Alle moeders werken al: Pleidooi voor een zorgzame samenleving

by Anja Meulenbelt

Vrouwen moeten werken alsof ze geen kinderen hebben en hun kinderen verzorgen alsof ze geen werk hebben. Terwijl we er in Nederland zo trots op zijn dat vrouwen gelijke rechten hebben, valt dat in de praktijk nog vies tegen. Fulltime werkende vrouwen zouden geen geschikte moeders zijn, maar parttime werkende moeders krijgen al snel woorden als lui en verwend naar hun hoofd. Alleenstaande moeders trekken ondertussen aan het kortste eind: zij leven dikwijls in armoede en hebben niet de ‘keuzes’ waar het feminisme zo vaak de mond van vol heeft. Want ja, niet alleen mannen en neoliberale politici hebben bijgedragen aan de onderwaardering van zorgtaken, maar ook feministen. Anja Meulenbelt pleit voor een hernieuwde waardering voor moederschap en een maatschappij waarin zorg de ruimte krijgt die ze verdient.

Genres: Feminism, Nonfiction, Politics

156 pages, Paperback

First published September 20, 2022

About the author

Anja Henriëtte Meulenbelt (1945) is a Dutch writer and former politician of the Socialist Party (SP).

She wrote De Schaamte Voorbij (The Shame is Over), published in 1976, which was an important piece of second-wave feminist writing in the Netherlands. The novel was confessional in tone, and made the connection between the body and language politics overt. She also wrote several books about the Palestinians.

She was a Senator from 2003 to 2011.

In August 2014, Meulenbelt terminated her membership of the SP, because she felt the party did not speak out enough against Israel's military actions in the Gaza Strip.

Reviews

[Julia · Rating 5 out of 5]

Aanvankelijk was ik wat cynisch over en vermoeid door dit boek - Meulenberg herhaalt veel wat ik al wist of elders en in andere vormen heb gelezen. Maar uiteindelijk weet ze me te overtuigen met haar pleidooi voor een zorgzame samenleving. Ook nu nog liggen de primaire opvoedtaken vooral bij de vrouw, de moeder, waardoor Meulenbelt het vooral over het moederschap heeft, maar uiteindelijk gaat het boek over het opvoeden van kinderen in het algemeen. Op deze taak wordt neergekeken alsof het een frivoliteit of privézaak is. Maar een samenleving waar kinderen zonder armoede en in veiligheid opgroeien komt ons uiteindelijk allemaal ten goede. Opvoeden is een bijdrage aan de samenleving zoals ook betaald werk dat is. Het verzorgen van kinderen (en volwassenen) zou veel meer ruimte en waardering moeten krijgen.

[Iris Windmeijer · Rating 3 out of 5]

De discussie over de Nederlandse vrouwen die parttime werken wordt regelmatig gevoerd. Ik las hier ook al meerdere boeken over, zoals Waarom vrouwen minder werken dan mannen. Maar het boek Alle moeders werken al van Anja Meulenbelt schijnt nieuw licht op deze discussie. Want met werken bedoelen we in deze discussie meestal betaald werk, waarvoor we loon ontvangen en waarover we belasting betalen.

En daar denkt Meulenbelt anders over. Ze geeft in Alle moeders werken al een andere blik op de fulltime vs. parttime discussie in combinatie met het ouderschap. De aanpak wordt besproken vanuit de samenleving en niet vanuit de individu. Want is fulltime werken terwijl je kinderen hebt wel het hoogst haalbare? Waarom streven wij naar de kapitalistische maatstaaf dat iedereen maar zo veel en productief mogelijk moet werken? En waarom is het dan wél werk als je voor iemand anders’ kinderen zorgt, maar niet als je voor je eigen kinderen zorgt? Meulenberg stelt een hoop terechte vragen over dit concept. Ze zegt niet voor niets:

‘Alsof kinderen grootbrengen niet minstens zo belangrijk is als geld voor de schatkist aandragen.’

Want als iedereen maar fulltime werkt en geen tijd heeft om voor de kinderen te zorgen, hoe moet het dan in de toekomst? Alle moeders werken al zorgt ervoor dat je gaat nadenken over deze zaken, in plaats van je klakkeloos storten in de discussie over het aantal uren wat je moet werken.

Alle moeders werken al al geeft ook een geschiedenisles: we beginnen met de jagers en verzamelaars, waarin het huidige model van (meestal) twee ouders in een eengezinswoning totaal niet in het plaatje past. In verschillende periodes in de tijd, en in andere culturen wordt de zorg over de kinderen niet verdeeld over twee ouders, maar er zijn juist vele manieren om kinderen op te voeden. Het huidige model is ontstaan na de industriële revolutie en het gevolg van een kapitalistische samenleving. Zaken die worden aangehaald als ‘zo werkt het nou eenmaal’, kun je heroverwegen met de kennis die Alle moeders werken al je aanreikt. Want Meulenbelt’s blik op het moederschap is ook een kritische blik op onze hedendaagse samenleving.

In de huidige samenleving worden vrouwen erop aangesproken dat ze niet genoeg werken. Maar de verdeling van de zorg in huis is bijna onveranderd de laatste 40 jaar, ondanks dat vrouwen veel meer buiten de deur zijn gaan werken. We houden volledige discussies – in de media, op verjaardagen, overal – over de vrouwen. Maar wat is de positie van de mán in deze discussie? Ook hier kijkt Meulenbelt naar.

Meulenbelt heeft het niet alleen over de man-vrouw verschillen in de samenleving, maar stipt ook aan hoe verschillen in achtergrond, armoede, etniciteit en klasse invloed kunnen hebben op het nastreven van het ideaal ‘fulltime werken’. Hierdoor is haar manifest zeer volledig en laat het je inzien dat dit geen ‘probleem’ is wat zomaar opgelost kan worden. Het laat je juist heroverwegen of het wel een probleem is. Door de vele bronnen en informatie kun je zelf een gedegen mening vormen over dit onderwerp.

Het enige wat ik hier mis is een frisse blik van de huidige generatie (aankomende) ouders. Ze haalt alleen ergens kort aan dat jongeren tegenwoordig later kinderen krijgen ivm hun onzekere financiële positie en onzekerheid over huisvesting. Meulenbelt geeft wel aan dat deze discussie gevoerd wordt over de hoofden van kinderen heen, maar ze voert ook haar discussie over de hoofden van aankomende ouders heen.

Alle moeders werken alis een verfrissend pleidooi voor de herwaardering van het zorgen voor de kinderen en het huishouden. In plaats van hoe vrouwen meer betaald moeten werken, moeten we het moederschap, zorgen voor kinderen (en wellicht ook mantelzorg voor ouders) anders waarderen. En om zo ver te komen, moeten we als maatschappij nog een hoop leren.
Om te beginnen kan ik het aanraden om allemaal Alle moeders werken al te lezen – om een beter standpunt in te kunnen nemen en meer te weten te komen over hoe we in deze discussie zijn verzeild geraakt.

Deze recensie verscheen eerst op https://www.readalicious.nl/recensies...

[Hanne · Rating 5 out of 5]

Toegankelijk, begrijpbaar en noodzakelijk.

[Evi · Rating 5 out of 5]

Indrukwekkend pamflet. Heel goed doorgedacht zodat werkelijk 99% van de mensheid er baat bij heeft. Precies daarom heb ik geen 'poetspersoon'. Het nieuwe kolonialisme ontmaskerd.

[Karlijn Verbaan · Rating 4 out of 5]

Heel inspirerend betoog over hoe onbetaald werk niet wordt gewaardeerd in onze samenleving en hoe systeemverandering de manier is om dit op te lossen. Soms zaten er wel bepaalde punten in waar ik het misschien niet helemaal mee eens was, soms miste er een beetje onderbouwing en ik vond het laatste hoofdstuk, over hoe dit dan echt zou moeten worden opgelost eigenlijk te kort en te weinig echte concrete oplossingen aandragen. Maar al met al wel erg sterk.

[Katrien · Rating 3 out of 5]

“Alle moeders werken al. Pleidooi voor een zorgzame samenleving” gaat over het moederschap en hoe er wordt mee omgegaan in onze huidige samenleving. Meulenbelt vraagt om een herwaardering van het moederschap, roept op tot een collectieve aanpak van de zorg met veel oog voor de precaire situatie van alleenstaande moeders. Een zeer goede introductie.

Een paar van de interessantste discussiepunten uit het boek:

- Er moet een nieuwe feministische visie komen op de waarde van moederschap. Een feminisme dat als enige maatstaf betaald werk heeft en geen visie heeft op de zorg schiet tekort.

- De emancipatie van de vrouwen staat of valt met hun deelname aan de arbeidsmarkt. Is emancipatie hetzelfde als betaald werk? Dit vind ik een moeilijke discussie want ik wil luidkeels ja roepen.

- Kinderen hebben de beste vooruitzichten in gemeenschappen waar het grootbrengen van kinderen te belangrijk wordt gevonden om volledig aan de ouders over te laten (Dit vind ik een hele goeie). We moeten kijken of we niet meer collectiviteit kunnen creëren.

- Reproductie-feminisme dat zegt dat het kapitalisme niet enkel gebaseerd is op de productiewijzen maar ook op de reproductie. De werkende klasse kan niet leven zonder loonarbeid maar ze kunnen die loonarbeid niet verrichten zonder een plek waar ze wonen, rusten en kunnen bijkomen om weer aan het werk te gaan.

- Is er een samenleving mogelijk die gebaseerd is op eerlijk delen, het delen van betaald en onbetaald werk met werkelijke emancipatie voor vrouwen?

[Tessa Boegborn · Rating 5 out of 5]

had verwacht dit saaier te vinden en meer info te lezen die me al bekend was maar dat was niet het geval!! maakt me ook kritischer tegenover mijn eigen waardering van moederschap en zorg

[Lauri van Oosterom · Rating 3 out of 5]

Vlot geschreven, toegankelijk boek. Anja Meulenbelt schrijft helder, verwijst naar veel bronnen en geeft regelmatig goede voorbeelden. Ik vond het jammer dat ze meermaals in de herhaling viel en dat het boek daardoor ook niet al te veel nieuwe informatie bevatte. Al snap ik ook wel dat het op deze manier is geschreven, waarschijnlijk bereik je zo meer mensen. Zelf miste ik wat meer onderbouwing. En ik stoorde me een beetje aan de slordige eindredactie.

Al met al een nuttig boek. Ook voor vrouwen zonder kinderen!

[Tonya Sudiono · Rating 3 out of 5]

Fijn boek met aardig wat herkenning (bijv ongelijke verdeling zorgtaken), rake zinnen “mannen kosten meer zorg dan dat ze zorgen” en duizend keer het adagium dat emancipatie van gepriviligeerde (vaak witte) vrouwen niet ten koste moet gaan van andere vrouwen (nanny’s, schoonmakers).

Meulenbelt pleit voor economische onafhankelijkheid met een deeltijdbaan. Eigenlijk moet iedereen deeltijd werken. Ben ik een slechte moeder als ik dat niet wil? Ik was redelijk gechoqueerd van het volgende: “hoeveel dagen in de week kun je je kind naar de opvang brengen zonder dat je moederschap eronder lijdt? Drie dagen gaat nog, maar vier, vijf? Willen we dat echt? Hoe ver wil je gaan, waar slaat voorrang geven aan je betaalde werk om in nalatigheid als het gaat om je moederschap?”

Excuse me?

Groeten van een nalatige moeder.

[Hannah · Rating 4 out of 5]

Wat betekent zorg nou eigenlijk en hoe functioneert dit (niet) in een kapitalistisch systeem?
Hoe zijn vrouwen de dupe geworden van de participatiesamenleving?
Dit zijn twee van de vele vragen die beantwoord worden in dit boek.

Het is toegankelijk, leest snel en bevat veel bronnen om zelf uitgebreider onderzoek te doen.

Ik waardeer vooral de hoeveelheid inspirerende mensen die benoemd worden en daarmee de optimistische blik de gecreëerd wordt voor de lezer.

Een boek over het feminisme dat niet alleen roept dat het anders moet, maar ook handvaten en volgende stappen aanreikt.

[Giulia Bravo · Rating 4 out of 5]

Top boek. Heerlijk helder geschreven. Eerste deel was misschien een beetje vanzelfsprekend, of niet super vernieuwend (voor mij). Het middelste deel was het sterkste deel. In dit deel ging Meulenbelt meer connecties leggen tussen armoede en moederschap, en de problemen die worden veroorzaakt wanneer reproductie niet als “echt” werk gezien wordt. In het derde deel verloor ze me weer een beetje, omdat het Meulenbelt weer naar het algemenere ging, zoals in het eerste deel. Ik snap waarom het boek deze structuur had, maar soms voelde het daardoor een beetje herhalend.

[Lut Vael · Rating 5 out of 5]

Hoewel al uit 2022, nog steeds zeer actuele oproep voor een feminisme van de 99%, een heel duidelijke oproep voor een ander soort samenleving waarin zorg dragen vanzelfsprekend waarde heeft en waar we streven naar gelijkheid van allen.
Anja Meulenbelt wordt met de jaren scherper in haar analyses en haar toekomstbeeld.
Ik blijf een grote fan.

[Linda]

Treffende titel.

De corrector was met vakantie.

[Nina Adriaanse (naar storygraph) · Rating 2 out of 5]

Doorgaans ok boek, maar - voor mij - weinig nieuwe informatie. Te vaak vind ik de onderbouwing niet heel sterk of zelfs tegenstrijdig met wat ze eerder schrijft. Bijvoorbeeld: Van een soort mythe van het moederschap en Hrdy naar "hoe vervangbaar wil je zijn als moeder, hoe vervangbaar kun je zijn"?

[Agnes · Rating 5 out of 5]

Moest dit lezen voor studie en blij verrast!! Ben het niet eens met alle ideeën van Meulenbelt, maar dat neemt niet weg dat dit een belangrijk boek is en mij aan het denken heeft gezet. Ik raad het iedereen aan!

[Lien · Rating 3 out of 5]

Fijne introductie tot allerhande thema’s binnen het feminisme. Ik hoop dat dit een groot publiek bereikt.

[Babke Spronk · Rating 3 out of 5]

Het boek gaat vooral veel in op zaken die ook veel in andere literatuur zijn besproken. In die zin niet veel nieuws, maar toch fijn om het met een nieuwe blik te kunnen bekijken. De inhoud van het pleidooi om minder differentiatie te maken tussen soorten werk is iets waar ik me in kan vinden. Persoonlijk vind ik het wel jammer dat er zo erg wordt geduid op samenwerking, maar tegelijkertijd bepaalde partijen in een hoek worden gedrukt en als harteloos worden bestempeld. Wat ik me dan afvraag is of de instantie harteloos is of dat zij ook door het systeem op die plek worden gehouden. Woorden hebben kracht en kunnen ook systemen verder in de hand werken.

[Neeltje · Rating 3 out of 5]

Het boek is vlot geschreven. Meulenbelt maakt een aantal goede punten ten aanzien van de onderwaardering van het moederschap en de zorgtaken in het algemeen. Waar ze de plank volledig mis slaat is als ze schuld legt bij het 'neoliberalisme' zonder hier enige definitie van te geven. Ook vind ik het bejubelen van de vrijheid van vrouwen in het Oostblok ten tijde van het communisme nogal ongepast. Gemengde gevoelens dus.

[B. · Rating 3 out of 5]

Ik heb heel gemengde gevoelens over dit boek die ik niet in een recensie kwijt kan.

Algemene conclusie: niet vreselijk maar zorg van lynn berger vond ik beter. De tekst lijkt tevens niet gelezen voordat deze gepubliceerd is omdat er zo veel fouten in zitten.

Sommige keuzes zijn bizar: die zin over tongzoenen had echt niet gehoeven ewwww

2,5 sterren omhoog afgerond.

[Toke · Rating 5 out of 5]

Verplichte literatuur voor iedereen. Anja Meulenbelt weet gericht en helder te verwoorden waar de knopen zitten op vlak van moederschap in deze maatschappij. En ze benadrukt dat het iedereen aanbelangt, niet alleen de moeder. Een vrouw naar m’n hart! (Voor de Belgen; tis met veel vb-en uit NL, maar in BE is het quasi hetzelfde scenario)

[Alice · Rating 3 out of 5]

3.5/5

[Fleur · Rating 2 out of 5]

2,5 💫

Dit boek gaat alle kanten op. Ik mis enige nuances in de argumenten die gegeven worden.

[Quinten Torre · Rating 5 out of 5]

Een must-read!

[Suzanne Dekkers · Rating 4 out of 5]

helder uitgelegd met referenties naar goede schrijvers en denkers, niet per se nieuw maar wel overzichtelijk

[Annabelle · Rating 3 out of 5]

Beetje veel herhaling, maar laatste 2-3 hoofdstukken wel erg goed!