کتاب پلک ماهی چهارمین اثری که از حامد حبیبی منتشر شده است، مجموعه داستانهای کوتاه او است که از لحاظ درونمایه بهم ارتباط دارند. داستانهای کتاب پلک ماهی در فضایی میان خیال و واقعیت رخ میدهند و کلمات، روی مرز رئالیسم و سورئالیسم میرقصند. حامد حبیبی دغدغههای اگزیستانسیالیستیاش را در داستانها مطرح کرده است. داستانها از زندگیهای معمولی آدمهای عادی روایت میکند و نگاه تیزبین حامد حبیبی به خوبی کنشها و واکنشهای همهی افراد را دیده و ساخته و پرداخته. انسانهای شبه مدرن داستانهای پلک ماهی با یک اتفاق ساده واکنشهایی غیرعادی و عجیب نشان میدهند که رگههای ظریف طنز را نمایان میکند. راوی داستانها اول شخص و دوم شخص است و موضوع داستانها، رفتن، گم شدن در زمان، گرفتاریهای انسانهای سنتی در فضای مدرن، مهاجرت و ... است.
مطمئنم چیزی از داستانها به یادم نخواهد ماند. تم کلی داستانها فضایی تکراری و روزمره است که شخصیتهایش را دچار یک فراموشی از خود و محیط اطراف و زمان کرده. یک نوع بیگانگی مالیخولیایی با خودِ حقیقی.
گاه این خودِ بیگانه نیمه شب بر روی مبلی یا کاناپهای به دید شخصیت میآید، گاه در دیدن زنی که بازی دخترش در پارک را نظاره میکند که بعد میفهمیم اینها غریبه نیستند و خانوادهش هستند.
نگاه نویسنده بر پایهی ایجاد شک در ماهیت وجودیست. اما تکرار این تم در داستانها حوصله سربر و عذاب آور میشود. به نظر، خود نویسنده بیشتر از مخاطب از ایدهش ذوقزده شده و حد را فراموش کرده.
کتاب شامل یازده داستان کوتاه ست، داستان آدمهای معمولی که در موقعیتهای گاهی غیرمعمولی قرار گرفتهاند. چند داستانش من رو به یاد داستانهای بهرام صادقی انداخت، بدون تشبیه چراکه فاصلهاش با کارهای صادقی هنوز خیلی زیاد است. اما خواندنش بد نبود، احتمالا باقی کارهای این نویسنده را هم بخوانم.
این مجموعه شامل داستان های رفتن. سومی. مسافر. در نوری که از آشپزخانه می آید. تعطیلاتی طولانی در هاوایی. نیروی جدید. پلک ماهی. زوج بن تن. گهرباران. در یک روز اتفاق افتاد و بازگشت. . یکی از تصویرهایی که به کرات در داستان ها تکرار می شود شک کردن به خانه و هویت همیشگی و آشنای خود است. در داستان "در یک روز اتفاق افتاد". که کلید به در ورودی خانه نمیخورد و فرد کم کمشک می کند خانه ی خودش است سا نه؟ در "نوری که از آشپزخانه می آید" که فرد فکر می کند کسی در شب گوشه ی هال نشسته است وبعد شروع به شک کردن در مورد تخت و اتاق و خانه ی خود می کند. "زوج بن تن" دو نفر که از نظر ظاهری شبیه به هم هستند و قرار است جای یکدیگر امتحان زبان بدهند و کم کم زنش فرد اصلی را مزاحم تلقی می کند. ایده ی فیلسوفانه ونمادینی ست اما تکرارش از بدیع بودنش کاسته.. . داستان های موردعلاقه ی من- تعطیلات طولانی در هاوایی- قصه ی ساده ی یک مادر و زندگی اش که با نشستن روی مبل خیلی نرم و راحت وظایف همیشگی وخودبوده گی را فراموش می کند وانگار به هاوایی رفته باشد. . پلک ماهی. داستان بسیار سوریال وفضای تازه و به شدت خلاقانه . زندگی بی معنی آقای ه در داستان مسافر- که سعی زیادی می شود که با دقت در بیان جزییات تصویری زندگی او را به شیوه ای اگزیستانس به تصویر بکشد. جزییات گاه بسیار به اطاله نزدیک می شوند و حالت متظاهرانه می گیرند به خود. .
اگر از علاقمندان سبک کارور و چخوف هستید این کتاب را بسیار دوست خواهدی داشت. چون بیشترین تیکه بر پیرنگنیست. بر حال وهوای و فضای داستانی ست
من این نویسنده رو به اسم میشناختم، ازش چیزی نخونده بودم. ولی فکر میکردم خیلی قویتر از اینها باشه. امیدوارم داستانهای بعدیای که ازش میخونم بهتر شده باشن. آدم از بعضی کارهایی که چشمه چاپ میکنه متعجب میشه. دیگه همۀ ناشرها دارن اینطوری میشن. یکی دو تا داستان رو دوست داشتم، یکیش پلک ماهی بود. راستش حتی مطمئن نیستم اینا واقعاً داستان حساب بشن. صرفاً بعضی تصویرها و احساسات رو خوب نوشته بود.
یک مجموعه داستان جالب دیگر از حامد حبیبی که داستان هایش پر است از لحظه های به یاد ماندنی و خاص. پر از گم گشتگی در زمان و مکان که تجربه ی زندگی انسان مدرن را به زیبایی به تصویر می کشد.
همین کاغذ. رویش چیزی بنویس ، بگذار در کمد. چند سال بعد برش داری پودر می شود. پودر است، کاغذ نیست ، یا شده فضله ی موریانه ها. قبلا چی بوده؟ درخت. درخت ها را نگاه کن. لوله هایی از کنارشان بیرون زده، سر ساعت معین به آن ها آب می دهند. درختی که منتظر ساعت آب خوردنش باشد دیگر درخت نیست، در بهترین حالت می شود آدمی که منتظر است سر برج برسد حقوقش را بگیرد.
موضوع بیشتر داستانهای کتاب، "آدمی که دچار فراموشی خود یا از خود بیگانگی شده" است. شاید تکرار این موضوع در چند داستان با نوع روایت یکسان، خستهکننده باشه
داستان "مسافر" به نظرم سرراستترین و به یاد ماندنیترین داستان این مجموعه است. با روایتی سادهتر و متفاوت نسبت به سایر داستانها. قبلاً هم در مجله داستان همشهری چاپ شده دو داستان "تعطیلاتی طولانی در هاوایی" و "نیروی جدید" رو هم دوست داشتم. این ها هم کم بیش همون موضوع "فراموشی از خود" رو دارند. حالا شاید درستتر اینه که بگیم "تغییر خود" و "ایجاد یک خود فرضی" داستان "پلک ماهی" هم تفاوت محسوسی با بقیه دستانها داره. یک داستان سورئال خواندنی
در مجموع به نظر من داستانهای کتاب یا 2 امتیاز میگیرن، یا 4، پس به 3 رضایت میدم، 2.8 شاید