Czardasz z mangalicą

by Krzysztof Varga

Polacy kochają Węgrów, choć właściwie nie bardzo wiedzą dlaczego. Krzysztof Varga, w którego żyłach płynie półwęgierska, półpolska krew, doskonale więc nadaje się do tego, by ów fenomen zgłębić. Czardasz z mangalicą to ballada o podróży sentymentalnej, która dla czytelnika ma wartość antropologicznych badań terenowych.

To także znakomita zachęta do poznania specyficznej mieszanki narodowo-kulinarnej, do zajrzenia w bogracze, w których bulgoczą halászlé czy gulyásleves przyprawione nostalgią i tęsknotą za utraconą wielkością. Nad kociołkami z zupą wspomina się pierwszą wojnę światową i przepijając palinką, rozpacza nad trianońską klęską. Dla Węgrów nie ma znaczenia, że od tamtych wydarzeń minęło już z górą dziewięćdziesiąt lat. Jak pisze Varga, "tylko serbskie umiłowanie klęski jest większe niż węgierskie, a węgierskie większe niż polskie, a polskie jest ogromne".

Spokojna nuda monotonnego krajobrazu, ogromne przestrzenie małego kraju, ozłocone kukurydzą, słonecznikami i rzepakiem. A w tle stukot raciczek mangalicy — endemicznej świni, doskonałej na paprykowaną słoninę.

Genres: Reportage, Nonfiction, Poland, Hungary, Polish Literature

248 pages, Paperback

First published April 16, 2014

Reviews

[Miloš Petrik · Rating 5 out of 5]

Ovo je... jako neobično. Smešno je na jedno četrdeset tužnih načina; verovatno najistočnoevropskija knjiga koju sam imao sreće da držim u ruci.

[Kirin171 · Rating 4 out of 5]

3.5. Trzeba się przyzwyczaić do specyficznego wszędobylsko-nachalnego narratora, ale im dalej w las, tym lepiej. Kilka spostrzeżeń baaaardzo zacnych, jedne z moich ulubionych: "nieskrępowane gustem poczucie estetyki" i "trudno budować masochizm narodowy na zwycięstwie".

[Mikolaj · Rating 4 out of 5]

Któż by się podjął opisać współczesny idiom polskości na sposób Krzysztofa Vargi, który tak zajmująco pisze o Węgrzech – swej drugiej ojczyźnie? Kto potrafi utkać opowieść z dogłębną znajomością tematu – ale i z perspektywy powracającego przybysza, z sympatią – ale zdrowym, krytycznym spojrzeniem, ze zrozumieniem – ale i pasją, trącając wrażliwe struny – ale prowadząc melodię harmonijnie i w różnych tonacjach?

Nie musiałby (choć mógłby) to być autor zanurzony naraz w dwu kulturach: jak choćby Steffen Möller – Niemiec, który mówi po polsku i pisze o Polsce z humorem i sympatią, choć z pozycji z(a)dziwienia. Są także inni możliwi autorzy: na przykład Ziemowit Szczerek, który pisze krytycznie i z zacięciem niemal etnograficznym (por. „Półprzewodnik Polityki” o ziemiach odzyskanych z 2014 r.) czy Filip Springer – rasowy reportażysta z pasją nie tylko do architektury.

Któż jednak potrafi, tak jak Krzysztof Varga, stworzyć osobisty tekst literacki, umiejętnie łączący spostrzeżenia historyczne, kulturowe i kulinarne w swobodną opowieść o jednorodnym klimacie i swoistym stylu?

Kiedy powstaną na przykład Pierogi z bielikiem, Polonez z papieżem (czy Karol Wojtyła jeździł samochodem tej marki?) lub Kołduny szlacheckie (te akurat można zjeść w „swojskich” zajazdach). Czy można już zamówić Kremówki z pastelozy?

Edit: taka książka powstała! To Siódemka Z. Szczerka.
Notka tutaj

F. Springer też pisze swoje Miasto Archipelag. Polska mniejszych miast. Dostępne od września 2016.

[Anna Bodzoń · Rating 1 out of 5]

Mimo mojej ogromnej sympatii (sentymentu wręcz) do Węgier, Węgrów i wszystkiego co madziarskie - zmęczyła mnie ta książka ogromnie. No, i nie wiem czy dobrze ale wywaliłam z listy „Langosz...” i „Gulasz...”.
Powieść drogi, ale przeładowana jakaś. Trochę reportaż. Mieszanka wszystkiego. Trochę „stasiukowa” i kiedyś byłby to dla mnie plus. Ale ostatnio ze Stasiukiem też mi nie podrodze.

[Attila Kajzler · Rating 4 out of 5]

Nem volt rossz, de a Turul pörkölt könyve nekem sokkal jobban tetszett, kicsit csapongónak éreztem és ismétlődő gondolatokat olvastam ennél az irásnál...

[Anna · Rating 3 out of 5]

Podróż sentymentalna Krzysztofa Vargi do kraju swojego ojca pokazująca różne oblicze krainy naszych bratanków. Także dziewięćdziesiąt lat ubolewania nad traktatem z Trianon, który obciął znacznie terytorium Węgier i pozostawił poza ich granicami ponad 10 milionów Węgrów (z czego 3,5 miliona na Słowacji i w Rumunii).

[Aga · Rating 3 out of 5]

Zbyt wiele zbytecznych zdań, dużo zespoilerowanych książek i filmów, mnóstwo narzekania.. Plusem jest zachwalanie węgierskiej kuchni, która musi być przepyszna oraz leniwe opowiadanie o zapomnianych przez czas wsiach.
Mimo iż zgadzam się właściwie ze wszystkim co Varga napisał o Polakach, zastanawia mnie fakt, dlaczego mieszka w Polsce, skoro Węgry pod każdym względem są lepsze?
Ogólnie jak dla mnie na 2,5/5.

[Barbara · Rating 5 out of 5]

http://podkoldra-deana.blogspot.com/2...

[Mariusz Franciszek · Rating 4 out of 5]

looks like the Hungarian spirit is somewhere between Trianon museums and Alföld's csara ;)