Jump to ratings and reviews

Civilizations Rise and Fall #2

Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed

Brilliant, illuminating, and immensely absorbing, Collapse is destined to take its place as one of the essential books of our time, raising the urgent question: How can our world best avoid committing ecological suicide?

In his million-copy bestseller Guns, Germs, and Steel, Jared Diamond examined how and why Western civilizations developed the technologies and immunities that allowed them to dominate much of the world. Now in this brilliant companion volume, Diamond probes the other side of the equation: What caused some of the great civilizations of the past to collapse into ruin, and what can we learn from their fates?

As in Guns, Germs, and Steel, Diamond weaves an all-encompassing global thesis through a series of fascinating historical-cultural narratives. Moving from the Polynesian cultures on Easter Island to the flourishing American civilizations of the Anasazi and the Maya and finally to the doomed Viking colony on Greenland, Diamond traces the fundamental pattern of catastrophe. Environmental damage, climate change, rapid population growth, and unwise political choices were all factors in the demise of these societies, but other societies found solutions and persisted. Similar problems face us today and have already brought disaster to Rwanda and Haiti, even as China and Australia are trying to cope in innovative ways. Despite our own society's apparently inexhaustible wealth and unrivaled political power, ominous warning signs have begun to emerge even in ecologically robust areas like Montana.

Brilliant, illuminating, and immensely absorbing, Collapse is destined to take its place as one of the essential books of our time, raising the urgent question: How can our world best avoid committing ecological suicide?

608 pages, Paperback

First published January 1, 2004

Loading...
Loading...

About the author

Jared Diamond

50 books8,302 followers
Jared Mason Diamond is an American scientist, historian, and author best known for his popular science and history books and articles. Originally trained in biochemistry and physiology, Diamond is commonly referred to as a polymath, stemming from his knowledge in many fields including anthropology, ecology, geography, and evolutionary biology. He is a professor of geography at UCLA.

In 2005, Diamond was ranked ninth on a poll by Prospect and Foreign Policy of the world's top 100 public intellectuals.

Ratings & Reviews

What do you think?

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
23,856 (31%)
4 stars
30,393 (40%)
3 stars
16,109 (21%)
2 stars
3,836 (5%)
1 star
1,634 (2%)
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
Profile Image for Elly Stroo Cloeck.
Author 28 books11 followers
January 13, 2024
Zal onze Westerse beschaving de crises die ons bedreigen, overleven? In de toekomst kijken kunnen we niet, maar leren van het verleden natuurlijk wél. Bioloog en ‘polymath’ Jared Diamond geeft ons in het fascinerende Ondergang (Collapse) uit 2004 een gedetailleerd inkijkje in de leefwijze van verdwenen culturen en analyseert de oorzaken van hun ondergang.

Voor de balans komen ook hedendaagse culturen aan bod die worstelen maar het misschien wel gaan redden, en geeft Diamond leerpunten voor onze huidige beschaving. Mooi! Ook positief is een reactie uit 2009 van een aantal wetenschappers in het onvertaalde Questioning Collapse. Zij betogen dat de verdwenen beschavingen eerder getransformeerd zijn, hun cultuur hebben aangepast, en dat wij mensen meer veerkracht hebben dan uit Ondergang is af te leiden. Ook mooi!

De meest aansprekende beschaving uit het boek Ondergang vond ik die van Paaseiland. De omgevallen metershoge beelden spreken tot de verbeelding. Maar waren zij de oorzaak van de ontbossing die tot het uitsterven van de bevolking leidde? Niet alleen, zo stelt Diamond. Het eiland was geografisch kwetsbaar (slechte bodemgesteldheid, weinig regen, en nog meer omstandigheden), waardoor menselijke activiteit (bomen kappen voor landbouw, voor brandhout, voor crematie van lijken, voor kano’s) er extra inhakte (pun intended).

Ja, de bomen werden óók gekapt om de beelden te transporteren. Maar ook: de ratten die met de allereerste kano’s meekwamen, aten de palm-vruchten op, waardoor er weinig zaailingen waren. En die ratten aten ook de eieren van de vogels op, waardoor die ook niet meer kwamen broeden. Jammer, ook geen gebraden vogeltjes meer om te eten.

Waren die Paaseilanders zo dom, dat ze onnadenkend de laatste boom omhakten? Nee, de bomen waren natuurlijk niet in één keer weg. Ze werden steeds zeldzamer en kleiner, maar die verandering ging zo langzaam dat men het niet echt zag. En ze hadden geen schrift, dus geen overlevering hoe bebost het eiland vele generaties geleden was. Heel langzaam werd het eiland onherbergzaam, en de eilanders hadden geen middelen om te vertrekken, want … geen kano’s meer.

Montana
De opzet van het boek is heel fijn. Diamond begint met zijn geliefde vallei in Montana, waar verschillende groepen mensen verschillende belangen hebben, en allemaal bij elkaar het milieu verpesten. Want zo ongerept als het ooit was, is het allang niet meer. Er is giftig afval van de mijnbouw, er is desastreuze bosbouw, erosie en verzilting van de bodem, waterverontreiniging, verlies van biodiversiteit, van buiten geïntroduceerde ziekten en plagen, en natuurlijk klimaatverandering.

Diamond kiest juist Montana omdat hij er woont, en met de plaatselijke bevolking kan praten over hun motivaties om te vervuilen en het niet op te ruimen. Het heeft te maken met cultuur (traditie van bosbouw, individuele vrijheid) en economie (vakantiehuisjes die de grondprijs opdrijven en industrieën die hun verantwoordelijkheid niet nemen omdat dat geld kost). Gelukkig komt er geld binnen vanuit de landelijke overheid in de vorm van sociale programma’s, anders zou Montana het ook niet ‘redden’. Paaseiland had uiteraard niet zo’n overheid.

Andere oude beschavingen
Na Paaseiland komen de eilanden Pitcairn en Henderson aan de orde, de Anasazi in New Mexico, de Maya’s, de Vikingen, en komen tenslotte het oude Nieuw Guinea en Japan aan de orde. De laatste twee redden het in de oudheid wel, respectievelijk door beperking van de bevolkingsgroei en door de strenge regulering van de Shogun tegen houtkap. Maar de analyse van Diamond gaat verder dan alleen biologie: ook handelspartners (om noodzakelijke goederen van te kopen), vijanden (die je een kopje kleiner maken), culturele waarden (zoals bij de Vikingen, die hun Noorse manier van leven handhaafden in de barre omgeving van Groenland), klimaatverandering (meer droogte, minder eetbare dieren), en allerlei andere criteria passeren de revue. En zo’n ondergang is vaak een combinatie van factoren.

Hedendaagse beschavingen in moeilijkheden
Vervolgens stapt Diamond over naar hedendaagse beschavingen die het moeilijk hebben. Interessant vond ik de analyse van de verschillen tussen Haïti en de Dominicaanse Republiek, die beiden het eiland Hispanola bezetten, maar zeer verschillend zijn qua rijkdom en natuur. Haïti was oorspronkelijk een Franse kolonie, die veel slaven ernaartoe bracht. Na de afschaffing van de slavernij werden deze kleine boeren en hakten veel bomen om, wat leidde tot erosie. De Dominicaanse Republiek was Spaans, en zag juist minder slaven en meer andere immigranten, daardoor minder boeren. Verder heeft het meer regen en meer rivieren, daardoor een stuwdam en elektra. En ook een president, die net zo corrupt was als zijn collega op Haïti, maar wel een (onverklaarbare) passie had voor het milieu.

Diamond besteed verder aandacht aan de oorzaken van de genocide in Rwanda (door bevolkingsgroei als bijkomende oorzaak, naast milieuaspecten), en aan China (luchtvervuiling, en nog veel meer) en Australië (uiterst beroerde bodemkwaliteit en slecht aangepakt door de Britse immigranten).

Waarom de ondergang?
Waarom pakken culturen hun milieuproblemen niet aan? Diamond ziet 4 redenen: 1. Ze voorzien de risico’s niet, door gebrek aan ervaring (ook als er geen schriftelijke overlevering is van vergelijkbare problemen). 2. Ze herkennen de problemen niet als die zich aandienen (door bestaande jaarlijkse schommelingen in regen of temperatuur bijvoorbeeld). 3. Ze onderkennen de problemen wel, maar willen ze niet oplossen door hetzij onbewuste biases, of door bewust egoïsme. 4. Ze willen het wel oplossen, maar kunnen het niet, zoals de Australische konijnenplaag.

Het kan ook anders
Positief is het slot. Er zijn wél leiders geweest die problemen voortvarend hebben aangepakt, die in staat zijn crises op te lossen. Er zijn bedrijven die, om verschillende redenen, wél milieubewust zijn. Er is meer bewustzijn bij de bevolking, die gedragsverandering kan afdwingen. En we zijn nu best goed in staat om gevolgen van milieuproblemen te voorzien. Denk aan klimaatvluchtelingen. En je mag toch aannemen dat wij nu beter in staat zijn onze waarden aan te passen aan de omgeving. We zijn toch slimmer dan de Vikingen, die in Groenland bleven doen alsof zij in Noorwegen woonden, in plaats van de beter aangepaste praktijken van de Inuit over te nemen? Toch? Zo slim zijn we toch?

Gedetailleerd betoog
Dit is een goed geschreven, uiterst gedetailleerd betoog dat veel informatie geeft over verdwenen culturen. Verplichte literatuur voordat je de oude steden van de Maya’s bezoekt, of de beelden op Paaseiland, je ziet het dagelijks leven uit die tijd voor je! Daarnaast geeft het een heel goed beeld van de huidige problemen in Rwanda en Haïti.

Zijn stukken over Australië en China geven wat historisch inzicht, maar de huidige stand van zaken is inmiddels behoorlijk veranderd. Ook zijn er sinds 2004 natuurlijk nieuwe wetenschappelijke inzichten, die zijn verklaringen wellicht nuanceren. Zo gaat dat in de wetenschap.

Biologie is de kern
Diamond staat bekend als polymath, dat zei ik al. Dat betekent dat hij naast kennis van de biologie, ook op veel andere gebieden veel kennis heeft. Denk aan antropologie, ecologie, geografie en evolutionaire biologie. (Leonardo da Vinci was ook zo’n polymath.)

In dit boek ligt de nadruk op biologie, het gaat veel over bodemgesteldheid, inheemse planten en dieren, erosie en dergelijke. Klimaatverandering komt veel minder aan de orde, alleen aan het eind gaat het over CO2 uitstoot en stijging van de zeespiegel. Desondanks is er veel te leren over de houding van de oude culturen ten opzichte van hun omgeving en hun beperkte mogelijkheden of wil om zich daaraan aan te passen. Ze hielden vast aan wat ze altijd deden.

Dat kunnen wij beter niet doen.
13 reviews
November 5, 2021
Een al wat ouder boek maar helaas nog steeds heel actueel.

Het boek neemt de lezer mee naar 5 verdwenen en 5 bestaande samenlevingen, die allemaal in meer of mindere mate te maken hebben met grote, existentiële problemen. Die problemen zijn:

- de invloed van de samenleving op het milieu.
- klimaatverandering,
- vijandelijke andere samenlevingen,
- samenwerking met andere samenlevingen, en
- de reactie van de samenleving op de problemen.

Het boek is soms wat somber, zeker in deze tijd als je je realiseert dat we zelf hard op weg zijn om in een aantal van deze valkuilen te trappen. Ook had het deel over de bijdrage die lezers kunnen leveren aan de oplossingen voor deze problemen wat uitgebreider gemogen. Nu is het weggemoffeld na de literatuurlijst.

Wat ik een zwak punt vind van dit boek is de stijl. Het boek staat vol met onnodige herhaling, zoals een introductie voor elk hoofdstuk, een terugblik en heel veel verwijzingen. Als dat allemaal weg was gelaten kan een stuk korter zijn.

In hoofdstuk 16 gaat het ook een stukje over Nederland. Jammer dat ik de eerste zogenaamd typisch Nederlandse uitdrukking alleen ken als een Frans spreekwoord, en het andere nog nooit heb gehoord. De andere informatie in het boek kan ik niet altijd in zoveel detail checken maar 2 van dit soort fouten vind ik niet heel sterk overkomen.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Geraldine Dwlf.
161 reviews9 followers
June 30, 2023
Beetje teleurgesteld! Super interessant onderwerp over verschillende complexe maatschappijen die hun eigen leefomgeving verwoestten en daardoor ingestort zijn (sounds familiar…), maar auteur vermeldt te veel irrelevante informatie (naar mijn goesting) waardoor het niet zo vlot leest. Ook een beetje outdated als de link met de hedendaagse samenleving gemaakt wordt (2003)
19 reviews
October 3, 2024
Gelezen voor m’n Environmental History vak. Interessant perspectief, wel al wat verouderd, en soms erg langdradig.
Profile Image for Jozef.
195 reviews24 followers
November 19, 2008
"Ondergang" in het nederlands (Ik las het in het nederlands)
English below.

Iedereen op de wereld zou dit boek moeten lezen!!! Het legt uit wat er gebeurt met ons als we blijven leven zoals we doen in het westen. Diamond toont dit aan door parallellen te trekken met culturen uit het verleden die ook ten onder gegaan zijn aan hun eigen roofbouw.
Hij geeft ook voorbeelden van oude culturen die hun problemen wel te boven gekomen zijn en als voorbeeld kunnen dienen voor de toekomst.
Diamond legt uit dat technologie de problemen niet zal oplossen. Technologie is een noodzakelijke factor om de problemen op te lossen, maar het zal alleen maar lukken als we onze levenshouding veranderen. Dankzij de huideige stand van de wetenschap zijn we in staat om beter te begrijpen wat de gevolgen zijn van ons handelen en dankzij de technologie kunnen we de problemen beter aanpakken, maar tegelijk maakt onze huidige samenleven de problemen veel complexer.
Dit boek heeft me enorm aan het denken gezet dat we dringend iets moeten doen aan onze manier van leven willen we ervoor zorgen dat ons niet hetzelfde lot te wachten staat als de paaseilanders (die in één generatie van een bloeiende cultuur gedecimeerd is tot 10% van de bevolking dat genoodzaakt was te overleven door middel van onder andere kannibalisme.)

Everybody should read this book in order to understand that if we don't do anything on our actual Ecological, social and economic issues, we risk to have the same future as Eastern Island.
You will be surprised about the actual situation in Australia, China...
Jared Diamond also gives examples of cultures that succeeded and explains how they did.
Profile Image for Aart Velthuijsen.
49 reviews
February 6, 2013
Vandaag las ik de laatste bladzijden en sloot ik met een zucht het monumentale boek Collapse: How societies choose to fail or survive van Jared Diamond. De titel beschrijft precies waar het boek over gaat, maar zo eenvoudig als de titel is, zo ingewikkeld en meervoudig zijn de processen die uiteindelijk leiden tot de ineenstorting van een maatschappij. 
In een onovertroffen helder betoog weet Diamond duidelijk te maken dat de wereld eigenlijk wel erg ingewikkeld is voor de mens en de mens te vaak te kortzichtig en te egoïstisch is om zich te hoeden voor de gevaren die de natuur en het gedrag van mensen opleveren.
Intellectueel is dit boek een tour de force sans pareil. Het zou niet zo mogen zijn dat geletterde mensen die het boek niet kennen Collapse ongelezen laten. Ook al zal de toekomst van de mensheid sommigen onverschillig laten, dan nog moet dit boek gelezen worden om het genie van de auteur te ervaren.
Ik citeer met instemming Tim Flannery die zijn recensie in Science afsluit met de zin "It is probably the most important book you will ever read".
(Flannery, T. (2005, January 7). "Learning from the past to change our future". In Science, 307, 45).
Profile Image for Gert Poot.
268 reviews2 followers
April 3, 2018
Wederom een erg goed boek een een must read voor alle politici.

In alle eerlijkheid: de wijze van schrijven is enorm doorwrocht, vol met feiten en het betoog is helder (geen komma wordt overgeslagen). Dit zorgt er wel voor dat het boek - enkele specifieke secties, zoals het verhaal over de vikingen op Groenland daargelaten - geen 'page turner' is. Dit doet aan de kracht van het boek natuurlijk niet af, maar zorgde er wel voor dat het boek af en toe even werd weggelegd. Derhalve 3 sterren, maar inhoudelijk is het boek zeker 5 sterren waard.


Displaying 1 - 8 of 8 reviews