آشوب : مطالعه‌ای در زندگی و شخصیت دکتر محمد مصدق

by احمد بنی‌جمالی

زندگی، شخصیت و اندیشه‌های دکتر محمد مصدق به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ معاصر ایران، به‌رغم این‌که سالیان درازی از نهضت ملی‌شدن نفت می‌گذرد، همچنان در محاق قرار دارد. صرف‌نظر از این‌که واقعیت تاریخی او وجه‌المصالحه‌ی صف‌بندی‌های سیاسی قرار گرفته، نکته‌ی مهم دیگری نیز وجود دارد که درخور توجه است: فشردگی رخدادهای سیاسی دوران نهضت ملی و نخست‌وزیری دکتر مصدق و اهمیت این دوره‌ی تاریخی هرگز اجازه نداده است که زندگی شخصی و سیاسی طولانی او پیش از اردیبهشت ۱۳۳۰ مورد توجه قرار گیرد. این هم از طنزهای تاریخ است که گستره‌ی زندگی شخصیتی، تنها برحسب حوادث دو سال از آخرین سال‌های عمر او تقریر شود.
بیرون کشیدن مصدق از این محاق و تاباندن نوری بر قطعاتی مهم از تاریخ معاصر ایران از خلال آن، انگیزه‌ی اصلی پژوهشی بوده که این کتاب حاصل آن است. پرداختن به زندگی مصدق، درعین‌حال امکانی برای راه‌یافتن به احساسات، آرزوها و دغدغه‌های نسلی از سیاست‌ورزان ایران هم هست.

Genres: History, Biography

396 pages, Paperback

Reviews

[HAMiD · Rating 4 out of 5]

روایتِ آقای بنی جمالی می تواند پژوهشِ خواندنی ای باشد برای خواننده ای که می خواهد بار دیگر و از چشمی دیگر مصدق را بازببیند؛ از آغازِ زندگیِ او تا پایانِ آن. برای بیشتر ما که در ذهنِ خودمان از آدم های در یاد مانده ی تاریخ تندیسی تراشیده ایم و از دور ایستاده ایم به نگاه کردن بسیار نیاز است که پیشتر برویم و آن تندیس ها را بهتر نگاه کنیم و جزئیاتِ بیشتری را درباره ی آنها بدانیم، اگر این نیاز را در خود می بینیم. به گمانم نویسنده با استفاده ای که از همه ی اسنادِ در دسترس کرده است و تلاشی که برای نوشتنِ "روایتِ شخصی" خودش کرده است تا اندازه ی زیادی مرا نزدیک کرد به آن چیزی که نیاز می دانم برای خودم. اگرچه برخی جاها را نپسندیدم و بخش هایی از شکلِ روایت را هم، اما در نگاه به گستره ی کار و نتیجه ای که به دست می دهد خواندنش ارزشمند است.

1398/11/18

[Ali · Rating 3 out of 5]

آشوب در دست‌گذاشتن به روایت‌گری و فضاسازیِ مقاطع کمتر پرداخته‌شده فیگور محمد مصدق؛ از سال‌های پایانی سلطنت قاجار، ریشه‌های خانوادگی، ایام تحصیل در سوییس و دوران والی‌گری در فارس و آذربایجان تا مقطع تغییر سلطنت و دوره‌‌های ابتدایی نمایندگی مجلس، سرشار از باریک‌بینی‌ها و ظرافت‌هاست، که حجم غالب کتاب را هم شامل می‌شود اما تاریخ‌نگاری کتاب در بخش‌های پایانی آن که مسئله نفت است و پایان بخش آن کودتا، به غایت یک‌سویه می‌شود؛ داستان لجاجت‌های پیرمردی هفتاد ساله که گویی یک‌تنه عامل سلسله وقایعی است که منجر به سقوط دولت‌ش می‌شود، کاراکتری مجنون‌وار که در برابر هر پیشنهاد مصالحه‌ای به طرز احمقانه‌ای مقاومت می‌کند. در این میان گویی تنها خود او و خلقیات شخصی‌اش یگانه عامل پیش‌برنده تاریخ است، روایتی از دو سال اول سال‌های دهه سی شمسی بی هیچ نشانی از عاملیت‌هایی چون حزب توده، ارتش، دربار و خانواده شاه، حتی جبهه متکثر اطرافیان خود مصدق! روایتی که گویا بیشتر از آن‌که در پی ارائه تصویری همه‌جانبه از پربسامدترین مقطع زندگی مصدق باشد، تلاشی است غیر تاریخی برای کلیشه‌زدایی از سوژه تاریخی‌ش.

[Abnoos · Rating 1 out of 5]

تا اینجا که نگارنده مغز ما رو با تحلیل های شخصی ش خورده

[Peyman · Rating 4 out of 5]

مختصر،مفید و بی طرفانه هست و برای آشنایی و شناخت مصدق خیلی خوبه، ولی برخی از مهمترین اتفاقات سیاسی زمان مصدق رو خیلی گذرا اشاره کرده، در کل همون طور که از اسم کتاب پیداست روی شخصیت و روحیات مصدق دقیق شده.

[Mahbobeh · Rating 5 out of 5]

روایتی دیگر از تولد تا مرگ بزرگ مرد تاریخ ایران، به دلیل اینکه این کتاب موضوع پایان نامه ی احمد بنی جمال بوده، بسیار دقیق و از منابع بسیار استفاده کرده بدون غرض ورزی و نگاه احساسی به این مرد بزرگ. بسیار لذت بردم در این روزهای قرنطینه از خواندن این کتاب
۹۹/۰۱/۱۳

[Mansoor · Rating 1 out of 5]

چاپ تازه‌ی نشر مد را خواندم

[Zahra · Rating 4 out of 5]

دنبال هدیه می‌گشتم برای بابا، که تاریخ دوست دارد، و دوست خوبی که همراه‌ام بود این کتاب را پیشنهاد داد. شخصیت و زندگی مصدق آن‌قدر جذاب و پرحادثه بود و نویسنده‌ی جوان کتاب (جوان به نسبت کسانی که تاریخی می‌نویسند) آن‌قدر خوب نوشته بود که خودم زودتر از بابا خواندم‌اش

[Amir · Rating 3 out of 5]

به نظر من، بزرگ‌ترین مشکل این کتاب این هست که نویسنده تصمیم نگرفته که آیا می‌خواد فقط گزارشی از اتفاقات (در طول زندگی مصدق) بده یا نظر خودش رو ابراز کنه...
این دوگانگی خیلی در این کتاب آزار دهنده بود....
ولی در کل، کتاب خوبی بود که ارزش خونده شدن داره

[Amir Azad · Rating 5 out of 5]

به گمانم یکی از بهترین کتاب‌هایی است که درباره مصدق نوشته شده. نویسنده/محقق سعی کرده بر خلاف سنت معمول که تنها به سال‌های پایانی عمر سیاسی مصدق می‌پردازند نوری بر کل دوران زندگی او بتاباند و از این طریق تحلیل جامعی از شیوه و سیره او ارائه کند. به نظرم تا حد زیادی موفق بوده است. به ویژه درباره سال‌های کودکی تا شهریور ۱۳۲۰ تصویر کاملی از او به دست داده است.
نمونه خوب یک زندگینامه سیاسی که درباره چهره‌های ایرانی تا به حال کمتر نوشته شده است.