Die Psychologie des Populismus: Warum er Menschen anzieht – und wie wir seinen Einfluss stoppen

by Huub Buijssen, Verena Kiefer (translator)

Wie entsteht die Anziehungskraft von Populisten? Huub Buijssen erklärt die psychologischen Mechanismen, wann und warum Menschen auf populistische Ideen reagieren. Anhand von Beispielen aus den Niederlanden, Deutschland, Österreich und den USA zeigt er, welche Ängste und Moralvorstellungen besonders anfällig dafür machen.
Um die aktuellen politischen Entwicklungen besser zu verstehen und Gefahren zu erkennen, ist dieses Buch unverzichtbar. Die Erkenntnisse u.a. aus Neuropsychologie, Moral- und Sozialphilosophie geben wirkungsvolle Denkanstöße, wie wir den Populismus in unserer Mitte aktiv bekämpfen können.

Genres: Nonfiction, Politics, Audiobook, Psychology, Society

257 pages, Kindle Edition

First published January 1, 2024

Reviews

[Nikola Edelsztejn · Rating 4 out of 5]

Een belangrijk boek, zoals je dat soms clichématig wel mag noemen.

In een tijd waarin het populisme steeds meer doordringt (en in feite al is doorgedrongen) tot de macht is het belangrijker dan ooit om onze focus te verleggen naar de populistische kiezer en deze beter te begrijpen; de angsten wegnemen door deze zich gehoord te laten voelen; de langetermijnvisie weer centraal te stellen in de politiek en het pragmatische aspect te laten varen.

De “hoorcollegestijl” van Buijssen was verhelderend, gelijkend aan die van historicus Félix Luna (een groot compliment) en zeer boeiend.

Een belangrijke passage van het boek (voor mij) was de weerlegging van “de politiek als arena”, zoals die door veel populisten wordt weergegeven.
Het laat perfect het goed-fout-denken en de tendens naar woede en agressie zien waar veel gemarginaliseerde mensen mee te kampen hebben.
Het zien van de politiek als theater van de eigen zorgen.
De manier waarop Buijssen ons als het ware tot rust maant en (geparafraseerd) zegt dat de politiek niets meer is dan een club voor besluitvorming (en dus geen show waarin je persoonlijke veten worden uitgevochten) was treffend en bleef hangen.

Al met al: een leestip.

[Fleur · Rating 2 out of 5]

Het boek mist voor mij diepgang. Ook zijn de argumenten die gegeven worden niets nieuws. Veel citaten. Verder zijn er persoonlijke anekdotes die te veel van het onderwerp of argument afliggen waardoor de kern van een hoofdstuk minder krachtig overkomt. Had er meer van verwacht.

[Luuk · Rating 4 out of 5]

Belangrijk inzichtelijk boek. Vooral goed behapbaar en het leest prettig weg. Al vraag ik me af hoe iemand die populistische idealen aanhangt dit boek zal ervaren. Buijssen geeft kritiek op het wij-zij denken, maar draagt er met zijn boek/schrijfwijze ook aan bij. Soms worden zijn standpunten wat simplistisch overgebracht met achterhaalde psychologie (Freud is niet meer citeerwaardig in de huidige psychologische wetenschap...), maar in het algemeen worden ze onderbouwd met zeer relevante literatuur.

[Andy · Rating 3 out of 5]

Mehr als die Hälfte des Buches handelt von allgemeiner Psychologie, die man eigentlich überall lesen kann. Es bietet interessante Perspektiven auf das niederländische Denken, und die niederländische Geschichte ist spannend. Insgesamt ein okayer Read.

[Charlotte · Rating 5 out of 5]

Wat een prikkelend boek - je wordt goed bij de hand genomen door Buijssen terwijl je door de drek dat populisme is waadt. Het pakt je meteen bij je nekvel en laat niet meer los. To the point, gestructureerd en goed beargumenteerd - in het laatste hoofdstuk worden nuttige tips en handvatten aangereikt. Een zeer waardevol boek - wat op de kaft wordt beloofd is wat je ook daadwerkelijk krijgt, en meer!

[Rocher · Rating 3 out of 5]

3,5 sterren

[Roma · Rating 3 out of 5]

Psychologische theorieën waren mij met een psychologie studie als achtergrond allemaal wel bekend, dus heel nieuw was het niet. Ik vind het wel een kloppende analyse, al is het soms een beetje kort door de bocht en gegeneraliseerd. 3.5 ster

[Hans Buijze · Rating 4 out of 5]

Net boek over de verborgen motieven waarom mensen zich aangetrokken voelen tot populistische opvattingen. Zo overtuigend dat het bijna vreemd is dat er nog mensen zijn die deze opvattingen niet huldigen. En het ontbreekt wat mij betreft dan ook aan een psychologische onderbouwing van de opvattingen van mensen die niet populistisch zijn. Of zijn die mensen niet normaal?

[Anne · Rating 5 out of 5]

Zo duidelijk! Elk hoofdstuk iets nieuws geleerd, geen herhaling en goed te volgen.

[Franzi Razer · Rating 5 out of 5]

Sehr gutes Buch, das die vielschichtigen Aspekte aufzeigt, warum (Rechts-)Populismus so oft, bei so vielen Menschen und in so vielen Ländern so gut funktioniert. Ich habe viele Gedankenanstöße mitnehmen können

[Els · Rating 2 out of 5]

Geen boek voor mij. Te veel woorden en uitleg. Ik houd er niet van als iemand steeds beschrijft wat hij gaat bespreken en dat achteraf ook nog eens gaat samenvatten. Dan word ik teveel aan het handje meegenomen. Maar waarschijnlijk maakt dat het boek juist voor veel mensen aantrekkelijk. Daarnaast is de psychologische invalshoek waarschijnlijk voor veel lezers interessant.
Er is een ding waar ik me echt aan gestoord heb. Bij het bespreken van de zes morele fundamenten in ons denken noemt hij op p. 162 als voorbeeld het onthoofden door Hamas van Israëlische baby's op 7 oktober.
Uit later onderzoek naar de gebeurtenissen op 7 oktober is gebleken dat veel informatie die Israël heeft verspreid over de wijze waarop mensen zijn omgekomen onjuist was, zo ook het bericht over onthoofde baby's. Er is om precies te zijn 1 baby omgekomen die dag en dat was bij een vuurgevecht.
Ik had al moeite met het boek maar zoiets als dit brengt mij, misschien onterecht, aan het twijfelen over het boek als geheel.

[Wim Reinalda · Rating 3 out of 5]

Aardig boekje over de psychologie achter het populisme. In de eerste hoofdstukken analyseert hij de 'aanbodzijde' van populistische politiek: wat doen politici om kiezers te verleiden tot een keuze voor populistische politiek. Hij betoogt dat populisme vooral effectief is als er gewerkt wordt met methodes die appelleren aan algemene menselijke gewoontes en zwakheden: terugverlangen naar een geïdealiseerd verleden (dat in het geheel niet echt hoeft te hebben bestaan); de tegenstelling wij-zij (de basale behoefte om tot een groep te willen behoren), kortetermijndenken en jezelf presenteren als directe familie van 'Henk en Ingrid': 'hij is een van ons'; angst voor vreemdelingen (altijd een vorm van racisme in een nieuw jasje). In de volgende hoofstukken gaat het over de zijde van de kiezer: wat drijft hem of haar? In het langste hoofdstuk van het boek beschrijft hij hoe het populisme allerlei vormen van min of meer diffuus individueel en maatschappelijk onbehagen en ontevredenheid weet te kanaliseren in de richting van boosheid op 'de elite' en van de bedreiging van 'onze' cultuur door vreemdelingen. Vervolgens adopteert hij de morele psychologie van Jonathan Haidt een geeft een samenvatting van de 6 morele smaken die deze analyseert in zijn boek 'het Rechtvaardigheidsgevoel'. Daarmee doet hij een zekere poging om in plaats van een impliciet en expliciet veroordelende toon naar een wat meer afstandelijke, beschrijvende benadering te komen, maar dat houdt hij niet lang vol... Uiteindelijk is zijn analyse van het populisme als bedreiging voor de pluriforme democratie helder en geloofwaardig, maar kiezers die voor het populisme kiezen blijven toch vooral dwalende geesten en dat is nog steeds een onbevredigende analyse.

[Lisa Verhoeven · Rating 4 out of 5]

3.5 maar voordeel van de twijfel omdat ik de eerste helft super interessant vond. Ik wilde meer weten over hoe populisme ontstaat en wat de psychologische verklaringen ervan zijn: dat is zeker gelukt.

Het is gemakkelijk te lezen en bevat veel voorbeelden en citaten van huidige politici (vooral binnen NL). Voor mij heeft het geresulteerd in wat meer begrip voor de populariteit van populisme, hoewel het daarmee niet minder zorgwekkend is.

Als jij ook benieuwd bent naar wat mensen aantrekt in populisten en wat mogelijke beweegredenen zijn voor mensen om erop te stemmen, dan is het een aanrader deze eens te lezen!

Nadelen: ik vond de auteur op den duur in herhaling vallen en zijn schrijfstijl was niet echt prikkelend. Zijn mening is gekleurd en dat vind ik een nadeel aan dit boek.

[Jacqueline · Rating 4 out of 5]

Met de opmars van het populisme in de wereld is er ook een opmars van theorieen over het waarom. En vaak komen in deze gesprekken de stemmers er niet zo goed van af. In dit boek wordt zo helder uitgelegd welke onbewuste processen ons stemgedrag beinvloeden en hoe ieder van ons onderdeel is van de situatie waarin we zitten. Een mustread!

[Wouter O · Rating 4 out of 5]

Interessant boek over waarom ons brein zo ontvankelijk is voor populisme en hoe daar gebruik van wordt gemaakt. Het boek had nog wat dieper kunnen ingaan op waarom populisme juist nu op zoveel plekken op de wereld succesvol is.

[Stijn Wielinga · Rating 4 out of 5]

Huub Buijssen heeft een gedegen analyse van het populisme neergelegd. Stap voor stap, laag voor laag. Enige wat me niet zo bevalt, is dat het doet lijken alsof het een excuus zou zijn om een racistische stem te vergoeilijken (wat een stem op Wilders/Trump feitelijk is).

[Carlijn Van Der Hart · Rating 3 out of 5]

Ik ben bang dat dit boek enkel preken voor eigen parochie is. Best boeiend hoor, maar ook weer niks nieuws. Dus zo “verborgen” is dit volgens mij allemaal niet. Veel voorbeelden uit de actualiteit. Zou heel benieuwd zijn wat iemand die populistisch stemt van dit boek zou vinden.

[Boudewijn Hogeboom · Rating 5 out of 5]

Een zeer verhelderend boek, aanbevolen voor iedereen die zich zorgen maakt over de opmars van populisten en een tegengeluid wil laten horen.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Veel regels waarom de populist bestaat en zo denkt. Slechts 1 hoofdstuk wat we eraan kunnen doen. Stemt allemaal somber over de toekomst.

[Hans Janssens · Rating 4 out of 5]

Nuttige inzichten vanuit de psychologie. Jammer dat Hardt pas zo laat in het denkproces opkomt.

[Hans · Rating 4 out of 5]

Erg verhelderend boek. Aanrader voor iedereen die wil begrijpen waarom populisten veel kiezers aantrekken.

[Peter Zomer · Rating 3 out of 5]

Een duiding van het populisme die zijn voordeel heeft gedaan met de twintig jaren ervaring die we er inmiddels mee hebben. De duiding oogt compleet en correct. Maar er ontbreekt nog iets. Zekere vragen blijven in de lucht hangen, worden niet gesteld, krijgen geen antwoord. Bijvoorbeeld: hoe kan een Wilders eindelijk eens een keer nat gaan? Wat moet er daarvoor gebeuren bij het electoraat? En hoe kan men dat in de hand werken?