Oranje tegen de Zonnekoning: de strijd van Willem III en Lodewijk XIV om Europa

by Luc Panhuysen

Lodewijk XIV van Frankrijk, bijgenaamd de ‘Zonnekoning’, droomde ervan de machtigste vorst van zijn tijd te worden. Maar hij stuitte op een taaie prins, de jonge Willem III van Oranje. Lodewijk was een aantrekkelijke verschijning. Willem had een bochel en was berucht om zijn nukkigheid. Lodewijk heerste over het machtigste rijk van Europa, Willem was stadhouder van een landje dat tienmaal zo klein was. In de loop van hun leven ontwikkelde zich tussen deze twee contrasterende persoonlijkheden een intense rivaliteit die het hele continent meesleurde en de tweede helft van de zeventiende eeuw diepgaand heeft beïnvloed.

In Oranje tegen de Zonnekoning beschrijft Luc Panhuysen het ontstaan en de ontwikkeling van hun relatie. Daarbij komen ook de belangrijkste mannen en vrouwen in hun omgeving ruimschoots aan bod. Door de combinatie van ‘grote geschiedschrijving’ en levensverhalen ontstaat een kleurrijk canvas. Panhuysen laat zien hoe tijdloze drijfveren als angst en ijdelheid, en waarden als vrijheid en tolerantie, niet alleen de betrokken personen, maar ook maatschappijen hebben veranderd.

Genres: History, Biography, Nonfiction

589 pages, Hardcover

Published October 1, 2016

About the author

Panhuysen studeerde geschiedenis. Hij werkte daarna tien jaar als journalist bij het Parool en de Groene Amsterdammer. Zijn eerste historische publicaties betroffen minibiografieën van Rousseau en Lord Byron. Zijn studie over de wederdopers werd herdrukt en gevolgd door een aparte uitgave over Jan van Leiden, één van de radicale leiders van de wederdopers. Vervolgens schreef hij een omvangrijke dubbelbiografie over de gebroeders Johan en Cornelis de Witt. Over het 'Rampjaar' 1672, waarin zij vermoord werden, verscheen in 2009 zijn historische studie Rampjaar 1672. Naar aanleiding van zijn studie over de gebroeders de Witt werd eind 2005/begin 2006 in het Dordrechts Museum een tentoonstelling gehouden met als titel Gebroeders de Witt: macht en onmacht in de gouden eeuw. Panhuysen vervulde de rol van gastconservator bij deze tentoonstelling.

Reviews

[Boudewijn · Rating 4 out of 5]

Twee koningen die gedurende een aantal decennia lijnrecht tegenover elkaar stonden. Twee koningen omgeven door een heel verschillend staatsbestel. Aan de ene kant de Zonnekoning, in Versailles omgeven door zijn edelen en vertegenwoordiger van het absolutisme. Aan de andere kant een Stadhouder, met een bescheiden hof die bij elk besluit rekening dient te houden met zijn stadsgewesten en machtige steden, die hem ten allen tijde kunnen terugfluiten. De inzet: het voorkomen van de universele monarchie in Europa, met andere woorden het voorkomen dat Frankrijk te machtig wordt.

Gaandeweg het verhaal wordt de strijd tussen Lodewijk en Willem III steeds verbetener. Waar Lodelijk hem eerst nog al onbeduidende tegenstander ziet, ontpopt de Prins van Oranje al snel tot een gebeten tegenstander, die keer op keer via de diplomatie allianties weet te smeden en Frankrijk in toom weet te houden. Door een meesterzet weet hij zich ook tot Engelse Koning de kronen, en daarmee Engeland voorgoed in het protestantse kamp te plaatsen.

Luc Panhuysen is er goed in geslaagd om niet alleen de historische gebeurtenissen, maar ook de achtergronden waarin deze zich afspeelden te schetsen. De machtige Lodewijk, omgeven door zijn minnaars en zijn ministers en generaals, en aan de andere kant Willem III, getrouwd met de nicht van de Engelse koning die uit alle macht probeert te voorkomen dat de Republiek ten onder gaat. Al met al een zeer geslaagd boek, en erg leesbaar voor de leek. Ik raad dit boek ten zeerste aan.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Aan de hand van de levens van Koning-Stadhouder Willem III van Oranje en Lodewijk XIV, alias de Zonnekoning, beschrijft Panhuysen de geopolitieke verwikkelingen in de tweede helft van de 17e eeuw. Door de biografieën van deze historische figuren naast elkaar te presenteren en parallel te laten verlopen, volg je als lezer de gebeurtenissen op de voet. De botsende karakters en vijandschap die Europa in haar greep hield, komen scherp naar voren. Alles draaide om evenwicht en het voorkomen dat één persoon te machtig zou worden en als universeel heerser over Europa zou kunnen regeren.

Het boek leest als een roman; Panhuysen weet een goed lopend verhaal neer te zetten. De vlotte schrijfstijl maakt dat dit boek leest als een trein. Een absolute aanrader voor iedereen die wil weten wat er aan het einde van de 17e eeuw in Europa speelde.

4,5 sterren

[Harmke · Rating 4 out of 5]

Rasverteller Panhuysen neemt je mee naar het eind van de 17e eeuw. Toen stadhouder Willem III en Lodewijk XIV het aanzien van Europa voor vele jaren gingen bepalen. Heel leesbaar dubbelportret. Prachtig verhaal ook. Aanrader.

Lees mijn hele recensie.

[Jonathan Haesaerts · Rating 4 out of 5]

Een zeer uitgebreid relaas over de politieke verhoudingen tussen twee van de machtigste staatshoofden uit de zeventiende eeuw. Ondanks het hoge aantal pagina's slaagt de schrijver erin om elk detail boeiend neer te pennen waardoor het boek geen moment gaat vervelen. Voor wie meer wil weten over het tijdperk van Louis XIV en de Glorious Revolution zeker en vast een aanrader.

[Sylvia · Rating 5 out of 5]

The author is a great storyteller about the 'ancien regime' in the 17th century. The book gives a load of details about what happened in 1672 in the Republic of the Netherlands. The year was disastrous as the French king Louis XIV had planned to overrun the Republic and made it part of France. Stadholder Willem III of Orange withstood the French king's intentions and succeeded, but Europe was drawn in a decades long war.
The book often switches between what's going in the Republic and Willem III's plans and alliances and Louis XIV unstoppable warmongering to get the hegomony on Europe's main land. It's a period of many disasters and triomphs on both sides.
I enjoyed reading this book which had been on my shelves for a couple of years. Stadholder Willem III became the king of Engeland together with his wife Mary. He sailed with a huge fleet from my hometown to Torbay in the southe of Engeland.

[Herman De Wulf · Rating 5 out of 5]

Een fascinerend geschiedenisboek dat leest als een roman. Twee grote historische figuren uit eenzelfde epoque worden tegenover elkaar geplaatst zoals ze wellicht ook in de 17de eeuw vaak tegenover elkaar stonden . Toch kan ik me niet van de indruk ontdoen dat de auteur een voorkeur had voor Willem III van het huis van Oranje. Is dat omdat hij ook een Nederlander en misschien een orangist is?

Het boek boeit van begin tot het einde ook al heb ik al meer over deze figuren gelezen. Ik heb er alleen nog meer leeshonger van gekregen.

[Wilbert · Rating 4 out of 5]

Goed geschreven, leest bij tijd en wijlen als een roman. Met name de opzet van het boek is heel sterk: geen biografie van een individu, maar echt een dubbel-biografie in de beste zin van het woord. Het is een verhaal geworden dat echt verteld en gehoord mag worden. Wat ontbreekt is een overzichtelijke stamboom van de beide vorstenhuizen. Niettemin: een aanrader!

[Mique Van Dijk · Rating 4 out of 5]

Veel van geleerd. prettig te lezen. De tijd gaat leven.

[Louisa · Rating 4 out of 5]

Ja ik las dit in 5VWO, helemaal... Wauw.

[Manne Thomas · Rating 4 out of 5]

Genieten, een konkinklijke prestatie van Luc

[Sandra Vdplaats · Rating 5 out of 5]

Gelezen voor Senia geschiedenis.

[Marc · Rating 3 out of 5]

Ja, ik vond het wel goed. Er staan heel veel kromme zinnen in, maar er is me heel duidelijk geworden over de geschiedenis van die periode. Waarin vorsten en prinsen vooral met hun eigen "gloire" bezig waren, jaar na jaar iedere zomer campagne werd gevoerd alsof het een voetbalcompetitie was, en geen van de partijen echt opschoot. Hoewel, als Willem niet zo doortastend was geweest, hadden we hier misschien nu Frans gesproken, net als in Duinkerken. De politieke carrière van de Zonnekoning is eigenlijk één grote mislukking geweest. In 60 jaar heeft hij niet zoveel bereikt. Ik wist niet dat Frankrijk uiteindelijk ten onder is gegaan aan financiële uitputting en hongersnood. Engeland en Nederland waren rijker en wonnen dus. Zo werkt dat.