3,5/5 αστεράκια.
Μετά το Σημείο μηδέν, ο Jorn Lier Horst και ο Thomas Enger επιστρέφουν με το Πίσω από τον καπνό, τη δεύτερη περιπέτεια του αστυνομικού ερευνητή Αλεξάντερ Μπλιξ και της μπλόγκερ και δημοσιογράφου Έμα Ραμ.
Η υπόθεση ξεκινά από το σημείο όπου μας είχε αφήσει ο επίλογος του πρώτου βιβλίου. Το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, στην εκπνοή της αντίστροφης μέτρησης για τον ερχομό του νέου χρόνου κι ενώ ο ουρανός φωτίζεται από πυροτεχνήματα, μια έκρηξη ταράζει το λιμάνι του Όσλο. Ο τραγικός απολογισμός είναι τέσσερις νεκροί, πολλοί τραυματίες κι ένα απέραντο χάος. Ο Μπλιξ και η Έμα βρίσκονται στο λιμάνι εκείνη τη στιγμή, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, και αναλαμβάνουν αμέσως δράση.
Η αστυνομία ξεκινά να ερευνά το ενδεχόμενο τρομοκρατικής επίθεσης, όμως ο Μπλιξ είναι διστακτικός. Ανάμεσα στους τραυματίες από την έκρηξη βρίσκεται και μια γυναίκα που είχε απασχολήσει ξανά τις αρχές περίπου δέκα χρόνια πριν, όταν το μωρό της εξαφανίστηκε και η ίδια κατηγορήθηκε για την απαγωγή του, παρόλο που το κοριτσάκι δεν βρέθηκε ποτέ. Το αστυνομικό ένστικτο του Μπλιξ τού λέει πως υπάρχει η πιθανότητα ο άντρας που τοποθέτησε τον εκρηκτικό μηχανισμό στο λιμάνι να είχε ως στόχο αποκλειστικά τη συγκεκριμένη γυναίκα και οι υπόλοιποι να ήταν παράπλευρες απώλειες.
Από την άλλη, η Έμα Ραμ έχει τους δικούς της λόγους να εμπλακεί σ’ αυτή την υπόθεση και να θέλει να βοηθήσει στη σύλληψη του δράστη, μιας και παίρνει για εκείνη προσωπική χροιά. Αντιμέτωπη με ένα αναπάντεχο γεγονός που τη συγκλονίζει και ορμώμενη από το δημοσιογραφικό της ένστικτο, ξεκινά τη δική της έρευνα, όμως ταυτόχρονα επικοινωνεί και με τον Μπλιξ και ανταλλάσσουν πληροφορίες. Όσο περισσότερα νέα στοιχεία έρχονται στο φως, τόσο μπερδεύεται το κουβάρι αυτής της περίεργης υπόθεσης κι άλλο τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος, γιατί ο άγνωστος βομβιστής μοιάζει αδίστακτος και έτοιμος για όλα, προκειμένου να καταφέρει να ολοκληρώσει το έργο του…
Παρόλο που το βιβλίο έχει αρκετά κοινά μοτίβα με το πρώτο ως προς το στήσιμό του, άλλο τόσο διαφέρει από εκείνο. Και εδώ η γραφή είναι γρήγορη, με τα μικρά κεφάλαια να δίνουν μια αίσθηση αφήγησης χωρίς ανάσα και να εναλλάσσονται από την οπτική του Μπλιξ σε αυτήν της Έμα και αντίστροφα. Η δράση εκτυλίσσεται παράλληλα, οι εξελίξεις και από τις δύο πλευρές είναι το ίδιο ενδιαφέρουσες και οι δυο ήρωες διασταυρώνονται στα κατάλληλα σημεία, όπου αποδεικνύεται πόσο καλή δουλειά κάνουν ο καθένας μόνος του, αλλά και πόσο καλά συνεργάζονται μεταξύ τους. Αυτό ισχύει φυσικά και για τη συνεργασία του συγγραφικού διδύμου Horst και Enger, οι οποίοι έχουν βρει τη σωστή ισορροπία και τη χρυσή τομή, πετυχαίνοντας ένα αξιόλογο, συναρπαστικό αποτέλεσμα. Πρώην αστυνομικός ερευνητής ο πρώτος και πρώην δημοσιογράφος ο δεύτερος, άλλωστε, εκτός από το συγγραφικό τους ταλέντο έχουν ως σύμμαχό τους και την εμπειρία του παρελθόντος!
Σε αντίθεση με τον κατά συρροή δολοφόνο του πρώτου βιβλίου, εδώ ο ένοχος για τη βομβιστική επίθεση φαίνεται να έχει ένα συγκεκριμένο κίνητρο, το οποίο η αστυνομία αλλά και η Έμα καλούνται να ανακαλύψουν. Παράλληλα με την τρέχουσα έρευνα, ο Μπλιξ αναλαμβάνει να ξεθάψει και μια παλιά ανεξιχνίαστη υπόθεση –μία από αποκαλούμενες «cold case» υποθέσεις– που νιώθει ότι μπορεί να σχετίζεται με αυτήν. Έτσι, έχουμε έναν συνδυασμό δράσης στο παρελθόν και το παρόν, flashbacks, παλιά και νέα ευρήματα, στοιχεία που εξετάζονται τώρα υπό διαφορετικό πρίσμα… Κι όλα αυτά, φυσικά, κάνουν την πλοκή ακόμα πιο ενδιαφέρουσα.
Οι δύο κεντρικοί ήρωες, ο Μπλιξ και η Έμα, είναι εντελώς διαφορετικοί ως χαρακτήρες, ανεξάρτητοι και μαθημένοι να δουλεύουν με τους δικούς τους όρους και ρυθμούς. Είναι δυο άνθρωποι που κουβαλούν ο καθένας το δικό του παρελθόν και εμπειρίες, έχουν διαφορετική ηλικία και τρόπο σκέψης, αντιμετωπίζουν διαφορετικά τις προκλήσεις, αλλά αποτελούν ένα περίεργο μα επιτυχημένο δίδυμο και συνδέονται με έναν ιδιαίτερο, πολύπλοκο δεσμό, ο οποίος δείχνει να ισχυροποιείται όσο περνά ο καιρός και μαθαίνουν καλύτερα ο ένας τον άλλον. Η υπόθεση που καλούνται να εξιχνιάσουν αυτή τη φορά τούς προκαλεί περίεργα συναισθήματα, αφού αποτελεί και ένα προσωπικό «στοίχημα» για τον καθένα: για τον Μπλιξ, να καταφέρει να λύσει (και) την υπόθεση που δεν εξιχνιάστηκε πριν δέκα χρόνια· για την Έμα, να ξορκίσει τους δαίμονες και τις τύψεις που την κατατρύχουν μετά την έκρηξη στο λιμάνι και ταυτόχρονα να καρπωθεί ένα επιτυχημένο ρεπορτάζ. Προσεκτικά δουλεμένα είναι τα ψυχογραφήματά τους, ώστε να ανταποκρίνονται κάθε φορά στις συνθήκες που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Εξίσου καλή δουλειά όμως έχει γίνει και με τους υπόλοιπους χαρακτήρες, που οι προσωπικότητές τους είναι πολυδιάστατες και ανατρεπτικές. Η συνεργάτης του Μπλιξ, η αστυνομικός Σοφία Κόβιτς, έχει σαφώς πιο ενεργό ρόλο – και ίσως προετοιμάζει το έδαφος για μια ακόμα πιο δυναμική παρουσία στα επόμενα βιβλία της σειράς.
Ο εύστοχος τίτλος Πίσω από τον καπνό δεν αποτελεί υπαινιγμό μόνο για αυτό που κρύβεται πίσω από τον καπνό που προκάλεσε η έκρηξη στο λιμάνι του Όσλο, αλλά και σε όσα κρύβονται εντέχνως πίσω από έναν «τεχνητό», «νοητό» καπνό, ώσπου να φυσήξει μια νέα πνοή, να καθαρίσει η ατμόσφαιρα και να έρθουν στο φως. Έτσι συμβαίνει και με τα γεγονότα του συγκεκριμένου βιβλίου: ξεπροβάλλουν σταδιακά, απροσδόκητα, μέχρι το τελικό και ανατρεπτικό φινάλε, που δικαιώνει πανηγυρικά και ολόκληρη τη διαδρομή μέχρι να φτάσει κανείς σε αυτό. Ακόμα ένα επιτυχημένο στοίχημα των Horst και Enger, λοιπόν, που βάζουν ακόμα ψηλότερα τον πήχη για τη συνέχεια!