Creative Evolution

by Henri Bergson

While intelligence treats everything mechanically, instinct proceeds, so to speak, organically. If...we could ask and it could reply, it would give up to us the most intimate secrets of life. -from Chapter II Anticipating not only modern scientific theories of psychology but also those of cosmology, this astonishing book sets out a impressive goal for itself: to reconcile human biology with a theory of consciousness. First published in France in 1907, and translated into English in 1911, this work of wonder was esteemed at the time in scientific circles and in the popular culture alike for its profound explorations of perception and memory and its surprising conclusions about the nature and value of art. Contending that intuition is deeper than intellect and that the real consequence of evolution is a mental freedom to grow, to change, to seek and create novelty, Bergson reinvigorated the theory of evolution by refusing to see it as merely mechanistic. His expansion on Darwin remains one of the most original and important philosophical arguments for a scientific inquiry still under fire today. French philosopher HENRI BERGSON (1859-1941) was born in Paris. Among his works are Matter and Memory (1896), An Introduction to Metaphysics (1903), and The Two Sources of Morality and Religion (1932). He was awarded the Nobel Prize for Literature in 1927.

Genres: Philosophy, Nonfiction, Science, Psychology, Biology, Metaphysics, Evolution

472 pages, Paperback

First published January 1, 1907

About the author

Popular and accessible works of French philosopher and writer Henri Louis Bergson include Creative Evolution (1907) and The Creative Mind (1934) and largely concern the importance of intuition as a means of attaining knowledge and the élan vital present in all living things; he won the Nobel Prize of 1927 for literature.

Although international fame and influence of this late 19th century-early 20th century man reached heights like cult during his lifetime, after the Second World War, his influence decreased notably. Whereas such thinkers as Maurice Merleau-Ponty, Jean Paul Sartre, and Lévinas explicitly acknowledged his influence on their thought, Bergsonism of Gilles Deleuze in 1966 marked the reawakening of interest. Deleuze recognized his concept of multiplicity as his most enduring contribution to thinking. This concept attempts to unify heterogeneity and continuity, contradictory features, in a consistent way. This revolutionary multiplicity despite its difficulty opens the way to a re-conception of community, or so many today think.

Reviews

[Korhan Günsor]

Darwin'in Evrim Teorisi (Tekamül Nazariyesi) ve Lamarck'ın Evrim görüşleri, 20'nci yüzyıla girerken insanlığın doğa ile akrabalığını hatta doğrudan bağlantısını dünyaya açıkça ifade ettiğinde doğa üzerinden köken metafiziği tartışmalarının da alevlenmesine neden olmuştur. Henri Bergson'un insandaki Zihinaltı dediği basit duyusal sezgi ile Zihinüstü dediği karmaşık doğal içgüdünün yer aldığı yaratıcı sezgi arasındaki bölgede yer alan Zekanın, dengeli bir yönelim geliştirmesi gerektiği; bu tartışmaların idealist ayaklarından birini oluşturmaktadır. İdealist denilse de Bergson, ruhta önceden yer alarak verilmişliği ve zaman dışılığından dolayı antik ideayı felsefeden çıkartırken yerine "Elan Vital" (Hayatın Atılımı) adını verdiği başka bir idealist fakat çok daha zamansal bir kavramı koyar. Doğadaki iki hakim tür olan İnsan ve Böceklerin (arılar ve karıncalar özellikle) evrimin çok başlarında ayrılan türler olmalarına rağmen örgütlenme ve beslenme gibi davranışlarda zeka ve içgüdü olarak birbirlerine denk olduklarını söyler. Gelişkin beyinleri olmadığı için böceklerin bilinç düzeyinin zekaya ulaşamayacağını fakat insanların içgüdü gibi bir hazineye ulaşabileceklerini, zekanın bu konuda eğitilmesinin yeterli olacağını, bu eğitimin ise büyük sanatçıları örnek göstererek sanat ile pekala yapılabileceğini savunur. İnsan ve böceklerde gelişkin göz gibi benzer organlar oluşturmasını ise Elan Vital ezeli ideasındaki görme içgüdüsüne bağlar böylelikle Darwin'in savunduğu organın fonksiyonu yarattığı görüşünü ters çevirir.

Galileo ve Kopernik'in başlattığı modern bilimi; antikitedeki gibi zamanı tamamen dışlamasa da realitenin mekanla ilgili kısımlarına çok daha fazla odaklanılmasından dolayı yarım bulur. Realitenin zaman ve mekan olarak ana iki kısma ayrılarak indirgenmesinin antikitenin Platon-Aristo ve Plotin çizgisindeki okulları tarafından oluşturulduğunu ve modern bilimin bu ayırımdaki eski statükocu kastın farkına varıp üstesinden gelemediğini hatta Kant'ın, insan zekası ve onun kristalize olmuş sureti olan modern bilimin her şeye vakıf olamayacağını açıkca bildirmesiyle de bu yanlış yolda daha da çıkmaza girildiğini savlar. Antikite kökenli ve aşkın verilerin ilimi olan geometrinin zamanı dışlamasından dolayı, realitedeki daimi oluşun sadece türevleri üzerinde çözümler üretebileceği, içkin bir ilim olan matematiğeyse geometrinin reel bilgi sağlayamayacağını, o yüzden ancak sonsuz bir rüya kurgusu gibi olsa da matematiğin sentetiklikten kurtulamayacağını belirtir.

Bergson realitenin sayısız yaratıcı sürelerden oluşan bir süreklilik olduğunu savunmaktadır. Bergson'un bu yaratıcılık kavramı; antikiteden beri savunulduğu gibi zamansız bir varlıktan taşarak dökülen eksiksiz ve değişimsiz suretlerin bir hiçlik sayılan maddedeki hep bir sürece, bir zamana tabi olduğu için eksik sayılan oluşumları şeklinde değildir. Sonsuzluktaki bir sonraki anın hiçbir şekilde tahmin edilemeyecek şekilde tüm bir geçmişten farklılaşarak gelmesi şeklindedir. Böylelikle de Hegel'de olduğu gibi zaman; varlığı alçaltan değil yücelten bir unsur olarak felsefede hatta kökten yer alabilir.

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın en çok etkilendiği düşünürlerdendir.