Waar is de Tachtigjarige Oorlog gebleven?

by Jan Blokker Sr., Eddy Posthuma de Boer (Photographer)

Eind jaren tachtig maakte Jan Blokker met zijn gezin een reis langs een aantal locaties die een rol speelden in de vaderlandse geschiedenis: Den Briel, Nieuwpoort, de Mookerhei en Heiligerlee, plaatsen die vier eeuwen geleden strategische knooppunten waren in de strijd om de vrijheid. Een mooie reis waar later door de familie nog vaak aan werd gerefereerd als de ‘Tocht van de Tachtigjarige Oorlog’.
Van die tocht heeft Blokker op zijn unieke wijze verslag gedaan in een eerder verschenen kleurenbijlage van Vrij Nederland. In het najaar 2004 bezocht hij samen met fotograaf Eddy Posthuma de Boer een aantal plaatsen opnieuw.
Waar is de Tachtigjarige Oorlog gebleven bevat een uitgebreide reisbeschrijving, inclusief plattegronden, foto’s en gedenkwaardige data en brengt in kaart wat in onze vaderlandse geschiedschrijving onderbelicht is.

Genres: History, 16th Century, Nonfiction

201 pages, Paperback

First published April 1, 2006

About the author

Jan Andries Blokker sr. studeerde enige tijd Nederlands en geschiedenis. Hij debuteerde in 1951 met de roman Séjour.

Blokker werkte als leerlingjournalist bij Het Parool, werd filmredacteur voor het Algemeen Handelsblad en vervolgens vanaf 1968 televisiechef bij de VPRO. Hij was bepalend voor de revolutionaire koers van de omroep. In datzelfde jaar werd hij ook columnist bij de Volkskrant. In 1978 werd hij daar adjunct-hoofdredacteur.
Blokker was medewerker van het televisieprogramma Zo is het toevallig ook nog eens een keer (1963-1964). Verder schreef hij film- en operascenario's en was hij voorzitter van het Bestuur Productiefonds voor de Nederlandse Film en bijzonder hoogleraar Persgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

In 1960 verscheen Blokkers eerste kinderboek; Op zoek naar een oom, dat in 1961 werd bekroond als Kinderboek van het Jaar.

Toch werd Jan Blokker sr. vooral bekend door zijn columns in de Volkskrant. Zijn columns kenmerken zich door de scherpe en satirische behandeling van actuele onderwerpen of van bepaalde modetrends.
In 2003 won hij de Gouden Ganzeveer. Op 1 juli 2006 stopte hij zijn column in de Volkskrant wegens een conflict en stapte over naar NRC Handelsblad.

Reviews

[Peter · Rating 4 out of 5]

Jan Blokker voert ons als de ideale geschiedenisleraar langs plekken in Nederland, op zoek naar sporen van de 80-jarige oorlog. Heiligerlee, Nieuwpoort, Den Briel, we kennen allemaal de namen. Maar wat gebeurde daar precies, en wat vinden we ervan terug? Blokker concludeert dat de herinneringen vooral lokaal nog worden herdacht.

Soms hebben legendevorming en de tand des tijds de ware aard van de gebeurtenissen verdoezeld, maar dat verhindert Blokker niet om dat mooie verhaal toch te vertellen, zoals het een geschiedenisleraar betaamt.

Trouwens, de ware aard van die oorlog is voor Blokker vooral een burgeroorlog, zoals hij het helder verwoordt naar aanleiding van een bezoek aan Heiligerlee, waar alles begon:

‘De moraal van het verhaal wordt meestal verdoezeld, maar bij alle heroïek over het kleine dappere landje tegen het machtige, wrede Spanje, moet dat ene facet aan de zaak toch maar niet vergeten worden. Lodewijk had in Heiligerlee dan wel een lastbrief van zijn oudste broer op zak waarin hem was opgedragen te vechten voor ‘de liberteyt van religie en consciëntie’, maar toen de strijd was gestreden is er van die liberteyt een paar honderd jaar lang niets terecht gekomen. Niet alleen katholieken zijn behandeld als religieuze paria’s. Ook lutheranen, wederdopers en remonstranten hebben de fundamentele intolerantie van hun calvinistische christenbroeders nog jaren ondervonden, en Johan van Oldenbarnevelt is er om vermoord.’

Maar, in vergelijking met andere oorlogen, zoals de 30-jarige oorlog, die bij dezelfde Vrede van Westfalen werd beslecht, was onze oorlog wel veel minder gewelddadig en kleinschaliger. Over het algemeen voltrok de revolutie zich geweldloos, of zelfs in vergevingsgezindheid. Blokker haalt de woorden van Motley aan:

‘De burgemeester van Gouda, lang onbuigzame handlanger van Alva en de Bloedraad, zocht bij het uitbarsten van de opstand in die stad zijn leven door de vlucht te redden. In het huis van zekere weduwe smeekte hij om een schuilplaats. De vrouw bracht hem in een afgeschoten vertrek dat voor kelder diende. “Zal ik hier veilig zijn?” vroeg de vluchteling. “O ja, heer burgemeester,” antwoordde de weduwe; “hier lag mijn man verborgen, toen u met uw gerechtsdienaars huiszoeking deed om hem om de godsdienst op het schavot te brengen.”’

[Joeri · Rating 3 out of 5]

Een goede vraag, waar is de tachtigjarige oorlog gebleven in ons alledaags bestaan? Het zit blijkbaar niet in de Nederlander om het oorsprongsverhaal van ons land groots te benadrukken.

De knulligheid van de herdenkingstekens die her en der door Nederland zijn besprenkelt, vind ik echter hartverwarmend. Veelal las ik het boek met een zuinig glimlachje.

Het boek zit qua chronologie rommelig in elkaar, maar als je het verhaal van de Nederlandse opstand kent is het goed te doen. Sowieso leuk om weer even over de opstand te lezen.

[Robert Tetteroo · Rating 4 out of 5]

Leuk overzicht van plaatsen die een belangrijke rol in de 80-jarige oorlog een grote rol hebben gespeeld, maar ik snap nog steeds weinig van die complexe oorlog waarin bijvoorbeeld alleen Breda al vier keer bevrijd moest worden... Maar ja, ‘t duurde ook zo lang dat degene die hem beëindigden niet eens geboren waren toen die begonnen werd.

[Peer · Rating 3 out of 5]

Onderhoudend geschreven. Wel een beetje door elkaar, maar dat was de opzet en is soms wat verwarrend als je niet heel goed op de hoogte bent van de volgorde van bevelhebbers. Naar het eind tie verliest het boek vaart en wordt het minder interessant.