Stevenson Under The Palm Trees

Coleção Literatura ou Morte #2

by Alberto Manguel

In the lush, uninhibited atmosphere of Samoa, Robert Louis Stevenson is languishing with the disease that will soon kill him; when a chance encounter with the mysterious Scottish missionary, Mr Baker, turns his thoughts back to his conservative, post-Reformation Edinburgh home. As Stevenson's meetings with the tantalizingly nebulous missionary become increasingly strange, a series of crimes against the native population sours the atmosphere. With its playful nod to Stevenson's life and work Manguel has woven an intoxicating tale in which fantasy infiltrates reality.

Genres: Fiction, Historical Fiction, Scotland, Literature, Novella, Short Stories, Canada

106 pages, Paperback

First published January 1, 2000

About the author

Alberto Manguel (born 1948 in Buenos Aires) is an Argentine-born writer, translator, and editor. He is the author of numerous non-fiction books such as The Dictionary of Imaginary Places (co-written with Gianni Guadalupi in 1980) and A History of Reading (1996) The Library at Night (2007) and Homer's Iliad and Odyssey: A Biography (2008), and novels such as News From a Foreign Country Came (1991).

Manguel believes in the central importance of the book in societies of the written word where, in recent times, the intellectual act has lost most of its prestige. Libraries (the reservoirs of collective memory) should be our essential symbol, not banks. Humans can be defined as reading animals, come into the world to decipher it and themselves.

Reviews

[Sawsan · Rating 3 out of 5]

الرغبة في فعل كل ما هو ممتع ومحظور قد تتحرر من سيطرة الانسان لتمنحه ما يتوق إليه
في جزيرة ساموا يبحث ستيفنسن الكاتب الاسكتلندي عن الإثارة في الحكايات والخيال والأحلام
بعيدا عن عالم الواقع الثقيل بالمرض والكآبة والرتابة
رواية صغيرة مراوغة يعرض فيها مانجويل فلسفة الأخلاق التي تحكم النفس الانسانية
والمسئولية الشخصية للفعل, والتناقضات والرغبات المُحاطة بالتخفي والإنكار

[Ali Mahfoodh · Rating 4 out of 5]

أعجبتني القصيدة القصيرة التي كتبها ستيفنسن لتوضع على قبره. وها هو نصها الأصلي لأن الشعر المترجم مريع دائمًا:
Under the wide and starry sky,
Dig the grave and let me lie.
Glad did I live and gladly die,
And I laid me down with a will.
This be the verse you grave for me:
"Here he lies where he longed to be;
Home is the sailor, home from sea,
And the hunter home from the hill."

قرأت لروبرت لويس ستيفنسن روايتيه المدهشتين جزيرة الكنز ودكتور جيكل ومستر هايد. وقبل أن اقرأ رواية أخرى له، جذبني عنوان هذه الرواية القصيرة. وزاد حماسي لها اسم كاتبها، ألبرتو مانغويل الذي سمعت عنه ولم أسمع منه شيء. أيضًا المترجم جولان حاجي هو ذات الرجل الذي ترجم النسخة التي قرأتها لرواية دكتور جيكل ومستر هايد، وكانت ترجمته ممتازة. ولا أذكر وجود ما أعاتبه عليه سوى أسلوبه في الهوامش التي يضعها منفردة في صفحات النهاية.
حسنًا كل شيء كان واعدًا قبل بدايتي مع الرواية!

تستند الرواية على الفترة الأخيرة من حياة ستيفنسن، حيث استقر في جزر ساموا. يبدع مانغويل ويوقع ستيفنسن في إحدى حبكاته الغريبة. ويصف لنا حالة توسيتالا [(راوي القصص) كما كانوا يسمونه في تلك البقعة البعيدة من المحيط الهادي]، ورغبته في التأقلم هو، ومرضه الدائم، وعائلته، مع الحياة التي اختارها بنفسه والظروف التي واجهها هناك.

أحببت ستيفنسن أكثر خلال قراءتي للرواية وأعجبتني شخصيته في أحداثها. أسلوب ألبرتو مانغويل جميل وتشجعت لقراءة كتبه المعنية بالقراءة.
مالم يعجبني هو ضعف حضور بعض الشخصيات بالقصة كأم ستيفنسن وأبناء زوجته. والنهاية احتاجت لمزيد من التفصيل.

الترجمة بديعة وقام المترجم جولان حاجي بجهد يشكر عليه سواء من الهوامش المفيدة والمثرية التي وضعها أو ترجمته المتقنة جدًا. عدا أنه استوجب عليّ وضع فاصل القراءة في الهوامش لكثرة الرجوع إليها، ولكن استمتعت بقراءتها لإضافتها معنى أقوى للنص.
في النهاية الرواية ممتعة وموجهة لمحبي ستيفنسن والمطّلعين ولو بشيء بسيط على سيرته وطبيعة حياته.

[Jeffrey Keeten · Rating 3 out of 5]

”He made a note of his two literary aims:

1st. War on the adjective.
2nd. Death to the optic nerve.


‘Death to the optic nerve,’ Stevenson repeated to himself, but it was useless because the landscape unfurled itself like a scroll and he felt obligated to read the writing on it, the colours, the shapes, the patterns and sequences, which he translated into words, almost unconsciously, like a man unable to stop speaking to himself.”


Robert Louis Stevenson with Samoan friends.

Robert Louis Stevenson didn’t want to write about what is seen, but that which is unseen. Not the robust, pleasing, Jekyll aspects of life, but the hideous, lurking in the shadows, Hyde aspects of life. After all, anyone can write about what they see, but only a writer like Stevenson is willing to venture into the pitch black jungles of a man’s being to see what creatures skulk about on the dark side of the moon.

It all begins with Stevenson attending a tribal dance on the island of Samoa. There is a young girl, one of those lit with an inner fire that makes her skin glow, a ripe peach in a barrel full of prunes. Stevenson can not take his eyes off her, and when she is found ravished and murdered, he becomes the chief suspect, not because of what the desire in his eyes was implying at the dance, but because his wide brimmed straw hat was found near the body. The Samoans love and respect Stevenson, so it is difficult for them to attribute such a horrible crime to the man they know.

Stevenson must prove his own innocence.

The question, of course, is, Has his Hyde escaped the bonds of his restraints? Could such an unhealthy man be capable of such a dastardly deed? He has been, of late, leaping from his bed with vigor to write his horrific tale of dueling personalities. Couldn’t a lovely girl evoke the same passion as the scribblings of a tale?

I’m a huge fan of Alberto Manguel, and like me, he is a mega fan of Robert Louis Stevenson, not just of his works, but of the man himself. One of my favorite moments while I was on the road in the book business was when a patron of the California bookstore I was frequenting at the moment came up to where I was hunched over a desk in my dark jacket and said, I would have sworn I was seeing Robert Louis Stevenson. I was more gaunt in those days, sporting a moustache, and my hair was brushing my shoulders. Maybe I was subconsciously wanting to look in the mirror and see my literary hero. Stevenson died way too soon, at the tender age of 44, and I can’t help wondering what he would have done with another decade or two of life.

So I had a lot of reasons to want to really, really love this book, but at the same time my expectations for the book were riding about as high as they have for any other book I’ve read this year. There are some wonderful sections of writing that are spot on with their associations with RLS. The Stevenson created woodcuts that Manguel included are a lovely addition to the text. I also really like the wonderful dust jacket design. The one nagging irritation I have is Manguel’s decision to move the writing of The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde to Samoa, which, of course, I’m just too aware that it was written in Bournemouth, England, and was published in 1886. Stevenson moved to Samoa in 1890. For those who are not as invested in the facts, they will not be as bothered with Manguel’s reinterpretation of events, and even though I’ve made the case many times that a fiction writer has the right to play fast and loose with the facts to create a better plot, in this case I just felt like it was unnecessary. I believe the same effect could have been achieved with flashbacks.

If you wish to see more of my most recent book and movie reviews, visit http://www.jeffreykeeten.com
I also have a Facebook blogger page at:https://www.facebook.com/JeffreyKeeten and an Instagram account https://www.instagram.com/jeffreykeeten/

[Eylül Görmüş · Rating 4 out of 5]

"Bir gün adam, arzusunun yol açtıklarını, yaptığı kötü şeyleri ve kanlı izleri görüyor, ama inanmayı reddediyor. 'Tutkumun efendisiyim' diyor adam ve kapıyor gözlerini. Bu işler böyle devam ediyor, adam hala görmezden geliyor, ta ki bir sabah arzusunu düşlemediğini, arzusunun onu düşlediğini anlayana kadar."

Kurmaca üzerine çok yazan Alberto Manguel'in nadir kurmacalarından biri Palmiyelerin Altında Stevenson, baş kahramanı da Define Adası, Dr. Jekyll ve Mr. Hyde gibi kitaplarıyla tanıdığımız, pek çoğumuzun çocukluğunda yolunun kesiştiği ünlü yazar Robert Louis Stevenson. Manguel bu minik novellada yazarın Batı Samoa Adaları'nda geçirdiği ömrünün son günlerini anlatıyor, daha doğrusu oradan bir kurmaca devşiriyor. Manguel'in daha önce okuduğum iki kurmacasından (Bütün İnsanlar Yalancıdır ve Uzak Bir Ülkeden Haber Geldi) daha farklı buradaki dili, sanki Stevenson'ın ağzından yazmış gibi, ona bir saygı duruşu şüphesiz, zaten Manguel'in Stevenson'ı çok sevdiğini ve çocukluğunda epeyce okuduğunu, denemelerinde bundan bahsettiği için biliyoruz.

Kısacık bir roman bu ama tutkuya, bağnazlığa, ırkçılığa, şehvete, dine, inanca, yaratıcılığa ve iktidara dair bir dolu şey var içinde. Çok iyi örülmüş bir küçük öykü, üstelik okuru tasvire boğmadan da atmosferik olmayı başarıyor - tarif ettiği boğucu sıcakları tenimde hissettim resmen.

Arzuların pekala başkaları tarafından ele geçirilip bir manipülatif araca dönüşebileceğini, bunun neticesinde de hem kontrol ettiğimizi sandığımız arzu tarafından, hem de o arzuyu yöneten / yönlendiren kişi tarafından her şeyimizle ele geçirilebileceğimizi, tuhaf, sihirli bir biçimde ve bir hayalet metaforuyla anlatıyor Manguel. İnsanlara duyduğu öfkeyi dinle perdelemeye çalışan ve kendi öfkesinin Tanrı'nın gazabı olarak sunmaya çalışan misyoner Baker karakteri özellikle çok tanıdık gelecektir pek çok kişiye.

Vallahi sevdim. Manguel ne yazsa seviyorum gibi gerçi, çok da şaşırtıcı değil.

[Omar Kassem · Rating 2 out of 5]

حسب اعتقادي ليس بالضرورة للقارئ مهما كان مخضرمًا أن يكون قادرًا على الكتابة وبخاصة النمط الادبي منها كالشعر والرواية، وهذا ما أكدّه لي ألبرتو مانغويل في هذا العمل.
تتناول القصة الجزء الاخير من حياة الكاتب روبرت لويس ستينفسون وانعزاله في جزيرة ساموا، مع ما يراوده من أفكار ومشاعر وخيالات جامحة.
الترجمة أتت بأسوء ما يُمكن، تستحق برأيي جائزة أوسكار أسوء ترجمة قرأتها بحياتي.
لم يعجبني شي في هذا الكتاب، لكن سأحاول أن أعطي فرصة أخرى لمانغويل الراوي عسى ولعل!

[Ahmed Ibrahim · Rating 2 out of 5]

لم تكن رواية مانغويل "عاشق مولع بالتفاصيل" محفزة بما يكفي لأقرأ له مرة أخرى، لكنني أحب السير الذاتية، وهذه الرواية عن الجزء الأخير من حياة الكاتب روبرت لويس ستيفنسن حتى موته، بيد أن مانغويل لم يجعلني أبدل وجهة نظري عنه بأنه روائي سيِّئ لا يعرف كيف يضيف التفاصيل البسيطة التي تجعل الرواية جيدة، فقد أحببت فكرة "عاشق مولع بالتفاصيل" أكثر من هذه.

[Rygard Battlehammer · Rating 4 out of 5]

Stevenson’ın son günlerini, hikayelerinden esinlenmiş bir kurguyla birleştiren, tatlı bir kitap Palmiyelerin Altında. Kitap, Borges Yazı sayesinde ulaştığım kitaplardan biri. Babil Kitaplığı ile başladığım okuma zinciri, önce beni Robert Louis Stevenson’a getirdi, şimdi de sıra, Stevenson’ın hayatının son günlerini, tatlı bir kurguyla anlatan Alberto Manguel’e geldi.

Alberto Manguel, yeni tanıştığım ve oldukça ilgimi çeken bir yazar. Henüz çok az tanık olabildim Manguel’e, Borges’in Evinde ile birlikte okudum kitabı. İkisinin de hayli kısa kitaplar olması da etkiliydi elbette bunda. Ancak bu kadar sınırlı bir etkileşimde dahi, farklı türlere evrilebilen esnek üslubu ve seçtiği temaya göre şekillenebilen anlatımı hoşuma gitti. Yakın gelecekte kesinlikle daha çok okuyacağım kendisini.

Stevenson, çoğumuzun Define Adası ve Dr. Jekyıl ve Mr Hyde’ıyla tanıdığım��z bir yazar. Benim de çocukluğumda önemli izler bırakmış, hayallerimi şekillendirmede rol oynamış kişilerden biri. Yakın zamanda Sesler Adası yazısında, genişçe bahsetme fırsatı yakalamıştım Stevenson’dan. Bu kitap ise bir anlamda, Stevenson’a minik bir saygı duruşunda bulunuyor. Yazarın kısa ama hareketli hayatının son zamanlarını geçirdiği Samoa’dan bir kesiti alıyor ve bunu Dr. Jekyıl ve Mr Hyde’ın kurgusuyla harmanlayarak okuyucuya sunuyor.

Ailesiyle birlikte, Samoa’da sakin bir hayat geçiren Stevenson’ın, sahilde yaptığı uzun bir yürüyüş sırasında, Edinburg’dan gelen Baker adlı bir misyonerle tanışmasıyla açılıyor kitap. Yurduna ve İskoç aksanına özlemle heyecanlanan Stevenson, Baker ile ahbaplık kuruyor ve düzensiz aralıklarla görüşmeye başlıyor. Baker biraz öfkeli, Samoalıların içinde bulunduğu durumdan, yozlaşmadan, tavırlarından şikayetçi bir adam.

Stevenson katıldığı bir kabile şöleninde, dansçı kızların birinin gençliğinden ve güzelliğinden hayli etkileniyor, bütün gece gözlerini ondan ayıramıyor ama nükseden hastalığı yüzünden geceyi erken noktalamak zorunda kalıyor. Hikayenin düğümü ise, vahşice işlenen bir cinayet ve tecavüz. Ertesi gün kapısına dayanan köy halkından, gece şölen sırasında bir cinayet işlendiğini, şefin kızı Vaera’nın tecavüz edilerek öldürüldüğünü öğreniyor Stevenson. Kısa sürede Vaera’nın, gece gördüğü kız olduğu anlaşılıyor. Samoalılar biricik Tusitala’larına (Samoa’lıların Stevenson’a hitap etme şekli, hikayeci anlamına geliyor) bu suçu konduramasalar da cesedin yanında bulunan Stevenson’a ait hasır bir şapka, onu zan altında bırakıyor.

Manguel, öyküsünü bu kadar az sayfaya sığdırmasına rağmen, ilginç bir karışım sunmayı başarıyor bu kitapta. Bir taraftan Stevenson’ın hayatının son günlerinin bir portresini çiziyor, ölüm anını tekrar canlandırarak yazarı anıyor, bir yandan Samoa yerlilerinin hayatlarına objektif tutuyor, alışkanlıklarını, geleneklerini, inançlarını, toplumsal yapılarını konu ediyor. Ve bunları, Stevenson’ı, kendi Mr. Hyde’ı ile karşı karşıya koyarak yapıyor.

Birkaç katmanlı bir yapı kurmuş Manguel kitapta. Stevenson’ın hareketlerinde, Freud’un Eros ve Thanatos teorisinin izlerini görüyoruz. Freud, bu iki içgüdünün insanda denge halinde bulunduğunu söylüyor; biri cinselliği temsil ediyor diğeri ise saldırganlığı. Stevenson’ın örtük arzusu on dört yaşındaki Vaera’ya karşı ortaya çıkıyor, saldırganlığı ise rasyonelliğinin ufkunda nöbet tutuyor. Gerçek ile düşler giderek karışıyor ve arzu kendi eylemliliğine başlıyor. Bilinç ise arzunun eylemlerini görse de ses çıkaramıyor. Ne zaman rüya, ne zaman gerçek olduğu pek belli olmayan, hızlıca tekinsizleşebilen bir yapısı var hikayenin. Hem bilinçaltı seviyede kontrolü yitirdiğini hem de hayallerinin, gerçeklik üzerinde etkili olduğundan şüphelenen bir Stevenson portre ediliyor. Kendisine karşı yoğun bir şüphe duyuyor, eğer belli koşullar altında bilinci gölgelenebiliyorsa, arzusunun yapabileceklerinden korkuya kapılıyor.

Kitapta Fanny, Stevenson’ın annesi, çocukları, hayatlarına giren diğer insanlar hayli az olsa da yer alıyor ama Stevenson, gerçekte olduğundan çok daha izole biçimde portre ediliyor. Fakat kitap büyük oranda Stevenson’ın zihnine odaklandığından, kurgu adına zaruri bir değişiklik bu. Psikolojik seviyede Stevenson’ı başarıyla yansıttığına inanıyorum kitabın. Stevenson’ın eserlerinde, mektuplarında, kurgu dışı yazılarında görebildiğimiz hemen tüm ikilikleri kitapta gözlemleyebiliyoruz. Samoalıların yaşam tarzına karşı hem sevgi hem de ince aşağılmayı, ruhsal açmazlarını, ömrü boyunca çektiği hastalığı, tutkularını, takıntılarını yaşatıyor Manguel bize.

Sonunda ise güzel bir biçimde bağlanıyor aslında. Neyin rüya neyin gerçek olduğunu sorguladığımız ve öykünün kendi içinde karışmaya başladığı bir noktada, gerçekliğin bir önemi kalmamaya başlıyor. Tekrar okunduğunda yeni bir tat veren kitaplardan bu arada, bu yazının öncesinde bir kez daha okudum (ki zaten ksıacık) ve daha çok beğendim bu sefer.

Velhasıl beğendim ben Manguel’i. Bütünü itibariyle güzel bir akıl oyunuydu ve kitabın dilinin de bu sırada Stevenson’a benzemesi, ayrıca hoşuma gitti. Bir ufak hatırlatma, okumadan önce Dr. Jekyıl ve Mr Hyde’ı okumuş olmak fena bir fikir değil bence. Ancak tek başına okunsa da pişman etmeyeceğine inanıyorum.

(edited)

[ندىٰ · Rating 2 out of 5]

"نفسك إن لم تشغلها بالحق شغلتك بالباطل"
–ابن تيمية

هذا اختصار لـ 90 صفحة من التشتت والهذيان.
أحلام ستيڤنسن وخيالاته الجامحة وحقده وإبعاده نفسه عن دائرة الحساب هي قصة مكررة للانهزام أمام النفس.

[Sarah Khaled · Rating 2 out of 5]

الحوارات بين ستيفنسن وشخصيات الرواية هي اللي لفتت انتباهي لكن في حاجات كتير مركزتش فيها.
الترجمة معجبتنيش والهوامش متجمعة في نهاية الرواية، هل المطلوب كل ما اشوف كلمة وجمبها رقم بدل ما الاقي الهامش بتاعها تحت، اقلب واروح لآخر الرواية عشان اقرأ الهامش وبعدين ارجع أكمل قراية! فضلًا عن أن الترجمة نفسها مش متقنة في تفاصيل مقدرتش اركز فيها بسبب كده
اعتقد لو كانت بترجمة أفضل من دي كان ممكن استمتع بيها اكتر وتاخد مني ٤ نجوم مثلًا، لكن في تفاصيل كتير سرحت وانا بقراها بسبب كده. لكن الرواية نفسها أعتقد إنها كويسة.
لو قابلتني في يوم بترجمة تانية اعتقد اني هعيدها إن شاء الله.

[Jenny · Rating 5 out of 5]

'Stevenson Under the Palm Trees' is a vivid novella with Robert Louis Stevenson at its centre. Drawing on works produced by Stevenson at the end of his life, Manguel weaves a story about his life on Samoa, a philosophical investigation into morality, storytelling and reality. Manguel's story is filled with the echoes of Stevenson's work, the most obvious parallel to be drawn being that between the fictional Stevenson's relationship with Mr Baker, and Dr Jekyll and Mr Hyde. The book follows Stevenson as his life crumbles, reality blurring with fiction, dream and fantasy as he acts in ways he doesn't believe himself.

A constantly recurring idea in the text is that telling a story creates a truth, and this is the overall effect of this piece of writing: a fictional biography that becomes a reality of sorts. 'Stevenson Under the Palm Trees' is a beautifully crafted work that provokes a dialogue about truth, reality and personal responsibility.

I enjoyed this book very much and find it hard to summarise exactly why; there are reams that could be written about it and much to analyse. But it's also immensely readable and very short, so even if your preferred reading is non-analytical, I'd highly recommend it.

[The_Mad_Swede · Rating 5 out of 5]

A few years ago, I attended a seminar with Alberto Manguel, which I truly enjoyed. In connection with that, I picked up his book Into the Looking Glass Wood, which as of yet remains unread, but could not resist from grabbing this one at a Bookcrossing meet-up. And I do not regret starting with this one.

Stevenson under the Palm Trees is a deceptively simple book. It is short and rather straight forward, but it is, more than anything, subtle. Weaving a tale about Robert Louis Stevenson's life on the island of Samoa together with threads from the writer's own fiction, Manguel truly shows his own affinities to Borges (of whom he was an apprentice, and perhaps an acolyte of sorts).

It is the sort of book that you do not want to talk too much about, for fear of spoiling it for other readers, yet simultaneously feel you could discuss quite deeply and at some length. For the purposes of this review, the former will have to be the prevailing notion, but rest assured: this is a book very well worth reading.

[Hager Mohamed · Rating 2 out of 5]

عرض الكتاب في المُجمل مُمل بسبب الترجمة السيئة اللي قضت على ترابط الأفكار، وفكرة ترحيل كل الهوامش لآخر الكتاب أسوأ خصوصًا لو بتقرأ PDF. كنت داخلة بتوقعات عالية أوي بعد ما مقدمة السيرة الذاتية بتاعه ستيڨنسن خلتني مشدوهة! مش عارفة، لكن ممكن لو في يوم تُرجمت تاني أقرأها وأغير رأيي.

[Sevim Tezel Aydın · Rating 3 out of 5]

Alberto Manguel'in kaleminden kurmaca okumak hoşuma gitti. Bu kez, Robert Louis Stevenson'un Samoa'da geçen son günlerini hikaye etmiş. Dr. Jekyll ve Mr. Hyde'ın yansımaları ile zenginleşen, insanın iç dünyasındaki iyi-kötü mücadelesi, sanat, yaşam ve ölüm üzerine düşünüren bir metin… Hikayenin, gerçek ile halüsinasyon, rüya ile kabus arasında yaşanan gelgitleri hatırlatan atmosferini sevdim...

[Jae · Rating 4 out of 5]

A dark novella that echoes RSL's own work. The flowers, the music, the sensuality of life on the Samoan island drip from the pages of the book. Illustrated with some of Stevenson's own woodcuts.

[Nehirin~ · Rating 3 out of 5]

İskoç yazar Robert Stevenson'ın Samoa'da geçirdiği hayatının son günlerine dair bir solukta okunan enteresan, canlı hikâyesi.
"Kendisine hiçbir şeyin, hiç kimsenin yardım edemeyeceği ve ulaşamayacağı yere geçmişti."

[Mahmoud · Rating 3 out of 5]

"أعلم أن ساعة أجلى قد دَنت، ولكنها لن تستوقفني. إذ ما هي الغاية؟ قد يستوقفنا أيضاً عمل أسناننا أو آليات مشيتنا. أجلي ماثل، وسوف يبقى ماثلًا على الدوام، وليس في نيتي تزجية أبهى ساعاتي ناظرًا من فوق كتفي لكي أرى الوجه الجليدي للموت“

[أحمد همام · Rating 3 out of 5]

https://rommanmag.com/view/posts/post...

لنفرض على الكاتب نفس مصائر أبطاله... مانغويل يعاقب ستيفنسن بمأساة جيكل وهايد


الهجرة إلى المحيط الهادي

في يونيو من العام 1888 استأجر الكاتب الاسكتلندي روبرت لويس ستيفنسن (1850 – 1894) يختًا ليقله هو وعائلته من سان فرانسيسكو في الولايات المتحدة الأمريكية إلى جزيرة ساموا في جنوب المحيط الهادي، حيث اعتاد الكاتب الاسكتلندي على التطواف في البلاد بحثًا عن الأجواء الدافئة والحارة التي تساعد رئتيه المريضتين بالسل على أداء وظيفتهما. وسبق له زيارة بلجيكا وفرنسا والولايات المتحدة ونشر أكثر من نص في أدب الرحلات، قبل أن يزور 33 جزيرة في سفرته البحرية من سان فرانسيسكو إلى ��لمستعمرة البريطانية ساموا، في رحلة استغرقت 4 شهور كاملة، وانتهت باستقرار ستيفنسن ووالدته وزوجته فاني أوزبورن وولديها في ساموا. حيث لن يغادرها ستيفنسن أبدًا، بعدما وجد فيها ضالته، جنته التي ستعينه على الاستمرار في الحياة والتنفس، والتي ستفتنه بألوانها الزاهية وثقافة أهلها الطيبين وتقديرهم له بوصفه "راوي حكايات" أو "توسيتالا" كما ترد في اللغة المحلية للسامويين.

في العام 2000 نشر الكاتب الكندي أرجنتيني الأصل ألبرتو مانغويل (1948) روايته "ستيفنسن تحت أشجار النخيل"، والتي صدرت ترجمتها العربية عن دار الساقي في بيروت في 2017 بتوقيع المترجم والشاعر السوري جولان حاجي.

عقاب للهائمين تحت أشجار النخيل

تتكئ الرواية القصيرة "ستيفنسن تحت أشجار النخيل" على حالة من التناص، لا مع الرواية الأشهر لستيفنسن: "الحالة الغريبة لدكتور جيكل والسيد هايد" الصادرة في 1886، بل وتقتبس من حياة ستيفنسن ذاته، عبر إحالات وغمزات عدّة، استخدمها مانغويل بين السطور، لإضفاء قدر كبير من المصداقية على روايته عن الروائي الاسكتلندي الذي حدد منفاه الاختياري في ساموا وتشبّث به حتى الموت.

قبل أن يكتب ستيفنسن "الحالة الغريبة لدكتور جيكل والسيد هايد" كان يمر بضائقة مالية، وقد أشار عليه ناشره بتأليف "قصة مرعبة تُباع بشِلِن"، لنشرها في موسم أعياد الميلاد المرتبط بالقصص الخرافية، لتخرج هذه التحفة الفنية الخالدة.


في الرواية التي باتت تُعرف شعبيًا باسم "دكتور جيكل ومستر هايد"، التقط ستيفنسن فكرة إنسانية وفلسفية رهيفة متمثلة في التمازج بين الخير والشر داخل الإنسان، ومن ثم طرح سؤال جدلي حول إمكانية الفصل بين الخير والشر المتمازجين في النفس البشرية عن طريق عقار صنعه دكتور جيكل، ما ينتج عنه خلق شخصية السيد هايد الشرير، الذي سيأخذ في التضخم والتعملق حتى يسيطر على حياة جيكل.

حققت الرواية عند صدورها صدى مذهلًا وصل إلى أن الملكة فيكتوريا (1837 – 1901) ورئيس وزرائها قرآها وأثنيا عليها، وباعت في الأشهر الستة الأولى منذ صدورها قرابة الأربعين ألف نسخة، وباتت جملة مثل "جيكل وهايد" مثلًا شعبيًا للتدليل على الشخص ذي الوجهين الذي يجاهر بالخير ويضمر الشر.

اختار ألبرتو مانغويل توظيف كل هذا الزخم في روايته "ستيفنسن تحت أشجار النخيل"، واستهلها باقتباس من "الأنساب المختارة" للألماني غوته: "ما من أحد يهيم تحت أشجار النخيل ويفلت من العقاب".

وعقاب ستيفنسن يحدث بعد أن ينبثق قرين لستينفسن نفسه، مثلما انبثق هايد من داخل أغوار الدكتور جيكل. وكان قرين ستيفنسن هنا رجل دين اسكتلندي متعصب اسمه السيد بيكر. كان ستيفنسن يحظى بمكانة كبرى في ساموا، فبين الأهالي هو راوي الحكايات "توسيتالا"، وعند هؤلاء البدائيين الطيبين كانت الحكايات ومعقوليتها وتسلسلها المنطقي وسيلة لاستيعاب أي شيء وتصديقه. أما بين الجالية الأوروبية في الجزيرة فقد كان ستيفنسن أحد الكتّاب المرموقين أصحاب الحظوة. كان الوضع هكذا حتى ظهر السيد بيكر، الشبحي، الذي لا يراه أحد إلا ستيفنسن نفسه، إذ جرت العادة أن يلتقيه صدفة بين الحين والآخر أثناء تنزهه قرب الشاطئ، وعندما استقصى ستيفنسن من سائقه سوسيمو عنه أكد له هذا الأخير عدم وصول أي مبشرين أوروبيين إلى الجزيرة.

جرائم لا إرادية

تتحول حياة الأرخبيل الهانئة التي يحياها ستيفنسن وعائلته إلى جحيم، ويبدأ ذلك عندما تقع سلسلة من الجرائم في الجزيرة الهادئة، تبدأ بمقتل مراهقة محلية شديدة الجمال بعد تعرضها للاغتصاب، بخلاف الحريق الذي يندلع في إحدى الحانات، وكان العامل المشترك بين الجريمتين هو ستيفنسن نفسه، إذ يُعثر على قبعته في مسرح الجريمة الأولى، بينما يُرى أثناء دخوله للحانة التي توهم أنه دخل إليها لمجادلة قرينه السيد بيكر في أفكاره المتطرفة، قبل أن تتضح الحقيقة المستنسخة من "دكتور جيكل والسيد هايد".. لم يعد هناك ستيفنسن واحد، بل صار اثنين، ستيفنسن وبيكر، مقابل جيكل وهايد، الخير والشر، الإعجاب في العلن والنهش في الخفاء، حياة تحت الأضواء وأخرى في الأغوار السحيقة. إنها النفس البشرية بعد تحليل لونها الرمادي وفصله إلى عنصريه الأوليين: الأبيض والأسود، مع السماح لكل واحد منهما بالنمو في مسار مستقل.

لقد اختار ألبرتو مانغويل، لروبرت لويس ستيفنسن، أن يتجرع من نفس الترياق الذي أعده وخلق به مأساة دكتور جيكل والسيد هايد، فرض عليه مصائر أبطاله – أبطال ستيفنسن نفسه – وحقنه بالترياق الذي شربه دكتور جيكل ليتحول إلى السيد هايد، وهكذا تكاثر الاسكتلندي انشطاريًا وتحول إلى ستيفنسن وبيكر، ستيفنسن الوديع المريض الموهوب والمحب، وبيكر المتزمت القاتل الشهواني اللامنطقي. وفي سبيل تمرير هذه الالتواءة القدرية العجيبة، طعّم مانغويل حكايته بقطع مقتبسة من السيرة الحقيقية لروبرت لويس ستيفنسن، وبالإحالات التناصية التي أشرنا لها سابقًا. فقد اعتمد صاحب "تاريخ القراءة" على الكثير من الوقائع المثبتة في حياة ستيفنسن، ونهل من مراسلاته مع هنري جيمس وأندرو لانغ وغيرها من المراجع المثبتة، ثم جاء إقحامه للجانب الكابوسي الخفي من ستيفنسن والمتمثل في السيد بيكر ليخلط الحقائق ويعجنها في عالم شبحي أثيري ذوّب ركائز الواقع، ليخرج بالنص إلى هذه الحالة البلورية الدخّانية المذهلة.

[فهد الفهد · Rating 3 out of 5]

ستيفنسن تحت أشجار النخيل

بطل رواية مانغويل القصيرة هذه هو روبرت لويس ستيفنسن، صاحب جزيرة الكنز ودكتور جيكل ومستر هايد، والذي وكما عرض أبطاله للمخاطر والاضطرابات النفسية يواجه على جزيرة ساموا حيث يعيش قريناً خطراً هو السيد بيكر، تقتل فتاة محلية صغيرة وتبدأ التحقيقات لتكشف تفاصيل مؤلمة، رواية صغيرة محشورة كما عودنا مانغويل.

[TK421 · Rating 4 out of 5]

When the ghosts of literary greats show up as characters, magic happens.

[Müge · Rating 4 out of 5]

Manguelin gercek romanci Robert Louis Stevenson’u anlattigi 47 sayfalik romanini cok begendim. Bu minicik romanda harika bir anlatimla teoloji , macera hersey var ...

[Helen · Rating 5 out of 5]

Goethe said that no one wanders under palm trees unpunished. I'm not sure what Goethe meant but Manguel suggests that the atmosphere of the South Pacific can bring out all sorts of thoughts and wishes from the unconscious mind that in our waking life we would immediately reject and repudiate. Stevenson is in the last stages of consumption in this novella and seems to be drifting between various states of partial consciousness. He "meets" a Scottish missionary named Baker who talks about the evil lives the Samoan people lead and how a cleansing fire is needed to remove all these temptations. Stevenson sees a beautiful Samoan girl at a festival and the next he hears is that she has been raped and killed. A saloon in town is set on fire with people locked inside and he sees the disappearing Mr. Baker, who tells him that these crimes are the fulfillment of his desires and are necessary for the cleansing of the island.
How much do our desires and dreams affect our lives as we actually live it?

[Márcio · Rating 3 out of 5]

3,5/5

Trata-de uma novela escrita por Alberto Manguel para a coleção "Literatura ou Morte", publicado pela Companhia das Letras e que as Edições ASA de Portugal publicou quase na íntegra.

Aqui temos uma história que narra o último ano de vida do escritor Robert Louis Stevenson nas ilhas Samoa, para onde se dirige com a esposa, seus dois enteados e sua mãe, na sua procura de descobrir o mundo, e talvez aliado aos seus problemas de saúde.

Alguns crimes começam a ser praticados pela localidade onde moram e todos tem a certeza que se trata do famoso escritor, não obstante sempre que eles são praticados, Robert se encontra ou inválido ou acompanhado de outras pessoas em lugares distintos. Há um mistério a ser solucionado.

A história é bem narrada, demonstrando a maestria de seu autor, mas não basta apenas isso para que uma obra alcance uma condição de muito boa ou ótima. "Stevenson sob as palmeiras" é uma novela boa e a considero melhor do que alguns livros da coleção, por enfocar diretamente o seu personagem principal e contar uma história em que ele seja o seu principal personagem.

[Zuberino · Rating 3 out of 5]

Slight tale about the great adventurer’s last days in Samoa, haunted by the spectre of an intolerant preacher arrived from Bonnie Scotland and darkened by unspeakable crimes for which Tusitala himself (as the locals call him) repeatedly cops the blame. Shades of Jekyll and Hyde? I felt rather shortchanged though - by the lack of atmosphere, by the lack of resolution - but perhaps the indirection and indecision was part of the point.

[Cassidy · Rating 3 out of 5]

A small stimulating novella with strong imagery which steps the line between reality and the spectre of longing.

This book almost felt like an echo of “Heart of Darkness” by Joseph Conrad with homage to Dr Jekyll and Mr Hyde.

[Mennah · Rating 4 out of 5]

مُذ كنت بالصف الثاني الثانوي وأنا أتطلع لقراءة شئ عن روبرت لويس ستيڤنسون وحياته في جزر ساموا إلى أن وجدت تلك الرواية...
القصة لا بأس بها -بغض النظر عن وصف الفتيات- والحوارات بين ستيڤنسون وبيكر جيدة جداً.

[Dunya Al-bouzidi · Rating 2 out of 5]

لاستيعاب أفضل، أنصح بقراءة رواية ستيفنسن (دكتور جيكل ومستر هايد) قبل هذا العمل.

[Sherif Ismail · Rating 3 out of 5]

نوفيلا قصيرة لكن جميله جدا و مليئة بالرمزيات... تبان انها قصة جريمه الا ان الموضوع أعمق بكتير و هوامش الروايه بتضيف كتير لجمال الروايه

[fa6ma_books · Rating 1 out of 5]

روايه غامضه ..شيء ما ناقص بهذه الرواية او ان الترجمة هضمتها حقها...

[Seher Andaç]

Hımmm çok leziz:) Dünyanın tüm tusitala'larına selam olsun! Ateşin başındayım gözüm kulağım sizde!✌🏿
...
Peki kulak verdiğim anlatılan ve yaşadığım ülke....
Taaa Samoa adasına giden Stevenson, öldürülen bir kadın,yaşamı sömürülerek işgal edilenler ve gerçekten beni yıkan bir futbol maçını bile oynayamayan bir güruh benim ülkem... Ayıp edenler...

[Sofie · Rating 5 out of 5]

A delightful read and a little spin on Dr Jekyll and Mr Hyde.