Yaz Geldi - Seçme Öyküler

by Füruzan

Sait Faik Hikâye Armağanı’nı kazanan Parasız Yatılı’yı 1972’de Kuşatma, 1973’te Benim Sinemalarım izledi. Peş peşe çıkan bu üç kitaptaki öykü dünyasının özgünlüğü, diriliği, iç tutarlılığı, bütünlüğü, kendi kendini yetiştirmiş bir yazar olan Füruzan’ın yaratıcı gücünün yanı sıra ön hazırlığının sağlamlığını da koyuyordu ortaya. Eleştirmenlerce yapılan “Füruzan olayı” nitelemesi, “öyküye saygınlık kazandırdı” saptaması, Gecenin Öteki Yüzü (1982) ve Sevda Dolu Bir Yaz (1999) başlıklı kitaplarında yer alan öykülerle de doğrulandı.

Füruzan öykülerinin bu denli sevilmesinin, kitaplarının yayımlandıkları tarihlerden bugünlere kadar pek çok baskı yapmasının nedenlerinden biri de sahicilik duygusunu çok güçlü bir biçimde yaratabilme başarısıdır. Sinemasal anlatım kullandığı çokça söylenmiştir, ama burada söz konusu olan, yalnızca onun gibi has edebiyatçıların gerçekleştirebildiği edebiyata özgü görselliktir. Sayısız ayrıntıyla örer öykülerini. Her ayrıntı işlevseldir: Renkler, ışıklar, kokular, sesler, biçimler... Öykü kişilerinden her birinin kendine özgü dili, kullandığı sözcükler, o sözcükleri kullanış biçimleri, susuşları, duruşları... Bu seçki, onun dünyasına açılan kapıyı aralıyor.

Genres: Turkish Literature, Fiction

120 pages, Paperback

First published June 1, 2009

About the author

Füruzan Yerdelen was an award-winning self-taught Turkish writer, who is highly regarded for her sensitive characterisations of the poor and her depictions of Turkish immigrants abroad.

Füruzan İlk kitabı Parasız Yatılı’yla 1972 Sait Faik Hikâye Armağanı ’nı kazandı. İlk kitaplarında kötü yola düşmüş kadın ve kızların, çöken burjuva ailelerinin, yoksulluk ve yalnızlıkla boğuşan kadın ve çocukların, yeni ortamlarda bunalan ve yurt özlemi çeken göçmenlerin dramlarına sevecenlikle yaklaştı; kişileri derinlemesine inceledi, anlatımını ayrıntılarla besledi. 12 Mart dönemini anlattığı ilk romanı Kırk Yedi’liler ile 1975 TDK Roman Ödülü’nü kazandı. 1975’te bir sanatçılar programıyla (D.A.A.D.) çağrıldığı Batı Berlin ’de bir yıl kalarak işçiler ve sanatçılarla röportajlar yaptı. Dokuz Çağdaş Türk Öykücüsü (1982, Volk und Welt Verlag) antolojisiyle Die Kinder der Türkei (1979, Kinderbuch Verlag) çocuk kitabını ise Doğu Berlin’de konuk kaldığı dönemde hazırladı.
Öyküleri Fransızca, İspanyolca, Farsça, İtalyanca, Japonca, İngilizce, Rusça, Bulgarca, Boşnakça gibi dillere çevrildi: Öykülerinden yapılan bir toplam A. Saraçgil çevirisiyle 1991’de Napoli’de, Kırk Yedi’liler S. Pirvanova çevirisiyle 1986’da Bulgaristan’da, “Sevda Dolu Bir Yaz”, “Nehir” ve “İskele Parklarında” öyküleri Damian Craft çevirisiyle 2001’de Londra’da, Parasız Yatılı Elif Deniz - Pierre Vincent çevirisiyle (Pensionnaire d’état, Bleu autour yayınevi) 2010’da Fransa’da yayımlandı; toplu öykülerini ise İspanyolcaya Gül Işık çevirmekte.
2006’da 10. Ankara Öykü Günleri’nde, 2007’de Dil Derneği’nin Dil Bayramı’nda ve Antalya Öykü Günleri’nde, 2008’de 7. İzmir Öykü Günleri’nde onur ödülleri aldı. 2008 TÜYAP İstanbul Kitap Fuarı’nın Onur Yazarı seçildi. 2009’da Dil Derneği İzmir şubesince Türk Diline Emek Ödülü verildi.
1988-90 yıllarında çektiği Benim Sinemalarım 1990’da Cannes Film Festivali’nin “Eleştirmenlerin 7 Günü” ve “Altın Kamera” dallarından çağrı alarak 158 film arasından seçilen 8 filmden biri olarak gösterime girdi; 1991’de ise Uluslararası İran Fecr Film Festivali’ndeki Uluslararası Jüri’den “En İyi İlk Film Jüri Özel Ödülü”nü kazandı ve Tokyo Uluslararası Film Festivali’nde seçilen “En İyi On Asya Filmi” arasında yer aldı. Oyunlaştırdığı Sevda Dolu Bir Yaz Ankara Devlet Tiyatroları’nda yaklaşık 200 kez sahnelendi (2000-2005).
Öykü: Parasız Yatılı (1971), Kuşatma (1972), Benim Sinemalarım (1973), Gül Mevsimidir (uzun öykü, 1973), Gecenin Öteki Yüzü (1982), Sevda Dolu Bir Yaz (1999). Roman: Kırk Yedi’liler (1974), Berlin’in Nar Çiçeği (1988). Gezi-Röportaj: Yeni Konuklar (1977), Evsahipleri (1981), Balkan Yolcusu (1994). Oyun: Redife’ye Güzelleme (1981), Kış Gelmeden (1997). Şiir: Lodoslar Kenti (1991). Çocuk Kitabı: Die Kinder der Türkei (Türkiye Çocukları, 1979). Yaşantı: Füruzan Diye Bir Öykü (Haz.: Faruk Şüyün, 2008).

Reviews

[Mehmet Kır · Rating 4 out of 5]

Füruzan'ın daha önce "Parasız Yatılı" adlı kitabını okumuştum. Bu kitapta ise daha önce yazdığı üç öykünün (kitabın) bir özetini buldum.
Füruzan'ın sağlam bir 'tasvirleme' yeteneği olduğu kesin. Özellikle o günün Türkiye şartlarınında yaşanabilmesi muhtemel olayları çok iyi öykülendirmiş.

[Bilgi · Rating 3 out of 5]

Öyküler güzel tasvirlenmiş, evet; ancak diyaloglar bana çok da gerçekçi gibi gelmedi. Öykülerin hep biraz dışında kaldım. Belki hemen öncesinde, öykü sanatının ustalarından Hagop Mıntzuri'yi ve öykücü olarak bilmesek de, öykülerinin eşsiz lezzetini keşfettiğim Nazım Hikmet'i okumuş olduğumdandır. Belki de, bir Suat Derviş romanlarındaki etkiyi aramışlığımdandır. Bilinmez.

[Nurdan Çankaya · Rating 5 out of 5]

Çocukluğumun ıssız gecelerini uzun zamandır anımsamadığımı fark ettim bu öyküleri okurken. Hayat döngüsünün en naif yanı olan çocukluğun çaresiz ama geleceğe yönelik en umutlu zamanlar olduğunu anlatmaya çalışıyordu belki de Füruzan. Bu öyküleriyle tanıştığım için kendimi şanslı hissediyorum. Beni kalbimden yakaladı.

[Yeşim · Rating 4 out of 5]

Tüm kitabın sırrı bu satırda saklıydı..
...
Çocukluk bir ak kitaptır. Her şey derin yazılır...
Redife'ye Güzelleme /syf 46
...

[Dilek Uzunoğlu · Rating 3 out of 5]

"Gece arada uykumun içine karışır sözleri. O sözlere uygun düşler görürüm. Ama anlat deseler, anlatamam. Öyle içim titrer kalır."

"Pek çok şeyi hızla unutuyordu. Anımsadığındaysa onlar başka hallere giriyorlardı."

[Sema Seymen · Rating 5 out of 5]

Bojack'teki çocukluk anılari bölümleri nereyi kanattiysa, bu öyküler de ayni yerlere dokundu.

[Öykü Coşkun · Rating 4 out of 5]

tüm hikayeler sanki koca bir hayatın içinden alınmış kesitler halindeydi. ben biraz daha genel bir zaman kesidi okumayı daha çok seviyorum.
en güzeli son hikaye olan 'Çocuk'tu bence.

[Selim Sağlam · Rating 4 out of 5]

Eski zamanlara özlem, çocukluk anıları, travmaları...
-Unutmaz, dedi İsmail Usta. Taze kafa, unutur mu?

[Yeliz Ö. · Rating 2 out of 5]

“Önde duran, kahramanların bireysel serüvenleri, içinde bulundukları durum, yaşadıkları hayat, o hayatın iç dünyalarında yarattığı çalkantılardır.” (8)

“İlginç konularla değil, tarihin ilkçağlardan beri kayda düştüğü acılarla ilgileniyorum.” (8)

“Öykü kişilerinden her birinin kendine özgü dili, kullandığı sözcükler, o sözcükleri kullanış biçimleri, susuşları, duruşları…” (9)

“İlk kitaplarında kötü yola düşmüş kadın ve kızların, çöken burjuva ailelerinin, yoksulluk ve yalnızlıkla boğuşan kadın ve çocukların, yeni ortamlarda bunalan ve yurt özlemi çeken göçmenlerin dramlarına sevecenlikle yaklaştı.”

Parasız Yatılı
Yaz Geldi
Redife’ye Güzelleme
Seyyid
Çocuk

Çoğunluğu yetmişlerde yazılmış öyküler. Bu dönemlerde yazanların verdikleri eserler ortak temalar, benzer yazı stilleri etrafında geziyor. Birkaç öykü kitabı okuyunca daha fazla okuma isteği azalıyor. Toplumun dışladığı kişilerin hayata tutunma çabalarını, birbirlerine bir ailenin üyeleri olarak bile tutunamayışlarını resmediyor.

Öykülerde genel olarak virgül kullanımıyla ilgili sorun var. Yazım hataları da göze çarpıyor. Bugün anlamını ilk karşılaşmada bilemeyeceğimiz hatırı sayılır kelime var. Bugün kulağa acayip gelen Türkçe sözcükler var (dışarlak, suskulu, gerekirlik, gülmezlenmek, dıştalaştırmak…). Bu kitabın ait olduğu dizinin başlığı Doğan Kardeş. Doğan Kardeş’in hedef kitlesi çocuklarsa bu seçkiler anlamsız ve yeri geldiğinde uygunsuz oluyor. Ne içerik ne de kitapların hedeflediği okuyucular olarak çocuklara uygun değil. Gençleri hedefliyorsa bu seçkilerin bugünün gençlerine ne kadar hitap edebileceği soru işareti. Bu yüzden adı her ne kadar Doğan Kardeş olsa da bu seçkilerin yetişkin okurlara bütün kitaplarını almadan bir yazarın gelişimini, kitaplarının içeriğini ve yazı stilini göstermesi açısından faydalı olduğunu söyleyebiliriz.

alnaç-önyüz

Öykülerin Yer Aldığı Kitaplar
Parasız Yatılı
Kuşatma
Benim Sinemalarım
Gecenin Öteki Yüzü

[Türker Çavuş]

bence günümüz edebiyatının harika öykü kitaplarından biri.