Het ontsnapte land

by Geert Mak

Genres: Nonfiction, History

106 pages, Hardcover

First published January 1, 1998

About the author

Dutch historian mostly known for his documentary series 'In Europa' (In Europe) and book of the same name. Nowadays he gives lectures about the Netherlands in the USA.

Reviews

[Marco · Rating 3 out of 5]

Beeld van de Randstad en het Groene Hart vanaf het water aan het begin en het einde van de 20e eeuw. Een beschrijving om te begrijpen hoe het zo heeft kunnen ontstaan.

[Joyce · Rating 4 out of 5]

als luisterboek
treffende beschrijvingen van lelijke verkavelingen

[Jeroen Berndsen · Rating 4 out of 5]

Mak herhaalt in dit boekenweekessay (1998) de eerste bootreis over de Nederlandse rivieren die zijn vader op twaalfjarige leeftijd in 1912 maakte. Mijmerend over het veranderde landschap en hoe Nederlanders dit herinrichten, beschrijft Mak zijn tocht langs steden en dorpjes. Benadrukt wordt hoe weinig de huidige aangezichten nog op die van 100 jaar geleden lijken, waarbij hij betreurt dat steeds meer dorpen op elkaar lijken met een Hema en een Etos. Mooi geschreven, half uurtje leestijd. Aanrader voor de liefhebbers van 'Eeuw van mijn Vader' en 'In Europa'.

[Saad Abdulmahmoud · Rating 5 out of 5]

Het ontsnapte land van Geert Mak is een intieme, melancholische reis door het veranderende Nederland. In dit boekje onderzoekt Geert Mak hoe het landschap en de ziel van het land zijn veranderd — en wat dat betekent voor onze identiteit.

Geert Mak verbindt verleden en heden via een persoonlijke en historische reis. De aanleiding is een tocht die een oude man in zijn laatste levensmaanden opnieuw maakt: van Schiedam naar Zaandam, dezelfde route die hij als jongen in 1912 maakte met zijn oom, een beurtvaarder. Vijfentachtig jaar later vaart zijn zoon dezelfde tocht opnieuw, in een klein bootje, gewapend met oude foto’s, een schippersalmanak en een kaart uit 1912.

Wat hij onderweg aantreft is geen vertrouwd landschap meer, maar een vervreemde versie van Nederland. De natuur is niet langer een vijand die overwonnen moet worden, maar ook geen herkenbare bondgenoot meer. Dorpen zijn vervaagd tot vage stedelijke vlekken, stad en land vloeien in elkaar over, en de menselijke maat lijkt verloren gegaan. Wat rest, zijn resten van herkenning in een veranderde wereld.

Mak toont hoe het oude Nederland, met zijn polders, schuren, en kleine huizen, langzaam heeft plaatsgemaakt voor een samenleving die haar ziel lijkt kwijtgeraakt. In plaats van nostalgie biedt hij echter een diepgaande beschouwing van onze zoektocht naar oorspronkelijkheid en herkenning, temidden van modernisering, schaalvergroting en culturele vervreemding.

Kernvragen & thema’s:
- Wat gebeurt er met een land als zijn geschiedenis uit het landschap verdwijnt?
- Hoe beïnvloedt ruimtelijke verandering ons gevoel van thuis?
- Wat verliezen we als de ‘menselijke maat’ verdwijnt uit onze leefomgeving?

Geert Mak schrijft in zijn kenmerkende combinatie van journalistieke scherpte en literaire gevoeligheid. Zijn toon is persoonlijk en bedachtzaam, zijn observaties rijk aan detail, en zijn conclusies subtiel maar krachtig. Dit is een boek dat je niet alleen leest met je hoofd, maar ook met je hart. “De natuur is geen vijand meer, maar een corridor van herkenning in een verder vreemde wereld.”

Waarom lezen?
- Voor wie geïnteresseerd is in de ruimtelijke, culturele en mentale transformatie van Nederland
- Voor lezers van Mak die zijn grotere werken kennen (In Europa, Grote verwachtingen), maar ook zijn kleinere parels willen ontdekken

[Lauri van Oosterom · Rating 3 out of 5]

Kort verhaal over het veranderende landschap in de Randstad. Leuk voorgelezen door Geert Mak zelf. Ook wel grappig dat je hem letterlijk de pagina's om hoort slaan, haha.

De toon is niet altijd erg hoopvol, maar het klopt natuurlijk ook dat in deze regio weinig natuur meer over is.

[Yan · Rating 3 out of 5]

Doe Maar zong: “Alles gaat voorbij/ Elke droom vervaagt/ Als je je ogen open doet/ Je raakt het kwijt” Eigenlijk zijn alle boeken van Geert Mak prachtige voorbeelden van zijn unieke blik op de wereld. Hij kan zo goed kijken, in zich opnemen, en het geziene vervolgens zo opschrijven dat ik als het ware kan ruiken wat hij ziet. Dat is mooi.
Tegelijkertijd word ik altijd een beetje opstandig van zijn melancholie, zijn hang naar wat er was. Alsof het vroeger beter was (en ik weet niet eens zeker of Mak vindt dat vroeger de dingen beter waren).
Daarom drie sterren voor dit verslag van de reis per motorschip De Kleine Olifant in de zomer van 1997 van Schiedam naar Zaandam en weer terug. Een kopie van de reis van zijn vader. En dat vind ik een interessant gegeven. Mijn vader maakte met zijn beste vriend een reis naar Londen in 1970. Zal ik die ooit eens gaan overdoen?

[Ferry · Rating 4 out of 5]

Geluisterd via StoryTel. Dit is geen allerdaags boek van Geert, maar een soort romantisch verhaal over het landschap van Nederland em hoe is het veranderd in de jaren. Als je fan bent van Geert Mak is het leuk om naar zijn stem te luisteren.

[Jetse · Rating 5 out of 5]

Pas op: dit boekje dwingt je tot het serieus overwegen van het kopen van een boot.
Een rauw, eerlijk, overpeinzend portret van de wal, gezien vanaf het schip.

[Jessica · Rating 2 out of 5]

2.5/5

[Dido · Rating 4 out of 5]

Boeiende beschouwing op het (doorgeschoten?) Nederlandse ruimtelijke ordening beleid.

[Wouter T. de Reus · Rating 4 out of 5]

Erg fijn als luisterboek.
Mak verteld prettig over hoe het landschap van Nederland is veranderd in de afgelopen eeuw.

[Bert Huisman]

4 t10

[Lise Bakker · Rating 3 out of 5]

er was een goede sfeer, maar ik had graag een conclusie aan het einde van zijn reis gehad.

[José Van Rosmalen · Rating 3 out of 5]

De vader van Geert Mak woonde in Schiedam. Tegen het einde van zijn leven praatte hij met zijn jongste zoon Geert over zijn herinneringen aan zijn jeugd in het begin van de twintigste eeuw. Hij maakte toen met zijn oom een vaartocht van Schiedam naar Zaandam en terug. Geert besluit in 1997 deze tocht nu zelf te maken. Hij geeft hiervan een persoonlijk reisverslag en gebruikt dit ook om te reflecteren op het Nederland van toen en nu. Steden zijn uitgedijd, het vroegere platteland is rommeliger geworden, de overgangen van stad naar platteland zijn minder duidelijk geworden. Echte ongerepte natuur is er nauwelijks meer, hoogstens een geromantiseerd beeld daarvan. Erg optimistisch is hij niet in dit boekje, waarin hij onder meer zijn vriend, de schrijver Koos van Zomeren citeert, die ook ‘het natuurlijke’ in de natuur mist. Het Nederland van 1997 had drie keer zoveel inwoners dan het Nederland van 1912. Het boekje is een inspiratie om over de maatschappelijke veranderingen in die periode van bijna een eeuw na te denken. We herkennen de stijl van de auteur die hij ook in zijn meer omvangrijke boeken hanteert zoals ‘In Europa’ en ‘ Reizen zonder John’. Dit kleinschalige werk heeft ook zijn eigen charme, al is het maar omdat je het als ‘tussendoortje’ kunt lezen.