Jump to ratings and reviews
Rate this book

امیرکبیر و ایران

Rate this book

790 pages, Hardcover

First published January 1, 2006

23 people are currently reading
293 people want to read

About the author

فریدون آدمیت

17 books46 followers
Fereydun Adamiyat or Fereidoon Adamiyat was a leading social historian of contemporary Iran and particularly the Qajar era. He was the son of Abbasquli Adamiyat, a pioneer of the Iranian Constitutional Revolution. Fereydun Adamiyat received his B.A. from the University of Tehran and his Ph.D. in diplomatic history from the London School of Economics. He is known for his original works on various aspects of the social and political history of Persia, most of them dealing with the ideological foundations of the Iranian Constitutional Revolution. Believing firmly in history's "Rational Movement" , Adamiyat saw no conflict between normative judgement and claims to objectivity.

Although predominantly published in Persian, he is often cited by Western scholars. His most famous book was Amir Kabir and Iran.

Adamiyat was also a diplomat, serving as Iran's ambassador to the Netherlands and India. He also worked for the United Nations in various capacities.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
34 (35%)
4 stars
34 (35%)
3 stars
22 (23%)
2 stars
4 (4%)
1 star
1 (1%)
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
Profile Image for Maziyar Yf.
822 reviews640 followers
June 16, 2023
بدون هیچ گونه شکی میرزا محمد تقی خان ، ملقب به امیرکبیر یکی از معروفترین و سرشناس ترین ایرانیان در تمام ادوار و به خصوص در سده های اخیر است . در حقیقت امیرکبیر به همراه مرحوم مصدق جزو معدود افرادی بودند که تقریبا هیچ گاه در نیت خیر ، فساد ناپذیری ، کاردانی و لیاقت آنان هیچ شک و شبه ای وارد نشد و هر دو در دوران کوتاه قدرت منشا خدمات ارزنده ای شدند .
خدمات امیر بسیار چشمگیر است ، با در نظر گرفتن اینکه او به تنهایی نقش ، صدراعظم ، رییس دولت ، کل هیات دولت و شهرداری را بر عهده داشت . او با تلاشی بسیار و به گونه ای خستگی ناپذیر ، بار حماقت های بی پایان و تمام ناشدنی قاجارها را بر دوش گذاشته بود .
امیر بزرگ شده مکتب قائم مقام فراهانی ، صدر اعظم لایق شاهزاده عباس میرزا ، ولیعهد ایران بود و سعی و تلاش در ادامه و بهبود و تقویت اصلاحاتی داشت که خاندان فراهانی بنیان آنرا گذاشته بودند . او در این راه به صورت مستمر با دربار به رهبری مهد علیا ( مادر شاه) و سفارت روس و انگلیس در جنگ و جدالی نابرابر بود ، جدالی که بارها با کفایت امیر به نفع او تمام شد .
او به سروسامان دادن ارتش پرداخت ، برای ارتش و سربازان مستمری دائمی برقرار کرد ، کارخانه های مهمات سازی ساخت ، رسم بخشیدن پُست را یرانداخت و ملاک پیشرفت را لیاقت قرار داد ، ارتش ایران در زمان او دارای یونیفرم شد و البته امیر کبیر آنقدر ریزبین بود که دقت کند پارچه لباس ارتش کاملا ساخت ایران باشد .
اصلاحات امیر را میتوان در چند عنوان طبقه بندی کرد :
اصلاحات اجتماعی
اصلاحات اداری
اصلاحات مذهبی
اصلاحات در سیاست خارجی
اصلاحات اقتصادی
در کنار انبوه اصلاحات ، امیر مستشاران خارجی ( بیشتر از اتریش و ایتالیا ) در جهت بهبود صنعت ، در کشاورزی و معادن و احداث کارخانه های جدید نساجی و پارچه سازی به استخدام دولت در آورد وتلاش کرد واردات بی رویه از روسیه و انگلستان و عثمانی را کاهش  و صادرات را افزایش دهد . در پایان زندگی پر ماجرای امیر ، بر او همان رفت که بر دیگر عاشقان و خدمت کاران این سرزمین آمد ، او قربانی توطئه دربار و بیگانه شد و پولی که امیر به عنوان رشوه هیچ وقت قبول نکرد صرف توطئه و برانداختن و نابودی وی شد .
اما کتاب امیرکبیر و ایران نوشته فریدون آدمیت یک اثر خسته کننده و حوصله بر می باشد که نویسنده هم به نظر می رسد رعایت بی طرفی را نکرده باشد . برای مثال نویسنده از واژه تحقیر آمیز جهود برای یهودیان نام برده و بدون ارائه هیچ سند و مدرکی ، آنان را منفور مردم ایران در زمان امیرکبیر دانسته . فریدون آدمیت تقریبا برای هر مکالمه ای به نامه ای استناد کرده که خواندن نامه یا سند اداری یا قرارداد با توجه به نثر بسیار سخت و ادبی زمان قاجار برای خواننده امروزی  دشوار است .البته این نامه ها زمانی که امیرکبیر از فردی پاسخ می خواهد و از جواب او راضی نمی شود و به او می گوید
خوب پاسخ نگفتید . یا زمانی که نماینده ای را به جایی فرستاده و برای او چنین دعا می کند : نیکو برو ، دانا بازگرد
خواندنی و شیرین می شود .
در پایان به نظر می رسد آقای آدمیت با وجود نوشتن کتابی نزدیک به 770 صفحه و با وجود ارجاع فراوان به نامه ها و مستندات تاریخی در نشان دادن چهره واقعی امیرکبیر و ابعاد شخصیت او به خواننده ، شکست خورده است .

*****
عباس امانت در پادکست شیرازه ایرادهای مهمی به کتاب امیر کبیرو ایران وارد کرده که از ارزش کتاب قطعا می کاهد . برای نمونه در حالی که نویسنده قول داده که روشی تحلیلی و به دور از تعصب پیش خواهد گرفت اما به داوری امانت او تصویرمطلوب خود و به دور از واقعیت از امیرکبیر نشان داده است . برای نمونه امانت از نامه ای یاد می کند که امیرکبیر به سفارت انگلیس جهت حمایت از بست نشینی در سفارت به منظور حفظ جان خود نوشته است . در کتاب به این سند اشاره ای نشده است ، شاید از آن رو که با تصویر مطلوب نویسنده از امیرکبیر تفاوت داشته است .
به این ترتیب و با توجه به اشکالات دیگر که امانت آنها را برشمرده ، شوربختانه کتاب آدمیت را نمی توان کتابی کامل و بی طرف در ترسیم سیمای امیرکبیر دانست .

 
 
 
Profile Image for Ardavan Bayat.
367 reviews64 followers
December 27, 2023
پایان خوانش 1402.10.02
نمره‌ی واقعی کتاب 3.5 ستاره است. خواندنش پنجاه روزی به درازا کشید.

کتاب بسیار درخوری ست ولی گمان نمی‌کنم به درد همه‌جور خواننده‌ای بخورد. دو ایراد بزرگ کتاب را می‌نویسم:
1. ادبیات کتاب مناسب زمان ما نیست. بسیاری واژگان ناآشنا به زبان امروز در متن نوشته‌های خود آدمیت هست که کتاب را گاهی دیریاب می‌کند.
2. جناب آقای آدمیت پژوهشگر بزرگی ست ولی نمی‌دانم چرا سیر تا پیاز متن نامه‌ها و اسناد را بازنویسی کرده‌است. کتاب در این زمینه به قدری درازنویسی دارد که گاهی اعصاب خواننده را به هم می‌ریزد. به طور مسخره‌ای چندین خط اول خیلی از نامه‌ها که به شاه نوشته‌اند، پر از چاپلوسی و القاب مسخره است ولی جناب آدمیت همین‌ها را هم بازنویسی کرده‌است. گویا ایشان هدفشان راه رفتن روی اعصاب خواننده بوده‌است. یا اینکه در زمان پهلوی می‌خواسته‌اند با آوردن این چاپلوسی‌ها در کتاب به خوانندگان القا کنند که آن دوران گذشته و دوران پهلوی خیلی از این نظر خفن و یگانه است و چاپلوسانش به گرد پای چاپلوسان قاجاری نمی‌رسد.

در کل نویسنده برای این کتاب زحمت فراوانی کشیده‌است و منابع بسیار بسیار زیادی را بررسی کرده‌است و روایتی درجه یک از امیر کبیر به خواننده پیشکش کرده‌است. باشد که روزگاری کتاب او را ساده‌نویسی کنند و اضافاتش را بردارند تا واقعا خواندنش را بتوانیم به همه پیشنهاد کنیم.

فراموش کرده‌بودم شعر درخشان فریدون مشیری را یادآوری کنم:
رمیده از عطشِ سرخ آفتابِ کویر،
غریب و خسته رسیدم به قتلگاهِ امیر.

زمان، هنوز همان شرمسارِ بهت زده،
زمین، هنوز همین سخت جانِ لال شده،
جهان هنوز همان دست بسته تقدیر!

هنوز، نفرین می بارد از درو دیوار.
هنوز، نفرت از پادشاه بد کردار.
هنوز وحشت از جانیان آدمخوار!
هنوز لعنت ، بر بانیان آن تزویر.

هنوز دستِ صنوبر به استغاثه بلند،
هنوز بیدِ پریشیده ، سر فکنده به زیر،
هنوزهمهمه سروها که «ای جلاد!»
مزن! مکش! چه کنی؟ های ؟!
ای پلید شریر!
چگونه تیغ زنی بر برهنه در حمام؟!
چگونه تیر گشایی به شیر در زنجیر!؟

هنوز، آب، به سرخی زند که در رگ جوی،
هنوز،
به قطره قطره گلگونه، رنگ میگیرد،
از آنچه گرم چکید از رگِ امیر کبیر.

نه خون، که عشق به آزادگی، شرف، انسان،
نه خون، که داروی غم های مردمِ ایران.
نه خون، که جوهر سیال دانش و تدبیر.

هنوز زاریِ آب،
هنوزناله باد،
هنوز گوشِ کرِ آسمان، فسونگر پیر!

هنوز منتظرانیم تا ز گرمابه
برون خرامی، ای آفتابِ عالم گیر.

«نشیمن تو نه این کنج محنت آباد است.
تو را ز کنگره عرش می زنند صفیر!»

به اسب و پیل چه نازی؟ که رخ به خون شستند،
درین سراچه ماتم، پیاده، شاه، وزیر!

چون او دوباره بیاید کسی؟
محال ..... محال،
هزاران سال بمانی اگر،
چه دیر...
چه دیر...!

این شعر را با صدای شهرام ناظری از دست ندهید.


فهرست:
آغاز زندگی
۱. خانواده‌ی میرزا تقی‌خان
۲. جوانی و خدمت دیوانی
۳. خوی و منش

ماموریت‌های سیاسی
۴. ماموریت روسیه و سفر ایروان
۵. کنفرانس ارزنه‌الروم

زمامداری:
۶. تحول فکری در برخورد تمدن غربی
۷. اصول حکومت: نظم میرزاتقی‌خانی

امنیت داخلی
8. شورش سالار در خراسان
9. بلوچستان و سیستان
10. فتنه‌ی آقاخان محلاتی

اصلاحات سیاسی و اجتماعی
11. عالیه و خزانه
12. نظام جدید و بحریه
13. دیوان عدالت
14. اخلاق و کردار مدنی
15. امور شهر و خدمات عمومی
16. خبررسانان و خفیه‌نویسان

دانش و فرهنگ جدید
17. دارالفون
18. روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه
19. ترجمه و نشر کتاب
سیاست افتصادی
20. صنعت جدید و کشاورزی
21. اقتصاد ملی در برخورد اقتصاد استعمار

سیاست مذهبی
22. کاهش قدرت روحانی
23. شکیبایی دینی و اقلیت مذهبی
24. داستان باب

سیاست خارجی
:مقدمه‌ی تحلیلی
25. ایران و روس
26. ایران و انگلیس
27. ایران و فرانسه
28. ایران و امریکا و اتریش
29. ایران و عثمانی
30. ترکستان
31. هرات و افغانستان

سرنوشت
32. دولت امیر در ربط با عوامل قدرت
33. سقوط و تباهی

ضمیمه: تحلیلی از حکایت و افسانه
Profile Image for Bahman Bahman.
Author 3 books244 followers
May 5, 2016
کتاب امیرکبیر و ایران در زمانی که نوشته شده ، و متاسفانه به دلیل فقر فرهنگی و پژوهشی ما ایرانیان تا سالها بعد، شاید تنها کتابی بوده که بر مبنای اسناد و مدارک تاریخی به نگارش درآمده. اما بعد از گذشت چند دهه، حالا ضعف های آن مانند داوری جانب دارانه و به کار بردن کلمات زشت و اهانت آمیز برای کسانی که نویسنده آن ها را خوش نمی دارد، حتی خواندن کتاب را هم برای خواننده بی طرف و منصف دشوار می کند. به نظرم حالا تنها چیزی که از کتاب همچنان ارزشش باقی مانده اسنادی است که درآن نقل شده
Profile Image for Maziar MHK.
179 reviews196 followers
September 13, 2019
آنچه از این 700صفحه دستگیرم شد
اولا
کتاب حجیم ، فونت و صفحه آرایی خواب آور و استناد به نامه هایِ قجری، حوصله بَر، اما ، آنچه امیرکبیر با ایران کرد مصداقِ "کجا گُنجد بحر در کوزه ای" است و 700هزار صفحه باید نوشت اما برای مخاطبِ این دوره زمانه، کتاب مطلوبی نیست و استنادات اضاف و نالازمی به دستخط ها و نامه ها دارد
دوما
کتاب خدمات بی بدیل امیر را در پیش و پس از خویش، با توجه به دوره یِ کوتاه سه سال و چند ماهه در زمینه های زیر بیان میدارد
اصلاح خُلقیات عوام بتناسب اصلاح مُلک و مَلِک و دربار و دیوان
استقلال خواهی در برابر اجانب روس و انگلیس و مطالبه یِ دندان شکن در زیاده خواهی های عثمانی در کنفرانس ارزنه الروم که امیر 3 سال و چند ماه در خاک عثمانی مداوما مذاکره کرد
اصلاح مالیلت ستانی از ملت فقیر بیچاره
فرمان ایست به بخور بخورهای دربار از خود شاه تا جز ترین وابسته دربار
کنترل نفوذ مخرب و ریشه دار روحانیت در امورات دیوانی
مدارای مذهبی با اقلیت ها به استثنای فرقه بابی که مسئله نه اختلافی مذهبی بلکه خللی امنیتی برای تمامیتِ ایران شده بود
لغو نظاماتِ مستقر در سپاه و قشون که مفت خوری و بی فایدگی را رواج میداد
خواباندن شورش سالارالدوله در خراسان
حل مشکل هرات
و...

متاسفانه نویسنده از هیچ بهانه ای برای توهین جَلی و خَفی به تُرکانِ آذربایجان حین سخن گفتن از عثمانی ها دریغ نمکند که برخلاف شهرتش، "آدمیت" او را زیر سوال میبرد، چرا که آدمی گر چه مورخ و پژوهنده، حق و واقع را فدای مطامع شخصی و سکه یِ رایجِ زمانه (دهه بیست) نمیکند
5 reviews2 followers
June 20, 2016
آدمیت روال کارش رو با فاصله گرفتن از داستان ها و قهرمان سازی های عجیب و غریب ارائه میده اما نواقصی هم داره
مثلا در موضوع شورش باب . جوری مینویسه که آدم فکر میکنه برنامه های مستند صدا و سیما رو دیده . میگه درسته عمل سرکوب وحشیانه انجام شد ولی برای شناختن بابیه به نوشته های کسروی مراجعه کنید .و سریع از موضوع گذر میکنه بدون هیچ انتقادی .
توجیه خوبی نیست .
دفعات زیادی آدمیت عصبانی میشه و از بعضی آدم ها مخصوصا میرزا آقا خان نوری به صفت خائن یاد میکنه
به هر حال هنوز هم این کتاب آدمیت مرجعی برای همه کسانیه که میخوان درباره امیر کبیر بخونند و بنویسند
Profile Image for Mohammad Qadimi.
10 reviews
September 12, 2021
بهترین کتاب برای مطالعه در باب زندگانی امیر اتابک اعظم میرزا تقی خان امیرکبیر
Displaying 1 - 7 of 7 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.