Memory, History, Forgetting

by Paul Ricœur, Kathleen Blamey (Translator), David Pellauer (Translator)

Why do major historical events such as the Holocaust occupy the forefront of the collective consciousness, while profound moments such as the Armenian genocide, the McCarthy era, and France's role in North Africa stand distantly behind? Is it possible that history "overly remembers" some events at the expense of others? A landmark work in philosophy, Paul Ricoeur's Memory, History, Forgetting examines this reciprocal relationship between remembering and forgetting, showing how it affects both the perception of historical experience and the production of historical narrative.

Memory, History, Forgetting, like its title, is divided into three major sections. Ricoeur first takes a phenomenological approach to memory and mnemonical devices. The underlying question here is how a memory of present can be of something absent, the past. The second section addresses recent work by historians by reopening the question of the nature and truth of historical knowledge. Ricoeur explores whether historians, who can write a history of memory, can truly break with all dependence on memory, including memories that resist representation. The third and final section is a profound meditation on the necessity of forgetting as a condition for the possibility of remembering, and whether there can be something like happy forgetting in parallel to happy memory. Throughout the book there are careful and close readings of the texts of Aristotle and Plato, of Descartes and Kant, and of Halbwachs and Pierre Nora.

A momentous achievement in the career of one of the most significant philosophers of our age, Memory, History, Forgetting provides the crucial link between Ricoeur's Time and Narrative and Oneself as Another and his recent reflections on ethics and the problems of responsibility and representation.

“His success in revealing the internal relations between recalling and forgetting, and how this dynamic becomes problematic in light of events once present but now past, will inspire academic dialogue and response but also holds great appeal to educated general readers in search of both method for and insight from considering the ethical ramifications of modern events. . . . It is indeed a master work, not only in Ricoeur’s own vita but also in contemporary European philosophy.”—Library Journal 

“Ricoeur writes the best kind of philosophy—critical, economical, and clear.”— New York Times Book Review

Genres: Philosophy, History, Nonfiction, Theory, France, Psychology, Politics

624 pages, Paperback

First published January 1, 2000

About the author

Paul Ricoeur (1913–2005) is widely recognized as one of the most distinguished philosophers of the twentieth century. In the course of his long career he wrote on a broad range of issues. His books include a multi-volume project on the philosophy of the will: Freedom and Nature: The Voluntary and the Involuntary (1950, Eng. tr. 1966), Fallible Man (1960, Eng. tr. 1967), and The Symbolism of Evil (1960, Eng. tr. 1970); a major study of Freud: Freud and Philosophy: An Essay on Interpretation (1965, Eng. tr. 1970); The Rule of Metaphor (1975, Eng. tr. 1977); Interpretation Theory: Discourse and the Surplus of Meaning (1976); the three-volume Time and Narrative (1983-85, Eng. tr. 1984–88); Lectures on Ideology and Utopia (1986); the published version of his Gifford lectures: Oneself as Another (1990, Eng. tr. 1992); Memory, History, Forgetting (2000, Eng. tr. 2004); and The Course of Recognition (2004, Eng. tr. 2005). In addition to his books, Ricoeur published more than 500 essays, many of which appear in collections in English: History and Truth (1955, Eng. tr. 1965); Husserl: An Analysis of His Phenomenology (1967); The Conflict of Interpretations: Essays in Hermeneutics (1969, Eng. tr. 1974); Political and Social Essays (1974); Essays on Biblical Interpretation (1980); Hermeneutics and the Human Sciences (1981); From Text to Action (1986, Eng. tr. 1991); Figuring the Sacred: Religion, Narrative, and Imagination (1995); The Just (1995, Eng. tr. 2000); On Translation (2004, Eng. tr. 2004); and Reflections on the Just (2001, Eng. tr. 2007).

The major theme that unites his writings is that of a philosophical anthropology. This anthropology, which Ricoeur came to call an anthropology of the “capable human being,” aims to give an account of the fundamental capabilities and vulnerabilities that human beings display in the activities that make up their lives. Though the accent is always on the possibility of understanding the self as an agent responsible for its actions, Ricoeur consistently rejects any claim that the self is immediately transparent to itself or fully master of itself. Self-knowledge only comes through our relation to the world and our life with and among others in that world.

In the course of developing his anthropology, Ricoeur made a major methodological shift. His writings prior to 1960 were in the tradition of existential phenomenology. But during the 1960s Ricoeur concluded that properly to study human reality he had to combine phenomenological description with hermeneutic interpretation. For this hermeneutic phenomenology, whatever is intelligible is accessible to us in and through language and all deployments of language call for interpretation. Accordingly, “there is no self-understanding that is not mediated by signs, symbols, and texts; in the final analysis self-understanding coincides with the interpretation given to these mediating terms” (Oneself as Another, 15, translation corrected). This hermeneutic or linguistic turn did not require him to disavow the basic results of his earlier investigations. It did, however, lead him not only to revisit them but also to see more clearly their implications.

Reviews

[Nalanda]

ที่จริงจดประเด็นเล่มนี้ไว้ยิบย่อยมาก แต่ Goodreads จำกัดความยาว เลยต้องรีวิวคร่าวๆ แค่นี้
.
1
.
เรามีความทรงจำมากมาย ความทรงจำคืนวาน ทรงจำของการใช้เวลากับใครคนหนึ่ง ความทรงจำวัยเด็ก ทรงจำของทักษะที่ฝึกฝน นิยามความทรงจำอันคลาสสิกเสมอมา ก็ปรากฏในงาน Prava Naturalia ของหมวดที่พูดถึงความทรงจำเช่นกัน คืออริสโตเติ้ลนิยามว่า “ความทรงจำเป็นอดีตที่ผ่านมา” ความทรงจำหาใช่เพียงสิ่งต่างต่าง สถานที่ ผู้คน และเหตุการณ์ ความทรงจำอันมีอยู่ของเรายังตั้งอยู่ในกรอบของเวลา เราพูดถึงการณ์ปรากฏผ่านมาด้วยลำดับอันเจาะจง สิ่งนี้ก่อนหน้า สิ่งนั้นลำดับต่อมา อีกทั้งคำถามเรื่องความทรงจำยังหลีกไม่พ้นประเด็นทางภววิทยา คือคำถามว่า แล้วความทรงจำนั้นเป็นความทรงจำของอะไร และเป็นความทรงจำของใคร คำถามว่า “อะไร” ของความทรงจำมีความแตกต่างระหว่าง (1) ‘สิ่งนั้น’ ที่เราจดจำได้ (2) และความทรงจำของเราต่อสิ่งนั้น ปัญหานี้นำเรามาสู่เรื่อง ‘การปรากฏเป็นภาพแทนของสิ่งนั้นที่ไม่ปรากฏ’ กล่าวคือ (1) สิ่งที่เราจดจำมันผ่านไปแล้ว (2) สิ่งที่เรามีคือความทรงจำของสิ่งนั้น วัตถุอันนั้นที่เราจดจำ กับความทรงจำของเราต่อวัตถุ (ภาพแทน) หาใช่สิ่งเดียวกัน
.
คนตายไปแล้วไม่อาจปรากฏอีกต่อไป หากแต่ปรากฏอยู่ในความทรงจำของเรา
.
ความทรงจำโดยตัวมันเองเป็นภาพแทนของสิ่งอื่น
.
แหละปัญหา ‘การปรากฏเป็นภาพแทนของสิ่งที่ไม่ปรากฏ’ ยังเป็นสิ่งพัวพันกับเรื่อง ความทรงจำและจินตนาการ ด้วยความทรงจำของเราคือภาพแทนของสิ่งที่ไม่ปรากฏ อันเป็นสิ่งที่แสดงออกมาเป็น ‘ภาพ-image’ และมันหาใช่เป็นสิ่งนั้นจริงแท้ หากเป็นภาพซึ่งจิตของเราสร้าง ดังนั้น เราแยกความทรงจำออกจากจินตนาการอย่างไร
.
อะไรคือเครื่องยืนยันว่าความทรงจำหาใช่การจินตนาการทึกทักเอาเองในจิตของเรา
.
จินตนาการหาใช่ใดอื่นนอกจากภาพที่สร้างด้วยจิต ด้วยความคิด เราอาจเสนอว่าความทรงจำมันผูกพันกับ ‘โลกประสบการณ์’ ส่วนจินตนาการเป็น ‘โลกแฟนตาซี’ แต่เพียงนั้นยังไม่อาจอบปัญหาได้ เพราะจะเกิดคำถามย้อนกลับอีกว่า ถ้าภาพ (Image)/ภาพแทน (representation) เป็นทั้งหมดที่เรามี สรุปแล้วภาพนั้นเป็นภาพของโลกประสบการณ์ หรือเป็นภาพของโลกจินตนาการกันแน่ เราแยกอย่างไร มาถึงตรงนี้จึงเป็นการหลีกเลี่ยงไม่ได้ หลีกเลี่ยงไม่ได้ต่อคำถามการจัดเกณฑ์ว่าภาพอ้างอิงนั้นเป็นสิ่งที่จริง หรือสิ่งที่จินตนาการ ซึ่ง ‘ความจริง’ นั่นเองเป็นเกณฑ์ที่เราแยกความทรงจำและจินตนาการออกจากกัน
ถ้าละเลียดตามข้อเสนอนี้ ความทรงจำคือการค้นหาความจริงใช่หรือไม่
.
เรามีความทรงจำ ในอีกความหมายคือเรามีความสามารถจะจดจำและหวนจำ ความทรงจำคือความสามารถในการอ้างอิงถึงอดีตและสิ่งผ่านมา กระนั้นความทรงจำก็ยังถูกชำเราด้วยเหตุต่างต่าง ทั้งทรงจำอันถูกปิดกั้นเนื่องด้วยบาดแผลที่ผ่านมา ทั้งความทรงจำที่ถูกจัดวางด้วยเหตุของความคิดและอุดมการณ์ ทั้งความทรงจำที่ถูกควบคุมด้วยการท่องจำประวัติศาสตร์จากทางการซึ่งเขียนเอาไว้ ดังนั้น ‘ความจริงของความทรงจำ’ สามารถถูกเจือปนจากการผูกพันระหว่างความทรงจำและจินตนาการ และการชำเราความทรงจำด้วยรูปแบบต่างต่างดังกล่าวมาเช่นนั้นเอง
.
2
.
ความทรงจำมีคุณค่าหากบอบบาง ความทรงจำเป็นเครื่องมือในการเชื่อมต่ออดีต และความทรงจำเป็นสิ่งจำเป็นในความสัมพันธ์กับประเด็นทางประวัติศาสตร์ เพื่อที่จะเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างความทรงจำและประวัติศาสตร์ เราอาจแบ่งการศึกษาประวัติศาสตร์ออกเป็นสามช่วง (1) อย่างแรกคือช่วงของข้อมูล เอกสาร หลักฐาน (2) คือช่วงของการอธิบายและการทำความเข้าใจ (3) และสามคือช่วงนำเสนอภาพแทน
.
ในช่วงของข้อมูลคือการจัดตั้งคลังหมายเหตุข้อมูลขึ้นมา โดยอิงจากการยืนยันของประจักษ์พยาน เราต้องการการรวบรวมหมายเหตุข้อมูลขึ้นมาก็เพื่อการพิสูจน์หลักฐาน และการสร้างข้อเสนอของเราและประวัติศาสตร์ของเราผ่านฐานการให้การของประจักษ์พยาน
.
ช่วงของการอธิบายและทำความเข้าใจ คือการผสานคำถามว่า ‘ทำไม’ และการอธิบาย ‘เพราะว่า’ เข้าด้วยกัน ทำไมสิ่งนั้นจึงเกิดขึ้นแบบนี้ ไม่ใช่แบบอื่น
.
ช่วงของการนำเสนอภาพแทน คือเรื่องของการเขียนหรือการนิพนธ์สู่ผู้อ่าน หรือผู้รับรู้ประวัติศาสตร์นั่นเอง
.
ไม่มีใครพิจารณาหมายเหตุหลักฐานโดยแยกอิสระออกจากการอธิบายและการสันนิษฐานเพื่อความเข้าใจ และไม่มีใครที่รับรองการอธิบายลำดับเหตุการณ์โดยปราศจากการแสดงออกในบางรูปแบบของเรื่องเล่า โวหาร และวรรณศิลป์
.
ความทรงจำไม่ใช่การเสนอสิ่งที่ผ่านมา แต่เป็นการนำเสนอภาพแทนของสิ่งที่ผ่านมา กระนั้น เราไม่อาจใช้ความหมายเดียวกันนิยามประวัติศาสตร์ เรามีวิธีเข้าถึงและเข้าใจหมายเหตุหลักฐานเหล่านั้นผ่านการสันนิษฐาน ที่ซึ่งประวัติศาสตร์หาใช่การรื้อสร้างอดีต หากเป็นการสร้างทุกอย่างขึ้นใหม่ มันอาจมีรูปทรงและมีอิทธิพลจากอดีต แต่อดีตนั้นไม่เคยกำหนดประวัติศาสตร์ อดีตคือสิ่งที่ผ่านมา แต่ไม่ใช่ในความหมายเดียวกันกับประวัติศาสตร์
เพราะประวัติศาสตร์โดยตัวมันเองไม่ใช่โครงการที่มีวันสิ้นสุด
.
3
.
อะไรคือสิ่งที่เราเห็น เรายืนอยู่ตรงไหนเมื่อเราเห็นมัน อะไรที่เรามุ่งเน้นในโมงยามของการหวนจำ แล้วอะไรคือสิ่งที่เราพลาดจะมองเห็น ตรงไหนที่เราพลาดจะยืนอยู่เมื่อเห็นมัน อะไรที่เราพลาดตอนมุ่งเน้นในโมงยามของการหวนจำ
.
อะไรคือสิ่งที่เราลืม
.
ถ้ามีประวัติศาสตร์ทางการในการสร้างความทรงจำ ด้านกลับของมันก็คือการสร้างความลืมในสิ่งต้องห้ามที่จะจดจำ การครอบงำความทรงจำที่ปรากฏในช่วงเวลาของเรา และตัดการเชื่อมต่อเราออกจากหน้าที่ที่ต้องจดจำในบางเหตุการณ์ เมื่อเราสร้างสถานที่แห่งการรำลึกและอนุสรณ์ความทรงจำ เราพึงพอใจกับตัวเราเองต่อหน้าที่ที่จะต้องจดจำ และก้าวเดินต่อไปในชีวิต เมื่อเราถามตัวเองด้วยคำถามเรื่องการลืมในฐานะการรำลึกถึงเหตุการณ์ต่างต่าง เรายอมรับว่าความลืมนั้นเป็นสัญลักษณ์ของความเปราะบาง อ่อนแอ ช่องโหว่ทางเงื่อนไขประวัติศาสตร์ ด้วยความสามารถในการจดจำเช่นเดียวกันคือความไม่สามารถในการจดจำ การจดจำทุกอย่าง ขณะเดียวกันก็จำเป็นต้องลืมหลายอย่าง การจดจำวารเวลาของเรากับใครคนหนึ่ง ขณะเดียวกันคือการเลือกลืมในอีกหลายสิ่งแห่งโมงยามเหล่านั้น ความลืมที่ก่อกวนความทรงจำ เน้นย้ำเราสู่การแวะเยือนตรวจตราประวัติศาสตร์ที่ถูกเขียนเอาไว้ เพราะประวัติศาสตร์เป็นประวัติศาสตร์ที่ถูกสร้างเสมอ เราเป็นสัตว์ประวัติศาสตร์ (Historical being) ซึ่งนั่นทำให้อดีตยังคงอยู่แม้จะไม่ยืนเด่นในความทรงจำ ความทรงจำและการลืมนั้นยังเป็นตัวคอยรับใช้แนวคิดทางการเมือง อีกทั้งความทรงจำกับความลืมยังเกี่ยวข้องกับการให้อภัย ที่จะช่วยเยียวยาการกระทำที่ผ่านมาของใครคนหนึ่งให้สามารถเริ่มต้นใหม่ได้ และความทรงจำกับความลืมยังเป็นพันธะต่อการแสวงหาความยุติธรรมต่อผู้คนที่ไม่ปรากฏอีกต่อไป เรามองเห็นสิ่งใด เราเลือกว่าสิ่งใดที่ไม่มุ่งเน้นในโมงยามของการหวนจำ
.
การครอบงำหรือการรับรู้พื้นที่อื่น