Het vloekhout

Het Vloekhout #3

by Johan de Boose

Een stuk hout, afkomstig van een boom in Palestina, wordt gebruikt
voor de kruisiging van de profeet Jesjoea. Het hout blijkt
over magische krachten te beschikken: het kan praten en het
wekt een bijzondere lust op bij wie het aanraakt. Wanneer een
toneelmeester die op zoek is naar een stut voor zijn decor het
hout meeneemt, is dit het begin van een spectaculaire reis. Het
stuk hout komt terecht bij de Romeinse keizer, orthodoxe monniken,
de Russische tsaar, mohammedaanse geleerden, uitvinders,
de paus, fascisten en communisten, schilders, wetenschappers
en terroristen. Het maakt onderweg kennis met beroemde
teennagels, lijkwaden en voorhuiden. De reis duurt meer dan
tweeduizend jaar.

Johan de Boose neemt, via het hout als ooggetuige, de lezer mee
naar de markantste gebeurtenissen van de Europese geschiedenis.
Dat het hout bij alles zo zijn bedenkingen heeft, zorgt voor een aangenaam ironische toets.

Genres: Fiction, Literature, Historical Fiction

214 pages, Hardcover

First published January 1, 2018

About the author

Johan de Boose is een Vlaamse dichter-schrijver.

Johan de Boose in de Nederlandstalige Wikipedia

Johan de Boose in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren


Johan de Boose is a Flemish writer-poet.

Reviews

[Nicole · Rating 4 out of 5]

Gelesen im Rahmen eines Lesekreises.
Nachdem ich mich durch den Prolog gestruggelt habe, haben mich die ersten drei Seiten des ersten Kapitels schon in ihren Bann geschlagen. Was für eine wunderschöne Sprache in der man einfach nur versinken möchte.
Dem Holz bin ich sehr gerne gefolgt und auch das Ende war schlüssig. Eine Lektüre, die ich durchaus empfehlen würde.
Im Übrigen hat das Buch aus dem btb Verlag eine sehr angenehme Haptik.
Leserillen kommen praktisch nicht vor.

[Jos Olsthoorn · Rating 2 out of 5]

Een stuk hout dat vertelt wat het allemaal heeft gezien. Een leuk idee, maar teleurstellend uitgevoerd.

[Lesereien · Rating 5 out of 5]

Habt ihr Lust auf eine Geschichte, die aus einer außergewöhnlichen Perspektive erzählt wird? Auf eine Geschichte, die Jahrhunderte umspannt? Dann sollte Johan De Booses Roman „Das Fluchholz“ eure nächste Lektüre werden!

Im Roman erlebt ein Stück Holz die Knotenpunkte der letzten 2000 Jahre der Menschheitsgeschichte. Beginnend als Olivenbaum in Palästina, in dessen Schatten Maryam und später ihr Sohn Jeschua sich regelmäßig niederlassen, muss der Baum schon bald tatenlos zusehen, wie er gefällt und sein Holz für das Kreuz, an das man Jeschua nageln wird, genutzt wird.

Im Folgenden wird ein Stück dieses Kreuzes ständig weitergereicht. Zunächst landet es bei den Römern, später findet es sich in einem Kloster in Belgien wieder, wird von russischen Mönchen in ihre Heimat getragen und zur Ikone umfunktioniert. Auch nach Andalusien, in Darwins England, in den Vatikan, in die Zeit der Russischen Revolution, zu Stalin, in den Kalten Krieg und schließlich sogar ins Weltall verschlägt es unseren Erzähler.

Auf etwas mehr als zweihundert Seiten gelingt es De Boose nicht nur, die Menschheitsgeschichte seit der Geburt von Jesus nachzuzeichnen, er schafft es auch, sie zu entmystifizieren. Sein Blick auf die Geschichte ist zwar durch die Religion geprägt, aber sie dient ihm lediglich als roter Faden, denn die Erzählinstanz zeichnet sich dadurch aus, dass sie klarsichtig ist, logisch denkt und keine Direktheit scheut. Sie steht über jeglichen religiösen Mythen und dass das auf manch einen Leser befremdlich oder sogar provokativ wirken kann, ist nicht auszuschließen. So hinterfragt das Holz gleich zu Beginn indirekt die Glaubwürdigkeit religiöser Überlieferungen, wenn es Zeuge der Vergewaltigung Maryams durch römische Soldaten wird, die ihre Schwangerschaft erklärt.

„Das Fluchholz“ ist humorvoll, geistreich, ironisch, voller Witz und Klugheit und tut sich und allen Lesern den Gefallen, von Aberglaube und verstaubten Mythen befreit zu sein. Es lässt uns an Umbrüchen und Veränderungen in der Geschichte teilhaben und macht gleichzeitig deutlich, dass Gewalt, Krieg und Religion uns immer begleitet haben.

Ein außergewöhnlicher Roman!

[Daan Wouters · Rating 4 out of 5]

De geschiedenis van de laatste 2000 jaar, zoals beleefd door een stuk hout. Een ambitieus uitgangspunt, dat Johan de Boose op bewonderenswaardige wijze tot een mooi boek uitwerkt.
Het begint allemaal wat traagjes en een tikkeltje belegen met het relaas van Jezus en Maria, maar al gauw vindt het Vloekhout zijn eigen vertelstem, die op het ene moment humoristische kwinkslagen rondstrooit en een seconde later droogweg de brutaliteit en genadeloosheid van de mens beschrijft zonder meer. 'Ik wil niets meer met de mensheid te maken hebben', zegt het Vloekhout ergens halverwege het boek, en op dat moment voelt je als lezer net hetzelfde. Toch wordt dit boek nergens zwaar op de hand. Een lezer laten sympathiseren met een stuk hout, het is een tour de force.
De laatste 2 hoofdstukken verbraken de betovering een beetje en hadden voor mij niet gehoeven.
Maar op dat moment had ik al een bijzondere leeservaring achter de rug, die me niet zo snel zal loslaten.

[Siebe · Rating 2 out of 5]

Bij De Reactor is mijn bespreking verschenen van 'Het vloekhout' van Johan de Boose, een bijzonder boek waarin de verteller het hout is waaraan Jezus is gekruisigd en waarin ook een rol is weggelegd voor de voorhuid van de heiland.
http://www.dereactor.org/home/detail/...

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

Het vloekhout is een dun boek van de Belgische auteur en doctor in de Slavistiek, Johan de Boose (1962), dat een aantal hoogtepunten uit 2000 jaar cultuurgeschiedenis verpakt. Omdat geen enkel persoon zo lang kan leven, kwam de Boose uit bij een stuk hout als hoofdpersonage en dan nog wel uit het ik-perspectief. Het ‘vloekhout’ waarvan sprake kan denken, voelen, spreken met andere objecten en zelfs in een aantal talen, maar niet met mensen en ook niet bewegen uit zichzelf. Het zit vast in zijn ‘lichaam’ en is afhankelijk van zijn eigenaren om naar overal meegenomen te worden of te overleven totdat een volgende persoon hem eventueel terugvindt.

Zijn leven begint als boom op een hoge berg in Palestina, waar hij gade moet slaan hoe de jonge Maryam wordt verkracht door een aantal Romeinse soldaten. De zoon die eruit geboren wordt, Jesjoea, voelt dat hij de zwaarte van de hele wereld op zijn hoofd moet torsen en is daar volgens het hout, dan nog de boom, te gevoelig voor. De boom wordt tot zijn eigen afgrijzen omgekapt en van het hout wordt het kruis gemaakt waaraan Jesjoea door de hand van de Romeinen zal sterven. En waar er gehakt wordt, blijven er spaanders over: ons ‘vloekhout’ blijkt zo als deel van het kruis te overleven, die al deze momenten voor de rest van het boek met zich zal meedragen en hier af en toe naar zal verwijzen. Een Romeinse reiziger, Gaius, doet het hout belanden in de grond van Belgica waar het 12 eeuwen later wordt opgegraven door 2 Moskovische monniken, Godsboterhammetje en Goedgeborene. Die eerste vermaakt het tot een Russisch icoon waarop de heilige maagd Maria wordt afgebeeld met ‘geloken ogen’. In deze vorm wordt ons vloekhout erg van belang voor zijn verschillende opeenvolgende eigenaren en bij elk van hen brengt het een siddering teweeg als ze het aanraken.

Aan de ene kant verwijst dit verhaal naar heel wat geschiedenis, filosofische stromingen, grote literaire werken, enz. en aan de andere kant stoot je op het avontuur en de humor in de nuchtere observaties en ironische commentaren van het vloekhout, de ingrediënten van een zogenaamde schelmenroman. Het is wel erg toevallig dat het hout telkens aanwezig is bij een aantal belangrijke gebeurtenissen van onze westerse Europese geschiedenis. Nou ja, dat is al even aannemelijk als dat van een stuk hout met een eigen verhaal, dat met andere objecten converseert en zelf best ijdel is. De plotse switch in thematieken en zelfs in het perspectief in een hoofdstuk naar het einde toe van een would-be terrorist die in Molenbeek in Brussel rondloopt, lijkt gezocht en moeilijk te plaatsen. Het blijft raden naar de reden voor deze plotse verandering.

Het goed uitgewerkte religieuze aspect is een vruchtbare aarde waarin de lezer naar believen kan graven en er kan uithalen wat voor hem/haar belangrijk is. Andere gebeurtenissen of thema’s worden soms maar kort aangeraakt waarover je wel meer zou willen lezen. Het is dan ook een wikipedia-boek, een boek dat je kan aanzetten om dingen op te zoeken en waarvan je je bedenkt hoe je dit zonder ‘tinternet’ had kunnen begrijpen in zijn meerlagigheid en zelf niet zo veel van de beschreven gebeurtenissen op de hoogte bent.

Het vloekhout reist door de tijd en door de ruimte – ook letterlijk als hij in de handen komt van een jonge Russische kosmonaut. Je vraagt je als lezer af welke functie dit stuk hout nu eigenlijk heeft, wat je er juist achter moet zoeken. Door zijn afkomst is het religieus van belang, het evolueert van een relikwie (een object dat in aanraking is geweest met de profeet) naar een icoon dat geluk brengt voor de drager ervan. Daarnaast is het kritisch en ironisch naar zijn eigenaren en naar de mensheid toe, en hoe het zelf verafgood wordt, en pas laat op zijn reis in contact komt met verlichte geesten die het humanistische in plaats van het religieuze vooropstellen. De perioden waarin hij met onnoemelijk leed geconfronteerd wordt, toont het hout zich een mee-levende en mee-lijdende compagnon. Het hout zoekt zo naar een rechtvaardiging naar hoe het zelf ge- of misbruikt wordt door zijn verschillende eigenaren, en vindt het allemaal op z’n minst maar eigenaardig.

Een kleine spoiler die volgens mij gerechtvaardigd is, is het streven van het vloekhout naar het zelf menselijk zijn. Dit verwoordt het op het einde van het boek prachtig als volgt met een referentie naar de Maryam die hij aan het begin van het boek heeft leren kennen: “Ik wil een laatste metamorfose, een gedroomde metamorfose: in plaats van een boom die schaduw geeft, wil ik een mens worden die danst met blote voeten op de hete aarde, lachend op zoek naar een boom die schaduw geeft’.

Het werd niet op de flap van dit boek vermeld, maar twee gebeurtenissen uit de geschiedenis die aan bod komen in dit boek, zijn uitgewerkt in twee eerdere romans van Johan de Boose, Gaius en Jevgeni. Onder de noemer ‘trilogie’ worden er wel meer boeken gecatalogeerd die op een of andere manier samenhangen, maar deze romans zijn sowieso verhalen op zichzelf. Voor wie door de Libris-nominatie deze roman in handen is gekomen, en meer wil lezen van deze auteur, is het uiteraard een goede toegang naar deze vroegere werken.

[Katrien Baert · Rating 4 out of 5]

Deze auteur kende ik niet. Ik heb hem eens gezien in een televisiereportage en hij leek mij een bijzonder man, hij intrigeerde me. Toen de kans zich voordeed om samen een boek van zijn hand te lezen en ook te bespreken, heb ik die niet laten liggen. Johan De Boose heeft mij overdonderd. Zijn schrijfstijl gooide me in het diepte en ik kreeg het gevoel dat ik amper kan zwemmen.

Het vloekhout lijkt het hoofdpersonage te zijn dat vele vormen aanneemt, of is het vloekhout een mysterie dat door de jaren heen haar eigen reis maakt en als goed of kwaad fungeert? Of is het vloekhout de burger zelf die meerdere veranderingen heeft doorstaan? Maryam is misschien wel de weerspiegeling van het hoofdpersonage. Volgens mij kan het vloekhout gewoon ‘God” zijn, want God is altijd nabij net zoals het vloekhout overal meereist.

Het feit dat op het vloekhout een icoon komt, waarop Maryam met geloken (klinkt eens anders dan gesloten) ogen geschilderd wordt, kan ons duidelijk maken dat we ziende blind zijn, dat we niet zien waar het allemaal om draait in het verhaal, in de wereld of bij onszelf. Kan het ook een soort schaamte zijn? Dat we beschaamd moeten zijn als we in de spiegel kijken? Dit is dus nogmaals een sarcastische of paradoxale gedachte van de auteur.

Het vloekhout lijkt het hoofdpersonage te zijn dat vele vormen aanneemt, of is het vloekhout een mysterie dat door de jaren heen haar eigen reis maakt en als goed of kwaad fungeert? Of is het vloekhout de burger zelf die meerdere veranderingen heeft doorstaan? Maryam is misschien wel de weerspiegeling van het hoofdpersonage. Volgens mij kan het vloekhout gewoon
God is altijd nabij net zoals het vloekhout overal meereist.

Het feit dat op het vloekhout een icoon komt, waarop Maryam met geloken (klinkt eens anders dan gesloten) ogen geschilderd wordt, kan ons duidelijk maken dat we ziende blind zijn, dat we niet zien waar het allemaal om draait in het verhaal, in de wereld of bij onszelf. Kan het ook een soort schaamte zijn? Dat we beschaamd moeten zijn als we in de spiegel kijken? Dit is dus nogmaals een sarcastische of paradoxale gedachte van de auteur.

De zinnen zijn krachtig en moeten met de nodige aandacht worden gelezen of er zal je veel ontgaan. Soms heb ik een zin of een passage meermaals moeten lezen om echt te begrijpen waarover het ging. Johan de Boose kan in weinig woorden heel veel zeggen. Door het verhaal heen kom je heel veel stellingen tegen.

“Onze woorden zijn gevaarlijk, niet onze hoofden waarin onze woorden wonen.”

Het schrijnende doorheen het verhaal beschrijft hij zeer beeldig en met heel veel respect.

“Oculi is wat men noemt een filosoof. Hij ziet eruit als de bodem van een glas en past precies op de neusberg van een mens, waar hij diens versleten ogen weer jong maakt.”

Dit is volgens mij een leuze. Gans het boek is doorspekt van dergelijke mooie, krachtige en zeer doordachte zinnen. Hier is er nog zo een zin, een doordenkertje als je het mij vraagt.

“De tijd is blind. Je kan de toekomst niet zien en als de toekomst heden is, kan zij mij niet meer zien.”

“Bij het aanraken van het hout, krijgen ze een siddering of een schok of een niesbui”

Dit kan volgens mij naar religieuze mensen verwijzen die overtuigd zijn dat God overal aanwezig is, máár door het telkens zeer expliciet te vermelden, wordt dit, volgens mij, gezien als zijnde dat de tegenwoordigheid van God niet bestaat.

“De filosofie kan meer kennis vergaren dan de godsdienst, maar ze kan het mysterie niet overstijgen.”

“Hoe meer kennis van het mysterie, hoe groter de verwondering van het schepping.”

“Religie is de wetenschap van wat we nog niet weten.”

Nog enkele bemerkingen of gedachten:

“Ik heb achterom gekeken in de tijd om te zien wat de toekomst is.” (woorden van Jesjoea)

“Bij het luisteren van het adagio uit Mozarts drieëntwintigste pianoconcerto voel je je hoofd leeglopen, er komt ruimte vrij voor rust en ontspanning.” Deze muziek vind ik dan wel niet passend bij Stalin.

Er wordt gedacht dat de vrouw op het icoon niet Maria is maar Tiresias, de blinde ziener uit de Griekse mythologie. Kan dit mijn bemerking dat de gesloten ogen ‘het ziende blind zijn’ bevestigen?

Onze icoon wordt drie maal doorboord. Dit zou een verwijzing kunnen zijn naar de haan die drie keer gekraaid heeft, vooraleer Petrus Jezus verraden heeft.

“Het leven moet niet de inhoud van de kunst zijn, de kunst moet de inhoud zijn van het leven.”

Telkens eindigt de rol van het vloekhout en telkens transformeert het, speelt het een andere rol. Dood en leven. Sterven en opnieuw geboren worden.

Als je het vloekhout op de tijdlijn plaatst vanaf de verkrachting van Maryam tot aan de verdwijning in het heelal van het vloekhout kan je bijna zien in welke periodes het geloof zegevierde en waar het werd beschimpt en verketterd. Op het einde is het geloof weg, het distantieert zich van de mens en zweeft doelloos rond in het heelal.

[Chris · Rating 2 out of 5]

Hinten auf dem Buch steht: Brillant, Originell, Witzig, Klug, Respektlos.

2 von 5 Bezeichnungen kann ich bestätigen.

Hier meine Version: Merkwürdig, Originell, Absurd, Respektlos, Fade.

[Erik B.K.K. · Rating 3 out of 5]

Mooi en interessant verhaal, ook al wil de Boose soms iets te lollig zijn en soms iets te slim. Maar niets menselijks is de schrijver vreemd. Ik raad wel aan dat het voorlaatste hoofdstuk overgeslagen wordt, dat viel zo zwaar uit de toon dat het irritant werd.

[Christof Craeynest · Rating 5 out of 5]

Het lijkt me een bevrijdende, uitnodigende gedachte om je kijk en ideeën op de wereld ogenschijnlijk van op een afstand, zo intact, puur mogelijk, door een stuk hout te laten verwoorden. Dit heeft zowaar meer effect dan die te laten voortkomen vanuit een klassieke hoofdrolspeler van vlees en bloed en houdt de mens in al zijn onbeduidendheid en fragiliteit een spiegel voor. Ik heb vooral genoten van het sterke zelfbewustzijn en de treffende, confronterende, grappige en bij wijlen smalende uitlatingen van het vloekhout doorheen het boek. Naar het einde toe, in het voorlaatste hoofdstuk wordt de toon van het boek opeens wel vlijmscherp, maar klinkt het slotakkoord me toch enigszins hoopvol in de oren of misschien wil ik dat er vooral in lezen.

[Alexandra · Rating 5 out of 5]

Origineel vertelperspectief! Ook een boek dat minimaal nog een paar keer over gelezen moet worden.

[Sandra Vdplaats · Rating 4 out of 5]

Het vloekhout
Johan de Boose is een Nederlandstalige Belgische auteur, dichter, acteur en publicist. De Boose studeerde Slavische talen en Oost-Europakunde aan de Universiteit van Gent.
Zijn roman Het Vloekhout is genomineerd voor de Libris Prijs 2019

In zijn essayistische roman Vloekhout maken we als lezer kennis met een wel hele bijzondere protagonist: een stuk hout. Het stuk hout neemt de lezer mee langs de belangrijkste gebeurtenissen van de Europese geschiedenis. Het stuk hout, als object, icoon, en protagonist, bezit onzichtbare en wonderlijke eigenschappen, en reist als gids of metgezel langs ’s mens grootse zonden en gruweldaden.
De mens weet best wel wat het wil. Het wil hogerop, beter zijn dan de ander, rijker, rijkst, sneller, ouder, verder. Vooruit willen we, tot aan de top, en nog veel verder. De mens is wars van regels en begrenzing, die nodigen uit. Doet de buurman niet wat het wilt, hup, kop eraf en platbranden die handel.
Dieren, en dingen, die hebben die behoefte ook niet, die zijn, of niet. Simpel en duidelijk. Zij willen niet beter, verder, of rijker, maken geen carrière of oorlog. Het is helaas de mens, die, gelijk een god, wikt en beschikt. De natuur naar haar hand zet, en bepaalt wat leeft en wat sterft. Daarnaast vergaart het kennis, geld, macht, wil het vooruit, en dan vooral méér, of hogerop.

Als boom liggen die zaken wat anders. Bomen zijn, en staan. Roerloos. En als je er niet aan komt, worden ze oud. Erg oud, ze behoren tot de levensvormen met de langste levensduur hier op aarde. Bij mensen ligt dat gelukkig wat genuanceerder. Vooral degene die het niet zo goed voorhebben met de volgers, die wil je liever niet zo oud willen hebben, en het liefst dan ook zo snel mogelijk omgehakt, doorgekliefd, of tussen de planken. Mooi weg.

Zo ook het object van dit essayistische roman, waar alles begint met een boom, een gewone olijfboom, waar iedereen van at, die schaduw bood in tijden van verzengende hitte, waar iedereen naar believen tegen aan piste, en die getuige werd van een onfortuinlijke ontering van een jonge vrouw.
De zoon, die daaruit kwam, werd door de menselijke kudde al snel gezien als een oproerkraaier, en zo was ook het einde van Boom getekend. Omgehakt en getransformeerd, tot moordwapen. Na dit eerste trauma is Boom nu Spaan, die langs kloosters, despoten, demagogen iedere keer opnieuw de hel op aarde moet aanschouwen.

Als Spaan wil blijven, is het de Meester die wordt omgelegd, als Spaan er liever vandoor wil gaan, wordt ie opgesloten, of doorboord, of bij andere soortgenoten opgesloten. Wat een ellende. Het werd er beroerd van, van al die gruwelijkheden, van het Beest dat mens heet.

De vraag die je je na het lezen van Vloekhout dus mag stellen, is de vraag hoe en óf er nog een God kan zijn naar een Nero, een eerste en tweede wereldoorlog, of na een Auschwitz. Het is het object, dat de mens als subject naar zichzelf laat kijken, als gids, observant, en deelgenoot tijdens eeuwen van oorlog, vernietiging en ontreddering van het subject, terwijl het object ieder keer vertimmerd, vernist, gelakt, opgepoetst, of overgedaan wordt, de mens achterlatend, omdat hij sterven moet.

En wat is daar nu erg aan? Het is het lot van ieder levend wezen, dat sterven moet. Sterven verhoogd overigens ook je status. Vergaan ook. Als de Titanic gewoon de haven in was gevaren, was zij nooit legendarisch geworden. Zo werkt het.
De roman leest vlot weg, en de observatie van het object zijn hier en daar cynisch dan wel quasi-komisch. Enigszins passeren oppervlakkig wat belangrijke geschiedkundige gebeurtenissen, deze beklijven echter niet.

Ik vond het onderwerp van de roman wél fascinerend als uitgangspunt voor verdere discussie, maar vind dat dit boek niet voor iedereen is weggelegd, ondanks de zoals eerder gezegde vlotte schrijfstijl en de cynische humor waar de auteur zich van kweet.

Volgens Hout zet de mens de Rede naar zijn hand, zij willen gelijk. Ten koste van goed en have. Mijn waarheid versus de jouwe. Kant vond bijvoorbeeld God maar een ‘idee’ voor in je hoofd. Omdat je God niet kon waarnemen, wat hij ook niet ‘iets’. God is/was geen werkelijkheid, omdat hij niet waarneembaar is (geweest). Aanvullend zou je over het boek nog kunnen completeren, dat de mensheid inmiddels een lange weg heeft afgelegd. Oorlog was er, en zal er altijd blijven, al is er momenteel meer stabiliteit in de wereld dan vroeger. Laten we hopen dat de mens van eerdere fouten heeft geleerd.

Het is tevens oneerlijk om met onze bril naar toen te kijken, met de nu heersende inzichten. Achteraf praten is altijd zinloos, en een queeste naar de betekenis van dingen is per definitie zinloos, omdat kennis en waarheid twee verschillende dingen zijn.

Religie beïnvloedt het denken, maar het zijn geen zekerheden. Bovendien is de mens een onafhankelijk wezen, en dient zij autonoom te handelen en heeft zij de plicht het goede te doen. Als we dat wereldwijd vast kunnen houden, denk ik dat wij als mens nog wel een kans kunnen krijgen.

**** 4 sterren

[Vrouw To · Rating 2 out of 5]

Ik heb het hele boek gelezen met het idee dat het er een was voor drie sterren, maar de laatste hoofdstukken hebben voor mij spijtig genoeg de spanningen die zich hadden ontwikkeld (die ik overigens te minimaal vond voor de opzet) teniet gedaan. Het hoofdstuk van de Brusselse moslim kwam over als een samenraapsel van de meest banale algemeen geaccepteerde percepties van de geradicaliseerde jongens van deze bevolkinsgroep, in een taaltje die me plaatsvervangende schaamte bezorgde.
De laatste observaties van het hout in de ruimte waren spijtig genoeg ook een verderzetting van de wat vervelende knetterende filosofische monologen. Die werden openlijk onelegant in scenes geforceerd, maar net als bij andere boeken met een postmoderne sensibiliteit, kan ik het niet laten te denken dat het signaleren van de bewuste keuze voor een breuk met stilistische normen geen garantie geeft dat de breuk daadwerkelijk functioneert. De filosofische gesprekken waren ook weer redelijk banaal.
Hetzelfde effect hadden de hoofdstukken op zich, die af en toe met een ongemakkelijke en nietszeggende slotzin werden afgebroken voor ze iets van substantie hadden kunnen opbouwen.
Het sappige taalgebruik bezorgde me echter veel plezier, zeker in het begin. Naarmate het boek vorderde ging het er soms wat over, er was veel overtollig (tautologieen die geen poetische meerwaarde brachten bv).
De algehele indruk is dat er precies een goede redacteur mist. Het geheel is rommelig en overbevolkt (en dan heb ik het niet over het taalgebruik alleen, ik ben een persoonlijke fan van de exuberantie), en spijtig genoeg wordt dat voor mij niet inhoudelijk gecompenseerd, hoewel sommige personages en scenes een heel intrigerend en meeslepend Calvino-esque karakter hadden.
De leeservaring blijft subjectief natuurlijk, probeer eens een hoofdstuk en zie of het je aanstaat!

[André · Rating 4 out of 5]

Citaat : Zolang de verkrachting duurt, kijk ik naar haar ogen. Ze hebben haar de berg opgejaagd, de berg waarop ik mijn leven lang al sta in het hart van de woestijn. Ze stropen de panden van hun uniformtuniek op en storten zich op haar, de een na de ander. Hun helmen zakken scheef.
Review : Slavist, schrijver en dichter Johan de Boose schreef eerder (o.a.) de roman Bloedgetuigen (2011), waarin de oorlogszuchtige ideologieën communisme, stalinisme en nazisme de confrontatie met elkaar aangaan. Werden in deze roman drie personages opgevoerd die de gewelddadige 20e eeuw representeren, dan observeert Het vloekhout de geschiedenis van de mensheid. Een olijfboom is getuige is van de verkrachting van Maria (Maryam) door Romeinse soldaten. De boom wordt omgehakt om dienst te doen als kruis van Jezus (Jesjoea). Na afloop van de kruisiging wordt het hout verzaagd. Er blijft een spaander over die een lange reis begint door de geschiedenis. Het hout blijkt over magische krachten te beschikken: het kan praten, en het wekt een bijzondere lust op bij wie het aanraakt. Wanneer een toneelmeester die op zoek is naar een stut voor zijn decor het hout meeneemt, is dit het begin van een spectaculaire reis. Het stuk hout komt terecht bij de Romeinse keizer, orthodoxe monniken, de Russische tsaar, mohammedaanse geleerden, uitvinders, de paus, fascisten, communisten, schilders, wetenschappers en terroristen. Het maakt onderweg kennis met beroemde teennagels, lijkwaden en voorhuiden. De reis duurt meer dan tweeduizend jaar. Johan de Boose van het hout een personage dat als ooggetuige, de lezer meeneemt langs de markantste gebeurtenissen van de Europese geschiedenis. Dat het hout bij alles zo zijn bedenkingen heeft, zorgt voor een aangenaam effect. Het Vloekhout is een knap boek, dat ernst en humor goed weet te combineren.

[Linda · Rating 4 out of 5]

De ik-figuur in de roman Het Vloekhout van de Vlaamse schrijver Johan de Boose is mens noch dier, maar, inderdaad, een stuk hout. Dit bijzondere artefact leidt (en lijdt) een lang leven, dat ooit begon als boom in een woestijn, ergens in Palestina. In die hoedanigheid gaf hij de mensen schaduw, hoorde hij hun geheimen aan of was hij getuige van het kwaad. De roman begint met een verkrachting.
De vrouw die hier door Romeinse soldaten wordt misbruikt heet Maryam en de zoon die ze zal baren zal Jesjoea heten. Hij is een beetje apart: gevoelig als hij is, meent hij de wereld op zijn schouders te moeten torsen, iets waar hij zich onder de schaduw van de boom zeer bewust van is. Maar de boom ziet het allemaal met lede ogen aan, omdat hij weet dat deze mooie jongen nog niet eens geschikt is als toneelspeler of timmerman.

Wat er daarna gebeurt laat zich raden: de boom wordt later omgehakt om te worden gebruikt voor de terechtstelling van Jesjoea, die door de Romeinen als opstandeling wordt gebrandmerkt. Na deze gebeurtenis zal het kruis worden verzaagd en vele omzwervingen maken door de Europese geschiedenis, waarbij een ieder die een gedaante van het hout aanschouwt een merkwaardige siddering ondergaat. Zo wordt het meer dan twaalfhonderd jaar later door een monnik uit Moskovië genaamd Godsboterhammetje (Bogomil, oftewel ‘Gods Lieveling’) getransformeerd tot een zeldzaam mooi Maria-icoon, dat met haar mysterieuze gesloten ogen harten steelt, zondaren tot inkeer doet komen, rovers mobiliseert en kunstbroeders inspireert.

Origineel verhaal, zeer mooi geschreven.

[Vera VB · Rating 3 out of 5]

Een verhaal langs enkele hoogtepunten uit onze geschiedenis, verteld door een stuk hout, geeft een aparte inkijk op die gebeurtenissen.
Het hout start als boom in Palestina en wordt het hout waaraan Jezus gekruisigd is. Daarna gaat het stuk hout de wereld rond, Mongolië, Italië, Rusland, de zijderoute, het komt allemaal langs.
Wat opvalt is dat het hout een wereld rond zich ziet die constant in beweging is, van vrede naar oorlog en weer terug. Het destructieve van de oorlog valt vooral op.
De aandrijver van al die oorlogen is nogal dikwijls religie.

Het boek bestaat uit korte hoofdstukken met ertussen grote sprongen in de tijd, wat ook wel moet wanneer het startpunt goed 2000 jaar geleden is en het eindpunt nu.
De tweede helft van het boek vond ik wat minder en het laatste hoofdstuk waar het ineens over de islam, zelfmoordenaars en bommengordels gaat en de naam van de persoon toevallig Abdeslam, was er teveel aan. Dat was totaal overbodig.

Het boek heeft een ironische toon, er is weinig respect voor godsdienst, eender welke. Waarschijnlijk omdat godsdienst nu net dikwijls de aanleiding van vele oorlogen is. Het is goed dat het vloekhout op een ironische toon spreekt anders zou dit een zwaarmoedig boek zijn waar de mensheid niet te best uit komt.

De mensheid,’ hoor ik hem zeggen, ‘houdt niet op zichzelf te vernietigen, heruit te vinden en opnieuw te vernietigen, keer op keer, ingegeven door een doffe drang naar sloop en dood. Telkens staat er uit het puin iemand op die de anderen een nieuwe toekomst voorliegt.’

[Mark de Boer · Rating 3 out of 5]

Het verhaal van een stuk van het kruis waaraan Jezus is opgehangen, dat als icoon met beeltenis van Maria wordt bewaard en twee millennia overleeft. Het vloekhout is de ik-figuur in het boek. Een aardig uitgangspunt dat soms ook leidt tot interessante avonturen en beschouwingen, maar net zo vaak uitmondt in cliché's, in de vorm zowel als inhoud. Het vergt behoorlijk wat lenigheid om alles via de ogen en oren van een stuk hout te beleven. Dat lukte mij niet altijd, om het maar zo te zeggen.

De grote lijn in het boek lijkt te zijn om de absurditeit van religie aan te tonen. Een verhaallijn waarin ik eerlijk gezegd niet veel vernieuwende gedachten kon ontdekken. Pas als het icoon (als het symbool ervan) uit het ISS ontsnapt en in de ruimte verdwijnt (ja, dat gebeurt...) is er rust en vrede. Tja.

Dat er vervolgens nog een hoofdstuk vanuit het perspectief van de Brusselse aanslagpleger achteraan komt is een stijlbreuk. Maar wie weet wil de schrijver er iets mee zeggen - dat de fakkel van religieus fanatisme is overgenomen door anderen? Ik weet het niet.
De laatste zinnen uit het boek zijn dan wel weer mooi, gelukkig:

“Ik wil een laatste metamorfose, een gedroomde metamorfose: in plaats van een boom die schaduw geeft, wil ik een mens worden die danst met blote voeten op de hete aarde, lachend op zoek naar een boom die schaduw geeft.”

[Bianca Boeijer-Thielsch · Rating 3 out of 5]

Johan de Boose - Het vloekhout


Het verhaal is beschreven vanuit het perspectief van een stuk hout, eerst als olijfboom, kort daarna, nadat de olijfboom gekapt is, als kruis en tenslotte als overgebleven spaander. Als spaander wordt het object relikwie, icoon, mascotte en talisman. Door een haast ongeloofwaardige speling van het lot komt het stuk hout bij mensen van diverse pluimage terecht, zowel bekend als onbekend.
Het concept is origineel, alhoewel niet nieuw (ik moest aan ‘Specht en zoon’ denken, waarin het verhaal verteld wordt vanuit het gezichtspunt van een schildersdoek).
Het verhaal is op zich boeiend, maar heeft me niet echt kunnen grijpen. Wat mij betreft 3/5 sterren en níet kansrijk voor de Libris, hoewel het wel één van de genomineerden is.

[Thirza · Rating 4 out of 5]

Ontzettend leuk en onderhoudend verhaal over het leven van een icoon. Om dit leven te kunnen vertellen beschrijft De Boose de geschiedenis van de mensheid vanaf de verwekking van Jezus tot de 21e eeuw. Hij doet dat aan de hand van een aantal aansprekende figuren. Sommige passages hadden een enorme impact op me door het grove, het barbaarse. Ik vond ze erg (misschien wel té erg) heftig. Passages waarin de barbaren kerken plunderen, in de fik steken, mensen in de brand steken, vrouwen verkrachten etc. Het is ongetwijfeld gebaseerd op 'waargebeurde' verhalen, wellicht dat het daarom zo aankwam. Ondanks dat ik al heel wat verhalen en films over oorlog etc heb meegekregen.
Passage waarin iconen aan het woord zijn, zoals de voorhuid van Jezus etc., vond ik hilarisch.
Leuk boek!

[Lydia · Rating 2 out of 5]

In dit boek zitten zeker mooie stukjes.
We volgen een stuk hout, eerst is het een boom, daarna het kruis waar Jezus aan gehangen wordt , later een icoon...
Het hout praat, en dat is geloofwaardig beschreven, wat op zich toch al bijzonder is.
Het geeft commentaar op wat het meemaakt, en dat is dus een geschiedenis van 2000 jaar.
Het is goed geschreven, mooie stijl, mooie taal.
Toch kan ik er maar 2 sterren aan geven, het raakte me niet.

[Marianne Steenvoorde · Rating 4 out of 5]

Een merkwaardig boek: 'Het vloekhout' van Johan de Boose. Over een stuk hout van een olijfboom dat verweven raakt met de geschiedenis van het christendom door eerst gebruikt te worden als dwarsbalk voor het kruis en later beschilderd te worden als icoon, het enige icoon waarin Maria wordt afgebeeld met gesloten ogen. En juist die gesloten ogen worden in de loop van de tijd een symbool van ziende blind zijn, van inzicht en hoop voor de mensheid. Om over na te denken.

[Danny Jacobs · Rating 4 out of 5]

In Het vloekhout van Johan de Boose is een stuk hout de verteller van een verhaal dat een periode van tweeduizend jaar beslaat. Het boek is het slotdeel van een trilogie. Het verhaal leest als een trein, die dendert over tientallen aanknopingspunten uit onze geschiedenis van de voorbije twee millennia.

[Eva · Rating 3 out of 5]

Een intrigerend verhaal. Niet altijd even makkelijk om door te lezen. Halverwege wilde ik niet verder lezen. Het verhaal bleef hangen en inspireerde niet meer. Toch maar wel gedaan en gelukkig pakte het verhaal me weer. Sommige fragmenten roepen walging op, andere inspireren tot filosofische beschouwingen of laten een andere kant van de werkelijkheid zien.

[Catherine · Rating 3 out of 5]

Het eerste hoofdstuk was heel sterk, het trok me volledig mee in het verhaal. Helaas werd die toon niet aangehouden en zwakte het boek daarna wat af. Hoewel een super toffe insteek en echt een origineel idee om een stuk hout te laten spreken, toch heeft de rest van het verhaal me minder in zijn greep gehouden.
Het mag wel gezegd worden, de ironie soms in dit boek 👌🏼👌🏼.

[Bart · Rating 2 out of 5]

Hoi, ik ben een stuk hout. Mijn antromorphisme rammelt aan alle kanten, maar laat dat vooral niet in de weg staan van een volledig inhoudsloos verhaal, waarin ik van hand tot hand ga van een vrij willekeurige reeks personen uit de geschiedenis. Ik speculeer er wat op los, maar vertel je niets. Doei.

[Emma · Rating 3 out of 5]

This could have been much more than an accidental stack of historic figures seen from the perspective of a piece of wood. And why add a chapter with a first person Muslim terrorist at the end? Good idea, but without cohesion, and emotional impact, it withered away.

[Maarten De Rijk · Rating 3 out of 5]

Hij heeft de Libris dan wel niet gewonnen, maar hierbij alsnog mijn bespreking van "Het vloekhout" voor Belga in de aanloop naar de prijsuitreiking.

Johan de Boose is de enige Vlaming die maandagavond kans maakt op de Libris Literatuur Prijs 2019. In zijn roman "Het vloekhout" is alvast de meest opvallende verteller aan het woord: een stuk hout.
"Het vloekhout" is de zesde roman van schrijver, dichter, theatermaker en recensent Johan de Boose. Het is meteen het slotstuk uit het drieluik Gaius (2013) en Jevgeni (2014), al kan "Het vloekhout" als een op zich staand verhaal gelezen worden.
In "Het vloekhout" is de verteller een stuk hout. Niet zomaar een stuk hout, maar een stuk hout van een olijfboom in Palestina dat gebruikt werd voor de kruisiging van de profeet Jesjoea (Jezus). Het stuk hout neemt de lezer mee op een reis doorheen 2.000 jaar wereldgeschiedenis.
"Het vloekhout" ontpopt zich daarbij als een soort houten Forrest Gump. Daar waar Forrest Gump quasi toevallig aanwezig leek bij alle historische sleutelmomenten in de jaren 60 en 70 komt "Het vloekhout" doorheen de tijd terecht bij een hele reeks historische figuren, gaande van keizer Nero tot Charles Darwin, schilder Malevitsj en Jozef Stalin.
Tijdens zijn bijzondere reis doorheen de geschiedenis ondergaat het stuk hout verschillende metamorfosen. Zo verandert het eerst van olijfboom in Palestina tot houten kruis voor Jezus en later verandert het stuk olijvenhout nog in een icoon en een relikwie.
De lezer beleeft alles mee vanuit het perspectief van het stuk hout. Dat bijzondere perspectief krijgt nog iets extra door de nu eens nuchtere en dan weer satirische toon van de beschouwingen. Nergens voelt het vertelperspectief geforceerd aan. En zo wordt het voor de lezer gaandeweg normaal dat het stuk hout in gesprek gaat met andere religieuze objecten, zoals de lijkwade van Turijn of de voorhuid van Christus.
De Boose daagt de lezer ook op andere manieren uit. Zo schotelt hij via het stuk hout alternatieve Bijbelpassages voor en wordt de lezer gedwongen na denken over de (on)zin van geloof, over bijgeloof, over het spanningsveld tussen religie en wetenschap... enzovoort.
"Het vloekhout" is een onconventionele roman over een ongewone reis doorheen de westerse geschiedenis. Dat zulke boeken niet helemaal kansloos zijn, bewees Dimitri Verhulst tien jaar geleden. Hij won toen met "Godverdomse dagen op een godverdomse bol".

[Angelique Corné · Rating 2 out of 5]

Na 30 pagina's heb ik het opgegeven. Misschien denkt Boose dat zinnen als ' Jezus vertrok naar de eeuwige jachtvelden' spitsvondig zijn, ik vind ze vooral tenenkrullend.
Misschien, op een zomerdag als ik me verveel, probeer ik het nog eens.

[Herman De Vos · Rating 4 out of 5]

Een intrigerend verhaal : de geschiedenis van een stuk hout dat ooit deel was van het kruis waaraan Jezus werd gekruisigd. Hoe kom je erop ? Maar bijzonder boeiend als verhaal. Steeds benieuwd om de volgende episode te leren kennen. Heel leuk.

[An · Rating 4 out of 5]

Origineel idee en best aangenaam en boeiend geschreven. Alleen... De hier en daar voorkomende vrouwonvriendelijke ideeën, daar heb ik me wel aan gestoord, vooral die naar Maria Magdalena toe. Get with the times, de Boose. Not cool.