Compact geschreven boek over mindfulness op basis van training bij google. Methode gebaseerd op Jon Kabat-Zinn. Bevat veel informatie.
Over mindfulness
Proces mindfulnessbeoefening:
1. Intentie. Wat is de reden om te rusten in aandacht. Je eigen welbevinden? Dat van anderen?
2. Volg je adem. Geest zorgt meestal voor afleiding. Wees bewust en keer terug naar adem. (Als spieren trainen: spannen - ontspannen)
3. Word je bewust van je innerlijke houding: hoe kijk je naar jezelf? Zelfkritisch, vriendelijk, nieuwsgierig, mild?
4. Terug naar je adem en je intentie en weer rond.
Optimale houding voor meditatie:
- rechte rug
- Benen gekruist, lotushouding
- Schouders ontspannen, rechtop, iets naar achteren
- Kin iets ingetrokken
- Ogen dicht
- Tong tegen je gehemelte
- Lippen iets van elkaar, kaken ontspannen
Uit onderzoek blijkt meditatie / mindfulness goed voor aandacht, hersenfunctie, immuniteit en huidaandoeningen.
Mindfulness uitbreiden langs twee assen:
1. Van rust (kussen) naar activiteit
2. Van jezelf naar anderen
Door mindfulness word je je weer bewust van het wonder en de schoonheid van alledaagse dingen. Je geniet er meer van omdat je er helemaal bij bent. Vormen:
- loopmeditatie
- Meditatie gericht op anderen: richt je onverdeelde aandacht op anderen
- Luisteren
- Converseren: luisteren, lussen (samenvatten en verdiepen totdat er wederzijds begrip is), dompelen (aandachtig eigen afleidingen tijdens conversatie opmerken, welke gevoelens roept de conversatie op?)
Mediteren lukt alleen als je je geest kunt ontspannen. Daarvoor geen verwachtingen hebben. Lichtheid leidt tot een rustige geest. Rustige geest is geschikt voor mindfulness, mindfulness stimuleert weer lichtheid.
Sukha
Sukha = gevoel van moeiteloosheid, geluk tijdens formele meditatie. Vreugde die geen energie kost. Is witte achtergrondruis: is er altijd maar valt niet op, heel subtiel, alleen contact mee te maken als je geest heel kalm is. Als een zacht zoemen dat alleen te horen is als iedereen stil is. Sukha dringt door in je dagelijks leven: maakt dagelijkse ervaringen vreugdevoller.
Aandacht
Aandacht heeft twee componenten:
1. Gericht. Focus, krachtig, stabiel, standvastig. Sluit andere onderwerpen uit. Gerichte lichtstraal. In meditatie: aandacht voor je ademhaling.
2. Open. Ontvankelijk, laat alles toe dat de geest bereikt. Open flexibel, uitnodigend. Gespreid licht. In meditatie: aandacht voor alles uit de omgeving dat via de zintuigen binnenkomt.
Meta-aandacht: aandacht voor je aandacht.
Proces van de geleidelijke inspanning en plotselinge verlichting: mediteren moet je lang oefenen zonder dat je vooruit lijkt te gaan, tot je opeens een sprong voorwaarts maakt.
Zelfgewaarzijn -> zelfregulering -> zelfvertrouwen. Hierna uitgewerkt:
Zelfgewaarzijn
Zelfgewaarzijn =
- emotioneel gewaarzijn: herkennen van emoties en hun uitwerking. Fysiologisch, emoties kunnen voelen in je lichaam. Maakt je bewust van je waarden (en waarden drijver van motivatie)
- Juiste zelfinschatting: eigen sterke punten en grenzen kennen. Op betekenisniveau, omvat ook zelfkennis.
- Zelfvertrouwen: besef eigenwaarde en capacitieiten. Flexibel ego: groot genoeg om niet geïntimideerd te worden, klein wanneer je echt iets kunt leren. Pas duurzaam bij diepe zelfkennis en grote eerlijkheid tegenover jezelf.
Oefeningen:
- Bodyscan: voor emotioneel gewaarzijn in je lichaam. Klassieke gebieden met emotie: hoofd, gezicht, nek en schouders, rug, borst, buik
- Schrijven: voor zelfinschatting, op betekenisniveau (mentaal)
Zelfregulering
We zijn niet onze emoties. Door mindfulness verschuiven emoties van 'ik ben' naar 'ik voel'. Tweede verschuiving over emoties is naar 'ik voel in mijn lichaam'. Gedachten en emoties zijn gewaarwordingen in geest en lichaam die komen en gaan; te beïnvloeden; zijn niet ons diepste wezen. Om te komen van emoties die ons voortdrijven naar zelfregulering:
- emoties en hun effecten begrijpen: zelfgewaarzijn
- Zelfregulering: is niet zelfbeheersing (onderdrukken)
Zelfregulering =
1. Zelfbeheersing: in de hand houden ontwrichtende emoties en impulsen
2. Betrouwbaarheid: eerlijk en integer zijn
3. Consciëntieus zijn: verantwoordelijkheid nemen
4. Mee bewegen: flexibel bij veranderingen
5. Innovatief: frisse blik, creatieve ideeën, nieuwe informatie
Van dwangmatig naar keuze
Loslaten: hebzucht en aversie
Boosheid = machteloosheid, je raakt buiten jezelf.
Verontwaardiging = vanuit kracht; je geest en emoties blijven onder controle.
Emoties kun je niet voorkomen. Je kunt wel leren om ze los te laten; hoe vaardiger hoe dichter bij het ontstaan.
Pijn en lijden zijn niet hetzelfde. Verschil ontstaat door loslaten. Kun je loslaten en tegelijkertijd genieten van het leven? Crux is het volgende loslaten:
- Hebzucht: vastklampen, weigeren los le laten
- Aversie: wegduwen, niet toelaten
Deze twee zijn samen verantwoordelijk voor het meeste lijden van mensen.
Aversie en hebzucht ontstaan heel snel na fysieke of mentale sensaties; normaal gesproken merk je de tijd ertussen niet. Door mindfulness leer je die tijd te voelen en te gebruiken:
- fysieke sensatie van pijn is niet de oorzaak van lijden (dat zijn hebzucht en aversie). Je kunt dus pijn leren voelen zonder te lijden.
- Je kunt genot ervaren zonder nasmaak van ontevredenheid. Het lijden komt door vastklampen aan genot, niet willen dat het eindigt. Door mindfulness leer je te genieten van het moment terwijl je weet dat het voorbij gaat.
Aversie is bron van meeste naar buiten gericht negatieve gedachten, projecties van eigen negatieve emoties op anderen (anderen dragen schuld, jij bent slachtoffer). Door mindfulness word je je bewust van dat proces. Daardoor neemt piekeren en obsessief denken af en neemt zelfvertrouwen toe.
Omgaan met emotionele pijn
4 algemene principes voor omgaan met emotionele pijn:
1. Wees bewust van momenten dat je geen pijn hebt. Pijnvrije ruimte is basis voor herstel.
2. Niet schuldig voelen omdat je je niet goed voelt. 'Meta-ellende'. Daar word je ingelukkig van en doodmoe.
3. Laat de monster honger lijden. Emoties worden gevoed door het verhaal dat je jezelf vertelt.
4. Als je gaat denken, begin met vriendelijkheid en humor. Ook naar jezelf. Weer even een 'slechte gedachte' hebben, maakt je geen slecht mens maar is als slapslick, om te lachen.
Emoties ontstaan in de oude hersenen. Niet te voorkomen. Dit laat fysieke reactie afgaan. Het jonge brein kan reflecteren en ingrijpen (ref. Kahneman).
Pijnpunten:
- Relatief onbetekenende gebeurtenis laat buitenproportionele reactie afgaan
- meestal bron in jeugd
- Lichaam: hartslag omhoog, adem hoog, maag
- Emoties: vecht / vlucht / verstijf-reactie (boosheid, weg willen vluchten, geremdheid)
- Gedachten: je voelt je slachtoffer, schuldgevoelens, concentratieverlies
Goede reactie op pijnpunten:
1. Stoppen
2. Ademhalen
3. Opmerken: hoe voelt mijn lichaam?
4. Beschouwen: op welke manier wordt de ander gelukkiger door zo naar mij te doen?
5. Antwoorden: wat is de meest vriendelijke, liefdevolle reactie van mij?
Stap 1 maakt de andere stappen mogelijk. Is het verschil tussen reflexmatig/automatisme en doordachte respons: gewijde ruimte.
Eerste drie stappen: mindfull; laatste twee: cognitief.
Na afloop van de 5 stappen kan restemotie in het lichaam achterblijven. Oplossing: vuisten ballen, poosje vasthouden, daarna restenergie loslaten.
Deze stappen helpen je omgaan; het pijnpunt zelf blijft bestaan.
Ook emotie bij pijnpunten gaat weer voorbij. Vaak voldoende om het 'uit te zitten', het lichaam zich een kwartier te laten 'resetten'. Met oefening is minder tijd nodig voor resetten.
Zelfregulering is vriendschap sluiten met je emoties.
Zelfmotivatie
Drie soorten geluk:
1. Genot: telkens opnieuw hoogtepunten najagen
2. Passie, flow: maximaal presteren en maximale betrokkenheid vallen samen
3. Hoger doel: deel uitmaken van groter geheel dat je betekenis geeft
Toepassingen van motivatie:
1. Je werk afstemmen op je waarden en levensdoel. Flow, intrinsieke drijfveren (autonomie, meesterschap, bestemming)
2. Visualisatie: je gewenste toekomst verbeelden. Wie ben je, wat doe je, met wie ben je, wat zeggen anderen over je? Een altruïstische toekomst roept hulp van anderen op, een materialistische niet.
3. Veerkracht: hindernissen uit de weg ruimen.
Drie vormen van veerkracht:
1. innerlijke rust: diepe onderliggende rust terwijl emoties aan de oppervlakte tekeer gaan
2. Emotionele veerkracht: emoties toelaten zonder dat je je laat overnemen door emoties. Hebzucht en aversie loslaten.
3. Cognitieve veerkracht. Ontwikkelen van optimisme: uitgaan van eigen kracht bij tegenslag; tegenslag is tijdelijk. (Pessimisten betrekken tegenslag op zichzelf).
Negatieve reacties vallen meer op dan positieve. Barbara Fredrikson: 3 positieve ervaringen nodig tegen 1 negatieve (3:1).
Interpersoonlijk
Psychologiseren = ergens een etiket op plakken, probleem niet doorgronden.
Empathie = aandachtig luisterenen proberen cognitief en emotioneel te begrijpen. Basis is vriendelijkheid. Groeit naar mate je inziet dat anderen net zo zijn als jij.
Mentaal programmeren: alles waar je aandacht aan geeft groeit. We worden wat we denken.
Complimenten: beter over iets wat iemand heeft gedaan of bereikt dan over hoe die persoon is.
Mededogen: hoogste staat van geluk:
1. Ik begrijp je (cognitief)
2. Ik voel met je mee (affectief)
3. Ik wil je helpen (motivatie)
Zwakke plekken
Tan's boek heeft maar een paar zwakke plekken. De toon is af en toe wel een beetje gemaakt grappig, kan storen. Tan poneert emotionele intelligentie (ref. Daniel Goleman) als hoogste doel, en ik weet niet zeker of dat wel helemaal terecht is. Tan poneert soms zonder onderbouwing of referentie naar onderbouwing; vind ik wel een algemene zwakte van zelfhulpboeken... Op verschillende plekken verwijst Tan naar werk sn werkomgevingen; hierdoor weet je als lezer niet zeker of zijn ideeën wel van toepassing zijn op andere aspecten van je leven. Ten slotte mis ik toch een beetje structuur in het boek. Door de losse manier van vertellen en de quasi-grappige titels van hoofdstukken en paragrafen, weet je als lezer niet goed waarom je dat op die plek leest, hoe het onderwerp aanhaakt bij andere. Dat maakt het lezen van dit boek een beetje anekdotisch, fragmentarisch.