Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide

by Hans-Lukas Kieser

Talat Pasha (1874–1921) led the triumvirate that ruled the late Ottoman Empire during World War I and is arguably the father of modern Turkey. He was also the architect of the Armenian Genocide, which would result in the systematic extermination of more than a million people, and which set the stage for a century that would witness atrocities on a scale never imagined. Here is the first biography in English of the revolutionary figure who not only prepared the way for Atatürk and the founding of the republic in 1923, but who shaped the modern world as well.

In this explosive book, Hans-Lukas Kieser provides a mesmerizing portrait of a man who maintained power through a potent blend of the new Turkish ethno-nationalism, the political Islam of former Sultan Abdulhamid II, and a readiness to employ radical “solutions” and violence. From Talat’s role in the Young Turk Revolution of 1908 to his exile from Turkey and assassination―a sensation in Weimar Germany―Kieser restores the Ottoman drama to the heart of world events. He shows how Talat wielded far more power than previously realized, making him the de facto ruler of the empire. He brings wartime Istanbul vividly to life as a thriving diplomatic hub, and reveals how Talat’s cataclysmic actions would reverberate across the twentieth century.

In this major work of scholarship, Kieser tells the story of the brilliant and merciless politician who stood at the twilight of empire and the dawn of the age of genocide.

Genres: History, Nonfiction, Politics, Biography

552 pages, Hardcover

First published June 26, 2018

Reviews

[Bulent · Rating 2 out of 5]

Keiser'in kitabı, temel bir teze yaslanıyor: "İttihatçılığın beyni ve Soykırımın mimarı" Talat Paşa, Osmanlı'nın yıkılışı sonrasında kurulan Cumhuriyet'in fikir babasıdır.

Yazar ortaya attığı bu tezi kanıtlamak için yazdığı kitabında iki önkabulü (İttihatçılığın beyni ve soykırımım mimarı) hiç tartışmıyor. Net bir şekilde söylenebilir ki kitabın temel amacı, tezini kanıtlarıyla sergilemek ve mümkünse ispatlamak değik, soykırımın yaşandığını ve baş sorumlusunun Talat olduğunu kabul ettirmek.

"Ermeni Soykırımı" gibi çok yönlü ve çok tartışmalı bir konuda, Talat'ı "İttihatçılığın beyni" olarak tanımlayan yazar, bu önkabulünü kendi cümleleri ile sık sık yıpratıyor, yer yer yıkıp yok ediyor. Talat'ın başarısız bir politikacı, siyasi tecrübesi olmayan ancak iktidar hırsıyla yanıp tutuşan bir karakter olduğunu çok sık dile getiren yazara göre, belli ki İttihatçılığın Beyni Talat, ancak İTC'nin beyni o değildir. Yazara göre iki Doktorun (Dr. Nazım ve Dr. Bahattin Şakir) etkisi altında kalan Talat, bir süre sonra Ziya Gökalp'in etkisi altına girecek ve belli ki asla kendi tezi, fikri ve ideolojisine sahip olmayacaktır.

Yazarın "İttihatçılığın Beyni" olmaktan kendi elleriyle çıkardığı, tecrübesiz ve başarısız siyasetçi olmakla damgaladığı Talat için sık kullandığı bir başka kavram da "nefret". Bağlamını ve gerekçesini kullanmaya pek gerek duymaksızın Talat'ın Edirne ve Selanik'teki gençlik günlerinden beri Ermenilere karşı nefret duyduğunu dile getiren yazar, bu nefretin dayanağını dile getirmediği için söyledikleri havada uçuşan fikirlere dönüşüyor.

Yazarın temel tezinin "Talat Paşa, Osmanlı'nın yıkılışı sonrasında kurulan Cumhuriyet'in fikir babasıdır." olduğunu söylemiştik. Talat'ın ideolojik dayanaklarından saydığı Ziya Gökalp'in Cumhuriyet'in ilk döneminde de etkili bir fikir adamı olması, yazar için neredeyse yeterli bir bağ teşkil ediyor.

Kitabın önemli bir problemi de kaynak kullanımı ile ilgili. Orjinal dilinde, yararlandığı temel bir kaynak kitabın yazarının soyadını tüm metinde yanlış yazacak kadar duyarsız, Talat, Osmanlılar, İTC üzerine yazdığı kimi yorum, kimi saptama ve kimi olayların kaynaklarını göstermeyecek kadar umarsız bir metin ortaya koymuş yazar. (İngilizcesinde yanlış olarak "Tevfik Çandar" yazılan Tevfik Çavdar ne mutlu ki Türkçe çevirisinde doğru yazılmış, ama atıf yapılmayan kaynakları göstermek mümkün değil elbette ki...)
Kaynaklara böyle yaklaşan bir çalışmayı, bir lisans öğrencisi ödev; bir yüksek lisans öğrencisi tez olarak sunsa, akademik açıdan nasıl karşılanacağını bir düşünmek lazım.

Kitabın "Ermeni Soykırımı" ile ilgili bölümlerine gelince... Ortada Kieser'in yer yer karalayıcı, hatta oryantalist bakış açısına rağmen, dile getirildiği zaman tartışmaları ortadan kaldıran kanıtlar var. Talat ve üç paşa tarafından idare edilen İTC, savaşı bahane ederek Osmanlı Ermenilerini tutukladı ve çöle sürgüne gönderdi. Bu ölümcül yolculuğa ek olarak Ermeniler, devletin resmi güçlerinin gözetiminde Türk ve Kürt komşuları tarafından soyuldu, tecavüze uğradı, mallarına el kondu, çoğu kez de öldürüldü. Bu gerçeği, "Ermeniler isyan etmişti...", "Ermeniler de zaten yıllardır Türkleri öldürüyordu...", ya da "karşılıklı olarak her iki taraf da birbirini öldürdü" gibi basma kalıp sözler ile örtmek mümkün değil.
Yurttaşlarının sözleşmesine dayanan Devletin, sözleşmenin tarafı olan tüm vatandaşlarının can ve mal güvenliğinden sorumlu olduğu gerçeğini, eğer işlenen bir suç varsa onun suçun failinin cezalandırılmasından öteye gidemeyeceğini, yani hukukun temel kavramlarını bilen, bunun geçerli olduğunu kabul eden bir insanın, Ermeniler çoğu kez devletin gözetim ve koruması altındayken, devlet güçleri ve onların gözyummasından istifade eden siviller tarafından öldürüldüklerini yalanlaması mümkün değil.
Bu yaşananın [ister "kırım" densin, ister "büyük acı", ister "soykırım"...] suç olduğu ve işlenen suçta Talat ile İTC kadrolarının suç ortağı olduğu da bir gerçek.

Sorun şu ki, Keiser'in kitabı bu suçu tartışmak ya da suçun niteliğini ele almak için yazılmamış. O batı dillerinde Talat biyografisi bulunmaması gerçeğinden yola çıkarak, "Soykırımın mimarı" Talat'ın yaşam öyküsünü ve işlenen suçu kabul etmeyen cumhuriyeti suçlamak için yazılmış bir kitap. Yanlı mı? Evet. Bazı kavramları çarpıtıyor, büyük çıkarımlarda kaynak bile göstermiyor mu? Evet.

[Noric Dilanchian · Rating 5 out of 5]

This book is remarkable historiography with relevance to the present day, a compelling biography of a Turkish imperial revolutionary politician and architect of genocide, and a work of history quoting primary sources in multiple locations and languages. It is a tour de force.

It makes obvious why developments before, during and after the Great War attracted segments of Germany's right wing elite, including Hitler and the Nazis, seeking to emulate Mehmet Talaat Pasha and his successor Mustapha Kemal Attaturk as political men of action.

The book adds to what is already known about the connecting threads between late Ottoman Empire events (from the 1890s to 1923 in Asia Minor, the Balkans and the Levant) and European events in the 1930s to 1945 and then to the UN resolution of 1948 and its consequences, through finally to the ongoing calamity of Turkish polity.

In this first scholarly biography of Talaat Pasha, he emerges as the central, instrumental figure for what took place within the last decades of the Ottoman Empire. He was married to his cause. His legacy is that the empire was lost, and a mythologised Sunni Turkish homeland (reimagined in a redefined "Anatolia") emerging from regions, cities and villages from which Armenians, Greeks and Assyrians were eradicated.

A central argument of Kieser is that Talaat from his own records and those of others was the string puller. He pulled for the 1908 Young Turk revolution removing Sultan Abdul Hamid II from power and involving Turks, Armenians, Greeks and others in a hopeful movement for change. He pulled too in the January 1913 coup by the political force he co-founded, the Committee of Union and Progress, which made government in the empire constitutional in name only and eradicated or restrained any Ottoman tendency towards multiculturalism with Christian and other non-Sunni Turk subjects.

From January 1913 he reached a position of greater command, the Committee's lead action man in charge, sending directives in 1915 to operatives he marshaled and instructed to conduct arrests, deportations and mass murder if necessary, until his gambles under the cloak of war began to fail and doubts set in by 1919 with military setbacks and internal corruption. So on 1 November 1919 he and his cohort left secretly on a German torpedo boat becoming fugitives from court trials which sentenced them to death in absentia. He went to Berlin, others to Rome, Baku or Moscow. In Europe Talaat continued conspiratorial work moving between cities, supported by German allies and others, now with no mustache to avoid being recognised.

Then in Berlin on 15 March 1921 with one bullet he was assassinated by Soghomon Tehlirian as part of Operation Nemesis organised by the Armenian Revolutionary Federation from mainly Boston.

Tehlirian was tried in Germany and found not guilty for psychological reasons and freed. The legal argument about Talaat as mass murderer of millions was not aired. However for a moment newspaper readers worldwide understood that justice had been served through assassination. Then it was back to business as international treaty negotiators (with politicians, oil, banking and other lobbyists guiding them) settled the borders of Turkey in the Treaty of Lausanne in 1923, and in other documents. It was by then expedient to not mention genocide and forced relocation of people, and to instead bury horrific recent history under a new crime, of silence.

How did it get to this end game of 1921 and 1923?

Keiser begins with the last decades of the 19th century as the Committee inherited Ottoman imperial ideology mixing it into a lethal cauldron. They cooked to respond to self-determination demands of subjects across the once vast empire, to respond to the loss of face with the empire's declining wealth and military power (relative to Russia, Britain and France, among others), to respond to corruption among the Turkish Ottoman elite and their susceptibility to Western grabs for colonies or concessions.

In Talaat's case, ideas for a Turkish homeland in a redefined geography of Anatolia emerged from around 1900 onwards, brewed with chauvinist nationalism, Turanianism or Panturkism (though this was mostly cut back from about the last years of the Great War to Anatolian Turkism), Islamism including jihad when that was expedient for war aims, and Social Darwinism to rationalise policies against non-Turks. This brew was the Committee's definition of modernism.

Social Darwinism was not expressed as a theory of the Turks being the "master race", but how it was expressed was comparable to that Nazi expression of "herrenvolk" and showed admiring Germans of the time and from the early 1920s what could be achieved by a dictatorial regime for a nation-state stewing in self-perceptions of being victims who had been or were being stabbed in the back. Not all German, Turkish, Kurdish or other operatives were devotees of the theory, but those working in active opposition from 1914 to 1919 were few and in the case of the Committee's finance minister, Mehmet Cavit Bey, writing private thoughts in his diary about his disgust at events manipulated by his colleagues. Many who were not devotees were discovered and demoted, or co-opted or lied to. The press of the day was largely sponsored propaganda, highly censored or self-censoring. Part of the ruin of the empire during the Great War and subsequently was that corruption and lawlessness grew, and to such an extent that even Talaat was depressed by it.

Armenians note the massacres of about 20,000 Armenians in Adana in 1909. Kieser provides a valuable insight in covering the January 2014 removal through terror of no less than 100,000 Greeks (perhaps up to 200,000) from the Aegean coastline which at the time was heavily populated by Greeks. This was done with Talaat's scheming. In parliament he pretended otherwise. This was the work of cunning. He'd tested his demographic engineering powers.

So on and from April 24, 1915 for Armenians Talaat and his operatives provided two options under the Ottoman Empire's new laws and directives. With the men typically already taken away and shot, the women, children and elderly could either accept deportation leaving behind their farms, factories, trades, villages, cities, homelands and possessions. Otherwise they could accept death now through suicide or death later through forced marches with no provision made for food, water or shelter. Where clemency was possible - conversion to Islam together with abandonment of Armenian heritage culture as schools, cultural institutions and church property were nationalised or came under government control. Under Kemal Attaturk in 1934 that extended to compulsory adoption of Turkish surnames under the Surname Law. Throughout some reprieve was available to Armenians living in large urban areas such as Constantinople and Aleppo and only then because of the presence of foreign press and diplomats.

A very original contribution by Kieser is his use of primary sources evidencing why and how Talaat rooted for war in 1914. We learn that he, Enver and others were passionate about the possibility of war, unlike allies, in particular Germany. Their Committee's messianic fantasy sought to use war as a furnace for demographic engineering and demolition (concepts used by Kieser), to replace the Ottoman ethno-religious millet system with a Turkish monocultural state with its homeland in a redefined Anatolia, and - as opportunity appeared or reappeared during the war - a territory contiguously extending across the Caucasus to join with the Panturkic mythologised region of Turan in Central Asia.

Talaat stringed all that into motion, though not completely, as Alevis, Kurds and others remained, treated not equally but differently to Turks. For Christian citizens and subject peoples the distortions in his war furnace were so profound and so successful that to the present day Turkey and its victims, now including Kurds and others, are haunted by the ghost of Talaat, a ghost perpetuated by creation myths, denialism and leveraging geopolitical geography.

Kieser sketches a portrait in fine detail. We read of Talaat's career as a postal clerk teaching him how to use a telegraph machine in the 1890s; and having one installed in his home in Constantinople as the Minister of the Interior, and virtual foreign minister and war strategist. Using telegraphs he gave instructions for the arrests on Saturday April 24, 1915 of Constantinople's Armenian political, cultural and business elite, thus decapitating Armenian leadership of what until then had been described by Ottomans as "millet-i sadıka" ("loyal people or nation"). From April to July Talaat issued telegraphs and directives to Special Organisations, rogue bands and governors on an industrial scale co-ordinating and monitoring operations in the killing fields of the eastern Armenian populated provinces, then across into refugee fields and camps nearby in Syria, and by 2016 driving those banished people to yet more barren concentration camps and death traps for Armenians banished to Deir ez-Zor and Raqqa.

Having done to the Armenian Question effectively in three months what, as Talaat said, Sultan Abdul Hamid II had tried to do in thirty seven years, Talaat turned from 1916 to treat similarly other subject peoples including the Pontic Greeks, Assyrians and others. They too did not conform to the messiantic monocultural vision of Panturkism as an ideology to replace Ottomanism. From their displacement too revenge could be extracted for the Ottoman Empire's loss of territory, something felt closely by many in the Committee who like Talaat originated from Muslims displaced from regions of the Balkans and educated in the port city of Salonica.

There is in this book a wealth of insights for students of many aspects of the history of those times.
- The Great War encompassing "larger Europe" (a term used by Kieser), seeing the Committee of Union and Progress led wily by Talaat Pasha.
- The daily operations of the Committee of Union and Progress and the varying skills, inclinations and attitudes of its members and ideological leaders.
- German modern history as a response of seeking equal standing to then existing colonial empires, in particular those of Britain and France.
- Denial of massacres of Armenians in 1894-96 and associated robbery of land in the eastern provinces creating a foundation for subsequent genocide denialism as a national, government-funded, backed and led cause to the present day.
- Zionist relationships with and anti-Armenian work for the late Ottoman Empire in the decades of the 1890s, 1900s and 1910s, sowing seeds unintentionally for the destruction of European Jewery in World War II, and intentionally for Zionist political and historical distortions to the present day.
- The liaison between Talaat and Kemal Attaturk, who says Kieser adopted Attaturk's distortions and extended them.

As a historian Kieser has two stand-out approaches in this work which this review ends with.

First he uncovers an extraordinarily long list of astonishingly revelatory sources, in archives and diaries in particular, and lets them show their insight and perspectives, with direct quotes and footnoted sources. Kieser thereby shows rather than tells history.

Secondly, there is Kieser's historiography. His deep understanding of the languages and the polity of several nations and empires permits him to make telling high level observations clarifying how it was that decision makers in war, politics and myth making both faced and squandered opportunities. This informs the reader of how politics can work towards life-engendering visions, not cycles of violence and crimes against humanity.

[Başar Atıcı · Rating 2 out of 5]

Warning for readers all around the world: Zürcher's reductive Unionist Factor thesis is not the correct approach or key to understanding the mindset behind the foundation of the Turkish Republic. Any historiographic attempt which follows this thesis will have to rule out the veritable political philosophy of Mustafa Kemal Atatürk.

[Suat KINIKLIOGLU · Rating 5 out of 5]

A must-read on Talat, his policies and consequences.

[S.Cihan Sönmez · Rating 3 out of 5]

3,5/5
Kitap orijinal alt ismi olarak geçen "Father of Modern Turkey " iddiası üzerinden yazılmış siyasi bir biyografi. Özellikle 1914-1920 yılları arasındaki siyasi gelişmelere odaklı. Soykırım ile ilgili yeni bir şeyler söylemiyor ya da farklı bir bakış açısı sunmuyor. Modern Türkiye'nin kurucusunun Talat olması iddiası biraz fazla iddialı. İTC'nin kurucu meclisde aldığı rolün önemi ve sonrasında Mustafa Kemal'in ana kadrolarında bulundurduğu isimler dolayısıyla İttihat ve Terakkinin hala merkezde olduğu iddiası bana göre daha makul.

Talat'ın gölgesi Cumhuriyet'in ilk yıllarında ciddi bir biçimde hissedilmiş olsa da türkçe çevirisindeki gibi "ittihatçılığın beyni" yakıştırması daha uygun. Ama çeviri de niye böyle bir değişiklik tercih edilmiş bunu da merak etmedim değil. Belki de modern Türkiye'nin kuruculuğunu Talat'a atfederken yanına soykırımın mimarı başlığı koymak bizim gibi demokratik olmayan bir ülke için fazla sert olabileceğinden otosansüre kurban gitmiş olabilir.

Ben özellikle İTC ve Selanik yıllarından daha çok bilgi olmasını isterdim bu anlamda biraz eksik bir biyografi. 1908 sonrası bölümlerde de her paragraf ya da alt başlıkta çok fazla yıllar arası ileri geri giden anlatım yapısı bir yerden sonra okumayı zorluyor. Ama yine de kapsamlı ve devlet ağzıyla yazılmamış bir kaynak olduğu için okunmasında yarar olan bir kitap

[Efrahim · Rating 2 out of 5]

Kara Kemal'den bahsetmeden, Müslüman burjuvazi meselesini detaylandırmadan, sermaye birikiminden bahsetmeden modern dönemde nasıl Talat Paşa biyografisi yazılabilir? Nasıl yazılabildiğini söyleyeyim. Kapitalizm, sınıf mücadelesi gibi hadiselere karşı kör bir liberal alıksanız gayet de yazabiliyorsunuz. Sizin için karşıtlık sadece liberal demokratik uzlaşı ve tepeden inmeci otokratizm arasındaysa ana aktörünüzü bu karşıtlığın bir tarafına yazıp istediğiniz gibi oynatabiliyorsunuz. Örneğin karşıtlığı böyle kurunca, 1908 sonrası Talat'ının Ermeni örgütleriyle işbirliği içerisindeyken neden bir anda soykırıma varan bir sürecin yürütücülüğünü yaptığını anlayamıyoruz örneğin. Sanki Talat bir gece rüyasında, Osmanlı ordusunu sabote eden Türk düşmanı Ermenileri görüyor ve yatağından kalktığında iflah olmaz bir Ermeni düşmanı haline geliyor.

Talat'ın İTC içerisindeki asıl önder ve yürütücü haline geldiğine iddia ediyorsanız, onun İTC'nin ülke içerisindeki kadrolarıyla ve güç odaklarıyla olan ilişkiyi nasıl kurduğunu, bu ilişkileri neden diğer İTC önderlerinin kuramadığını açıklamanız gerekiyor. Bu anlamda İTC önderleri arasında bir çekişme var mıydı yoksa Enver gibi figürler Talat'ın otoritesine olduğu gibi rıza mı gösterdiler gibi soruların yanıtlarını bulamıyoruz kitapta. Yine mesela 1913'e kadar cemiyet içerisindeki meşhur doktorların kuklası gibi anlatılan aktörümüz, nasıl olup da birkaç sene içerisinde bu aktörlerin tartışmasız lideri haline gelebiliyor bilmiyoruz.

Yazar, Talat'ın İstanbul'daki esnaf örgütlenmeleri içerisindeki önderliğini ve ilişki ağını tamamen es geçiyor. Bunun yerine, sayfalar boyu Talat'ın Alman hariciyeci bürokratlarla olan flörtöz ilişkilerini ve manevralarını okuyoruz. Çünkü belli ki Kieser, İsviçreli bir tarihçi olarak bu kitabı bizim için değil Avrupalı okurlar için yazmış ve onların da merakını hangi konular cezbediyorsa onlara odaklanmayı tercih etmiş.

Osmanlı topraklarında, Balkan Savaşları ile birlikte başlayan ve 1.Dünya Savaşı sırasında devam eden demografik-etnik dönüşüm aşikar. Ancak bu dönüşüm içerisinde Talat'ın düşünsel yolculuğunu Ziya Gökalp ile olan arkadaşlık ilişkisiyle sınırlandırmak biraz kolaycılığa kaçmak gibi görünüyor. Zira aynı dönemde, Talat'ın ayağını bastığı topraklarda Türkçülük yönünde bir entelektüel kaynama olduğu malum. Buradan Gökalp'ı çekip M.Kemal ve sonrasına kadar düz bir çizgi çizmek ancak liseli liberaller için açıklayıcı olabilir belki de. Öyle ki yazar, Türkiyeli liberal ve muhafazakar camianın her zaman yaptığı gibi, Cumhuriyet tarihindeki tüm toplumsal ve ekonomik kırılmaları görmezden gelip 100 yıllık bir istibdad sürekliliği olduğunu iddia ediyor. Talat'ı da bu istibdadın köküne yerleştiriyor.

Neticede ne doğru düzgün cemiyet içi entrika okuyabiliyoruz ne Talat'ın temsil ettiği bir toplumsal dönüşüme odaklanabiliyoruz bu kitapta. Yapabildiğimiz tek şey, bilinmezlikler içerisinde sorular sormak ve maalesef yanıtlarını bulamamak oluyor.

[Cybermilitia · Rating 5 out of 5]

Turk milliyetcilerinin kaldirabilecegi bir kitap degil. Zaten dusuk verilmesinin de nedeni o. Bahaneleri her zamanki bahaneleri, geciniz.

Daha sonra bu yazdigimi edit edecegim ama en cok o savasa girilmesinin nedeni olarak cocuklara anlatilan Yavuz ve Midilli'nin nereden ciktiginin oykusu beni carpti. 1914 Kiyi Ege olaylarinin buyuklugunu farketmemisim.

Hanioglu'nun Entelektuel Biyografi'si duzeyinde sosyal Darwinizm tesbitini hakli cikaracak kadar net kanitlar yok Talat icin, ama zaten bu tur net bir dusunceye ihtiyaci da yok.

Kitap buyuk bir yol acti bana, klasik Ittihat ve Terakki analizleri disinda Cahid gibi, Ahmed Riza gibi, Emmanuil gibilerin dogrudan yazdiklarina bakmam gerek.

[Mavinin Kitaplığı ve mutfağı · Rating 1 out of 5]

Bana göre taraflı bir Talat paşa biyografisi.

[Mano Chil · Rating 5 out of 5]

A well researched book and the style of writing is superb.