What do you think?
Rate this book
Max, Mischa & het Tet-offensief
Max, Mischa & het Tet-offensief is het verhaal van toneelregisseur Max Hansen, die als puber naar Amerika emigreert. Hij heeft moeite om zijn jeugd in Stavanger, waar hij als kind van communistische ouders het Tet-offensief naspeelde, achter zich te laten. Maar in New York ontdekt hij dat eigenlijk iedereen daar ontheemd is. In kunstenares Mischa en Vietnam-veteraan Owen treft hij dierbare lotgenoten.
Het magnum opus van Johan Harstad is een hypnotiserende vertelling die vele decennia en continenten omspant: van de oorlog in Vietnam en Apocalypse Now tot jazzmuziek, van Mark Rothko en Burning Man tot de aanslag op de Twin Towers. Maar bovenal draait deze volstrekt verslavende roman om de vraag: hoe lang moet je weg van huis zijn voordat het laat is om terug te keren?
Het magnum opus van Johan Harstad is een hypnotiserende vertelling die vele decennia en continenten omspant: van de oorlog in Vietnam en Apocalypse Now tot jazzmuziek, van Mark Rothko en Burning Man tot de aanslag op de Twin Towers. Maar bovenal draait deze volstrekt verslavende roman om de vraag: hoe lang moet je weg van huis zijn voordat het laat is om terug te keren?
1083 pages, Kindle Edition
First published May 10, 2017
1056 people are currently reading
10788 people want to read
About the author
Johan Harstad
30 books699 followersJohan Harstad is a Norwegian author, graphic designer, playwright, drummer, and international sensation. He is the winner of the 2008 Brage Award (Brageprisen), previously won by Per Petterson, and his books have been published in over 11 countries. In 2009, he was named the first ever in-house playwright at the National Theatre in Oslo. His first novel Buzz Aldrin, What Happened To You In All The Confusion, originally published in Norway by Gyldendal in 2005, was made into a TV series in 2009 starring The Wire’s Chad Coleman. Harstad lives in Oslo.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 1,018 reviews
November 21, 2018
In 1988 verscheen van Imme Dros het schitterende ‘De reizen van de slimme man’. Een jongen verhuist — tegen zijn zin — met zijn ouders mee. Hij mist zijn vroegere vrienden en kan maar moeilijk wennen aan de nieuwe plek waar hij woont. Hij mist vooral meneer Frank, die hem graag voorlas uit ‘een dik boek over de reizen van de slimme man’. Pas later ontdekt de jongen dat meneer Frank hem de Odyssee voorlas.
Ik heb ‘De reizen van de slimme man’ als sleutel nodig om u te laten binnenkijken in mijn bovenkamer. Aan de hand van Dros’ boek kan ik makkelijker vertellen waarom ik zo genoten heb van ‘Max, Mischa en het Tet-offensief’, de vuistdikke, nieuwe roman van Johan Harstad die je moet lezen.
In 1988 was ik overdonderd door Dros’ boek, omdat ik — net als haar hoofdpersonage — niet heel zelfzeker in de wereld stond, maar wel nieuwsgierig was, om niet te zeggen: gretig. Onzekerheid en gretigheid leken voor mij lange tijd onverenigbaar. Door onzekerheid zweeg ik graag en bleef ik liever thuis. Voor gretigheid moest je juist de wereld in. Net als Dros’ hoofdpersonage wist ik dat schrijven en lezen mijn manier waren om thuis en de wereld te verenigen.
Ik heb lang over het lezen van ‘Max, Mischa en het Tet-offensief’ gedaan. Ik ben een langzame lezer. Ik vond het ook nodig om het boek na een hoofdstuk of een bepaalde scène weer een dag of een paar dagen te laten liggen. Wat ik gelezen had moest ademruimte krijgen. Door de pauzes zijn de personages nog meer gaan leven.
Als ik het boek dan weer oppakte was ik meteen weer mee, wat veel zegt over Harstads vuur en vertelkracht. Door tijd te nemen voor de twaalfhonderd bladzijden kan ik nu, na de laatste bladzijde, met een verbazend gemak in mijn hoofd aanduiden wat er zoal is gebeurd sinds de Noorse Max tegen zijn zin met zijn ouders mee naar Amerika is verhuisd.
Ik weet waarom ik tijdens het lezen van Harstads boek aan ‘De reizen van de slimme man’ heb gedacht. Ik ben ondertussen negenentwintig jaar ouder, maar minder gretig dan vroeger ben ik niet. Doe me nog maar eens een reis. Vertel me nog maar eens iets wat ik nog niet wist. Maak me warm.
In ‘Max, Mischa en het Tet-offensief’ beleef je niet alleen de odyssee van Max en de mensen die hem na aan het hart liggen, hoe ze groeien, veranderen, richting vinden. Het boek doet je ook weer beseffen dat het tijdskader waarin je leeft te vergelijken is met een mens die erg veel invloed op je heeft. Harstad heeft me zaken geleerd en nieuwe inzichten gegeven over de oorlog in Vietnam, het effect van theater en beeldende kunst en jazz, over New York en 9/11. En dat ik dringend ‘Apocalypse Now’ moet zien.
Misschien weet je dat de boekenkast in mijn werkkamer de boeken bevat die ik dicht bij me wil hebben. Onnodig te vertellen welk boek er al sinds 1988 bij de D staat, en onnodig te vertellen dat ik vandaag plaats heb gemaakt voor een vuistdikke (overigens erg verzorgd uitgegeven) Harstad naast alle Harstads die er al stonden.
‘Max, Mischa en het Tet-offensief’ is uit het Noors vertaald door Edith Koenders en Paula Stevens.
Deze bespreking en andere tips vindt u onder BLOG op www.bartmoeyaert.com.
Ik heb ‘De reizen van de slimme man’ als sleutel nodig om u te laten binnenkijken in mijn bovenkamer. Aan de hand van Dros’ boek kan ik makkelijker vertellen waarom ik zo genoten heb van ‘Max, Mischa en het Tet-offensief’, de vuistdikke, nieuwe roman van Johan Harstad die je moet lezen.
In 1988 was ik overdonderd door Dros’ boek, omdat ik — net als haar hoofdpersonage — niet heel zelfzeker in de wereld stond, maar wel nieuwsgierig was, om niet te zeggen: gretig. Onzekerheid en gretigheid leken voor mij lange tijd onverenigbaar. Door onzekerheid zweeg ik graag en bleef ik liever thuis. Voor gretigheid moest je juist de wereld in. Net als Dros’ hoofdpersonage wist ik dat schrijven en lezen mijn manier waren om thuis en de wereld te verenigen.
Ik heb lang over het lezen van ‘Max, Mischa en het Tet-offensief’ gedaan. Ik ben een langzame lezer. Ik vond het ook nodig om het boek na een hoofdstuk of een bepaalde scène weer een dag of een paar dagen te laten liggen. Wat ik gelezen had moest ademruimte krijgen. Door de pauzes zijn de personages nog meer gaan leven.
Als ik het boek dan weer oppakte was ik meteen weer mee, wat veel zegt over Harstads vuur en vertelkracht. Door tijd te nemen voor de twaalfhonderd bladzijden kan ik nu, na de laatste bladzijde, met een verbazend gemak in mijn hoofd aanduiden wat er zoal is gebeurd sinds de Noorse Max tegen zijn zin met zijn ouders mee naar Amerika is verhuisd.
Ik weet waarom ik tijdens het lezen van Harstads boek aan ‘De reizen van de slimme man’ heb gedacht. Ik ben ondertussen negenentwintig jaar ouder, maar minder gretig dan vroeger ben ik niet. Doe me nog maar eens een reis. Vertel me nog maar eens iets wat ik nog niet wist. Maak me warm.
In ‘Max, Mischa en het Tet-offensief’ beleef je niet alleen de odyssee van Max en de mensen die hem na aan het hart liggen, hoe ze groeien, veranderen, richting vinden. Het boek doet je ook weer beseffen dat het tijdskader waarin je leeft te vergelijken is met een mens die erg veel invloed op je heeft. Harstad heeft me zaken geleerd en nieuwe inzichten gegeven over de oorlog in Vietnam, het effect van theater en beeldende kunst en jazz, over New York en 9/11. En dat ik dringend ‘Apocalypse Now’ moet zien.
Misschien weet je dat de boekenkast in mijn werkkamer de boeken bevat die ik dicht bij me wil hebben. Onnodig te vertellen welk boek er al sinds 1988 bij de D staat, en onnodig te vertellen dat ik vandaag plaats heb gemaakt voor een vuistdikke (overigens erg verzorgd uitgegeven) Harstad naast alle Harstads die er al stonden.
‘Max, Mischa en het Tet-offensief’ is uit het Noors vertaald door Edith Koenders en Paula Stevens.
Deze bespreking en andere tips vindt u onder BLOG op www.bartmoeyaert.com.
August 2, 2023
Het ultieme vakantieboek, deze 1200 pagina's tellende baksteen van de Noor Johan Harstad.
Dit boek is te dik,
er staan te veel paginalange zinnen in, de spanningsboog is niet altijd (of liever gezegd meestal niet) gespannen, er staat een keer of 5 etcetera achter een zin, er zijn veel meer gedachten dan dialogen beschreven, het is al snel duidelijk dat het verhaal op een unhappy end afstevent.
En toch hou ik van dit boek...
Ik hou van de hoofdpersonen alsof ze echte mensen zijn, ik hou van de thematiek van je moederland verlaten en een nieuw bestaan opbouwen, de sprongen in de tijd die Harstad maakt, de manier waarop hij de relatie van Max en Mischa laat zien, de fictieve kunstwerken die hij in detail verbeeldt, scènes van Apocalypse now door het hele boek heen weeft, huizen in Stavanger, New York en Los Angeles als decor gebruikt, tegen de achtergrond van historische gebeurtenissen als de oorlog in Vietnam, de aanslagen op de Twin Towers, de bankcrisis en ik hou van de manier waarop Harstad soms de bocht uit vliegt (als hij beschrijft waarom Max (nog) van Mischa houdt en daar één zin van meerdere pagina's voor nodig heeft en binnen die zin een andere paginalange opsomming maakt over lelijke mensen). Jammer dat ons samenzijn voorbij is. De liefde blijft, vermoed ik.
Met 3 jaar vertraging Boek van de maand
Op 24 maart 2020 werd dit boek, drie jaar na publicatie (!!!) alsnog verkozen tot Boek van de maand door het DWDD-boekenpanel.
(spoel naar 9e minuut)
Hoe ik deze pil innam
Ik las dit boek vanaf mijn mobiele telefoon. Dat was een vergissing, lees op mijn blog waarom.
In de Volkskrant van 11 juli 2020 legde Harstad uit wat hij met Nederland heeft.
Lees het artikel
Dit boek is te dik,
er staan te veel paginalange zinnen in, de spanningsboog is niet altijd (of liever gezegd meestal niet) gespannen, er staat een keer of 5 etcetera achter een zin, er zijn veel meer gedachten dan dialogen beschreven, het is al snel duidelijk dat het verhaal op een unhappy end afstevent.
En toch hou ik van dit boek...
Ik hou van de hoofdpersonen alsof ze echte mensen zijn, ik hou van de thematiek van je moederland verlaten en een nieuw bestaan opbouwen, de sprongen in de tijd die Harstad maakt, de manier waarop hij de relatie van Max en Mischa laat zien, de fictieve kunstwerken die hij in detail verbeeldt, scènes van Apocalypse now door het hele boek heen weeft, huizen in Stavanger, New York en Los Angeles als decor gebruikt, tegen de achtergrond van historische gebeurtenissen als de oorlog in Vietnam, de aanslagen op de Twin Towers, de bankcrisis en ik hou van de manier waarop Harstad soms de bocht uit vliegt (als hij beschrijft waarom Max (nog) van Mischa houdt en daar één zin van meerdere pagina's voor nodig heeft en binnen die zin een andere paginalange opsomming maakt over lelijke mensen). Jammer dat ons samenzijn voorbij is. De liefde blijft, vermoed ik.
Met 3 jaar vertraging Boek van de maand
Op 24 maart 2020 werd dit boek, drie jaar na publicatie (!!!) alsnog verkozen tot Boek van de maand door het DWDD-boekenpanel.
(spoel naar 9e minuut)
Hoe ik deze pil innam
Ik las dit boek vanaf mijn mobiele telefoon. Dat was een vergissing, lees op mijn blog waarom.
In de Volkskrant van 11 juli 2020 legde Harstad uit wat hij met Nederland heeft.
Lees het artikel
July 29, 2017
Dit werk is fenomenaal.
Meer dan 1200 bladzijden bomvol en toch vol zuurstof,
even breed als diep,
levensecht, geschreven door een fantast.
Lang geleden dat ik het nog eens zo hard van de daken wou schreeuwen over een boek.
Als je geluk hebt kom je 1 of 2 keer per jaar een boek tegen wat je 6 sterren wilt geven. Dit dus ook. Wat niet betekent dat het een perfect boek is: er zijn schoonheidsfoutjes, er mocht wat meer humor in, de zus van het hoofdpersonage is niet goed uitgewerkt en sommige stukken zijn toch echt wel te langdradig (oa in de laatste 100 bladzijden).
Maar als je een boek leest dat -zoals Arjan Lubach terecht claimt - je eigen werkelijke leven en wereld stilaan overneemt, met scenes die je in gesprekken met vrienden zou willen vermelden als ware het de jouwe, scenes die je van je leven niet meer zult vergeten, dan staat dit eenzaam aan de literaire top.
Zo genoten! Ik heb medelijden met de schrijver van het boek dat ik nu ga openslaan...
Meer dan 1200 bladzijden bomvol en toch vol zuurstof,
even breed als diep,
levensecht, geschreven door een fantast.
Lang geleden dat ik het nog eens zo hard van de daken wou schreeuwen over een boek.
Als je geluk hebt kom je 1 of 2 keer per jaar een boek tegen wat je 6 sterren wilt geven. Dit dus ook. Wat niet betekent dat het een perfect boek is: er zijn schoonheidsfoutjes, er mocht wat meer humor in, de zus van het hoofdpersonage is niet goed uitgewerkt en sommige stukken zijn toch echt wel te langdradig (oa in de laatste 100 bladzijden).
Maar als je een boek leest dat -zoals Arjan Lubach terecht claimt - je eigen werkelijke leven en wereld stilaan overneemt, met scenes die je in gesprekken met vrienden zou willen vermelden als ware het de jouwe, scenes die je van je leven niet meer zult vergeten, dan staat dit eenzaam aan de literaire top.
Zo genoten! Ik heb medelijden met de schrijver van het boek dat ik nu ga openslaan...
October 1, 2023
Een boek van meer dan 1200 bladzijden en toch gebeurt er niet zo gek veel in. Dagen beginnen. Daar is niets aan te doen. Ze eindigen ook, om plaats te maken voor een volgende. Zo verstrijkt de tijd.
Harstad néémt ook de tijd. De tijd om je zachtjes de wereld van Max in te zuigen. De wereld van Max en Mischa, maar ook die van Owen en Mordecai.
Had ik al gezegd dat er niet zo gek veel gebeurt? Een oorlog in een ver weg land, een aanslag vlakbij huis. Een natuurramp. De personages zijn in de buurt, maar worden net geen slachtoffer. Tenminste, niet fysiek. Niet rechtstreeks. Later misschien. De tijd zal het uitwijzen.
Een boek van meer dan 1200 bladzijden is als een reisgezel. Het gaat overal met je mee. En vice versa. Zo kom je in Oslo, in Vietnam, in New York, in Montréal. In kamers, kunstgalerijen en theaters. Als gast, als toeschouwer, soms als deelnemer. "If you lived here, you'd be home by now".
Na een maand samen leven moet je noodgedwongen afscheid nemen. Er komen nieuwe dagen, nieuwe boeken.
Maar de herinnering blijft.
Harstad néémt ook de tijd. De tijd om je zachtjes de wereld van Max in te zuigen. De wereld van Max en Mischa, maar ook die van Owen en Mordecai.
Had ik al gezegd dat er niet zo gek veel gebeurt? Een oorlog in een ver weg land, een aanslag vlakbij huis. Een natuurramp. De personages zijn in de buurt, maar worden net geen slachtoffer. Tenminste, niet fysiek. Niet rechtstreeks. Later misschien. De tijd zal het uitwijzen.
Een boek van meer dan 1200 bladzijden is als een reisgezel. Het gaat overal met je mee. En vice versa. Zo kom je in Oslo, in Vietnam, in New York, in Montréal. In kamers, kunstgalerijen en theaters. Als gast, als toeschouwer, soms als deelnemer. "If you lived here, you'd be home by now".
Na een maand samen leven moet je noodgedwongen afscheid nemen. Er komen nieuwe dagen, nieuwe boeken.
Maar de herinnering blijft.
June 19, 2020
It took me a year to finish the 1250 pages of "Max, Mischa & the Tet Offensive". This book is too long, there were several hundred pages that needed cutting, and from a literary standpoint there is a lot of wrong with this (everyone is always the best at everything, it's very constructed, the whole war sequences from another POV did not work, stylistic choices are clumsy at times), but I can't in good conscience give this less than 4 stars.
This novel goes all out and tries to do so much. It wants to talk about love, friendship, art, war, cultural identity issues (with a heaping of cultural imperialism), Norway, the USA (and New York specifically), mental health; while really it just tells the life story of someone we grow attached to very quickly, the playwright and theatre director Max Hansen who moved from Stavanger, Norway to the U.S.A. as a teenager.
It's easy to read and a little predictable at times, but those aren't necessarily downsides, especially with a novel of this size. Overall, a very impressive novel, where you can feel how much heart and soul the author put into every page, but ultimately not fully satisfying and too long. The first half and the main protagonist's youth is more engaging than the ending.
This hasn't been translated into English yet. I read the German translation of the Norwegian text and found it adequate for the most part. If you can't speak German or any of the Scandinavian languages, it's also available in Dutch. I'm hoping an English translation will follow at some point.
This novel goes all out and tries to do so much. It wants to talk about love, friendship, art, war, cultural identity issues (with a heaping of cultural imperialism), Norway, the USA (and New York specifically), mental health; while really it just tells the life story of someone we grow attached to very quickly, the playwright and theatre director Max Hansen who moved from Stavanger, Norway to the U.S.A. as a teenager.
It's easy to read and a little predictable at times, but those aren't necessarily downsides, especially with a novel of this size. Overall, a very impressive novel, where you can feel how much heart and soul the author put into every page, but ultimately not fully satisfying and too long. The first half and the main protagonist's youth is more engaging than the ending.
This hasn't been translated into English yet. I read the German translation of the Norwegian text and found it adequate for the most part. If you can't speak German or any of the Scandinavian languages, it's also available in Dutch. I'm hoping an English translation will follow at some point.
August 10, 2023
Oh boy, wat was dat! Tien dagen ongeremd leesplezier beleefd aan MM&TO. Alles is té aan dit boek: te lang, te meta, te goed om waar te zijn. Het zit vol overbodigheden zoals oeverloze details, associaties en overpeinzingen of paginalange uittreksels uit kunstcatalogi en achtergrondinfo over randpersonages. Toch verveelt het nooit, omdat het zo verschrikkelijk geloofwaardig en interessant is. Harstad schrijft over films en toneelstukken en kunstwerken alsof die echt bestaan. De 'echte' verwijzingen zorgen ervoor dat je aanzienlijk wat leestijd verliest aan opzoeken (mannekes, dit boek is leerrijk!). Maar bovenal worden Max, Mischa, Mordecai en Owen zo levensecht en liefdevol neergezet dat ze zich instant in je hart nestelen.
Kolossaal en magistraal.
PS: dit boek heeft jaren in mijn kast gestaan omdat Buzz Aldrin me omver geblazen had en ik bang geworden was voor mijn torenhoge verwachtingen. Geheel onterecht dus.
Kolossaal en magistraal.
PS: dit boek heeft jaren in mijn kast gestaan omdat Buzz Aldrin me omver geblazen had en ik bang geworden was voor mijn torenhoge verwachtingen. Geheel onterecht dus.
February 20, 2022
In recensies is het een groot compliment aan de schrijver als een boek 'geen zin te veel heeft', dit boek dus wel. Heel veel zelfs, het zou allemaal veel korter kunnen, maar iedereen die dit boek leest en er verliefd op wordt wil dat helemaal niet. Ik niet, zeker niet, het is goed zo, het is exact wat ik wou, dat het duurde en dat er geen zin overgeslagen zou worden.
Na vier boeken durf ik wel te zeggen dat ik een groot zwak heb voor de boeken van Harstad. Altijd is er een zoeken en geen vinden, is er een bepaalde mate van melancholie en subtiele humor en toch is geen één boek een herhaling van het andere.
Na vier boeken durf ik wel te zeggen dat ik een groot zwak heb voor de boeken van Harstad. Altijd is er een zoeken en geen vinden, is er een bepaalde mate van melancholie en subtiele humor en toch is geen één boek een herhaling van het andere.
'We eroderen. Net als de plekken waar we vandaan komen. Het kan best zijn dat dit mijn laatste voorstelling is. In veel opzichten hoop ik dat, ik weet niet of ik zin heb in nog eentje, of ik het aankan. Is dit genoeg? Is dit echt genoeg? Is het niet mooi geweest zo? Hoe vaak moet je inklokken voordat ze je niet langer meer zullen vragen, het liefst al bij de première, wat je volgende project zal zijn? Zoals Beckett: Ik kan niet doorgaan, ik ga door. Je begint aan een stuk in de hoop iets van jezelf te doorgronden en te kunnen bewaren, in de hoop, vermoed ik, om iets meer van jezelf te begrijpen. Maar het is altijd hetzelfde liedje: als het klaar is, begrijp je nog minder dan eerst. Ik ken mezelf nu slechter dan tien jaar geleden. Ik begrijp steeds minder. Het enige wat ik zeker weet na meer dan twintig jaar in dit land, is dat niemand hier thuishoort. Amerika is een land voor ontheemden.
Daarom schrijf ik dit. Voordat we elkaar helemaal kwijtraken en veranderen in iets wat we nooit waren, alsof alles wat ons met elkaar verbond niet meer bestaat.'
April 16, 2022
Dit was de zin, op pagina 172-173 van Max, Micha & het Tet-Offensief, dat ik zeker wist dat Harstad weer iets heel bijzonders geschreven had:
Er is veel om van onder de indruk te zijn. Ja, dit is één zin, maar dat is op zichzelf niet zo’n prestatie. Een andere schrijver (of een strenge eindredacteur) zou allereerst van alle puntkomma’s en enkele komma’s punten gemaakt hebben. Dan staat er nog steeds hetzelfde, maar ook weer niet helemaal: juist door het nergens af te kappen gaat de zin golven, is het een als een wolk overdrijvende gedachte in het hoofd van een jongen die dit meisje voor het eerst ziet.
Het zit ook in andere dingen. Dat gewoon zo gecursiveerd is, waardoor het twee heel effectieve woorden worden. Dat hij er heel subtiel in verwerkt dat hij maar niet kan stoppen met kijken naar een ‘onleesbaar’ logo - dat ter hoogte van haar borsten op haar jasje zit. Dat hij op tweederde schakelt naar dat groepje jongens en vanuit hun gezamenlijke perspectief verdergaat. En dan nog de meisjes die ‘twijfelen tussen de rijbanen’: verrukkelijk.
Het bijzondere is ook dat dit meisje, Alison, helemaal geen grote rol heeft in het boek. Ze wordt geïntroduceerd en verdwijnt op een zeker moment weer, waarmee Harstad eens te meer duidelijk maakt: het gaat hem om de taal, de stijl, om het kunnen en durven schrijven van dit soort passages.
Daarna maakte het me eigenlijk al niet zoveel meer uit hoe het verhaal zou aflopen, wat er precies zou gebeuren op de 1.057 pagina’s die nog zouden volgen.
Max, Micha & het Tet-offensief gaat over toneelregisseur Max Hansen, die op jonge leeftijd met zijn ouders van Noorwegen naar New York verhuist omdat zijn vader, piloot, daar een betere baan kan krijgen. Max is eigenlijk nog te jong om te weten wat het met hem doet zijn jeugd zo letterlijk achter te laten, maar heeft gelukkig 1.230 pagina’s om daarachter te komen. Onderweg leren we ook Owen kennen, een oom van Max en een Vietnam-veteraan die vele jaren eerder dezelfde kant op emigreerde. Als de twee elkaar vinden, heeft Max inmiddels ook een andere zielsverwant gevonden in de mooie, zeven jaar oudere Micha. Alledrie zijn ze ontheemd in een stad die ook nog eens met instortende WTC-torens en orkanen te maken krijgt.
Van een boek met ruim twaalfhonderd pagina’s kun je altijd zeggen dat het ‘dunner gekund had’. Natuurlijk klopt dat: haal uit die ene zin hierboven ‘en talloze proefmonsters’, ‘informeel en op het slordige af’ en nog zo wat beschrijvingen en bijzinnen en de boodschap blijft inhoudelijk wel overeind. Maar ik las dit boek dus omdat die woorden zijn blijven staan. Omdat die passages nooit gekunsteld of clichématig overkomen. Het lijkt hem zo gemakkelijk af te gaan. Het is allemaal zo bijzonder mooi. (Ook dankzij de Nederlandse vertalers dus, want daarbij kan het gemakkelijk misgaan en dit moet een monsterklus geweest zijn.)
Ik vouwde ook de hoekjes om van de pagina’s over Max’ vader (vanaf pagina 333), Harstads uiteenzetting over de belofte van jeugd vs de realiteit van het volwassen zijn (580-581), de ene zin die ruim vijf pagina’s doorgaat (883-887) en de opsomming die steeds begint met ‘ik hield van haar’ over Mischa (1053-1056).
Ik zal toegeven dat het compleet lyrische van de pakweg eerste driehonderd pagina’s daarna een beetje wegzakte, en dat ik uiteindelijk minder had met Owen dan met Max. Dat niet alle delen me juichend de bladzijden deden omslaan. Maar dit is hét boek dat ik las in de zomer van 2017, ik zal het daaraan blijven verbinden, en het was alles wat ik ervan had kunnen verwachten.
Ze heeft lang, donker haar dat er zelfs op afstand zo zacht uitziet dat het visioenen oproept van een bad vol haarverzorgingsproducten en balsamkuren, ontwikkeld door Duitse experts in schemerige ruimtes ergens diep in de bergen, of misschien is haar haar gewoon zo, van zichzelf, zonder poespas en dagelijks onderhoud, en van zo’n kwaliteit dat ervaren kappers hun hoofd schudden als ze de zaak binnenkomt en haar een gratis behandeling en talloze proefmonsters aanbieden omdat ze het een eer vinden dat ze eindelijk eens kunnen werken met het ideale basismateriaal: ze is van nature mooi en dat weet ze, er is niets toevalligs aan de manier waarop ze staat en gaat of aan wat ze draagt, het knalblauwe sportjasje met een onleesbaar logo waar je je ogen niet vanaf kunt houden op haar borst en de bruine ribfluwelen broek die haar spierwitte gymschoenen laat fonkelen en de aandacht in een vloeiende beweging weer terugbrengt naar haar gezicht; zelfs haar kapsel, informeel en op het slordige af, bijeengebonden in een nonchalante en veel te hoge paardenstaart die half losraakt, is niet vanzelf zo geworden, maar moet zo zijn, elke beweging is bijna ingestudeerd, gecalculeerd en berekend op een manier die haar berooft van al die natuurlijkheid die ze desondanks toch uitstraalt, het is allemaal uitermate verwarrend; ze ziet er niet gevaarlijk, arrogant of onbenaderbaar uit, maar vriendelijk, mooi op een uiterst verdachte manier, en de vier jongens die haar in het klamme zwembad voor het eerst zien, verbazen zich over het mysterie dat ze haar - met uitzondering van Stanley - niet eerder hebben gezien, want als je haar eenmaal hebt gezien, kun je je onmogelijk voorstellen hoe je haar ooit hebt kunnen missen, ze is anders dan alle anderen, en ook in een gezelschap van honderden mensen zou je haar er in één seconde uit kunnen pikken; verliefd op haar worden zou bijna te gemakkelijk zijn, ze is de hoofdattractie bij de onder-de-dekens-activiteiten van heel veel jongens en ook voor de jongens met nobelere, langeretermijngedachten over liefde, naast, kun je je zo voorstellen, een paar meisjes die nog twijfelen tussen de rijbanen.
Er is veel om van onder de indruk te zijn. Ja, dit is één zin, maar dat is op zichzelf niet zo’n prestatie. Een andere schrijver (of een strenge eindredacteur) zou allereerst van alle puntkomma’s en enkele komma’s punten gemaakt hebben. Dan staat er nog steeds hetzelfde, maar ook weer niet helemaal: juist door het nergens af te kappen gaat de zin golven, is het een als een wolk overdrijvende gedachte in het hoofd van een jongen die dit meisje voor het eerst ziet.
Het zit ook in andere dingen. Dat gewoon zo gecursiveerd is, waardoor het twee heel effectieve woorden worden. Dat hij er heel subtiel in verwerkt dat hij maar niet kan stoppen met kijken naar een ‘onleesbaar’ logo - dat ter hoogte van haar borsten op haar jasje zit. Dat hij op tweederde schakelt naar dat groepje jongens en vanuit hun gezamenlijke perspectief verdergaat. En dan nog de meisjes die ‘twijfelen tussen de rijbanen’: verrukkelijk.
Het bijzondere is ook dat dit meisje, Alison, helemaal geen grote rol heeft in het boek. Ze wordt geïntroduceerd en verdwijnt op een zeker moment weer, waarmee Harstad eens te meer duidelijk maakt: het gaat hem om de taal, de stijl, om het kunnen en durven schrijven van dit soort passages.
Daarna maakte het me eigenlijk al niet zoveel meer uit hoe het verhaal zou aflopen, wat er precies zou gebeuren op de 1.057 pagina’s die nog zouden volgen.
Max, Micha & het Tet-offensief gaat over toneelregisseur Max Hansen, die op jonge leeftijd met zijn ouders van Noorwegen naar New York verhuist omdat zijn vader, piloot, daar een betere baan kan krijgen. Max is eigenlijk nog te jong om te weten wat het met hem doet zijn jeugd zo letterlijk achter te laten, maar heeft gelukkig 1.230 pagina’s om daarachter te komen. Onderweg leren we ook Owen kennen, een oom van Max en een Vietnam-veteraan die vele jaren eerder dezelfde kant op emigreerde. Als de twee elkaar vinden, heeft Max inmiddels ook een andere zielsverwant gevonden in de mooie, zeven jaar oudere Micha. Alledrie zijn ze ontheemd in een stad die ook nog eens met instortende WTC-torens en orkanen te maken krijgt.
Van een boek met ruim twaalfhonderd pagina’s kun je altijd zeggen dat het ‘dunner gekund had’. Natuurlijk klopt dat: haal uit die ene zin hierboven ‘en talloze proefmonsters’, ‘informeel en op het slordige af’ en nog zo wat beschrijvingen en bijzinnen en de boodschap blijft inhoudelijk wel overeind. Maar ik las dit boek dus omdat die woorden zijn blijven staan. Omdat die passages nooit gekunsteld of clichématig overkomen. Het lijkt hem zo gemakkelijk af te gaan. Het is allemaal zo bijzonder mooi. (Ook dankzij de Nederlandse vertalers dus, want daarbij kan het gemakkelijk misgaan en dit moet een monsterklus geweest zijn.)
Ik vouwde ook de hoekjes om van de pagina’s over Max’ vader (vanaf pagina 333), Harstads uiteenzetting over de belofte van jeugd vs de realiteit van het volwassen zijn (580-581), de ene zin die ruim vijf pagina’s doorgaat (883-887) en de opsomming die steeds begint met ‘ik hield van haar’ over Mischa (1053-1056).
Ik zal toegeven dat het compleet lyrische van de pakweg eerste driehonderd pagina’s daarna een beetje wegzakte, en dat ik uiteindelijk minder had met Owen dan met Max. Dat niet alle delen me juichend de bladzijden deden omslaan. Maar dit is hét boek dat ik las in de zomer van 2017, ik zal het daaraan blijven verbinden, en het was alles wat ik ervan had kunnen verwachten.
August 29, 2025
Fascinantan roman, jedan od onih koji se dugo čitaju i dugo pamte. Roman koji obuhvaća čitav jedan život, i više od toga. Glavni lik, pripovjedač Max Hansen, kazališni je redatelj u 30-tima, vrlo cijenjen i priznat u Americi. Roman počinje njegovom turnejom po cijeloj zemlji 2012., a zatim se vraća u 80-te, djetinjstvo u Stavangeru, dječje igre rata (vijetnamskog!), i naprasnu odluku roditelja da odsele iz Norveške u Ameriku. Od tog trenutka, Max odrasta, sazrijeva od prkosnog dječaka koji odbija komunicirati u novoj sredini, do senzibilnog mladića koji razumije i život i ljude oko sebe. Veliku ulogu tu je imao prijatelj Mordecai, zatim veza sa slikaricom Mischom, a paralelno pratimo i priču njegova strica Ovea (Owena), obiteljske "crne ovce", koji je 60-tih emigrirao iz Norveške u Ameriku zbog ljubavi prema jazzu, a potom je pristao otići u vijetnamski rat kako bi stekao državljanstvo.
Roman je nemoguće prepričati jer u njemu ni nema dramatičnih fabularnih prekretnica. Pratimo život naoko običnih ljudi, obilježen ipak zbivanjima kao što su rat u Vijetnamu, napadi 11. rujna, a na samom kraju i uragan Sandy iz 2012. Najfascinantnije su ipak spoznaje koji povremeno zabljesnu iz nekih rečenica, kao što su npr. razmatranja o kazalištu, o odnosima s bliskim ljudima - na kraju krajeva, odnos Maxa i njegove majke jedan je od najljepših i najtoplijih odnosa sina i majke koje sam doživjela u književnosti. Roman je vrlo dug (preko 900 stranica), preporuka je čitati ga polako, jer je naprosto šteta projuriti kroz toliki tekst. Voljela bih mu se povremeno i vratiti. Za strpljive i uporne čitatelje koji će na kraju biti nagrađeni neprocjenjivo vrijednom literaturom.
Dodatak nakon drugog čitanja: zaista se vrijedilo vratiti ovoj maestralnoj knjizi, koja je valjda nešto najbolje što sam čitala u zadnjih nekoliko godina. Knjiga koja je više od teksta, likovi koji su toliko vjerno ocrtani da se doimaju živima, besprijekoran stil (s tek mrvicu prejakom sklonosti nabrajanjima), atmosfera blago tužna, ali životno stvarna. I ovo nam sigurno nije bilo posljednje druženje.
Roman je nemoguće prepričati jer u njemu ni nema dramatičnih fabularnih prekretnica. Pratimo život naoko običnih ljudi, obilježen ipak zbivanjima kao što su rat u Vijetnamu, napadi 11. rujna, a na samom kraju i uragan Sandy iz 2012. Najfascinantnije su ipak spoznaje koji povremeno zabljesnu iz nekih rečenica, kao što su npr. razmatranja o kazalištu, o odnosima s bliskim ljudima - na kraju krajeva, odnos Maxa i njegove majke jedan je od najljepših i najtoplijih odnosa sina i majke koje sam doživjela u književnosti. Roman je vrlo dug (preko 900 stranica), preporuka je čitati ga polako, jer je naprosto šteta projuriti kroz toliki tekst. Voljela bih mu se povremeno i vratiti. Za strpljive i uporne čitatelje koji će na kraju biti nagrađeni neprocjenjivo vrijednom literaturom.
Dodatak nakon drugog čitanja: zaista se vrijedilo vratiti ovoj maestralnoj knjizi, koja je valjda nešto najbolje što sam čitala u zadnjih nekoliko godina. Knjiga koja je više od teksta, likovi koji su toliko vjerno ocrtani da se doimaju živima, besprijekoran stil (s tek mrvicu prejakom sklonosti nabrajanjima), atmosfera blago tužna, ali životno stvarna. I ovo nam sigurno nije bilo posljednje druženje.
July 18, 2020
Aan iedereen die bij mij het vak Schrijven volgt, vertel ik dat je de tijd moet nemen om een verhaal te vertellen. Dat heeft Johan Harstad als geen ander begrepen. In Max, Mischa en het Tet-offensief leren we de personages wel heel erg goed kennen. Dat heeft als gevolg dat je constant met ze meeleeft, meevoelt. En dat je op het eind zelfs letterlijk met ze wil meerennen. Straf is dat. Van zodra je aan dit boek begint, vergeet je de dikte ervan, maakt het je geen donder uit dat de bladzijden je nauwelijks ademruimte gunnen doordat Harstad lak lijkt te hebben aan alinea’s. Elke zin, elk woord duwt je dieper en dieper het verhaal in. Het zal een tijd vragen voor ik eruit geklommen ben.
August 4, 2024
‘Hier heb je een dag. Kijk er goed naar. Dit is een dag die niet meer terugkomt.’
(Op pagina 1093 komt de zin ‘Dit is de resterende 10 procent’ voor, EN DAT IS DAN OOK HET BEGIN VAN DE RESTERENDE 10 PROCENT VAN HET BOEK. Blij dat ik leef blij dat ik lees. Well and truly genezen van mijn dikkeboekenangst, bedankt Johan <3)
(Op pagina 1093 komt de zin ‘Dit is de resterende 10 procent’ voor, EN DAT IS DAN OOK HET BEGIN VAN DE RESTERENDE 10 PROCENT VAN HET BOEK. Blij dat ik leef blij dat ik lees. Well and truly genezen van mijn dikkeboekenangst, bedankt Johan <3)
October 20, 2023
Ja ne mogu da objasnim koliko toga je ova knjiga. 🧡
May 18, 2024
Mag ik nu alles vergeten van dit boek, zodat ik het meteen opnieuw kan beginnen lezen a.u.b.? Dank u!
February 17, 2020
Ja, ganz tolle Geschichte von Johan Harstad,
dieser Roman wäre mir fast fünf Sterne wert gewesen,
manchmal etwas zu Detail verliebt und kurz vorm
Ende des Buches vielleicht etwas zu flach.
Trotzdem ganz stark!
dieser Roman wäre mir fast fünf Sterne wert gewesen,
manchmal etwas zu Detail verliebt und kurz vorm
Ende des Buches vielleicht etwas zu flach.
Trotzdem ganz stark!
November 12, 2025
Es fühlte sich nicht wie das Lesen eines Buches an, sondern eher wie das Bewohnen des Werks. Über 1200 Seiten habe ich mit Max Hansen verbracht zwischen Kontinenten, Kriegen, Kunst und der nie endenden Suche nach Zugehörigkeit.
Im Zentrum steht Max’ Entwurzelung: als Jugendlicher wandert er mit seinen Eltern in die USA aus, ein Bruch, der ihn für immer prägt. Er verliert das Gefühl von Heimat und verbringt sein Leben damit, Spuren davon zu suchen – in Freundschaften, in der Kunst, in der Liebe. Der Titel verweist auf den Vietnamkrieg, genauer auf die Tet-Offensive von 1968, die als historischer Hintergrund und zugleich als Metapher für das Chaos und die Überforderung der modernen Existenz dient. Immer wieder wird auch Bezug genommen zum Coppola-Film „Apocalypse now“, den ich nie gesehen habe, aber über den ich beim Lesen so viel erfahren habe, dass er mir beim Ansehen wahrscheinlich bekannt vorkäme.
Harstad schreibt mit einer Mischung aus Präzision und Überfülle. Sein Stil ist extrem detailreich, abschweifend, so dass er sich in immer neuen kleinen Randgeschichten zu verlieren scheint und doch wird alles auf überzeugende Weise miteinander verwoben, werden nach etlichen Schleifen, alle Abschweifungen in einen Gesamtzusammenhang gebracht. Die Konstruktion dieses Buches ist ein großes Kunstwerk. Alles ist mit allem verbunden und bedingt sich wechselseitig. Die langen, ideenreich und intelligent formulierten Sätze, die Erinnerungen in Kreisen erzählen, spiegeln die Unruhe eines Geistes wider, der nichts vergessen kann. Dabei gelingt es dem Autor, den großen Bogen zwischen individueller und kollektiver Geschichte zu schlagen: Vietnamkrieg, 9/11, norwegische Entwicklungen oder die Geschichte des Apthorp-Hauses in New York – alles fließt in die Biografie eines Mannes, der versucht, die Welt zu verstehen.
Besonders eindrucksvoll ist Harstads Fähigkeit, aus Alltagsbeobachtungen existenzielle Fragen zu formen. In den Begegnungen mit Mischa, einer Künstlerin, oder Owen, einem Vietnamveteranen, verdichtet sich die Erzählung zu einer Reflexion über Kunst und Verantwortung, Erinnerung und Vergessen, Nähe und Entfremdung.
Fazit:
Für das Buch benötigt man Geduld und die Bereitschaft, sich treiben zu lassen. Wer das tut, wird mit einem der tiefgründigsten und sprachlich eigenwilligsten Romane der Gegenwartsliteratur belohnt – ein melancholisches und zugleich warmherziges Werk über Identität, Exil, Entwurzelung und Zugehörigkeit, über das Erwachsenwerden in einer Welt, die keinen festen Boden bietet und über die Macht der Geschichten.
Im Zentrum steht Max’ Entwurzelung: als Jugendlicher wandert er mit seinen Eltern in die USA aus, ein Bruch, der ihn für immer prägt. Er verliert das Gefühl von Heimat und verbringt sein Leben damit, Spuren davon zu suchen – in Freundschaften, in der Kunst, in der Liebe. Der Titel verweist auf den Vietnamkrieg, genauer auf die Tet-Offensive von 1968, die als historischer Hintergrund und zugleich als Metapher für das Chaos und die Überforderung der modernen Existenz dient. Immer wieder wird auch Bezug genommen zum Coppola-Film „Apocalypse now“, den ich nie gesehen habe, aber über den ich beim Lesen so viel erfahren habe, dass er mir beim Ansehen wahrscheinlich bekannt vorkäme.
Harstad schreibt mit einer Mischung aus Präzision und Überfülle. Sein Stil ist extrem detailreich, abschweifend, so dass er sich in immer neuen kleinen Randgeschichten zu verlieren scheint und doch wird alles auf überzeugende Weise miteinander verwoben, werden nach etlichen Schleifen, alle Abschweifungen in einen Gesamtzusammenhang gebracht. Die Konstruktion dieses Buches ist ein großes Kunstwerk. Alles ist mit allem verbunden und bedingt sich wechselseitig. Die langen, ideenreich und intelligent formulierten Sätze, die Erinnerungen in Kreisen erzählen, spiegeln die Unruhe eines Geistes wider, der nichts vergessen kann. Dabei gelingt es dem Autor, den großen Bogen zwischen individueller und kollektiver Geschichte zu schlagen: Vietnamkrieg, 9/11, norwegische Entwicklungen oder die Geschichte des Apthorp-Hauses in New York – alles fließt in die Biografie eines Mannes, der versucht, die Welt zu verstehen.
Besonders eindrucksvoll ist Harstads Fähigkeit, aus Alltagsbeobachtungen existenzielle Fragen zu formen. In den Begegnungen mit Mischa, einer Künstlerin, oder Owen, einem Vietnamveteranen, verdichtet sich die Erzählung zu einer Reflexion über Kunst und Verantwortung, Erinnerung und Vergessen, Nähe und Entfremdung.
Fazit:
Für das Buch benötigt man Geduld und die Bereitschaft, sich treiben zu lassen. Wer das tut, wird mit einem der tiefgründigsten und sprachlich eigenwilligsten Romane der Gegenwartsliteratur belohnt – ein melancholisches und zugleich warmherziges Werk über Identität, Exil, Entwurzelung und Zugehörigkeit, über das Erwachsenwerden in einer Welt, die keinen festen Boden bietet und über die Macht der Geschichten.
July 28, 2018
1129 pagina’s later, tot diep vannacht. Want Max, Mischa, en vooral Owen schrijven je een weg doorheen je hele lijf- en ja, je zal meermaals denken: verdorie, Harstad, kill your darlings, maar op hetzelfde moment vraag je je af: hoe doet ie dat? Prachtig kunstexposé op een broeierig jazz-ritme, dat een stream of consciousness dirigeert doorheen een knoert van een ‘coming of age’ -roman, die ook historisch traktaat en metadocument kan zijn, en bol staat van subtiel existentialisme en tergende romantiek tegelijk. En ja, zulke Heel Lange Zinnen. Kortom, een Boek om nooit te vergeten. En om je verloren te voelen, eens uitgelezen. Thank You @lectrr - en hulde aan de vertalers
September 19, 2022
Wat een boek !
1200 bladzijden over Max en Mischa en Owen en Mordecai en nog zoveel meer mensen die in het leven van Max passeren.
Er gebeurt weinig en toch gebeurt er heel veel.
Op een kleine manier komen de grote thema's van het leven aan bod : ontmoeting en afscheid, vreugde en verdriet, begin en einde.
Ik kan me voorstellen dat dit een boek is dat je omarmd of verafschuwd.
Ik behoor tot de eerste en heb ontzettend genoten van de paginalange filosofische beschouwingen over films, toneel, schilderijen en het leven.
1200 bladzijden over Max en Mischa en Owen en Mordecai en nog zoveel meer mensen die in het leven van Max passeren.
Er gebeurt weinig en toch gebeurt er heel veel.
Op een kleine manier komen de grote thema's van het leven aan bod : ontmoeting en afscheid, vreugde en verdriet, begin en einde.
Ik kan me voorstellen dat dit een boek is dat je omarmd of verafschuwd.
Ik behoor tot de eerste en heb ontzettend genoten van de paginalange filosofische beschouwingen over films, toneel, schilderijen en het leven.
July 31, 2016
Jeg fikk frysninger gjennom hele kroppen da jeg innså at jeg var ferdig. Historien om Max, Mischa, Mordecai og Owen er over.
Jeg har satt så utrolig stor pris på å få lov til å ta del i de langstrakte beskrivelsene, ventingen, kunsten og musikken - kjærligheten. Alt har vært fantastisk (særlig etter man bikket 40%), og jeg kunne ønske det aldri tok slutt. På en eller annen absurd måte er det Harstads flotteste og mest imponerende verk hittil. Som sagt - jeg har fortsatt frysninger.
Jeg har satt så utrolig stor pris på å få lov til å ta del i de langstrakte beskrivelsene, ventingen, kunsten og musikken - kjærligheten. Alt har vært fantastisk (særlig etter man bikket 40%), og jeg kunne ønske det aldri tok slutt. På en eller annen absurd måte er det Harstads flotteste og mest imponerende verk hittil. Som sagt - jeg har fortsatt frysninger.
July 27, 2023
Weergaloos.
Dit boek belandt in mijn top 3.
Dit boek belandt in mijn top 3.
June 21, 2019
Wenn ich könnte, würde ich mehr als 5 Sterne vergeben, viel mehr...
February 9, 2026
Kakav monumentalan roman (u svakom smislu). Pokušavam da napišem utiske, ali "ne ide, pa ne ide". Malo mi je bilo 920 strana.
January 14, 2019
Ik ben benieuwd of het me gaat lukken om iets zinnigs over dit boek, dit enorme werk dat geen buitengewoon ontwerp behandelt maar toch zo veelomvattend is, te zeggen.
Ik heb een A4 vol geschreven met problemen die ik met het boek heb, van plot en vorm tot personages en stijl. Maar ik heb besloten om dat niet te benoemen; het lezen van dit boek is een ervaring die zich niet in een recensie laat vatten, het overstijgt de gebruikelijke manieren waarop je in recensies een boek probeert te duiden, te ontleden, te beoordelen. Ik kan alles benoemen wat goed was, alles benoemen was slecht was, en je zou geen idee hebben hoe het was om dit boek te lezen.
Laat me alleen zeggen dat dit misschien wel het lekkerste boek was dat ik ooit las, met misschien wel mijn twee meest favoriete personages in de literatuur: Max en Mordecai (en ook vet veel liefde voor de moeder van Max).
Om terug te komen op de eerste zin van deze 'review': nee, niet gelukt; niks zinnigs over dit boek kunnen verzinnen, maar dit geraaskal is wel een mooi aandenken aan de overdonderde staat waarin ik me nu, net na het uitlezen van het boek, bevind.
Edit: ik ben al de hele dag aan het nadenken over dit boek en voel ook boosheid. Ik heb veel tijd aan dit boek besteed, dit boek dat vaak ontroert, je intellect prikkelt, allerlei interesses aanwakkert, dit boek waar ik zoveel liefde voor voel; en dus vind ik het des te vervelender dat er (naar mijn bescheiden mening) grote missers in het boek zitten, die de schoonheid van dit boek bedoezelen. Misschien typ ik dat A4'tje met bezwaren nog wel eens uit, en misschien gaat mijn rating nog omlaag.
2e edit: ik gaf in mijn eerste edit aan dat mijn rating nog omlaag zou kunnen gaan, dit is niet het geval. Hij gaat omhoog. Zoals je aan deze rotzooi van een review kan zien houdt het boek me nogal bezig. Ik denk er nog vaak over na en heb nu zelfs al zin om hem te herlezen. Het is absoluut niet perfect, verre van, en ik heb nog steeds grote problemen met het boek, maar het is zo'n rijk werk, dat me ongelooflijk veel leesplezier en stof tot nadenken heeft gegeven, dat ik het niet minder dan vijf sterren zou moeten geven.
Ik heb een A4 vol geschreven met problemen die ik met het boek heb, van plot en vorm tot personages en stijl. Maar ik heb besloten om dat niet te benoemen; het lezen van dit boek is een ervaring die zich niet in een recensie laat vatten, het overstijgt de gebruikelijke manieren waarop je in recensies een boek probeert te duiden, te ontleden, te beoordelen. Ik kan alles benoemen wat goed was, alles benoemen was slecht was, en je zou geen idee hebben hoe het was om dit boek te lezen.
Laat me alleen zeggen dat dit misschien wel het lekkerste boek was dat ik ooit las, met misschien wel mijn twee meest favoriete personages in de literatuur: Max en Mordecai (en ook vet veel liefde voor de moeder van Max).
Om terug te komen op de eerste zin van deze 'review': nee, niet gelukt; niks zinnigs over dit boek kunnen verzinnen, maar dit geraaskal is wel een mooi aandenken aan de overdonderde staat waarin ik me nu, net na het uitlezen van het boek, bevind.
Edit: ik ben al de hele dag aan het nadenken over dit boek en voel ook boosheid. Ik heb veel tijd aan dit boek besteed, dit boek dat vaak ontroert, je intellect prikkelt, allerlei interesses aanwakkert, dit boek waar ik zoveel liefde voor voel; en dus vind ik het des te vervelender dat er (naar mijn bescheiden mening) grote missers in het boek zitten, die de schoonheid van dit boek bedoezelen. Misschien typ ik dat A4'tje met bezwaren nog wel eens uit, en misschien gaat mijn rating nog omlaag.
2e edit: ik gaf in mijn eerste edit aan dat mijn rating nog omlaag zou kunnen gaan, dit is niet het geval. Hij gaat omhoog. Zoals je aan deze rotzooi van een review kan zien houdt het boek me nogal bezig. Ik denk er nog vaak over na en heb nu zelfs al zin om hem te herlezen. Het is absoluut niet perfect, verre van, en ik heb nog steeds grote problemen met het boek, maar het is zo'n rijk werk, dat me ongelooflijk veel leesplezier en stof tot nadenken heeft gegeven, dat ik het niet minder dan vijf sterren zou moeten geven.
February 20, 2026
Sveopšta omamljenost skandinavskim autorima doprinela je da se na naše jezike prevodi sve veći broj i izuzetno kvalitetnih i onih manje kvalitetnih autora i njhovih dela. Nešto slično se prethodnih godina dešavalo i sa dalekoistočnim azijatima, što je doprinelo da tržište postane prezasićeno, pa su potrebne raznorazne egzibicije na blurbovima, potrebne su preporuke, potrebna je reklama i vrlo često fantastičan dizajn korica, kako bi se ista mogla uopšte i prodati. Zaključićete iz uvoda da mi se knjiga nije dopala, ali to nije u potpunosti tačno, tačnije velika većina knjige prija mojim sinapsama, i pored evidentnih mana, ali zato finiš, koji obično treba da se kreće u vidu krešenda,a ne obrnuto sa prefiksom de, može predstavlajti primer svega onoga što ne volim kod savremene književnosti i nedovoljno uobličenih autora. Johan Harstad predstavlja tipičnog autora koji je primer političke korektnosti, a svi znamo šta je politička korektnost uradila sa filmom, pre svega sa Oskarom i Netflix produkcijom. Iza prividne hipi slobode govora tekst ovog savremenog norveškog autora ograničen je nizom pravila koje treba ispoštovati, tema koje treba pomenuti i događaja koji se obavezno moraju naći u tekstu. Glavna mana je što Maks i Miša, iako knjiga prati njihov život skoro dve decenije, nisu promenili svoje ponašanje, tačnije ostali su infatilnog ponašanja do kraja, patetika je obojila teget plavom bojom sve ono lepo što čini većinu ove knjige, jedan Milorad na skoro tri strane bez razloga i uticaja na radnju, a sve da bi se pomenuo jedan lokalitet i naravno šta se zaboga desilo sa Ulrike, rođenom sestrom glavnog junaka, zar je moguće da ju je autor zaboravio, a sva je prilika da jeste.
„Ovde ste jer su vam dani već sad toliko isti da biste umrli od dosade ako biste morali sve da ih proživite bez mogućnosti da stvorite neki drugi prostor, fiktivni prostor u kom možete da provedete nekoliko sati, u kom možete da budete drugačiji ljudi. Vaši dani izgledaju kao da ih je naštancao pokvareni fotokopir – aparat, prekidaju ih samo prerana ejakulacija i mesečni ciklus.“
Maks je pozorišni reditelj, odrastao u Norveškoj u Stavangeru, u porodici čiji roditelji komunistički opredeljeni, oni idu na neku vrstu hipi protesta u Norveškoj, protiv su ratova, pre svega u Vijetnamu i svih društvenih nejednakosti. Centralna tema knjige, lajtmotiv i jeste Vijetnam, odnosno Kopolina Apokalipsa. Još u Stavangeru, sa svojim drugarima Maks je gledao film i imao želju da pogleda nemontiranu, dužu verziju svog omiljenog filma. Zamišljali su, onako dečački kako je to leteti helikopterom, prepričavali su razne anegdote vezane za film, Kopolu, Čarli Šina, Branda, raspravljali o autentičnosti snimaka, realnosti samog filma. Te priče o filmu, opčinjenost, pretstavljaju zapravo i najlepši i verovatno i najkvalitetniji deo knjige. Jureći za poslom, ali i sa slabljenjem komunizma, otac pilot, odlučuje da se presele u ozloglašenu Ameriku i da tamo nastavi svoje zanimanje. Njujork, Long Ajlend, nova škola, novi prijatelji, na scenu stupa Mordekaj i još jedan zaljubljenik u Koplinu Apokalipsu. Mordekaj predstavlja druga za sva vremena, on je onaj sa kojim se Maks u svemu slaže, oni jedan drugog guraju i kada je reč sportsko plivanje, ali i kada se kasnije nađu u školskoj predstavi Nosorog koju je pisao Jonesko, a koja je zapravo razlog zašto je jedan postao proslavljeni glumac, a drugi pozorični reditelj sa stavom.
Kroz čitavu priču, preko filma, govori se o Vijetnamu, Hipi pokretu, mladima koji su ginuli i bivali ubačeni u tu ratnu mašinu koja ne predstavlja njihov rat, a čitava ta vijetnamska tematika biva potpomognuta istorijskim događajima koji se događaju kasnije, a imaju veze sa tom fiktivnom čeličnom zavesom, SSSR, Berlinski zid, tu je i pad bliznakinja u Njujorku, Sarajevo i opsada Sarajeva, dakle i naš rat je tu ni kriv ni dužan, pa i senzacionalističke priče o prirodnim katastrofama poput superćelijskih oluja i tornada i pustošenja koje izazivaju u zonama A i ponekad B u Njujorku. Knjigu je bojama obojila umetnost i to sve tri vrste umetnosti, pozorište i film namenjeni su za Mordekaja i Maksa, slikarstvom knjigu boji Miša, koja knjigu boji i ljubavlju i patetikom, mada za patetiku nije kriva ni malo, i tu je muzika, a na sceni je Oven ili po norveški Ove, Maksov stric, onaj koji je otišao prvi u Ameriku, onaj koji je proglašen izdajnikom u porodici, i onaj koji Maksu i Miši priča kako je zapravo bilo u Vijetnamu i zašto se on uopšte našao u Vijtnamu iako ga taj rat ni malo nije zanimao. Čitava ta kombinacija istorije, ratova, umetnosti i ljubavi je veoma interesantna, lepi su opisi simbolike pozorišne predstave Nosorog, lepi su opisi te dečije i nevine lkjubavi između Maksa i Miše, lepo je i to prijateljstvo između Mordekaja i Maksa, prelepi su opisi druženja zbunjenog Ovena i tamnoputog džez pijaniste, (koji je poput Ulrike, nakon tog njegovog poglavlja, takođe zaboravljen, prijatelji se ne zaboravljaju tako, a ni glavni sporedni likovi u delu) njihovo poglavlje naprosto opčinjava baš poput prelepe simfonijske partiture ili nekog crnačkog džez orkestra. Druženje između Ovena i Maksa i Miše čini najveći deo knjige, kroz to druženje objašnjeno je gotovo sve, svi odnosi među likovima u prošlosti, sva moranja mladića određenih da odu u Vijetnam, sve njihove patnje i patnje onih koji ih dočekuju žive ili mrtve, pa i njihove patnje kao preživelih. Sa njima živimo i u pozorištu, svedoci smo nastanka mnogih predstava, scena, koreografije, pomenuti su mnogu pisci, sa njima živimo i sa savremenim slikarstvom, omamljujućim Polokom, bojama jedne veš mašine i stvaralaštvom koje zahteva imaginaciju i individualnost. Knjiga koja je napisana u velikom obimu, koja obuhvata širok opseg događaja i ljudi, što predstavlja i glvani razlog zašto se autor pred kraj i izgubio u svemu tome pa je pozaboravljao čak i likove. Ipak veliki je period od stradanja u naci logorima pa sve do skoro danas, a on je želeo da pomene sve događaje i one koji nisu toliko baš bitni za njegovu knjigu, koje je možda trebao da izostavi, tu je i Bader Majnhof koji stoji samo da bi bio pomenut kao razlog davanja imena Ulrike. Ta potreba za grandioznošću, za veličinom, ujedno je i umanjila kvalitet knjige, autor je zaboravio da ponekada konciznost i svedenost daju daleko veći efekat od preobimnosti. A padu kvaliteta značajno je doprinela i patetika, pre svega zbog ljubavnog rastanka. Pozitivnog kraja nema što se tiče mene, ovo ne prestavlja književnost koju poštujem, potreba za senzacionalizima i stalno nekog okretanja oko nekih velikih doagađaja nije život i nije umetnost, već samo potreba da se delo izreklamira, da se nešto proda, ali i potreba da se samo piše pa makar to bile i teme koje sam autor ne razume, koje nije proživeo i što je najbitnije koje nije proučavao i u koje se nije uživeo dovoljno. Uglavnom slabo do mestimično odlično.
„Ovde ste jer su vam dani već sad toliko isti da biste umrli od dosade ako biste morali sve da ih proživite bez mogućnosti da stvorite neki drugi prostor, fiktivni prostor u kom možete da provedete nekoliko sati, u kom možete da budete drugačiji ljudi. Vaši dani izgledaju kao da ih je naštancao pokvareni fotokopir – aparat, prekidaju ih samo prerana ejakulacija i mesečni ciklus.“
Maks je pozorišni reditelj, odrastao u Norveškoj u Stavangeru, u porodici čiji roditelji komunistički opredeljeni, oni idu na neku vrstu hipi protesta u Norveškoj, protiv su ratova, pre svega u Vijetnamu i svih društvenih nejednakosti. Centralna tema knjige, lajtmotiv i jeste Vijetnam, odnosno Kopolina Apokalipsa. Još u Stavangeru, sa svojim drugarima Maks je gledao film i imao želju da pogleda nemontiranu, dužu verziju svog omiljenog filma. Zamišljali su, onako dečački kako je to leteti helikopterom, prepričavali su razne anegdote vezane za film, Kopolu, Čarli Šina, Branda, raspravljali o autentičnosti snimaka, realnosti samog filma. Te priče o filmu, opčinjenost, pretstavljaju zapravo i najlepši i verovatno i najkvalitetniji deo knjige. Jureći za poslom, ali i sa slabljenjem komunizma, otac pilot, odlučuje da se presele u ozloglašenu Ameriku i da tamo nastavi svoje zanimanje. Njujork, Long Ajlend, nova škola, novi prijatelji, na scenu stupa Mordekaj i još jedan zaljubljenik u Koplinu Apokalipsu. Mordekaj predstavlja druga za sva vremena, on je onaj sa kojim se Maks u svemu slaže, oni jedan drugog guraju i kada je reč sportsko plivanje, ali i kada se kasnije nađu u školskoj predstavi Nosorog koju je pisao Jonesko, a koja je zapravo razlog zašto je jedan postao proslavljeni glumac, a drugi pozorični reditelj sa stavom.
Kroz čitavu priču, preko filma, govori se o Vijetnamu, Hipi pokretu, mladima koji su ginuli i bivali ubačeni u tu ratnu mašinu koja ne predstavlja njihov rat, a čitava ta vijetnamska tematika biva potpomognuta istorijskim događajima koji se događaju kasnije, a imaju veze sa tom fiktivnom čeličnom zavesom, SSSR, Berlinski zid, tu je i pad bliznakinja u Njujorku, Sarajevo i opsada Sarajeva, dakle i naš rat je tu ni kriv ni dužan, pa i senzacionalističke priče o prirodnim katastrofama poput superćelijskih oluja i tornada i pustošenja koje izazivaju u zonama A i ponekad B u Njujorku. Knjigu je bojama obojila umetnost i to sve tri vrste umetnosti, pozorište i film namenjeni su za Mordekaja i Maksa, slikarstvom knjigu boji Miša, koja knjigu boji i ljubavlju i patetikom, mada za patetiku nije kriva ni malo, i tu je muzika, a na sceni je Oven ili po norveški Ove, Maksov stric, onaj koji je otišao prvi u Ameriku, onaj koji je proglašen izdajnikom u porodici, i onaj koji Maksu i Miši priča kako je zapravo bilo u Vijetnamu i zašto se on uopšte našao u Vijtnamu iako ga taj rat ni malo nije zanimao. Čitava ta kombinacija istorije, ratova, umetnosti i ljubavi je veoma interesantna, lepi su opisi simbolike pozorišne predstave Nosorog, lepi su opisi te dečije i nevine lkjubavi između Maksa i Miše, lepo je i to prijateljstvo između Mordekaja i Maksa, prelepi su opisi druženja zbunjenog Ovena i tamnoputog džez pijaniste, (koji je poput Ulrike, nakon tog njegovog poglavlja, takođe zaboravljen, prijatelji se ne zaboravljaju tako, a ni glavni sporedni likovi u delu) njihovo poglavlje naprosto opčinjava baš poput prelepe simfonijske partiture ili nekog crnačkog džez orkestra. Druženje između Ovena i Maksa i Miše čini najveći deo knjige, kroz to druženje objašnjeno je gotovo sve, svi odnosi među likovima u prošlosti, sva moranja mladića određenih da odu u Vijetnam, sve njihove patnje i patnje onih koji ih dočekuju žive ili mrtve, pa i njihove patnje kao preživelih. Sa njima živimo i u pozorištu, svedoci smo nastanka mnogih predstava, scena, koreografije, pomenuti su mnogu pisci, sa njima živimo i sa savremenim slikarstvom, omamljujućim Polokom, bojama jedne veš mašine i stvaralaštvom koje zahteva imaginaciju i individualnost. Knjiga koja je napisana u velikom obimu, koja obuhvata širok opseg događaja i ljudi, što predstavlja i glvani razlog zašto se autor pred kraj i izgubio u svemu tome pa je pozaboravljao čak i likove. Ipak veliki je period od stradanja u naci logorima pa sve do skoro danas, a on je želeo da pomene sve događaje i one koji nisu toliko baš bitni za njegovu knjigu, koje je možda trebao da izostavi, tu je i Bader Majnhof koji stoji samo da bi bio pomenut kao razlog davanja imena Ulrike. Ta potreba za grandioznošću, za veličinom, ujedno je i umanjila kvalitet knjige, autor je zaboravio da ponekada konciznost i svedenost daju daleko veći efekat od preobimnosti. A padu kvaliteta značajno je doprinela i patetika, pre svega zbog ljubavnog rastanka. Pozitivnog kraja nema što se tiče mene, ovo ne prestavlja književnost koju poštujem, potreba za senzacionalizima i stalno nekog okretanja oko nekih velikih doagađaja nije život i nije umetnost, već samo potreba da se delo izreklamira, da se nešto proda, ali i potreba da se samo piše pa makar to bile i teme koje sam autor ne razume, koje nije proživeo i što je najbitnije koje nije proučavao i u koje se nije uživeo dovoljno. Uglavnom slabo do mestimično odlično.
August 17, 2025
Wat was het heerlijk om de afgelopen weken met Max door te brengen. En wat ga ik hem missen. En toch maar even naar “Apocalypse now” kijken, want daar ben ik nu wel benieuwd naar…
August 27, 2018
One of the best books I read this year!
I love the long sentences, alternated with short ones. The theme of how long do you need to be away before it is too late to return, oozes through the entire book. Different views, different times, changes in perspective. I love it!
I love the long sentences, alternated with short ones. The theme of how long do you need to be away before it is too late to return, oozes through the entire book. Different views, different times, changes in perspective. I love it!
Read
June 26, 2020Iemand bij 'De Wereld Draait Door' vond dit het allerbeste boek dat hij ooit had gelezen. Dat heeft de uitgever op de voorkant van het boek gezet, en ik kocht het. Vervolgens zit je honderden bladzijden lang te denken of jij dit óók het allerbeste boek vindt dat je ooit hebt gelezen. Nee, natuurlijk niet! Wat zijn dat ook voor kinderachtige zinnetjes. En wat zeggen ze over programma's als DWDD, over uitgevers, over boekenlezers. Uit protest geef ik hier geen sterretjes-rating. Je beoordeelt het zelf maar.
Een goed boek is het zeker wel. Gewoon lezen als je niet opziet tegen 1200+ pagina's. Van dat formaat lees ikzelf er niet meer dan eentje per jaar. In die tijd kun je natuurlijk ook drie, vier boeken lezen van Grunberg, Murakami, Atwood, Gerritsen, etc, als je daar meer van houdt.
'Max, Mischa & Het TET-offensief' gaat over New York, de Vietnamoorlog, kunst, migrant-zijn, vriendschap, liefde, zoals legio romans over eenzame introverte intellectuelen (goh), 50 jaar recente westerse geschiedenis, opgroeien, het ene aspect wat geslaagder en urgenter dan het andere. Op bladzijde 1 was ik verkocht, op bladzijde 800 overwoog ik hem weg te leggen, op bladzijde 1229 dacht ik: mooi dat ik bleef doorlezen. Aimabele personages waaraan ik nog iets langer dan vandaag gehecht blijf, maar ze gaan geen leven lang met me mee.
Oh, en kijk Apocalypse Now voordat je het boek leest.
Kijk hoe dan ook Apocalypse Now.
Een goed boek is het zeker wel. Gewoon lezen als je niet opziet tegen 1200+ pagina's. Van dat formaat lees ikzelf er niet meer dan eentje per jaar. In die tijd kun je natuurlijk ook drie, vier boeken lezen van Grunberg, Murakami, Atwood, Gerritsen, etc, als je daar meer van houdt.
'Max, Mischa & Het TET-offensief' gaat over New York, de Vietnamoorlog, kunst, migrant-zijn, vriendschap, liefde, zoals legio romans over eenzame introverte intellectuelen (goh), 50 jaar recente westerse geschiedenis, opgroeien, het ene aspect wat geslaagder en urgenter dan het andere. Op bladzijde 1 was ik verkocht, op bladzijde 800 overwoog ik hem weg te leggen, op bladzijde 1229 dacht ik: mooi dat ik bleef doorlezen. Aimabele personages waaraan ik nog iets langer dan vandaag gehecht blijf, maar ze gaan geen leven lang met me mee.
Oh, en kijk Apocalypse Now voordat je het boek leest.
Kijk hoe dan ook Apocalypse Now.
September 30, 2020
Oke, dit was een heel project en toen ik hier aan begon en het percentage gelezen bladzijde in eerste instantie veel te langzaam zag groeien dacht ik: waarom? Dit boek is veel te dik, dit is belachelijk!
Maar. Het was zó goed. Toegegeven: ik bracht de afgelopen maand veel tijd in de trein door en had dus alle tijd om lang achtereen te lezen, maar daar nodigt dit boek ook echt toe uit. Je wil doorlezen. Je wil weten hoe het verdergaat met Max, met Owen, met Mischa, met Mordecai en alle anderen. Dat het boek niet chronologisch geschreven is was nooit storend - het hield het eerder interessant. Tot slot: duizend maal hulde voor de vertaler(s). Echt een kunst om zulke mooie zinnen te fabriceren. Lees dit boek, mensen!!!
Edit: er zitten wel heel veel culturele referenties in, die ik lang niet allemaal begreep. Wel binnenkort Apocalypse Now kijken, denk ik zo.
Maar. Het was zó goed. Toegegeven: ik bracht de afgelopen maand veel tijd in de trein door en had dus alle tijd om lang achtereen te lezen, maar daar nodigt dit boek ook echt toe uit. Je wil doorlezen. Je wil weten hoe het verdergaat met Max, met Owen, met Mischa, met Mordecai en alle anderen. Dat het boek niet chronologisch geschreven is was nooit storend - het hield het eerder interessant. Tot slot: duizend maal hulde voor de vertaler(s). Echt een kunst om zulke mooie zinnen te fabriceren. Lees dit boek, mensen!!!
Edit: er zitten wel heel veel culturele referenties in, die ik lang niet allemaal begreep. Wel binnenkort Apocalypse Now kijken, denk ik zo.
August 25, 2025
Indrukwekkend. Meeslepend. Prachtige zinnen en personages om van te houden. Sommige uiteenzettingen vond ik te lang, voornamelijk die over de verschillende schildertechnieken die Mischa gebruikt. Owen, de Vietnamveteraan en jazzpianist blijft me eeuwig bij.
Bijzonder verrassend en adembenemend slothoofdstuk. Nu een kop koffie en een stuk nectarinentaart om te bekomen van deze 1230 pagina's durende trip.
Bijzonder verrassend en adembenemend slothoofdstuk. Nu een kop koffie en een stuk nectarinentaart om te bekomen van deze 1230 pagina's durende trip.
August 1, 2016
DETTE er romanen sin det. Sjelden jeg synes en bok på 1000+ sider godt kunne vart i 500 til..
Les den, så enkelt er det.
Les den, så enkelt er det.
January 11, 2026
Da je ovaj roman dobio propisno uređivanje i skraćivanje, prosto, ne bi bio to što jeste. Pustite čoveka da brblja o svemu i svačemu, he's so real for that.
Nešto ti se desi kada boraviš sa likovima na 919 strana i rekoh već, ovaj roman je posebno iskustvo, mada sam mnogo više zagrejana za prve dve trećine i donekle je šteta što mi kraj, uprkos raznim emocijama i pokojom suzom, nije imao snagu početka. Možda je i do iscrpljenosti i rasplinutosti tema, zato što je ovo roman i o odrastanju, ljubavi, umetnosti, porodici, prijateljstvu, mentalnom zdravlju, kulturološkim fenomenima, politici, svetu, amerikanizaciji, imigraciji, ratu, pripadnosti, seksualnosti... i sigurno bih mogla da dodam još toga.
Glavni lik i pripovedač je Max Hansen. Zatičemo ga sa njegovih 35 godina u Njujorku, saznajemo da je pozorišni reditelj i da se kao tinejdžer preselio iz Norveške u SAD, prevashodno zbog oca koji je pilot. To iznenadno napuštanje doma i žal za njim je nešto što će ga pratiti zauvek.
„Jedino u što sam siguran, nakon više od dvadeset godina u ovoj zemlji, jest da ovdje nitko nije kod kuće. Amerika je zemlja za beskućnike.
Pišem na norveškom iako sam prvih godina u SAD-u tako često slušao da taj jezik zvuči kao da pričaš sa šljunkom u ustima, a postojalo je vrijeme kad sam se zbog toga sramio pa sam ga prestao govoriti, ostavio postrani i upotrebljavao samo kad smo majka i ja bili sami. Ali sad znam da je to točno, čujem to i sâm, kako moj jezik podsjeća na kamenčiće koji škljocaju među zubima. Tako treba biti. Rezultat je to jezika koji je preživio tisućljeća, koji su iz staronordijskog mljeli glečeri što su strugali duž obronaka planina, ispirali ga fjordovi sa sedimentima, nosio ga vjetar da bi zatim mjesecima bez prestanka ležao prekriven snijegom na čeličnoj hladnoći, a onda su ga u proljeće pronašli na plećima morena i u dolinama, kući vukli u naprtnjačama i odmotavali na kuhinjskom podu, riječ po riječ, prodorna slova, sa suglasnicima uspravnim i oštrim poput planinskih vrhova, silueta u pozadini kakve jeftine kičaste slike. Pišem na norveškom jer čeznem za domom, a prekasno je da odem kući.“
Max nas vraća u svoje detinjstvo osamdesetih, odrastanje u Stavangeru, zatim formativne godine na Long Ajlendu, gde upoznaje svog najboljeg prijatelja za ceo život Mordecaia (Harstad je zaista maestralno prikazao taj odnos kroz ceo roman). Maxovu ličnost dosta oblikuje opsednutost filmom Apocalipse Now i ratom u Vijetnamu, tema koja se kasnje povezuje sa njegovim stricom Oveom (Owenom) koji je šezdesetih otišao u Ameriku zbog džeza i ispao crna ovca porodice zbog raznih drugih stvari.
Centralno mesto romana zauzima svakako i Maxova ljubavna priča sa slikarkom Mischom. Sa Maxom i Mischom prolazimo kroz umetnički milje Menhetna, preživljavamo s njima 9/11, devedesete i rane dvehiljadite.
Uprkos tome što je Mischa u naslovu romana i što je prvi susret prelepo dočaran, ne mogu da ne primetim da je Maxovo prijateljstvo sa Mordecaijem ta glavna konstanta, uporište i nešto što ga sve vreme prati i oblikuje ga. Možda je autorova namera bila da njegov narator namerno izbegava da ide tamo gde ga najviše boli, u tu gorčinu koja je ostala u trenutku kada ga zatičemo i kada počinje pripovedanje, ali meni nekako sve vreme njihov dugogodišnji odnos nije bio predstavljen tako da ga zavolim (?). Čak su mi i njihovi dijalozi većinom bili isprazni, pa čak i iritantni. O Mischi ne saznajem mnogo više osim toga da je umetnica, starija od Maxa sedam godina i da liči na Shelley Duvall.
Ne verujem da autor ne ume da napiše ženski lik verodostojno, zato što je moj najdraži lik do samog kraja ostala Beate, Maxova majka. Zaista mi je jedna od najbolje prikazanih majki u književnosti, a njen i Maxov odnos je tako zdrav, topao i važan.❤️
Moram da istaknem stvari i koje mi nisu bile sasvim potaman:
Jebena privilegija glavnih likova da se bave umetnošću i pritom nijednog trenutka nisu svesni te privilegije, a ispostavlja se i da su veoma uspešni od samog starta.
Nešto što me je mnogo nerviralo sve vreme jeste da njih troje, i pritom sve umetnici različite dobi (slikarka, dramaturg i džez pijanista) mogu da žive u stančugi u zgradi Apthorp koja je maltene najveći njujorški prestiž. Ne znam da li je tako nešto bilo moguće devedesetih i možda sam samo previše ogorčeni milenijalac.
„Bili smo podstanari u svijetu koji je nestajao. Nikad si više nećemo moći priuštiti da živimo na ovom području; zaboravit ćemo kako izgleda tristo kvadrata.“
Oh noooo boo hoo.
Dugo sam želela da pročitam ovaj roman, a Johan Harstad je ozbiljan car, a još veći car je Anja Majnarić koja ga je prevela i s razlogom dobila nagradu (birala sam hrvatsko izdanje zbog korica, ali nakon poređenja nekih pasusa mogu da potvrdim da je prevod bolji od srpskog).
Nešto ti se desi kada boraviš sa likovima na 919 strana i rekoh već, ovaj roman je posebno iskustvo, mada sam mnogo više zagrejana za prve dve trećine i donekle je šteta što mi kraj, uprkos raznim emocijama i pokojom suzom, nije imao snagu početka. Možda je i do iscrpljenosti i rasplinutosti tema, zato što je ovo roman i o odrastanju, ljubavi, umetnosti, porodici, prijateljstvu, mentalnom zdravlju, kulturološkim fenomenima, politici, svetu, amerikanizaciji, imigraciji, ratu, pripadnosti, seksualnosti... i sigurno bih mogla da dodam još toga.
Glavni lik i pripovedač je Max Hansen. Zatičemo ga sa njegovih 35 godina u Njujorku, saznajemo da je pozorišni reditelj i da se kao tinejdžer preselio iz Norveške u SAD, prevashodno zbog oca koji je pilot. To iznenadno napuštanje doma i žal za njim je nešto što će ga pratiti zauvek.
„Jedino u što sam siguran, nakon više od dvadeset godina u ovoj zemlji, jest da ovdje nitko nije kod kuće. Amerika je zemlja za beskućnike.
Pišem na norveškom iako sam prvih godina u SAD-u tako često slušao da taj jezik zvuči kao da pričaš sa šljunkom u ustima, a postojalo je vrijeme kad sam se zbog toga sramio pa sam ga prestao govoriti, ostavio postrani i upotrebljavao samo kad smo majka i ja bili sami. Ali sad znam da je to točno, čujem to i sâm, kako moj jezik podsjeća na kamenčiće koji škljocaju među zubima. Tako treba biti. Rezultat je to jezika koji je preživio tisućljeća, koji su iz staronordijskog mljeli glečeri što su strugali duž obronaka planina, ispirali ga fjordovi sa sedimentima, nosio ga vjetar da bi zatim mjesecima bez prestanka ležao prekriven snijegom na čeličnoj hladnoći, a onda su ga u proljeće pronašli na plećima morena i u dolinama, kući vukli u naprtnjačama i odmotavali na kuhinjskom podu, riječ po riječ, prodorna slova, sa suglasnicima uspravnim i oštrim poput planinskih vrhova, silueta u pozadini kakve jeftine kičaste slike. Pišem na norveškom jer čeznem za domom, a prekasno je da odem kući.“
Max nas vraća u svoje detinjstvo osamdesetih, odrastanje u Stavangeru, zatim formativne godine na Long Ajlendu, gde upoznaje svog najboljeg prijatelja za ceo život Mordecaia (Harstad je zaista maestralno prikazao taj odnos kroz ceo roman). Maxovu ličnost dosta oblikuje opsednutost filmom Apocalipse Now i ratom u Vijetnamu, tema koja se kasnje povezuje sa njegovim stricom Oveom (Owenom) koji je šezdesetih otišao u Ameriku zbog džeza i ispao crna ovca porodice zbog raznih drugih stvari.
Centralno mesto romana zauzima svakako i Maxova ljubavna priča sa slikarkom Mischom. Sa Maxom i Mischom prolazimo kroz umetnički milje Menhetna, preživljavamo s njima 9/11, devedesete i rane dvehiljadite.
Uprkos tome što je Mischa u naslovu romana i što je prvi susret prelepo dočaran, ne mogu da ne primetim da je Maxovo prijateljstvo sa Mordecaijem ta glavna konstanta, uporište i nešto što ga sve vreme prati i oblikuje ga. Možda je autorova namera bila da njegov narator namerno izbegava da ide tamo gde ga najviše boli, u tu gorčinu koja je ostala u trenutku kada ga zatičemo i kada počinje pripovedanje, ali meni nekako sve vreme njihov dugogodišnji odnos nije bio predstavljen tako da ga zavolim (?). Čak su mi i njihovi dijalozi većinom bili isprazni, pa čak i iritantni. O Mischi ne saznajem mnogo više osim toga da je umetnica, starija od Maxa sedam godina i da liči na Shelley Duvall.
Ne verujem da autor ne ume da napiše ženski lik verodostojno, zato što je moj najdraži lik do samog kraja ostala Beate, Maxova majka. Zaista mi je jedna od najbolje prikazanih majki u književnosti, a njen i Maxov odnos je tako zdrav, topao i važan.❤️
Moram da istaknem stvari i koje mi nisu bile sasvim potaman:
Jebena privilegija glavnih likova da se bave umetnošću i pritom nijednog trenutka nisu svesni te privilegije, a ispostavlja se i da su veoma uspešni od samog starta.
Nešto što me je mnogo nerviralo sve vreme jeste da njih troje, i pritom sve umetnici različite dobi (slikarka, dramaturg i džez pijanista) mogu da žive u stančugi u zgradi Apthorp koja je maltene najveći njujorški prestiž. Ne znam da li je tako nešto bilo moguće devedesetih i možda sam samo previše ogorčeni milenijalac.
„Bili smo podstanari u svijetu koji je nestajao. Nikad si više nećemo moći priuštiti da živimo na ovom području; zaboravit ćemo kako izgleda tristo kvadrata.“
Oh noooo boo hoo.
Dugo sam želela da pročitam ovaj roman, a Johan Harstad je ozbiljan car, a još veći car je Anja Majnarić koja ga je prevela i s razlogom dobila nagradu (birala sam hrvatsko izdanje zbog korica, ali nakon poređenja nekih pasusa mogu da potvrdim da je prevod bolji od srpskog).
Displaying 1 - 30 of 1,018 reviews