquía; no sometía a mis niños a las normas de la escuela, que intentan hacerles entrar en el molde de un programa claramente enunciado: programa de consumo obligatorio.
Solo queda un término: maternal. Para mí ser 'maternal' no es una función si no un estado: un estado de fusión, es decir, de comprensión profunda de la realidad propia de la Infancia.
necesidades profundas y capacidades del niño coinciden exactamente
...lleva al adulto a mirar de otra manera al niño, le lleva a ponerse al servicio del 'genio propio del niño' (del latin 'genialis': relativo al nacimiento)
no he tenido que franquear el umbral, a veces doloroso, que separa el saber teórico adquirido en los bancos de la escuela, de su puesta en práctica sobre el terreno: yo nunca he abandonado el terreno
...un buen dia, en medio de la vida real, sin transición, sin haber conocido hasta entonces más que un mundo paralelo, un programa casi inmaterial: el estatuto escolar
un aprendizaje vivo esta profundamente enraizado en lo cotidiano...la mente siempre esta atenta, siempre alerta, encontrando de qué alimentar el aprendizaje a lo largo de la vida
la competencia prevalece indefectiblemente sobre la cualificación
artesanos de nuestro propio porvenir
¿Cómo no parecer subversivo cuando uno encuentra terriblemente arrogante e irrespetuosa la actitud de querer aplicar (a la fuerza si hace falta) a todos los seres humanos la interpretacion occidental de los Derechos Humanos?
un niño pequeño vive entre 20 y 50 momentos de gran entusiasmo al día
descubrir qué podrían conseguir sus conocimientos y los míos juntos. Compañerismo en lugar de competencia: dejar confluir experiencias variadas y esfuerzos realizados en común para alcanzar metas mas lejanas
Partido Pirata
el entusiasmo genuino tiene un efecto secundario: la competencia. Y la competencia tiene a su vez otro efecto secundario: el exito. ¡Qué alivio saber que uno se puede liberar de esa omnipresente presión hacia el éxito a favor de un entusiasmo personal, accesible para todes nosotres!
La primavera del aprendizaje a comenzado.
¡Entusiasmaos!
September 4, 2025
Otro libro que rescato de hace unos años, concretamente aquellos que mediaron entre el nacimiento y la escolarización de mis hijos.
Leyendo sobre crianza en libertad, reaparecen conceptos anteriormente estudiados, que pueden ir desde escuelas libertarias a directamente criar sin escuela, y por ese camino llegué a este autor, y este libro.
La principal pega que le pongo es su explicación de que cualquiera podría criar sin escuela: sus padres no eran ricos. El privilegio económico, aunque importante, no es el único: sus padres quizás no tenían ese, pero sí el del tiempo y el cultural, nada desdeñables. ¿Cuántas familias tienen formas de ganarse la vida que les permitan tener a sus hijos con ellos y a la vez el conocimiento (y la energía) suficientes para acompañarlos en su educación? En otras palabras: ¿es igual de “no-rico” quien percibe el sueldo mínimo trabajando más de cuarenta horas a turnos que quien gana lo mismo dedicándose al arte y a la pedagogía, como es el caso, desde un espacio propio?
Quitando la pretensión de universalidad, el libro es un valioso canto a la libertad, al juego y la curiosidad innatas como motores del desarrollo, y a entender la niñez como parte de la sociedad, huyendo de posturas adultocentristas. Y un ejemplo de que la posibilidad de no transitar el camino establecido y convertirse aun así en un ser humano valioso, completo, funcional y feliz, quizás no para todos, pero ahí está.
«Este libro cuenta mi historia, la de un niño sin escolarizar y la del adulto en que se ha convertido libremente. Este libro no es un método, ni un recetario, ni una guía de anticonformismo, ni una autobiografía, sino un testimonio.
Lo que se muestra en este libro es, precisamente, la multiplicidad y la individualidad de los intereses y de las maneras de aprender que la no escolarización genera. Y también ofrece la ocasión de verificar en un caso concreto si todos los males anunciados caen de verdad sobre el niño que no va a la escuela, y si se convierte, como profetizan, en un salvaje analfabeto, vegetal, asocial y aislado.»
Leyendo sobre crianza en libertad, reaparecen conceptos anteriormente estudiados, que pueden ir desde escuelas libertarias a directamente criar sin escuela, y por ese camino llegué a este autor, y este libro.
La principal pega que le pongo es su explicación de que cualquiera podría criar sin escuela: sus padres no eran ricos. El privilegio económico, aunque importante, no es el único: sus padres quizás no tenían ese, pero sí el del tiempo y el cultural, nada desdeñables. ¿Cuántas familias tienen formas de ganarse la vida que les permitan tener a sus hijos con ellos y a la vez el conocimiento (y la energía) suficientes para acompañarlos en su educación? En otras palabras: ¿es igual de “no-rico” quien percibe el sueldo mínimo trabajando más de cuarenta horas a turnos que quien gana lo mismo dedicándose al arte y a la pedagogía, como es el caso, desde un espacio propio?
Quitando la pretensión de universalidad, el libro es un valioso canto a la libertad, al juego y la curiosidad innatas como motores del desarrollo, y a entender la niñez como parte de la sociedad, huyendo de posturas adultocentristas. Y un ejemplo de que la posibilidad de no transitar el camino establecido y convertirse aun así en un ser humano valioso, completo, funcional y feliz, quizás no para todos, pero ahí está.
«Este libro cuenta mi historia, la de un niño sin escolarizar y la del adulto en que se ha convertido libremente. Este libro no es un método, ni un recetario, ni una guía de anticonformismo, ni una autobiografía, sino un testimonio.
Lo que se muestra en este libro es, precisamente, la multiplicidad y la individualidad de los intereses y de las maneras de aprender que la no escolarización genera. Y también ofrece la ocasión de verificar en un caso concreto si todos los males anunciados caen de verdad sobre el niño que no va a la escuela, y si se convierte, como profetizan, en un salvaje analfabeto, vegetal, asocial y aislado.»
May 27, 2023
Poznajemy autora gdy ma 12 lat i dowiadujemy się szczegółów jego zabaw i pasji. Zazwyczaj rozwijał je dzięki naukom znanych rzemieślników i trudnych do zliczenia rzeszy artystów, do których miał łatwy dostęp. Ewentualnie dzięki zakupom z katalogów i domów towarowych. Katalogi, muzea, specjalistyczne sklepy, zagraniczne wakacje, twórczy przyjaciele rodziców i bogato ilustrowane albumy to źródła zaspokajania wiedzy i zdobywania rzeczy niezbędnych do rozwoju. Dostajemy więc niekończące się wyliczanie zabaw dziecka które miało dostęp do "mistrzów" i drogich zabawek, choć autor przemyca kilkukrotnie stwierdzenia, że nie dorastał w bogatym domu. Niemniej wbrew słowom na okładce ("Byłem bardzo zwykłym dzieckiem. Każde dziecko mogłoby przeżyć coś podobnego") on mieszkał w paryskim domu wypełnionym setkami płyt i tysiącami książek i miał wykształconych rodziców należących do klasy średniej (metodyk nauczania prowadzący własną szkołę malarstwa i nauczycielka). Książka nie sprawdza się też jako zaczynek do głębszej dyskusji nad systemową edukacją.
Generalnie wspomnienia bogatego dziecka.
Generalnie wspomnienia bogatego dziecka.
Read
March 28, 2025Me lo he leído por el trabajo y, aunque entiendo su punto y estoy de acuerdo, la pifia bastante ignorando el factor económico que ha hecho posible su experiencia diciendo que "amor, convicción, constancia, apertura de mente, respeto y confianza no se compran, lo demás es una cuestión de principios y de inventiva"... Amigue, que tu madre dejó de trabajar y tu padre era famosete.
También te digo, complicado contar esta historia sin ser un pelín arrogante 🤌🏻
También te digo, complicado contar esta historia sin ser un pelín arrogante 🤌🏻
July 9, 2025
Czy kompetencje nie sa wazniejsze od kwalifikacji?
Koncowe odpowiedzi na pytania mnie poruszyly:
O tym, ze dziecko wcale nie musi byc wtloczone w srodowisko podzielone ze wzgledu na wiek i miejsce zamieszkania i ze lepiej, jesli samo wybiera swoje otoczenie.
O tym, ze nie powinnismy zabierac dziecku jego naturalnych sklonnosci i wkladac w rozklad zajec, ktore zawezaja jego zainteresowania zamiast rozszerzac (ojciec autora).
Tak samo pozniej ojciec autora o tworzeniu miejsca dla wyrazu tworczego, jak malowanie, i pozostawienie dziecka samemu sobie dla rozwoju samoswiadomosci (co nie znaczy, ze dziecko jest same tylko ze jest w wolnosci wspierane przez rodzicow). Dziecko rysuje i odkrywa swiat dla siebie, dla wyrazenia emocji i mysli, nie dla pochwaly czy usmiechu.
Troche mnie meczyla mnogosc tematow i cala ich historia, ale tak autor uporzadkowal swoje zycie i tak je nam pokazuje, oczami dziecka.
Piekna to rzeczywistosc, bez przemocy, bez rywalizacji, ktora nikomu nie jest potrzebna. To swiat, w ktory wierze i ktory bezpowrotnie utracilam. Tak dawno temu bylam dzieckiem, ze nie pamietam co to znaczy odkrywac dla odkrywania.
Ta ksiazka stanowi wspaniale zrodlo inspiracji jak rodzic moze wesprzec dziecko w rozwoju, a nie mu przeszkadzac.
Koncowe odpowiedzi na pytania mnie poruszyly:
O tym, ze dziecko wcale nie musi byc wtloczone w srodowisko podzielone ze wzgledu na wiek i miejsce zamieszkania i ze lepiej, jesli samo wybiera swoje otoczenie.
O tym, ze nie powinnismy zabierac dziecku jego naturalnych sklonnosci i wkladac w rozklad zajec, ktore zawezaja jego zainteresowania zamiast rozszerzac (ojciec autora).
Tak samo pozniej ojciec autora o tworzeniu miejsca dla wyrazu tworczego, jak malowanie, i pozostawienie dziecka samemu sobie dla rozwoju samoswiadomosci (co nie znaczy, ze dziecko jest same tylko ze jest w wolnosci wspierane przez rodzicow). Dziecko rysuje i odkrywa swiat dla siebie, dla wyrazenia emocji i mysli, nie dla pochwaly czy usmiechu.
Troche mnie meczyla mnogosc tematow i cala ich historia, ale tak autor uporzadkowal swoje zycie i tak je nam pokazuje, oczami dziecka.
Piekna to rzeczywistosc, bez przemocy, bez rywalizacji, ktora nikomu nie jest potrzebna. To swiat, w ktory wierze i ktory bezpowrotnie utracilam. Tak dawno temu bylam dzieckiem, ze nie pamietam co to znaczy odkrywac dla odkrywania.
Ta ksiazka stanowi wspaniale zrodlo inspiracji jak rodzic moze wesprzec dziecko w rozwoju, a nie mu przeszkadzac.
August 14, 2017
Very, very interesting book. I liked how it didn't build on criticism, Andre just showed how he experienced his own childhood. I really felt that child-like enthusiasm that he describes, and it was wonderful. Also I think it was good that he also answered some frequent questions at the end of the book that made his whole position even clearer and convinced me even more.
March 2, 2025
Jest to bardzo ciekawa książka, którą dobrze i lekko się czyta (jak już się przełknie zazdrość o nie chodzenie do szkoły ;D ), nie jest też ona za długa, zawiera sporo zdjęć... no może czasami aż tak szczegółowy opis tego co autor robił (tzn. opis kolejnych fascynacji) bywa nużący, ale no taka forma i mogę to zaakceptować (z resztą to dobrze pokazuje jego zaangażowanie w to co robił).
Nie powiem, że ta książka pokazała mi jakiś inny punkt widzenia, bo ja już od dawna jestem zdania, że edukacja domowa jest lepsza dla dziecka. Chociaż autor tutaj jeszcze inny typ edukacji opisuje (bez sztywnego programu edukacji domowej), w jego przypadku się to sprawdziło doskonale ale też pisze on, że jest zwykłym dzieckiem, a tutaj to już bym się niekoniecznie zgodził ;) Od najmłodszych lat wykazywał ogromną fascynację pewnymi tematami - no jednak nie jestem przekonany, że taką wykazałoby każde dziecko. Zwłaszcza dzisiaj, gdzie jeszcze internet czy gry komputerowe odciągają dzieci od innych aktywności... Ale tak czy inaczej w dużej mierze jego przykład mnie przekonuje, tzn. gdybym miał dzieci, to bym ich do szkoły też nie posłał i też raczej zachęcałbym do takiego sposobu nauki, a nie sztywnego programu edukacji domowej, że teraz tutaj siadamy i uczymy się liczyć (oczywiście w ramach przepisów, bo pewną podstawę, przynajmniej w Polsce, z tego co wiem, trzeba zrealizować). A i tak jestem przekonany, że dziecko w edukacji domowej będzie miało więcej czasu na naukę jak i na te gry komputerowe też.
Bardzo ważne i ciekawe są też odpowiedzi na pytania, jakie mu ludzie zadają, zamieszczone na końcu książki. Zacytuję tu z czym się najbardziej zgadzam:
- no po prostu nic dodać, nic ująć.
I jeszcze fragment wypowiedzi ojca autora:
- tu też nic nie dodam, bo ten człowiek jest mądrzejszy ode mnie. Ale ciężko przejść (mi) obojętnie obok tego wytłuszczonego zdania...
A jednocześnie autor nie jest rewolucjonistą, książka to opowieść, nie manifest. I to też mi się podoba.
(czytana: 16-25.02.2025)
5-/5 [7/10]
Nie powiem, że ta książka pokazała mi jakiś inny punkt widzenia, bo ja już od dawna jestem zdania, że edukacja domowa jest lepsza dla dziecka. Chociaż autor tutaj jeszcze inny typ edukacji opisuje (bez sztywnego programu edukacji domowej), w jego przypadku się to sprawdziło doskonale ale też pisze on, że jest zwykłym dzieckiem, a tutaj to już bym się niekoniecznie zgodził ;) Od najmłodszych lat wykazywał ogromną fascynację pewnymi tematami - no jednak nie jestem przekonany, że taką wykazałoby każde dziecko. Zwłaszcza dzisiaj, gdzie jeszcze internet czy gry komputerowe odciągają dzieci od innych aktywności... Ale tak czy inaczej w dużej mierze jego przykład mnie przekonuje, tzn. gdybym miał dzieci, to bym ich do szkoły też nie posłał i też raczej zachęcałbym do takiego sposobu nauki, a nie sztywnego programu edukacji domowej, że teraz tutaj siadamy i uczymy się liczyć (oczywiście w ramach przepisów, bo pewną podstawę, przynajmniej w Polsce, z tego co wiem, trzeba zrealizować). A i tak jestem przekonany, że dziecko w edukacji domowej będzie miało więcej czasu na naukę jak i na te gry komputerowe też.
Bardzo ważne i ciekawe są też odpowiedzi na pytania, jakie mu ludzie zadają, zamieszczone na końcu książki. Zacytuję tu z czym się najbardziej zgadzam:
"Pierwsze pytanie, jakie zawsze słyszę, brzmi następująco:
Czy nie odczuwałeś braku innych dzieci?
Wiem z doświadczenia, że to pytanie będzie mieć kontynuację w postaci następujących argumentów: „Edukacja to przecież nie jedyne zadanie szkoły: jest ona przede wszystkim miejscem, w którym człowiek uczy się życia w społeczeństwie, miejscem nabywania kompetencji społecznych, tak niezbędnych do funkcjonowania wśród ludzi”.
Odpowiadam na to, zadając inne pytanie: dlaczego tak wielkie znaczenie jest przypisywane kontaktowi z innymi dziećmi? Czy o wiele ważniejszy nie jest kontakt z innymi ludźmi?
Wrzucając dzieci i dorosłych do różnych kategorii, wprowadza się między nimi podział. Tworzy się przepaść, stawia pilnie strzeżoną granicę. Dzieciom nie pozostaje nic innego, jak tylko drobnymi krokami zbliżać się do tej granicy, co przypomina próby przetrwania w grze komputerowej, w której do pewnych miejsc i narzędzi można dotrzeć dopiero po odnalezieniu przejścia do kolejnego poziomu. Ważne jest, by przestrzegać reguł gry, unikać pułapek, dostrzegać je z daleka, znać drobne triki, we właściwym momencie udzielać oczekiwanych odpowiedzi - w ten sposób zdobywa się punkty. Jeśli się ich nie utraci, nie ma potrzeby ponownego przechodzenia przez ten sam poziom i można na czas dotrzeć do egzaminu końcowego.
Czy myśląc rozsądnie, można twierdzić, że socjalizacja ma miejsce wtedy, gdy dziecko ma kontakt z rówieśnikami w hermetycznym środowisku klasowym, gdy każdego dnia otrzymuje taką jak inni porcję standardowego nawozu, rozpylanego przez wyższą instancję? Czy można słusznie założyć, że wiek i miejsce zamieszkania dziecka to najlepsze kryteria podziału na grupy?
Nieustannie miałem kontakt z innymi osobami - niektóre z nich były młodsze, niektóre starsze - i ciągle wymieniałem z nimi informacje. Wzajemne ubogacanie się było właśnie rezultatem przebywania w tym różnorodnym i kosmopolitycznymnym otoczeniu. Zawsze istniało coś, czego można się było nauczyć od kogoś innego, tak jak zawsze było coś, czym można się było podzielić.
Mogłem wybierać swoich przyjaciół, tak jak oni wybierali mnie. Sprowadzało nas ku sobie nasze życie, obrane ścieżki zainteresowania i umiejętności, a nie treść dokumentów tożsamości.
Nasze przyjaźnie wynikały ze wspólnej codzienności i stawały się jej częścią. A jeśli niektóre z nich ulegały rozluźnieniu, nie dochodziło do Zimnej Wojny, ponieważ potrafiliśmy schodzić sobie z drogi i nie byliśmy zmuszani do wzajemnego towarzystwa każdego dnia, tak jak to jest w klasie szkolnej."
(s.191-192)
- no po prostu nic dodać, nic ująć.
I jeszcze fragment wypowiedzi ojca autora:
"Dużo łatwiej jest nie obciążać swojego życia ciężarem wykształcenia dzieci i zamiast tego posłać je do szkoły. Skutki takiej decyzji są jednak przerażające: hałas, przemoc, niestabilność, opór, braki w wykształceniu i tym podobne, a w końcu życie bez struktur. A rodzice poddają się, usprawiedliwiając się jedynie tym, że robili tak, jak wszyscy...
...prawie wszyscy. André i Eléonore, nasze dzieci, nie są ani agresywne, ani zrezygnowane. Nie muszą z nikim wyrównywać rachunków. Żadnych rywali nie muszą odsuwać w cień, żeby przekonać się o własnej wartości. Prawdziwy, twórczy duch nie porównuje się z innymi.
Dla naszych dzieci każdy moment życia jest twórczy — tak było, gdy były małe, i tak jest trzydzieści lat później. Świat jest wielki i pełen obietnic.
Arno Stern, luty 2008"
(s.195)
- tu też nic nie dodam, bo ten człowiek jest mądrzejszy ode mnie. Ale ciężko przejść (mi) obojętnie obok tego wytłuszczonego zdania...
A jednocześnie autor nie jest rewolucjonistą, książka to opowieść, nie manifest. I to też mi się podoba.
(czytana: 16-25.02.2025)
5-/5 [7/10]
December 19, 2020
The first two parts of this book are descriptions of how the author came to be talented on so many subjects without ever attending school or formal education. The third part is a series of FAQ on the subject of homeschooling/unschooling. But it's probably no the typical FAQ you've read before. Everything in this books comes from the raw but illuminating personal experience of the author.
If you read it, it will challenge everything you know about learning and it will open up before you completely new horizons on what children really need. Whether you're planning to homeschool your kids or send them to traditional school, I think you won't regret having read this book. And if you don't read it, at least I'd encourage you to do some research on André Stern and his "Ecology of childhood" movement.
If you read it, it will challenge everything you know about learning and it will open up before you completely new horizons on what children really need. Whether you're planning to homeschool your kids or send them to traditional school, I think you won't regret having read this book. And if you don't read it, at least I'd encourage you to do some research on André Stern and his "Ecology of childhood" movement.
January 19, 2025
Es un punto de vista de una persona que nunca fue al escuela, comparte sus actividades, su toma de decisiones y las diferentes áreas por las cuales a pasado. Al inicio y clímax del libro sentía que esto solo podría ser un niño prodigio pero luego lo vi diferente me hizo pensar y analizar decisiones como se están haciendo las cosas dentro de la evacuación tanto pública como privada en la actualidad . Me gustó mucho como explica los diferentes pilares de su educación y más los puntos de vista al final de sus padres . También me inspiró a ver que hay tiempo y vida para poder aprender y estar en el área que tú quieras? Además de aprender a confiar y creer en uno mismo
This entire review has been hidden because of spoilers.
August 12, 2023
the book was great, but i was quite bored when he was talking about things that i have no clue about. also i expected something different? maybe more of his thoughts on how his life looked like, or something. it feels like he just descibed what he did. there was not enough thoughts on what he felt during that time.
March 1, 2025
Inspirująca opowieść o alternatywnym podejściu do edukacji i o tym, jak można zdobywać wiedzę poza tradycyjnym systemem szkolnym. Choć niektóre tezy mogą budzić kontrowersje, książka skłania do refleksji nad indywidualnym rozwojem dziecka.
December 15, 2025
eines meiner ersten Bücher, die ich über freie Bildung gelesen habe, welches meine Elternschaft und auch meine weitere Arbeit sehr geprägt haben. Ich bin außerordentlich dankbar für dieses und auch seine weiteren Bücher, Workshops usw. 👌🏻🙏🥰
December 9, 2018
Nie taką myśl spodziewałam się wynieść z tej lektury, ale... bardzo inspiruje mnie pokora i bezpretensjonalność Sterna. Mogę się od niego wiele nauczyć.
Ale tak, must-read edukacyjny.
Ale tak, must-read edukacyjny.
Read
March 31, 2024🫨🫨
April 25, 2025
Honestly… c’était bon pour les 40 premières pages, mais après ça c’était juste l’auteur qui se répétait. Ça m’intéressait quand même de voir que tout ne s’apprend pas à l’école tho!
January 21, 2020
Favourite part: Der Geruch der Gitarre
Displaying 1 - 17 of 17 reviews