Johann Sebastian Bach

by Maarten 't Hart

Toen Maarten 't Hart acht jaar oud was, hoorde hij 'Wohl mir, dass ich Jesum habe' uit cantate 147 in de befaamde pianobewerking van Myra Hess. Het was het mooiste wat hij ooit gehoord had, en sindsdien is hij een hartstochtelijk bewonderaar van Johann Sebastian Bach. Bach is zijn oudste, diepste, grootste liefde. Zelfs Mozart die hij toch ook onvoorwaardelijk bewondert, neemt in zijn hart niet zo'n grote plaats in als Bach. Dat is ook te danken aan het feit dat hij zich iedere dag aan de piano laaft aan de springlevende geest van dit onvergankelijke genie. In dit boek bespreekt hij een aantal biografische onduidelijkheden in het leven van Bach, probeert hij aan te tonen dat Bach rond 1730 in een crisis geraakte vanwege huishoudelijke omstandigheden, geeft hij zijn visie op de cantates, de concerten, het Wohltemperierte Klavier, de andere klaviermuziek, de Matthäuspassion, de kamermuziek, en op de omvangrijke literatuur over het fenomeen Bach.

Genres: Music, Nonfiction, Art, Biography

301 pages, Paperback

First published January 1, 2000

About the author

Maarten ’t Hart made his debut under the name Martin Hart with the novel Stenen voor een ransuil (Stones for a Long-Eared Owl, 1971). He studied biology in Leiden and worked as an ethologist at Leiden University. One of the most important themes in his oeuvre is his childhood in a Calvinist community and his distancing himself from it. His passions for nature and music also constantly crop up in his work. ’t Hart broke through to a wide audience with his melancholy novel about meeting his teenage love: Een vlucht regenwulpen (A Flight of Curlews, 1978). Many novels, short-story and essay collections later, ’t Hart, with his authentic tone and work which often touches upon the tension between biography and fiction, has grown to be one of the most popular and most translated of Dutch authors. In an interview he said: ‘What I like about literature is that one can show a compressed piece of one’s most intimate self.’ Some of his other novels are Het woeden der gehele wereld (The Fury of the Whole World,1993), a Bildungsroman and a thriller in one, De zonnewijzer (The Sundial, 2002), Lotte Weeda (2004) and Het psalmenoproer (Psalms and Riots, 2006), a historical novel.

Reviews

[Jordy · Rating 2 out of 5]

Een zeer passievol en diepgaand boek, de schrijver heeft er bewust voor gekozen om zijn historische analyse van Bach als persoon door het boek heen te laten samenvallen met de muzikale analyse van het werk van Bach. Dat resulteert toch in een boek wat moeilijk is bij te benen.

Voor mij als lezer vond ik de analyse van Maarten 't Hart over Bach als persoon in ieder geval vlijmscherp, hij laat geen spaan heel van eerdere auteurs die over Bach hebben geschreven en haalt de ene na de andere mythe onderuit. Niet alle schrijvers en lezers kunnen deze toon waarderen, die soms als kinderachtig wordt ervaren, maar ik genoot er zelf wel van.

Bij de muzikale analyse, die dus verweven zit met de analyse van Bach als persoon, had ik wel grote moeite om het tempo bij te benen. De auteur schrijft razendsnel en gaat ervan uit dat zijn lezers allen experts in de muziek van Bach zijn, want anders zou de lezer volgens de auteur het boek ook niet lezen.

De manier van schrijven zorgt ervoor dat iemand wel hele specifieke kennis paraat moet hebben om het boek volledig te begrijpen. Ik zou het boek niet aanraden voor iemand die iets meer over Bach te weten wil komen, de auteur verwacht veel van zijn lezers en slaat daar voor mij de plank mis.

[Tineke · Rating 4 out of 5]

Toen ik in Boekendorp Lillo Contrapunt van Anna Enquist kocht, zei de verkoper: Als je van Bach houdt, moet je zeker ook dit boek kopen. Maarten 't Hart heeft me nooit zo getrokken, maar ik moet de verkoper echt bedanken voor haar tip. Zo bezeten, op een prettige manier, als 't Hart is van Bach, zijn er niet veel, denk ik. In elk hoofdstuk beschrijft hij wel een compositie als het allermooiste dat Bach ooit heeft gemaakt. En toen hij nog jong was, besloot hij al dat het zijn "taak aller taken" was om alle cantates grondig te leren kennen (dat was nadat hij cantate 104 had gehoord). Een fan dus. Ik heb er veel van geleerd, ook wel gelachen en regelmatig passages aan anderen voorgelezen. Maar ik weet nog steeds niet of ik andere boeken van 't Hart ga lezen. Eerst maar eens beginnen met Music in the Castle of Heaven, van Gardiner. Dat ligt hier ook al een tijdje.

[Floor · Rating 3 out of 5]

De eerste hoofdstukken met literatuurstudies zijn erg informatief en vermakelijk. De bespreking van de werken van Bach zijn naar mijn smaak wel erg subjectief en daardoor een herhaling van superlatieven, maar tegelijk enthousiasmerend: je wilt alleen maar meer Bach luisteren. Op de valreep is het nog een keer genieten van de literatuurstudie in 'De Bach-literatuur (2)'.
Een boek dat je niet kunt lezen zonder te luisteren naar Bach, wat heerlijk is!

[Peter]

Weer een heel leuk en interessant boek van Maarten 't Hart. Je wordt wel moedeloos van de hoeveelheid boeken die 't Hart heeft gelezen en waar hij toch nog iets zinnigs over kan zeggen of tegenin brengen.
Verder word je ook een beetje jaloers op hem omdat al die Bach muziek kan lezen en spelen. MAAR, misschien is het gewoon een roman en is alles verzonnen. Ik denk het niet maar ik zou dat ook leuk vinden.

Wat overblijft is het mateloos enthousiasme van 't Hart. Na dit boek wil je alles beluisteren wat door hem de hemel in is geprezen en dat kwam net goed uit want deze boekuitgave is een herdruk ten behoeve van het Kruidvat, precies in de tijd dat zij de complete werken van Bach uitbrachten.

[Diana Willemsen · Rating 4 out of 5]

3,5 ster. Tot me genomen als luisterboek. Een aanrader. De voorlezer heeft een prettige stem. Ook de muziek is mooi.

Ik zou zijn afgehaakt door alleen de droge tekst. De auteur weet veel, superveel van Bach en dat wil hij laten weten. Verder lijkt hij vooral te willen afrekenen met andere auteurs. Iets dat hem behoorlijk kinderachtig doet overkomen.*
Ook het voortdurende in tranen uitbarsten en de superlatieven, die zo vaak geuit worden dat een beginnend Bach-fan nog steeds geen idee heeft waar te beginnen, maken het lezen een beproeving.

* anderen mogen beslist geen conclusies trekken zonder bewijs. Dat is toe te juichen! Alleen geldt dat niet voor de auteur zelf…

[Connie · Rating 4 out of 5]

Ik ben bevooroordeeld, Bach is mijn absolute lievelingscomponist. Lezen over hemzelf en zijn vele mooie werken is een voortdurend feest van herkenning!!!

[Geert · Rating 3 out of 5]

* Muziek: p. 20-22, cantate 104, p. 55-58, miss in b klein, p. 99, 101
* Geboren op 21 maart 1685 in Eisenbach. Verloor beide ouders op zijn 9e. (p. 15)
* Zijn zoon, Johann Christiaan Bach, was bij leven veel bekender dan Bach zelf.
* Mensen werden vrij oud. Lage gemiddelde leeftijd kwam vooral door kindersterfte en moeders die overleden op kraambed (p. 47).
* Had 5 broers en 2 zussen (p. 48). Zijn allemaal gestorven voor hun 50e. Hij is zelf 65 geworden (p. 49). Hij had zelf 20 kinderen.
* Crisis rond 1730; productiviteit neemt drastisch af. Volgens ’t Hart komt dat doordat hij in 9 jaar tijd 7 kinderen is verloren (de laatste in 1733).
* Hij heeft nooit veel opgehad met paalmuziek, terwijl zijn werk doortrokken is door het thema dood. Zag volgens ’t Hart niet veel in wederopstanding maar heeft dood als ultieme verschrikking ervaren.
* Bach wordt getypeerd als heethoofd. Verhaal gaat dat hij zijn pruik gooide naar een organist die een valse noot speelde en riep dat die beter schoenlapper had kunnen worden (p. 62-63).

[Carl Lens · Rating 3 out of 5]

Erg mooi om ‘t Hart zo uitgebreid te horen over Bach en zijn werk. Voor een beginner als ik is het echter wel te veel. Ik ben absoluut van plan om nog heel veel van de beschreven werken te gaan luisteren dus misschien lees ik het over een paar jaar nog eens. Dan ben ik misschien ook beter in staat om mijn inhoudelijke mening te vormen over wat er allemaal gezegd wordt over bijvoorbeeld álle individuele Bach Cantates.
De muziek in het luisterboek is leuk, maar ik vond het vreemd dat de gespeelde muziek niet echt wordt besproken. Zal wel iets met rechten te maken hebben?

[Wijnand · Rating 4 out of 5]

Bach is een grootheid en de fascinatie van Maarten ‘t Hart is bekend. In geen roman ontbreekt een verwijzing naar een Bach cantate en een verheerlijking daarvan. Wat mij betreft één van de aantrekkingskrachten van zijn boeken. In zijn aanstekelijke biografie van Bach kan hij vol op het orgel, leuk hoe diepzinnig hij de kwestie Geyersbach uitpluist en andere biografen op de korrel neemt. Een leerzaam en tegelijkertijd luchtig werk dat aanzet tot (opnieuw) beluisteren van Bach’s imposante muzikale oevre.

[Fabian · Rating 4 out of 5]

Ik had ideeën over wat ik hier moest schrijven toen ik het aan het lezen was. Maar dat is nu voorbij, dus zijn de ideeën weg :-)

Goed boek. Soms te ... technisch is het juiste woord niet, maar toch. Je kan maar beter een Spotify-abonnement hebben als je het boek leest. Ik ga er nog vaak naar teruggrijpen als ik in een Bach-stemming ben.

Oh ja, de eerste hoofdstukken zijn een goede les voor menswetenschappers als het op bronnenkritiek komt.

[Hans Luiten · Rating 2 out of 5]

Ik heb dit boekje ooit gekocht omdat ik dacht op eenvoudige wijze eindelijk iets van Bach te leren begrijpen. Nou, dat viel tegen. Maarten ‘t Hart weet natuurlijk ongelooflijk en ongelooflijk veel over Bach, maar in dit boek stort hij dit werkelijk uit over de lezer. Toegegeven: voor echte kenners waarschijnlijk kenners, maar ik werd er dol van al weet ik nu wel dat Bach zijn toonhoogten aanpaste aan de gebruikte woorden (lage tonen bij het woord graf) en dat hij 7 (!) kinderen verloor.

[Sem · Rating 3 out of 5]

ZIPPELFAGOTTIST

Een leuk boek voor mensen die al bekwaam zijn in de werken van Bach maar niet aan te raden voor beginners zoals mij.

Ook gaat de auteur ervanuit dat de lezer Duits spreekt en zijn veel teksten er zonder vertaling ingezet.

Het mooie aan dit boek vind ik dat de passie en liefde voor J.S. Bach van Maarten 't Hart duidelijk te lezen is en het weet over te brengen aan de lezer met aanbevelingen van werken om te beluisteren maar ook zeker zelf te bespelen.

[Annesusan · Rating 3 out of 5]

Vooral een aanrader als meer weet over Bach dan het feit dat hij een componist is. Daardoor soms wat te 'veel'. Het boek gaat vooral over de stukken die hij gecomponeerd heeft omdat over het leven Bach heel erg weinig bekend is. Fantastisch om een boek te lezen voor wie Bach zo'n grote rol in zijn leven speelt. De liefde spat er vanaf.

[Simonh · Rating 2 out of 5]

Bach, die heeft dus dingen gecomponeerd. Maarten 't Hart huilt er geregeld bij en gaat tot absurde hoogtes om de componist te verdedigen (zoals de keer dat hij iemand uitmaakte voor 'Zippelfagottist').

[Bert · Rating 3 out of 5]

Interessant en vermakelijk, maar ook wat te opsommerig.

[Jelle ❄️ · Rating 4 out of 5]

Mooie muziek, genoeg enthousiasme. Dit boek is de reden waarom je overtreffende trappen op de basisschool leert X)

[clismo]

boeit me eigenlijk voor geen meter

[Bert Huisman]

7 slegte

[Jamie · Rating 3 out of 5]

Leuk boekje over J.S. Bach. Veel anekdotisch materiaal. Vervalt af en toe wel in een dagboekje van Maarten ‘t Harts favoriete cantates en zijn persoonlijke verering van Bach. Mooie plus is wel dat je door dit boek meer wil en gaat luisteren van Bach. 3 sterren.

[Steven · Rating 2 out of 5]

Leuk om te lezen voor wat weetjes over het leven van Bach of over die ene cantate. Toch leest het boek meer weg als een encyclopedie dan een biografie of overzichtswerk. Maarten 't Hart weet schrijft sympathiek en weet ontzettend veel van de componist en de mens Bach, maar hij weet dit enthousiasme maar ten dele over te brengen. Te vaak vervalt hij in eindeloze discussies tussen geleerden over wat nou wel en niet precies waar is over het leven van Bach, wat al heet leesplezier wegneemt. Zie dit boek daarom vooral als een overzicht van inzichten en gedachten over het leven en de werken van Bach dan een echte biografie of een goede introductie.

[Em · Rating 3 out of 5]

Wat uit dit boek naar voren komt is T Hart's grote hart voor Bach. Idolaat is een understatement. De hoofdstukken over Bachs leven vond ik interessanter dan de hoofdstukken waar T Hart vertelt over welke cantates en fuga's de moeite waard zijn. In dat opzicht is een biografie meer iets voor mij. Toch was het erg leuk om Bachs muziek zo beter te leren kennen. Ik vond het echter wel opvallend en jammer dat 'T Hart soms wel en soms niet Duits vertaalde. Mijn Duits is helaas niet zo goed dat ik begreep wat er stond. Wees consistent en vertaal of alles of niets. Wat ik leuk vond om te lezen is dat 't Hart regelmatig tot tranen geroerd was bij het luisteren van Bachs muziek. Herkenbaar!

[Renée · Rating 3 out of 5]

Eerste helft leuk, leuk geschreven, leuke informatie. Tweede helft langdradig, opsomming. Dus 4 en 2 sterren.

[Hermien · Rating 1 out of 5]

Misschien kwam het omdat ik Bach's muziek niet goed genoeg ken maar zelfs na herhaalde pogingen kon dit boek me niet boeien.

[Piet Van · Rating 5 out of 5]

Leukste en smeuïgste boek ever over Bach