Okamgnienie

by Stanisław Lem, Piotr Wyszomirski (Reader)

Po trzynastu latach nowa książka Stanistawa Lema. W Okamgnieniu Autór stawia pytania o genezę ludzkiego życia miejsce człowieka we Wszechświecie i perspektywy, jakie otwiera przed ludzkością gwałtowny rozwój wiedzy medycznej i możliwości technologicznych.

Czy możliwe jest ostateczne poznanie procesów, które doprowadziły do powstania życia na Ziemi?
Czy nauka zapewni człowiekowi nieśmiertelność Czy jesteśmy sami we Wszechświecie?
Czy istnieje szansa na spotkanie z cywilizacją pozaziemską?
Czy Natura ma monopol na ewolucję?
Co to jest ewolucja transbiologiczna?
Czym naprawdę jest klonowanie i inżynieria genetyczna?
Czy ludzie stworzą sztuczną inteligencję?
Jakie będą konsekwencje błyskawicznego rozwoju technologii informacyjnych?

Genres: Science Fiction, Polish Literature, Fiction

160 pages, Paperback

First published January 1, 2000

About the author

Stanisław Lem (staˈɲiswaf lɛm) was a Polish science fiction, philosophical and satirical writer of Jewish descent. His books have been translated into 41 languages and have sold over 27 million copies. He is perhaps best known as the author of Solaris, which has twice been made into a feature film. In 1976, Theodore Sturgeon claimed that Lem was the most widely read science-fiction writer in the world.

His works explore philosophical themes; speculation on technology, the nature of intelligence, the impossibility of mutual communication and understanding, despair about human limitations and humankind's place in the universe. They are sometimes presented as fiction, but others are in the form of essays or philosophical books. Translations of his works are difficult and multiple translated versions of his works exist.

Lem became truly productive after 1956, when the de-Stalinization period led to the "Polish October", when Poland experienced an increase in freedom of speech. Between 1956 and 1968, Lem authored 17 books. His works were widely translated abroad (although mostly in the Eastern Bloc countries). In 1957 he published his first non-fiction, philosophical book, Dialogi (Dialogues), one of his two most famous philosophical texts along with Summa Technologiae (1964). The Summa is notable for being a unique analysis of prospective social, cybernetic, and biological advances. In this work, Lem discusses philosophical implications of technologies that were completely in the realm of science fiction then, but are gaining importance today—like, for instance, virtual reality and nanotechnology. Over the next few decades, he published many books, both science fiction and philosophical/futurological, although from the 1980s onwards he tended to concentrate on philosophical texts and essays.

He gained international fame for The Cyberiad, a series of humorous short stories from a mechanical universe ruled by robots, first published in English in 1974. His best-known novels include Solaris (1961), His Master's Voice (Głos pana, 1968), and the late Fiasco (Fiasko, 1987), expressing most strongly his major theme of the futility of mankind's attempts to comprehend the truly alien. Solaris was made into a film in 1972 by Russian director Andrei Tarkovsky and won a Special Jury Prize at the Cannes Film Festival in 1972; in 2002, Steven Soderbergh directed a Hollywood remake starring George Clooney.

He was the cousin of poet Marian Hemar.

Reviews

[Mateusz]

Lem is Leto II and he believes in the Golden Path

[Andrzej · Rating 5 out of 5]

A set of articles by Lem on society, its future and past, etc. Most of them balance between philosophy and futurism, so even though connected to his novels, the form is very different. I find pretty incredible how Lem was able to process and analise such huge amount of information. Reading a score of scientific journals, books, papers. Also analysing their accuracy or value. A brilliant and humble observer of the world looking for patterns and directions where certain technological and social trends may go. And what's even more, in great majority of the cases he was right or very close to what happened and can observe today. But damn, we are talking about the guy, who envisioned e-book readers in early '60s! It's a great read, disclosing a bit of Lem's thinking process and how one can recognise historiographical patterns .

[Martyna · Rating 4 out of 5]

Bardzo dobra synteza myśli Lema. Jakże bogatych i genialnych spostrzeżeń jest tutaj mnóstwo. Jak zawsze autor myślami i zrozumieniem rzeczywistości wprzedzał współczesnych mu ludzi. Nie jest to genialne Summa technologiae, ale dla początkujących adeptów Lema idealna pozycja, pozwalająca w pigułce zrozumieć lemowską filozofie.

[Nslsbsjkab · Rating 4 out of 5]

prorok

[Igor Dziuba]

az sie poczulem madry czytajac to

[m. · Rating 2 out of 5]

Nie wiem. Sam sobie tego piwa nawarzyłem. Chciałem czytać Summa technologiae lub Dialogi, ale żadnej z tych książek nie miałem w lokalnej bibliotece – sięgnąłem więc po jedyną inną pozycję z rodzaju gdybań futurologicznych. Niestety, Okamgnienie to zaledwie appendix do poprzedzających ją książek. Prędzej bym to włączył jako (nad wyraz rozbudowane, ale jednak) posłowie do Summy technologiae albo nawet Dialogów. Raz, że autor sam zaznacza rewizjonistyczny charakter swych rozważań (czyli nieustannie powraca, ustosunkowuje się i sięga wstecz, zakotwiczając się w ten sposób na znanych już sobie wodach, bez krzyny śmiałości, aby wypłynąć poza horyzont), to dwa, że cierpkość przewidywań Lema wzrasta wprost proporcjonalnie do jego wieku. Wszystko kurczeje (czyli kurczy się, ale lepiej!), wskutek czego autor traci rozmach (którego, jak z tej książki wolno mi wywnioskować, nie brakowało mu dawniej). Przykładowo, bardzo wiele uwag zostało w tej książce z nagła zapauzowanych, bo przecież autor nie będzie przesadnie pozwalać sobie na snucie daleko idących rozważań; najwyraźniej raptem zasygnalizowanie potencjalnych obaw i niepokojów dostatecznie mu dogadza. Z racji tego większość ustaleń momentalnie sprowadzona zostaje do poziomu jeno supozycji. Szkoda, gdyż u mnie ikra i rozmach zawsze są w cenie. Rozumiem odmienną postawę autora, bo świadczy ona o jego sceptycyzmie i, cóż, rozsądku (wszak zdaje się, że współcześni futurolodzy w porównaniu ze swoimi poprzednikami mają przed sobą wyzwania tylko bardziej wymagające). Zresztą Lem słusznie wytyka czołowym naukowcom bezmyślne próby przelicytowania wszystkich w przetargach na jak najodleglejsze antycypacje. On sam natomiast tłumaczy, że tego typu konkursy go nie interesują. I rzeczywiście, jest to racjonalny powód dla jego powściągliwości, lecz co poradzić, skoro mnie zależałoby na większej odwadze i dalekosiężności. (Osłów takich jak ja doprawdy nie idzie przekonać).

Nie jest to literatura porwania (tzn. mnie nic nie porwało), tak czy siak do wspomnianych w pierwszym zdaniu tytułów na pewno swego czasu się dorwę (wtedy będzie to... literatura porwana) i w nich upatrywać będę nutki naiwności, a może i pięknoduchostwa (bardzo się zdziwiłem, że nie pięknoduchstwa), które wierzę, że młody Lem jeszcze miał, tylko zapomniał w sobie kultywować. Tutaj zaś jest on dla mnie zbyt pragmatyczny (chyba nie ma u nas dobrego słowa na „twardo stąpający po ziemi", prawda? Na początku kropnęło mi się przyziemny, ale przecie to coś zupełnie innego... No nic, niech będzie pragmatyczny, choć to wciąż „nie to" [pięć słów z rzędu po jednej sylabie, to się naturalnie zdarza w polszczyźnie bodaj raz na milenium]), ja z kolei mam do takich jednostek wrodzoną awersję (niespełniony pismak powiedziałby teraz, że to takie jego skrzywienie zawodowe, dlatego ja tego nie zrobię – jeszcze trzymam fason).

Ugułem może być.

[Andżelika]

Zostawiam bez oceny, bo czuję się na to za głupia. Tak poza tym mamy tutaj Lema-proroka i Lema, który z ironią podchodzi do wielu spraw. Bardzo szanuję autora, więc dobrze mi się to czytało, ale wolę nie oceniać tej książki, bo być może zrobiłabym jej krzywdę. W przyszłości na pewno do niej wrócę.

[Tomek Gunia · Rating 4 out of 5]

Nie do końca jest to książka której się spodziewałem. Jest przenikliwą w wielu względach a koniec spowodował ciarki na plecach tym jak celnie Lem się wstrzelił.
To synteza całej wiedzy jaką zdobył i ekstrakt jego myśli filozoficznej.

[Karolina Pałka · Rating 5 out of 5]

Minimalistyczna, ale zmuszająca do refleksji książka. Rozważania autora dotyczące cywilizacji ziemskiej i jej rozwoju wciąż aktualne.

[MaryRary · Rating 3 out of 5]

Wybrałam coś Lema 'na ślepo' i akurat nie jest to science fiction. Przegląd uwczesnego stanu wiedzy naukowej, został poczyniony skrupulatnie, wiele przywidywań trafnych, chociaż niektóre rozważania aż prosiły się aby pchnąć je z fantazją jeszcze kawałeczek dalej. Mocnymi stronami są przystępny sposób prowadzenia myśli i wyróżniająca się na tle innych popularno-naukowych z tego okresu wartstwa językowa.