Chanakya

by B.D. Kher

इ. स. पूर्व 300 वर्षापूर्वीची ही कहाणी. त्यावेळी भारतात अनेक गणराज्य नांदत होती. परंतु त्यांच्यात एकमेळ नव्हता. आपापसात सतत संघर्ष होत होती. मगध हे त्यांपौकीच एक ! त्या राज्याचा राजा धनानंद हा विलासी राजा होता. अतोनात कर लावून तो प्रजेची पिळवणूक करीत असे. त्याच्या अनियंत्रित कारभाराला प्रजा कंटाळली होती. चाणक्य विष्णुगुपत हा त्या राज्यातील एक तेजस्वी ब्राह्मण. तक्षाशिलेला जाऊन विद्यासंपन्न झालेल ! राजाचा दानाध्यक्ष या नात्यानं काम करताना धनानंद राजानं त्याचा अपमान केला. ते पाहून चाणक्यनं शपथ घेतली की, उन्मत्त धनानंद राजाचं सिंहासन मी यथावकाश उलथून टाकीन.' त्याच वेळी जगज्जेता बनण्याचं स्वप्न उराशी बाळगून ग्रीक सेनानी सिकंदर यानं भारतावर आक्रमण केलं. चाणक्यानं अपार परिश्रम करून सिकंदराचं आक्रमण थोपविण्यासाठी अनेक योजना आखल्या. त्याचीच परिणीती म्हणून सिकंदराला भारतविजेता न होता परतावं लागलं. चंद्रगुप्ताला हाताशी धरून चाणक्यानं त्याला उत्तम शिक्षण दिलं. अनेक तेजस्वी तरुणांची एक मळी उभी केली आणि अनेक युक्त्या-प्रयुक्त्या योजून त्यानं धनानंद राजाला पदच्युत केलं. त्याच्या सिंहासनावर चंद्रगुप्त मौर्याला अधिष्ठित करून त्याच्याच सहाय्यानं चाणक्यानं एकसंध, बलसंपन्न आणि अखंड भारत निर्माण केला. आपल्या आयुष्याच्या उतरार्धात "कौटिलीय अर्थशास्त्र' हा ग्रंथ लिहून भारतीय साहित्यात अनमोल भर घातली. अशा या नृपनिर्मात्या युगंधर क्रांतिकारी महापुरुषाच्या जीवनावरील ही ललितरम्य कादंबरी अनेक नाट्यपूर्ण, रहस्यमय प्रसंगांनी सजलेली !

प्रचलित असलेल्या 'चाणक्यनीती'च्या आणि प्रसिद्ध असलेल्या 'कौटिल्याचे अर्थशास्त्र'च्या 'चाणक्य'वर संदर्भांचा छडा लावून लिहिली गेलेली ही कादंबरी. स्वत: सत्तेपासून अलिप्त राहायचे पण सत्ता परकीयांच्या हातातून दिसणार नाही म्हणून डावपेच रचायचे, त्यासाठी एखाद्या चंद्रगुप्ताला अगदी श्रीगणेशापासून तयार करायचे न् प्रजाहित साधण्याचा प्रयत्न करायचा हे सारेच अजब आहे म्हणूनच अशी व्यक्तिरेखा लेखकालाही आव्हानात्मक आहे, असे मूळचेच जबरदस्त कथानक लेखकाचीही परिक्षा घेणारे आहे अर्थात भा. द. खेर ह्यांच्यासारख्या ज्येष्ठ श्रेष्ठ लेखकाला हे शिवधनुष्य न पेलवते तरच नवल ! खेर ह्यांनी ते कसे समर्थपणे पेलले आहे हे एकदा वाचलेच पाहिजे असे आहे.

Genres: Marathi, Historical, History, Biography

348 pages, Paperback

About the author

B.D.Kher, who authored about 117 books during his life time, wrote his first book in 1939. His recently published books, 'Sanjeevan' (based on the life of Sant Dnyaneshwar) and 'Gandharvagatha' (based on the life of Balgandharv), were well received by readers. Kher left Marathi daily 'Kesri' as an associate editor after 22 years of service. Later, he joined 'Sahyadri' as the editor and stayed in that position for 10 years.

In 1976, a Japanese foundation had invited him to write a novel on the Hiroshima bombing incident. Kher received awards for his novels like 'Anandbhavan', 'Hasre Dukkha', 'Hiroshima', 'Samagra Lokmanya Tilak' etc. He authored V D Savarkar's biography 'Yadnya', which registered 11,000 pre-publishing bookings.

Reviews

[NITIN · Rating 1 out of 5]

This book is not so good. I have given just 1 star for book. The writing skills of writer are not as good as other writers like shivaji sawant, V. S. Khandekar etc. Bad thing is that writer almost vested 75 % of book pages on childhood of chanakya. The book has not shown "Kut-niti" of chankya. Also no where book has shown high level intelligence of chankya. This is very disgusting. Chandragupt entry is after 75 % of book pages. Story of Sikandar is also not rightly mentioned. Most verse thing is that there is just 2-3 lines on final battle against dhananand.

When we hear name of chankya, first thing comes in our mind is his intelligence to to beat dhananand and against Sikandar. But this is absent in book. Focus of book is on childhood of chanakya, on which we are not interested.

[Ravindra · Rating 5 out of 5]

My first ever book.
A 2009 read.
Brings back memories.

[Akshay Bhatt · Rating 5 out of 5]

This book is about the Great Chanakya's life. From his childhood till death. The book has very good knowledge to share. It depicts how Chanakya had faced bad time till glory to Magadh. Read it.

[Vikram Choudhari · Rating 5 out of 5]

I have read this book almost 7 times. The author has captured every single emotion of a child whose father is killed by the wicked king Dhananand when he tries to raise his voice against odds of the kingdom. This book shows what real DETERMINATION of oneself should be like.

One of the best book i have came across in my reading journey.

[Saral · Rating 3 out of 5]

Could have been much better.
However, Chanakya remains a fascinating character with his ideas, ideology and foresight.

[Rajesh Hukare]

good book

[Rajendra Kher · Rating 5 out of 5]

This novel presents entire life of great learned personality from ancient India, who made Chandragupta a King of Magadh.

[Swati Irani · Rating 4 out of 5]

Not very detailed but a brief overview of Chanakya's life and his contributions in creating Marya dynesty