Λιτότητα, σαφήνεια και λεπτό χιούμορ, αδιόρατες μετατοπίσεις και αυστηρή δομή συνι-στούν τα χαρακτηριστικά ενός καλοζυγισμένου κειμένου, που ανάλαφρα απογειώνεται και επιτυγχάνει την υπέρβαση όλων των καταθλιπτικών εκφάνσεων της ύπαρξης, τις οποίες έχει έντεχνα δημιουργήσει.
ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΚΟΤΖΙΑ
****
Ας δοκιμάσουμε, ωστόσο, να πάμε πέρα από την έντονη δροσιά και τη χάρη την οποία α-ποπνέουν ως εδώ τα κομμάτια του συγγραφέα, χωρίς μολοντούτο να βάλουμε στην άκρη και τον συχνά μελαγχολικό ή πεσιμιστικό τους τόνο, κι ας ψάξουμε τις βαθύτερες, υπόγειες λειτουργίες τους. [...] Εν πρώτοις να δούμε τη μονίμως αποδραματοποιημένη ή αντιδραμα-τικήστάση του: όσο δυσκολότερες είναι οι καταστάσεις οι οποίες τον απασχολούν, τόσο περισ-σότερο μειώνεται η συναισθηματική θερμοκρασία της αντιμετώπισής τους – με πρόδηλο αποτέλεσμα την έμμεση, αλλά πολύ δραστική επίταση της σημασίας τους. Το δεύτερο στοι-χείο στο οποίο οφείλουμε να σταθούμε, καθώς προχωρούμε, είναι το τέχνασμα της παρέλκυσης της προσοχής του αναγνώστη. Ο Παπαδημητρακόπουλος στρέφει πολλές φορές την αφήγηση στα επουσιώδη των ιστοριών του, αφήνοντας την ουσία να τεκμαίρεται μόνο δια της πλαγίας – λύση η οποία υποδεικνύει εντελέστερα την εκάστοτε μυστική του συνθήκη: το υπαρξιακό άγχος, την αγωνία του θανάτου ή την πικρή συναίσθηση μιας ανέκκλητης φθο-ράς. Ας μην παραλείψουμε και ένα άλλο χαρακτηριστικό: τη διακριτική ειρωνεία και τον λεπτό αυτο-χλευασμό μέσω των οποίων ο Παπαδημητρακόπουλος χειρίζεται το σύνολο της θεματολογίας του, χωρίς να της επιτρέπει να χαλαρώσει, να βαλτώσει ή να σκουριάσει ούτε στιγμή.
Για όσους ενδιαφέρονται για τη μικρή φόρμα ο Η. Παπαδημητρακόπουλος είναι πάρα πολύ καλός. Τα κείμενα της συλλογής ( έκδοση 1973 ) είναι προσωπικά του βιώματα, απλές καθημερινές ιστορίες, πολύ ανθρώπινες. Αναβιώνει πράγματα από το παρελθόν με έναν τρόπο λιτό, αφαιρετικό. Τα συναισθήματα δεν τα ονομάζει, αλλά τα αφήνει να φανούν μέσα από την αφήγησή του, τους σύντομους διαλόγους, τις πράξεις. Επιπλέον απολαμβάνεις έναν λόγο του δεν είναι απόλυτα πεζός, αλλά τον διακρίνει μια μουσικότητα, ένας ρυθμός.
Ένα μικρό αριστούργημα μικρής φόρμας που γοητεύει με το ρυθμό του. Μου ήταν άγνωστο αλλά ο Παπαδημητρακοπουλος έγραψε τόσο μπροστά για την εποχή του. Οι εκδόσεις Κίχλη έκαναν ένα μικρό εκδοτικό θαύμα που δεν θα αφήσει ασυγκίνητο κανέναν. ΥΓ δώρο γιορτής για όλους ή για ήσυχες αναγνώσεις δίπλα από ξυλοσομπα
Στις καθημερινές γλυκόπικρες ιστορίες που μας διηγείται ο Παπαδημητρακόπουλος υπάρχει απέραντη ομορφιά μέσα στην απλότητα που τις περιβάλλει, νοσταλγία, μιας και οι ιστορίες αφορούν προσωπικά του βιώματα, και τόσο βαθιά συναισθήματα που πετυχαίνει πολλές φορές, κι αυτό είναι το πιο σπουδαίο, να τα εκφράσει με μια μόνο λέξη ή σύντομη φράση. Το τελευταίο διήγημα που κοσμεί και τον τίτλο της συλλογής ήταν κατ'εμέ το ομορφότερο της συλλογής. Χωρίς αμφιβολία πρόκειται για μικρά κομψά και καλογραμμένα κείμενα τα οποία ναι μεν αξίζουν να διαβαστούν αλλά αν περάσουν μερικές μέρες από την ανάγνωση θα ξεθωριάσουν στο μυαλό σου. Σε καμία περίπτωση δεν σε συνταράσσουν σε βαθμό που να τα σκέφτεσαι για μέρες ολόκληρες. Οι περισσότερες εικόνες και τα γεγονότα που μεταφέρει στον αναγνώστη δίνουν σχεδόν την ίδια στιγμιαία ευχαρίστηση που θα προκαλούσε και μια απλή, όμορφη, καθημερινή εικόνα που θα έβλεπε το ανθρώπινο μάτι και στη συνέχεια θα προχωρούσε παρακάτω. Η ικανότητά του πάντως να χρωματίζει τόσο όμορφα απλά και καθημερινά γεγονότα είναι αξιοθαύμαστη κι αυτό ίσως τελικά να είναι αρκετό. Θα ήθελα πολύ να διαβάσω και τις υπόλοιπες συλλογές.
Μία σειρά από μικρά διηγήματα, καθένα από αυτά μας ταξιδεύει στις παρελθοντικές αναμνήσεις του συγγραφέα- πρωταγωνιστή και φέρνει στην μνήμη αναμνήσεις δικές μας που έχουν παρέλθει. Ιδιαίτερο για την απλή αλλά και την περιεκτική γλώσσα του, με μία αίσθηση νοσταλγίας να σε συντροφεύει.
Μικρής κλίμακας αφηγήσεις, λεπτό χέρι, επιδέξιες πινελιές εγγραφής του ιστορικού και του κοινωνικού στο καθημερινό και τετριμμένο. Εκφραστική οικονομία, υπαινικτικότητα, ορισμένες φορές ακαθοριστία λόγω διπλού αφηγηματικού εστιασμού. Μάστορας της σύντομης πεζογραφίας. Ξεχώρισα ιδιαίτερα τα "Το πάρτυ", "Η Γλυκερία", "Ο τελευταίος επιζών" και το ομότιτλο διήγημα.
Εντεκα κομψοτεχνήματα γραφής. Θα ήθελα να γράψω τους τίτλους των αγαπημένων μου αλλά τελικά κατέληξα πως δεν μπορώ να ξεχωρίσω. Ίσως στην καρδιά μου να τρύπωσε ακαριαία το ομώνυμο ''οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη'' και το ''μάθημα χορού'' αλλά ας μην αδικήσω τα υπόλοιπα εννέα. Αυτό που μου έβγαλε έντονα η ανάγνωση αυτού του βιβλίου είναι πως τρυφεροί, καλόψυχοι άνθρωποι με ιδιαίτερες ευαισθησίες υπάρχουν πάντα σε κάθε εποχή. Αυτά τα διηγήματα πρωτοεκδόθηκαν πριν πενήντα ένα χρόνια κι αν κρίνω από τη χρονολογία γραφής (η οποία πιθανολογώ πως είναι αυτή που αναγράφεται κάτω από τον τίτλο του κάθε διηγήματος στη σύγχρονη καλαίσθητη έκδοση των εκδόσεων Κίχλη) είναι γραμμένα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του εξήντα. Δεν γνωρίζω τον συγγραφέα προσωπικά αλλά μου φάνηκε πολύ γλυκός άνθρωπος μέσα από αυτά τα γραπτά του. Παρά τις δυσκολίες που πέρασε έχει φωτεινή ψυχή. Ομνύει στον έρωτα, στην αγάπη, στη φιλία, στον ερωτισμό με τον οποίο τόσο όμορφα περιγράφει τις ερωτικές -αδιέξοδες τις περισσότερες φορές- περιπέτειες της νεότητάς του. Όμορφο βιβλίο.
11 μικρά διηγήματα του Ηλία Παπαδημητρακόπουλου που γράφτηκαν από το 1962 ως το 1968. Δωρικά, περιεκτικά, καλογραμμένα διηγήματα από έναν μάστορα του είδους που πολλοί μιμήθηκαν χωρίς όμως με την ίδια επιτυχία. Ο αφηγητής είναι παρόν στα διηγήματα, πράγμα που προσδίδει σε αυτά έναν τόνο αυτοβιογραφικό. Η τυπογραφική επιμέλεια του μικρού αυτού βιβλίου από τις εκδόσεις Κίχλη υποδειγματική! Το διήγημα 'Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη' αριστουργηματικό!
Πήρα το τρένο διάβασα το μισό, συνέχισα με μετρό και το τελείωσα. Φτάνοντας στο γραφείο είχα την αίσθηση ότι ήμουν ακόμα μέσα στις μικρές διηγήσεις του κ. Παπαδημητρακόπουλου και στη δωρικότητα της γραφής του, που γλιστράει στην ελληνική τόσο επιδέξια, λες και η ελληνική δημιουργήθηκε για τη γραφή του και το ανάποδο.
"... χωμένος σε ένα στασίδι και προσπαθώντας να φέρω κοντά μου τη συγκεκριμένη μορφή του πατέρα μου, δεν μπόρεσα να κρατήσω τα δάκρυά μου, καθώς συλλογιζόμουν πως πέθανε νεότατος στην Κατοχή, έχοντας περάσει μια δύσκολη ζωή, χωρίς ευκαιρίες να πραγματοποιήσει κανένα από τα όνειρα που τον πνίγανε..."
Excellent writing. Low tones, humor and nostalgia, memories and feelings. Very personal language, common modern greek of everyday life mixed up with scholar expressions. A great master of short form.