ഖബർ

by കെ.ആർ.മീര | K.R.Meera

ബാബറി മസ്ജിദിൻ്റെ സ്ഥാനത്ത് അയോദ്ധ്യാ ക്ഷേത്രം ഉയരുമ്പോൾ ഇവിടെ ഒരു ഖബറിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ. വിധികൾ പലപ്പോഴും പ്രതിവിധികളാകുന്നില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവു നല്കുന്ന
നോവലാണ് കെ.ആര്‍ മീരയുടെ ‘ഖബര്‍’.അകത്തും പുറത്തും സൈനുൽ ആബിദി കവറുകളുമായി ഖബർ നിങ്ങളുടെ വായനാ ലോകത്തേക്ക് തുറക്കപ്പെടുന്നു.

Genres: Fiction, Magical Realism, India, Fantasy, Feminism, Novella, Contemporary

104 pages, Paperback

First published September 1, 2020

About the author

K.R. Meera is an Indian author, who writes in Malayalam. She won Kerala Sahitya Akademi Award in 2009 for her short-story, Ave Maria.She has also been noted as a screenplay writer of 4 serials.
Meera was born in Sasthamkotta, Kollam district in Kerala.She worked as a journalist in Malayala Manorama, later resigned to concentrate more on writing. She is also a well-known column-writer in Malayalam

Reviews

[Vivek Tejuja · Rating 5 out of 5]

Reading K.R. Meera's writing is to let go of the thin line between reality and the imaginary, and to submit oneself to the power of her words. K.R. Meera's writing isn't easy. There are layers and multi-folds of emotions attached to it, each tying it all together, each capable of destroying the very tapestry she creates for the reader.

There were times while reading Qabar I was terrified, I was immersed in what she wanted me to see, and often found myself taking the place of the protagonist, Bhavana. I do not know how to talk about the plot of this book, but I shall try. Qabar is about a disputed piece of land, and in this dispute Bhavana, the judge of the case gets caught unknowingly. It is about her ancestor as well, who in some way or the other is related to the events that unfold. Qabar is about Bhavana's child Advaith, who has ADHD and is trying to cope, after his father deserted them. Qabar is about Bhavana's buried emotions, till she meets a petitioner and her life takes an unexpected turn - for the better or worse she doesn't know yet. It is also about religion and the fences we create in its name. 

K.R. Meera's writing is nothing like I have read before. She surprises me by the power of her craft through every new book published. Her writing is bold, nonchalant, full of desire, and undertones of race, class, and provides no solutions. Her writing is empathetic and yet extremely visceral in nature. It is all over the place, and yet seems so grounded - it has the power to make you imagine - transport yourself to the world she creates and makes you stay there till you are done with it. Nisha Susan's translation does more than enough justice to the plot - it did not read like a translation to begin with and when it did, I didn't feel anything was missed out. 

Qabar is a short novel, almost a novella, and yet says so much. The layers are umpteen and complex. From love to envy, to insecurities of a single mother, to understanding the nature of magic, it is a topsy-turvy ride of a read. A read  I so wish just didn't stop. Qabar's magic realism - its tone of all things that lay in suspension of belief is not only charming but fearsome and thrilling. K.R. Meera explores desire and the pangs of longing like no other contemporary Indian writer I can think of.  Qabar is a read that will have you gripped till you are done with it. 

[Annie Zaidi]

Polished off this extraordinary little novel by K.R. Meera in under three hours this afternoon. A page-turner and a heart-breaker, it is rooted in myth, folk(family?)lore, the sustained tension of cultural currents that have mixed over the centuries even as they continue to struggle against each other. It is, above all, an exploration of our desire for sorcery, our need to be 'read' by another.

[Smriti · Rating 4 out of 5]

Have you read a book that while you’re reading it you’re just like “what’s going on here?!” but also are like “okay, I like it, continue.”? That’s how I felt while reading this book.

When I heard it was about a judge about to give judgment over a case where a Muslim man was petitioning for his ancestral site to not get descritated by some people who had bought a plot next door, I thought this was going to go down the communal route - comparing this to Babri Masjid etc, but no, I was very very wrong.

We meet Bhavana, a single mom of a child with ADHD who is also a district judge - while presiding over this case she thinks she’s being possessed by the mind of the plaintiff. What follows is her telling the story of her ancestors, her speaking to her torn apart family and coming to terms with herself - a person who she thinks is split into half.

This was such a short book (112 pages) and yet it contained multitudes. From talking about the patriarchy and a woman's rights to that of love and marriage to the topic of religion and belief. This book was full of magic and absolute weirdness and I was so into it.

The writing was typical KR Meera - simple, to the point but says everything it needs to say. I’m so glad that I got to read this book.

[Premanand Velu · Rating 4 out of 5]

ஏரோப்பிளேன் என்ஜின் முதல் ஏலக்காய் டீ வரை…
#########################################

ஒரு இருபது வருடங்களுக்கு முந்திய நிகழ்வு இது. அப்போது தான் கம்பெனியில் சேர்ந்து சில வருடங்கள் ஆகியிருந்தது. வெளிநாட்டில் ஒரு முக்கியமான செயல்பாட்டில் ஈடுபட்டு வெற்றிகரமாக திரும்பியிருந்த நேரம். அடிப்படையில் இயந்திரவியல் பொறியாளனான நான், எங்க துறைக்கு தேவைக்கு மேலயே மென்பொருள் பயன்பாட்டில் பயிற்சி பெற்றிருந்தேன். ஆனா மென்பொருள் நிரல்களைப் பொறுத்தவரை ( Software Programming ) சற்றே பழமையான வழிமுறைகளைக் தான் கற்றுத் தேர்ந்து இருந்தேன். அதோட எங்க மென்பொருள் சம்பந்தமான அடிப்படை நிரல்களை எழுதுவதில் நானா தடவித் தடவி கத்துக்கிட்டிருந்தேன். அப்பல்லாம் ஜாவா, J2K அப்படீன்னு சக்கை போடு போட்டுக்கிட்டிருந்தாலும் நான் வெறும் C மற்றும் சில ஸ்கிரிப்டிங் நிரல்களை வைத்து முடிந்த அளவு சில பல வித்தைகளை செய்து அங்கே பெயர் ஈட்டியிருந்த வேளை. கையில பெரிய கத்தி இருந்தா புல் வெட்டறதுல இருந்த சவரம் செய்யறவைக்கும் எல்லாத்தையும் அத வெச்சே செஞ்சுறலாம்னு நெனைச்ச காலம். சிறு வயசு, இளங்கன்னு பயமறியாதுன்னு எங்க ராமு பெரியப்பா வழக்கமா அள்ளி விடுற பழ மொழி மாதிரி ஏதோ ஒண்ண எடுத்து விட்டுக்கலாம்.

அப்போ ஊர் வந்து சேர்ந்த போது, எங்க அலுவலகத்துல எங்களுக்கு மென்பொருள் உருவாக்கத்துல பெரிய அண்ணனா இருந்தவர் வேற, பையன் வெளிநாட்டுல எல்லாம் வெட்டி முறிச்சுட்டு வந்திருக்கான் அப்படீன்னு ஒரு நம்பிக்கைல அப்போ புதுசா வந்திருந்த SOA அப்படீங்குற புது நிரல் வழிமுறையை பத்தி ஒரு முன்னணி நிறுவனம் IISCல நடத்திய ஒரு கருத்தரங்குக்கு, செலவு பண்ணி கூட்டீட்டு போனார். அதுல அவிங்க இந்த மென்பொருள்ல் உலகமே மாறபோகுதுன்னு அடிச்ச உடுக்கையக் கேட்டு அடேங்கப்பா, நம்ம கம்பெனி சரக்கும், நம்ம பண்ணையமுமே காலியாயிருமாட்ட இருக்கே வேலான்னு வாயப் பொளந்து பாத்துட்டு, அவிய இலவசமா குடுத்த டீ சர்ட்டை எடுத்தது மனச தேத்தீட்டு ஊடு வந்து சேர்ந்தேன். வந்த வேகத்துல கொஞ்ச நாள் நம்ம மென்பொருள்ள இந்த புது மாதிரி தொழில்நுட்பம் எல்லாம் இல்லாததனால், பெரிய குறைன்னு பெனாத்திகிட்டு இருந்தேன்.

ஆனா, இதெல்லாம் தகவல் தொழில் நுட்பத்துறை, 2 வருடத்துக்கு ஒரு முறை இது மாதிரி புதுசா தங்கள் இருப்பை நிலைநிறுத்த ஏதாவது விஷயத்தை கொண்டு வரும்னு எனக்குப் புரிய சில வருஷ அனுபவம் தேவைப்பட்டது.Y2K முதல் இதுபோல பல உடுக்கை அடிச்ச நெடிய வரலாறு தகவல் தொழில் நுட்பத் துறைக்கு இருக்கே…

இடைப்பட்ட காலத்துல, தொழில் நடவடிக்கைகளுக்கு தேவைப் பட்டா இந்தப் புது தொழில் நுட்பங்களை சில பல சமரசங்களுடன், ஏற்கனவே இருக்கும் அமைப்பு எடுத்துப் பயன்படுத்திக் கொள்ளும் எனப் புரிந்தது. அந்தப் புரிதல் எங்கள் நிறுவன மென்பொருளில் எப்படி அந்த தொழில்நுட்பமும் அதற்குப் பின் வந்த வேறு பல புது நுட்பங்களும் எடுத்தாளப்பட்டது என்பதில் தெளிவடைந்தது.

இதில் முக்கியமாக புரிந்து கொள்ளவேண்டியது என்னவென்றால், எது நடைமுறையில் இருக்கும் நேரடி பயனாளர்களுக்கு, அவர்களின் வழக்கமான செயல்பாடுகளில் ஆதாயம் தருமோ, அவர்களின் வழிமுறைகளுக்கு மேம்பாடு தருமோ, அதுவே உட்கொள்ளப்பட்டு மேலும் சிறப்புறும். வெறும் தொழில்நுட்ப நுணுக்கத்துக்காக - அது எவ்வளவு நுணுக்கமானதாக இருந்தாலும் - எதுவும் நிலைப்பதில்லை. ஏரோப்பிளேன் எஞ்சின் முதல் ஏலக்காய் டீ வரை அதுதான் உண்மை.

இடையில் வேறு பெரு நிறுவனத்தில் அதன் தொழில் நுட்பத்துறையில் இருந்தபோது, அந்தத் துறைக்குள் நிகழும் இது போன்ற சித்து விளையாட்டுக்கள் மூலம் அதை நன்கு உணர்ந்தேன். அவர்கள் அடித்த உடுக்கை மற்றும் வேப்பிலையில் மயங்கி, தடுமாறியதால் 100 வருட நிறுவனம் இன்று துண்டு துண்டானது சமீப சரித்திரம். அது ஒரு தனிக்கதை.

இதுபோலவே இலக்கியத்திலும் பல புதுப் புது நடைமுறைகளும் உத்திகளும் அவ்வப்போது வருவது இயல்பு. உலகம் முழுதும் இதுதான் வழக்கம். அப்படி ஒரு உத்திதான் மேஜிக் ரியலிசம் ( Magic Realism ). கடந்த 50-60 ஆண்டுகளா இருக்கும் ஒரு உத்திதான் இது. ஆனால், இதுவும் வெறும் நுணுக்கத்துக்காக பயன்படுத்தினால், அதன் வாசிப்பு அனுபவம் சுவைப்பதில்லை. எந்த இலக்கிய நுணுக்கமும் மானுட வாழ்வியலின் கூறுகளை எடுத்தாளும்போது தான் அது சிறப்படைகிறது.

அப்படி சமீப காலங்களில் சிறப்பாக மேஜிக் ரியலிசம் ஊடே மனித வாழ்வியல் சிக்கல் ஒன்றை வண்ணம் பிரித்துத் தருவது தான் மீராவின் “கபர்”. அடிப்படை மனித உறவுகளின் சிக்கல்களை அலசி, அதன் உளவியல் சிக்கலை மேஜிக் ரியலிசம் வழியாக விரித்து, அதன் மூலம் ஒரு அழகியல் அனுபவத்தையும் தரும் ஒரு சிறப்பான புதினம் இது.
மணவிலக்குப் பெற்று, மாவட்ட நீதிபதியாக பணியாற்றும் நடுத்தர வயதான பாவனா என்னும் பெண்ணின் பார்வையில் விரியும் கதை இது. 4-5 வய���ான மகனுடன் தனியாக வாழும், பாவனா கோர்ட்டில் எதிர்கொள்ளும் ஒரு வழக்கும், அதனோடு பின்னப்பட்ட அவளுடைய மூதாதையரின் சரித்திரமும், அந்த வழங்கினால் ஏற்பட்ட தடுமாற்றங்களும்தான் இதன் மையாக கரு. அதன் வழியே வாசிப்பவருக்கு கிடைக்கும் அனுபவம் மிக தனிப்பட்ட ஒன்று. Magical realism என்ற உத்தியை மிக நளினமாகப் பயன்படுத்தி மிக இயல்பாக வாசிப்பவரை உள்ளிழுத்துக்கொள்ளும் லாவகம் அபாரம்!

மீராவின் கதைகளில் எப்படியும் ஒரு கனமான பெண் பாத்திரம் இருக்கும். இதில் பாவனாவின் அம்மா!
அவர் குரலில் ஒலிக்கும் வரிகள் இந்தக் கதையின் மைய நீரோட்டத்தில் தடுமாறும் பாவனாவின் மனதுக்கும், அதனோடு பயணித்து அதன் அனுபவங்களை உள்வாங்கி அதைத் தன் சுய உணர்வுகளோடும், தனி மனித உறவுச் சிக்கல்களோடும் இணைத்து வியக்கும் வாசகருக்கு, பாவனாவுடைய தாயின் குரல் ஒரு கலங்கரை விளக்கு.

“உலகத்தில் டெலிபதியும் ஹிப்னாடிசமும் எல்லாம் இருக்கலாம். ஆனா, நீ அனுமதிக்காம உன் மனசுக்குள்ள எந்த யோகீஸ்வரனையும் எந்தத் தங்ஙளும் கட்டி இறக்கமுடியாது.”

“ஒருத்தரோட பணிவிடைகளுக்கு இன்னொருத்தர் கொடுக்கிற கைமாறல்ல அன்பு. அது ஒருத்தர் இன்னொருத்தங்க கிட்ட கண்டடையற பூரணத்துவம்.”

கதையின் இறுதியில் அடிப்படை முடிச்சு அவிழ்ந்து, பாவனாவோடு சேர்ந்து நாம் ஸ்தம்பித்து நிற்கும் போது, திரும்பவும் அந்தக் குரலின்
எதிரொலி, நம்மை பிரம்மிக்க வைக்கிறது!

“பாரம்பரியத்தப் பத்தி அதிகமா பெருமைப்படறதுல வார சிக்கல் அதுதான். எல்லாத்தையும் வெளிப்படையாச் சொல்ல முடியாது. அப்போ புதுசா ஒரு ஐதீகத்த உண்டாக்கவேண்டி வரும்.”

[Gorab · Rating 3 out of 5]

★★★½
A novella spun around faith, devotion and mysticism.
On the façade, it appears like a simple court case. A legal dispute over what the petitioner claims is the "Qabar" (grave) of his ancestor.
But it has its layers of magical realism, illusion and power games within one's mind.

The protagonist, Bhavana, a single mother, is the Judge of this case.
It’s the petitioner, Kaakkasseri Khayaluddin Thangal, who is enigmatic and so charming, that Bhavana is obsessed by him in her thoughts.

Overall:
I loved the smooth prose. Especially the engrossing descriptions pertaining to Mr. Thangal.
However I couldn't fathom the open ending. It was an act of sorcery!

[Chitra Ahanthem · Rating 5 out of 5]

Qabar translated from the Malyalam by Nisha Susan is everything you are looking for when you pick a KR Meera book. You have women protagonists who leave a stamp on you with the core of their beings, their desire and longings, the way they pick themselves up when they find parts of them chipped away; you have the writing in all its glory but also, contained by the character arcs so nothing is out of place.
The novella is short yes, but the length it takes you to is infinite. Central to the plot is the matter of a piece of land and a legal wrangle over it that might possibly set off major rumblings between two opposing parties of different faiths but it is the musings over changing sides, the shifting natured journey of records and history that can be manipulated that embellish the main story.
The writing is peppered with allegories hidden in bursts of an earthy magical realism rooted in djinns who can read minds and conjure rainbows that leaves a protagonist swooning away. Couched and almost hidden in the folds of the play of  magic in the narrative lies the often not talked about, mostly unacknowledged physical needs of women who walk out from unsatisfying marriages and who must choose between a wide sky to spread her wings or have a peg to perch on. The suppressed sexual desires of women, the forced domesticity on them that leads them to lead lives of everyday drudgery but no respect or agency at the end of it all, these are the themes that peep through.

Full review here: https://www.outlookindia.com/magazine...

[Anupama C K(b0rn_2_read) · Rating 5 out of 5]

The ending 😭😭😭

[Sanuj Najoom · Rating 4 out of 5]

"നിങ്ങൾ പൊതുജനതാല്പര്യത്തിന് വിഘാതം സൃഷ്ടിക്കുകയല്ലേ? ഇനി ചരിത്രപരമായി പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണ് ഖബർ എന്ന് വാദിച്ചാൽതന്നെ, അങ്ങനെയൊന്നുണ്ട് എന്ന് തെളിയിക്കാൻ നിങ്ങളുടെ കയ്യിൽ രേഖയില്ല, ഉണ്ടോ?"
     "രേഖയെന്ന് ചോദിച്ചാൽ…"
     "ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ?"
     "കടലാസ് രേഖ ഇല്ല."
     "താളിയോല രേഖ?".
     "ഇല്ല. പക്ഷെ, രേഖയില്ലാത്തത് കൊണ്ട് ഖബർ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല."

ഇന്നത്തെ പുത്തൻ ഇന്ത്യയിൽ ഖബറടക്കപെട്ട ചരിത്രവും ഖബറിലേക്ക് എടുത്തു വെച്ച് കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചരിത്രങ്ങളും ഖബറടക്കാൻ കണക്ക്കൂട്ടി വെച്ചിരിക്കുന്ന ചരിത്രങ്ങളും കുറവല്ലല്ലോ. അവസാനമായി ഈ രാജ്യത്ത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഖബറടക്കം നടന്നത് ഇക്കഴിഞ്ഞ ആഴ്ചയിലാണ്. നൂറ് വർഷം മുന്നെ നൂറുകണക്കിന് ആളുകളെ നിഷ്ടൂരമായി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം വെടിച്ചുകൊന്ന പഞ്ചാബിലെ ജാലിയൻ വാല ബാഗ് ചരിത്രം. വെടിയുണ്ടകളുടെ അടയാളങ്ങളും ആ ഇടനാഴിയുമൊക്കെ സംരക്ഷണത്തിന്റെ പേര് പറഞ്ഞു ഇന്ത്യ ഭരിക്കുന്ന സ്വയപ്രഖ്യാപിത ദേശഭക്തർ ഖബറടക്കി.

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ വളരെ വ്യക്തമായ പല സംഭവങ്ങളും സ്പർശിച്ചുകൊണ്ടാണ് മീര ഖബർ വായനക്കാർക്കു സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രണയത്തിന്റെ, ജീവിതത്തിന്റെ, നിലനിൽപ്പിന്റെ, ബന്ധങ്ങളുടെ, അഭിമാനത്തിന്റെ, അപമാനത്തിന്റെ അങ്ങനെ വിവിധ തലങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയം ഖബറിലൂടെ വെളിവാക്കുന്നുണ്ട്.

ജഡ്ജിയായ ഭാവനയും വാദിയായ കാക്കശ്ശേരി ഖയാലുദ്ദീൻ തങ്ങളുമാണ് ഖബറിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെങ്കിലും. കൂടുതൽ ഇഷ്ട്ടപെട്ടതും മനസ്സിലേക്കെത്തുയതും ഭാവനയുടെ അമ്മയാണ്. അവരുടെ ജീവിതവും, തിരിച്ചറിവും, നിലപാടും ഒക്കെ അവരെ ഖബറിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ കഥാപാത്രമാക്കുന്നു. സത്യം പറഞ്ഞാൽ ഭാവനയും ഖയാലുദ്ദീൻ തങ്ങളുടെ ലോകവും ഒക്കെ ഇങ്ങനെ  മനസ്സിലേക്ക് കയറി കയറി വായനയിൽ മുഴുകി ഇങ്ങനെ പൊയ്ക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് കഥ അവസാനിച്ചു. ഇനിയും അവരെപ്പറ്റി കുറേ വായിക്കാൻ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് തോന്നിപ്പോയി. 2019 നവംബർ 9 എന്ന തീയതി ഖബറിൽ വളരെ പ്രാധാന്യം നിറഞ്ഞതാണ്. അത് മനസ്സിലാക്കി വരുമ്പോളേക്കും നോവൽ അവസാനിച്ചു. അത് അനിവാര്യമായിരിക്കാം. ഇന്ത്യൻ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലെ പലതിന്റെയും അവസാനമായിരുന്നല്ലോ....

മതത്തിന്റെയും പശുവിന്റെയും പലതിന്റെയും പേരിൽ  ജയ് ശ്രീറാം വിളികൾ രാജ്യത്തിന്റെ പലഭാഗത് കൊലവിളിയായി ഉയരുമ്പോൾ. ഖയാലുദ്ദീൻ തങ്ങൾ ഭാവനയോടു പറഞ്ഞതിന്റെ നൊമ്പരം വർധിക്കുന്നു.

"ഒരു കലാപം അനുഭവിച്ചവനാണ്. വലിയൊരു ജനക്കൂട്ടം ഉടു തുണി പിടിച്ചഴിച്ച് നിങ്ങളുടെ ജനനേന്ദ്രിയം നോക്കി നിങ്ങളാരാണെന്ന് നോക്കുന്ന ഒരു നിമിഷമുണ്ടല്ലോ?  അത് അനുഭവിച്ച ഒരുത്തനും - ഹിന്ദുവാകട്ടെ മുസ്ലിമാകട്ടെ. ഒരാളായി തുടരില്ല."

[Muthu Vijayan · Rating 4 out of 5]

"பாரம்பரியத்தப்பத்தி அதிகமா பெருமைப்படறதுல வார சிக்கல் அதுதான். எல்லாத்தையும் வெளிப்படையாச் சொல்லமுடியாது. அப்போ புதுசா ஒரு ஐதீகத்த உண்டாக்கவேண்டி வரும்."

இப்படி நாவல் முழுக்க பல திறப்புகள் உண்டாகி அது தெளிவடையும்போது இன்னுமோர் புதிய பாதை முளைத்து நாவல் முடிவடையும் தருவாயில் பல்வேறு எண்ணச் சிதறல்களையும் கேள்விகளையும் உட்படுத்துகிறது. வடிவமைக்கப்பட்ட விதமும் கடைசியில் கதாபாத்திரங்களும் கதைகளும் ஒன்று சேரும் இடம் மாய யதார்த்தத்தின் உச்சம்.
மீள்வாசிப்பு செய்தே ஆகவேண்டுமோ என எண்ணச் செய்கிறது.

[Nishana · Rating 3 out of 5]

Nagangal K.R Meera yude oru sthiram Metaphor ayi kadannu varunund..Meera sadhuil kathukalilude izhanja karinagangal ippolm ormayilund..
Loved bhavana's mom .Swantham space agrahikukem pusthakangal vayikukem chayunne oru sthree

[Priyadarshini · Rating 5 out of 5]

4.5⭐️ rounded up!

Friends, Indians, countrymen. Gather around for story time.

When Yogishwaran Ammavan returned home from Kashi — without dying, and with two magical girls whose feet did not touch the ground — it was an inconvenience to his nephew, who plotted to get rid of them. First, the nephew and his men intoxicated and nailed the elder girl to the yakshi pala tree, then they catapulted the younger girl hiding high up in her vine onto the roof of a rich Muslim’s home, who in turn trapped her under a huge copper cauldron. With the girls out of the way, they buried Yogishwaran Ammavan in a hole in the ground, twice the height of a man.

In this parable, the elder girl is the Indian woman, the younger girl is the Indian Muslim, and Yogishwaran Ammavan, the ancestor, is the idea of India as envisioned by our founding mothers and fathers.

Bhavana Sachidanandan (Additional District Judge and divorced, for her lawyer husband couldn’t handle her professional success) and Kaakkaaseri Khayaluddin Thangal (a rich Muslim businessman) are both alike in the thing they both long for — respect.

“But you’re rich, influential, and above all, a man!”
“That’s me on the outside. On the inside.. I am a man who has experienced a riot. Once a huge mob strips you naked and looks at your genitals to find out which side you are? No one to whom that has happened — whether you are a Hindu or a Muslim — stays a person.”

Meera is one of the finest living Indian writers. True to her style, her deeply political and feminist writing employs folk mythology, symbolism and even a bit of magic to paint a picture of the current Indian political environment. At 112 pages, this may not be the richly detailed tome that Hangwoman was, but is no less effective, and in fact may be a much more accessible work of literature.

P.S.: I have special love in my heart for Bhavana’s mother, dog lover and reader of Tagore, Woolf and Han Kang, who in her old age finds a room of her own.
R.E.S.P.E.C.T.

[Mridula Gupta · Rating 4 out of 5]

How do you compress a plethora of thoughts and events into a slim book and still turn it into a masterpiece? Well, learn it from K R Meera.

Qabar, a novella translated from Malayalam by Nisha Susan, features an assertive protagonist - opinionated enough to challenge the world ruled by men and soft at her very core, full of unspoken longings and a firm belief in the power of lores she grew up with.

What binds our character, Bhavana, to the plot is the legal dispute around a piece of land, a jump start to her unravelling. It also brings with itself, a distinct fragrance of Edward Roses and a dazzling yet mysterious man who is said to posses powers that can control one's mind. The magical realism, which is an out-of-body experience in this short tale, bears the responsibility of relaying the bigger messages.

'Qabar' is crude and yet, the representation of magic and multiple legends that are integral to this story, makes this a smoother experience. It can be terrifying occasionally, but the grip it will have over you won't budge until you turn the very last page.

Another staggering novella by K R Meera, with its laconic writing and immersive writing, this one deserves a spot on your TBR.

[Mohammed Ibrahimali · Rating 4 out of 5]

இந்த ஒரு நாவலை வாசித்ததிலேயே கேரளத்தை சார்ந்த கே ஆர் மீரா அவர்கள் சமகால நவீன எழுத்தாளர்களின் முக்கியமான புனைவுலக எழுத்தாளர் என உணர முடிந்தது. இந்நாவலில் அவர் உருவாக்கிய கதாபாத்திரங்களின் வடிவமும் ஆழமும் என்னை அதிக அளவில் கவர்ந்தது. குறிப்பாக பெண் கதாபாத்திரங்கள். இக்கதையின் மய்ய கதாபாத்திரமான பாவனாவும் அவளின் அம்மாவும் தனித்து விளங்கினார்கள் அவர்களின் சமத்துவம் மிக்க பெண்ணியமும் அருமையாக வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது.

இக்கதையில் ஒன்றி இருந்த மாய எதார்த்தம் அதன் படிமங்களில் உள்ள அர்த்தங்களும் வாசிக்கும் போது அந்த தருணத்தில் ஆச்சரியமும் வியப்பும் அழுகும் அந்த நிகழ்வின் அற்புதமும் என பல உணர்வுகளை உணர்ந்தேன்.இந்நாவலில் பல கதைகள் பின்னி பிணைக்கப்பட்டு அது சேரும் இடமும் புனைவின் உச்சியை உணர முடிந்தது - மெய்சிலிர்ந்தேன். இதில் கூறப்பட்டுள்ள தொன்மையும் அதில் உள்ள அழகியலும் அருமை. அந்த முப்பத்திரண்டு குழந்தைகளின் பாசத்தையும் நான் எதிர்பார்த்தேன். ஒரு முறை வாசித்து அந்த உறவை முறிக்க மனம் மறுத்தது அடுத்த முறையும் வாசிக்க வேண்டும் என மனம் ஏங்கியது. மிகவும் சிறிய நாவல் தான் ஆனால் கதையின் ஆழமும் அதில் உள்ளார்ந்த அர்த்தங்களும் பல உண்டு.

இவருடைய மற்ற படைப்புகளையும் வாசிக்க வேண்டும் என்று தூண்டுகிறது விரைவில் வாசிப்பேன்.

[; Anah · Rating 5 out of 5]

A true mix of the real and the illusory, by K R Meera.

It's a mix of many elements - a magical love story, a piece of history, few pages of memory and also it includes a political comment on law, justice and religion.

Qabar throws a multi-dimensional intensity at some pages and this book is a journey with magical answers.

[Tintu Shaj K · Rating 4 out of 5]

“ഒരാളുടെ സേവനങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരാൾ നൽകുന്ന പ്രതിഫലമല്ല, സ്നേഹം. അത് ഒരാൾ മറ്റേയാളിൽ കണ്ടെത്തുന്ന പൂർണതയാണ്”

[Areeb Ahmad (Bankrupt_Bookworm) · Rating 4 out of 5]

"I felt like Yogishwaran Ammavan's story was not just a story. There was a story of mine in there, one that I didn't recognise. A story that would be complete only with the melding of the Elder Girl nailed to the yakshi pala tree and the Younger Girl stuck under the copper cauldron. Kaakkasseri Thangal had entered my life to reveal this truth. But my eyes were blindfolded. I couldn't read what was written between the lines."

Technically this is not my first time reading K R Meera—I have read a story featured in an Aleph anthology—but it is my first long(er) work from her, even though it is a novella. She appears to be fascinated by mysticism and the occult, the supernatural and the surreal, intersecting lived supposedly "rational" realities. Nowhere in this slim book, apart from that blurb, is Ayodhya or the Babri Masjid/Ram Mandir dispute explicitly stated or discussed yet it clearly unfolds as an allegory, albeit one that's complex and layered.

I am really impressed by how K R Meera writes about female desire and longing though it didn't work for me in the short story I have read previously. I am also in awe of how she explores so many themes. Womanhood and single motherhood, especially in the context of bringing up a child who is neurodivergent, are primary concerns. It also looks at family memory and history, all the stories we tell about ourselves and the ways in which our stories are told by others. I believe it is Nisha Susan's first translation so great work!

[Anusha M · Rating 5 out of 5]

So grateful for the art of translation, to have gotten a chance to read this book. KR Meera’s talent of weaving the plot in this tiny story is mesmerising, and I won’t be wrong if I say she will cast a spell on you. The story of a single mother successful at her job despite all odds, and her yearning to be heard and understood, to find answers to the questions of a lifetime is so beautifully crafted. The author brings along so many subtle conflicts into her story - men and women, Hindus and Muslims; at the same time telling a powerful story. This will easily be one of the best books I’ve ever read - and if you want a quick but mind-blowing read, pick this book.

[Naren]

ஆரம்பத்தில் ஒரு முழு court room drama வாக இருக்கும் என்று தோன்றியது, போக போக அது நீதிபதி பாவனாவின் கதையாகி போனது. கதையோட்டத்தொடு ஒன்றிப் போக செய்து, magical realism என்ற ஒரு கதை சொல்லும் முறையை சிறப்பாக கையாண்டுள்ளார் கே ஆர் மீரா

[Arunaa (IG: rebelbooksta) · Rating 5 out of 5]

K.R Meera's Qabar released me free from the limbo that held me captive.

Qabar is a poignant, short story that tugged at my hearts strings. Resonated with me on a personal level, my relentless craving for the mental connect.

A story of being trapped, finding redemption, and being free. Free is the byword. Meera's stories touch your nerves like never before. Her world of characters is rare and exclusive. Wish I'd meet this special djinn, always with his aura of Edward Rose fragrance in her Qabar one day.

The crux of the story is set at the tomb of a sacred being. Political monsters manipulating law and papers, even stooped to kill just to demolish the sacred space to erect an insignificant complex to represent their imaginative mythology.

Qabar written by K.R.Meera. @kr.meera
Short and sharp. Haunting. Literally. The Edward rose scent remains a mystery.

Translated by Nisha Susan
from Malayalam to English.
@saadanam_kayil

Published by @westland_books

5 stars for K.R. Meera's story
🌟🌟🌟🌟🌟

Couldn't have been a more befitting entree to 2022's reading feast.

#KRMeera #keralaliterature #sahityaakademi #kindlereads #igreads #translatedworks #fiction #bookstagrammer #booksofinstagram #bookrecommendations #bookstagram #ekabooks #bookreview #book #readingnationsg
#read #book #reading #readersofinstagram #bibliophile #Qabar #nishasusan #whatareyoureadingsg #Malayalam #westlandbooks

[Smitha · Rating 4 out of 5]

A small book with a lot of depth. This novella touches the life of a single mother of a ADHD kid, Bhavana, married to her college friend, now divorced and serving as a district judge. Khayaluddin Thangal comes in as a petitioner of a case that Bhavana rules. From the very first introduction of him, my thoughts are pulled through a multitude of threads. Another character that stood out for me was Bhavana's mother for her strong stand.

Myth joining the reality, you are in for a surprise. Keep the dates closer and you will see what the author is trying to communicate without actual words.

[Bandita · Rating 3 out of 5]

Originally published in Malayalam in 2000, this book is translated to English by Nisha Susan in 2021.

This is the story about a legal dispute over a qabar. The main protagonist, Bhavana, is the judge for this case. It's a short of about 110 pages so I won't give away much details as it'd be spoilers.

The main protagonist also has a child with ADHD and I loved this representation.

There is also magical realism happening in this book. There's mention about djinn and sorcery.

Unfortunately, this book did not click with me.

I do love magical realism a lot, it's absolutely fascinating. But I just could not digest the surrealism in this book because of the lack of longer descriptions. It's a pretty short book and things happen too fast. I honestly felt like I did not understand half the book. I think the book needed to be longer. I felt like I was hallucinating while reading the book. Maybe this was the purpose of this book but still, I did not vibe with it.

I think I need to reread this book so that I can understand it better. I also read few Goodreads review for this book and I did not even understand those reviews. Am I too dumb for this book?

However, I am so glad I read this book. I've been wanting to read K. R. Meera's book for a while and finally read this one. I'm also trying to read more translated works.

In conclusion, I don't think this is a bad book. I just think this book was just not for me. But I'd still highly recommend this book if you want to read something with surrealism.

[Shiva Subbiaah kumar · Rating 5 out of 5]

மனச வாசிக்கிறது அவ்வளவு இன்பகரமான விஷயம் ஒன்னுமல்ல, கொஞ்சூண்டு படிச்சு முடிக்கிறபோதே மீதி இருக்கிற பெரும்பாகமும் அதேதான்னு புரிஞ்சு போயிடும். ஒரே ஆசைகள், பேராசைகள், நிராசைகள், தாழ்வுமனப்பான்மைகள்.

[Dhwani Advani · Rating 4 out of 5]

“𝘓𝘪𝘧𝘦 𝘪𝘴 𝘯𝘰𝘵 𝘢 𝘴𝘶𝘪𝘵, 𝘪𝘵𝘴 𝘢 𝘥𝘦𝘤𝘳𝘦𝘦. 𝘎𝘰𝘥 𝘪𝘴 𝘯𝘰𝘣𝘰𝘥𝘺'𝘴 𝘫𝘶𝘥𝘨𝘦, 𝘩𝘦 𝘪𝘴 𝘦𝘷𝘦𝘳𝘺𝘰𝘯𝘦'𝘴 𝘸𝘪𝘵𝘯𝘦𝘴𝘴.”

Qabar - K.R. Meera, translated from the Malayalam by Nisha Susan. 

What an extraordinary little novel this was. Barely a couple hours’ read but so enticing and enchanting and at the same time, haunting and profound. Despite it’s small size this novel encompasses an essential social and political commentary, a complicated love affair, a feminist understanding and most importantly, a journey of self discovery. 
It asks intense questions about identity, religion, law and justice. 

Qabar is the first person account of a single mother of a neurodivergent child and the Additional District Judge. The story begins with her presiding over a (seemingly banal) case over the demolition of the petitioner, Kaakkasseri Thangal’s ancestor’s qabar. It seemed like an open and shut case but mystical things are around the corner for Thangal is no ordinary man. 

Call him an illusionist, mind-reader of jinn worshipper, he brings with him the scent of Edward roses and snakes, creeping into the judge’s mind, tapping into her desires and fears and haunting her with the spectres of unresolved ancestors and girls whose feet do not touch the ground. And thus, the bizarre becomes a normal in Qabar’s unique landscape. 

However, by the second hearing, the judge is more in control of herself and determined to get rid of this case immediately.
(from a previous conversation) A criticism of the current nature of law and its functioning:
“Where the evidence is balanced between a well-dressed, pot-bellied rich man and a poor, ill-dressed and illiterate person, the judge instinctively favours the former.”
While one would like to believe that we are unbiased, that clothes and justice are unrelated, can that be entirely true?

The judge demands physical documented proof, but Thangal has nothing. Another question is raised, does history exist only in documents, only in written records?
With no evidence, Thangal says, 
“𝘑𝘶𝘴𝘵 𝘣𝘦𝘤𝘢𝘶𝘴𝘦 𝘵𝘩𝘦𝘳𝘦 𝘪𝘴𝘯'𝘵 𝘢 𝘥𝘰𝘤𝘶𝘮𝘦𝘯𝘵 𝘥𝘰𝘦𝘴𝘯'𝘵 𝘮𝘦𝘢𝘯 𝘵𝘩𝘦𝘳𝘦 𝘪𝘴 𝘯𝘰 𝘲𝘢𝘣𝘢𝘳.”

The novel focuses majorly on myths, folk/family lore and their impact, how our past inheritance affects our present. We also discuss how we like to romanticize the past, to contort it to our desires, making it palpable and desirable:
“𝘛𝘩𝘪𝘴 𝘪𝘴 𝘸𝘩𝘢𝘵 𝘩𝘢𝘱𝘱𝘦𝘯𝘴 𝘸𝘩𝘦𝘯 𝘺𝘰𝘶 𝘩𝘢𝘷𝘦 𝘵𝘰𝘰 𝘮𝘶𝘤𝘩 𝘱𝘳𝘪𝘥𝘦 𝘪𝘯 𝘺𝘰𝘶𝘳 𝘵𝘳𝘢𝘥𝘪𝘵𝘪𝘰𝘯𝘴. 𝘠𝘰𝘶 𝘤𝘢𝘯’𝘵 𝘵𝘢𝘭𝘬 𝘢𝘣𝘰𝘶𝘵 𝘦𝘷𝘦𝘳𝘺𝘵𝘩𝘪𝘯𝘨 𝘰𝘱𝘦𝘯𝘭𝘺. 𝘛𝘩𝘦𝘯 𝘺𝘰𝘶 𝘦𝘯𝘥 𝘶𝘱 𝘮𝘢𝘯𝘶𝘧𝘢𝘤𝘵𝘶𝘳𝘪𝘯𝘨 𝘢 𝘯𝘦𝘸 𝘭𝘦𝘨𝘦𝘯𝘥.”

It also involves subtle yet powerful social commentary about the age-old Hindu-Muslim conflict. 
“𝘖𝘯𝘤𝘦 𝘢 𝘩𝘶𝘨𝘦 𝘮𝘰𝘣 𝘴𝘵𝘳𝘪𝘱𝘴 𝘺𝘰𝘶 𝘯𝘢𝘬𝘦𝘥 𝘢𝘯𝘥 𝘭𝘰𝘰𝘬𝘴 𝘢𝘵 𝘺𝘰𝘶𝘳 𝘨𝘦𝘯𝘪𝘵𝘢𝘭𝘴 𝘵𝘰 𝘧𝘪𝘯𝘥 𝘰𝘶𝘵 𝘸𝘩𝘪𝘤𝘩 𝘴𝘪𝘥𝘦 𝘺𝘰𝘶 𝘢𝘳𝘦? 𝘕𝘰 𝘰𝘯𝘦 𝘵𝘰 𝘸𝘩𝘰𝘮 𝘵𝘩𝘢𝘵 𝘩𝘢𝘴 𝘩𝘢𝘱𝘱𝘦𝘯𝘦𝘥 – 𝘸𝘩𝘦𝘵𝘩𝘦𝘳 𝘺𝘰𝘶 𝘢𝘳𝘦 𝘢 𝘏𝘪𝘯𝘥𝘶 𝘰𝘳 𝘢 𝘔𝘶𝘴𝘭𝘪𝘮 – 𝘴𝘵𝘢𝘺𝘴 𝘢 𝘱𝘦𝘳𝘴𝘰𝘯.”

Lastly and most importantly, it's about a journey to find oneself, to come to terms with one’s identity and the quest for a sense of completeness, to finally find someone who empathises and understands you to the fullest. 

“𝘍𝘰𝘳 𝘵𝘩𝘦 𝘧𝘪𝘳𝘴𝘵 𝘵𝘪𝘮𝘦 𝘪𝘯 𝘮𝘺 𝘭𝘪𝘧𝘦, 𝘐 𝘧𝘦𝘭𝘵 𝘢 𝘴𝘦𝘯𝘴𝘦 𝘰𝘧 𝘤𝘰𝘮𝘱𝘭𝘦𝘵𝘦𝘯𝘦𝘴𝘴 𝘪𝘯 𝘴𝘰𝘮𝘦𝘰𝘯𝘦 𝘦𝘭𝘴𝘦’𝘴 𝘤𝘰𝘮𝘱𝘢𝘯𝘺.”

[Rehana · Rating 5 out of 5]

Time and again, many translated books have proven why regional writers are more relatable and influential than their unrestricted counterparts. Maybe it is because of their proximity to the local culture, their keen observance or their brilliant outlook combined with the freedom that comes with writing in the local language. Qabar is yet another book executed with the same brilliance and eloquence that you forget that you are reading a translation. The credit goes to both the author and the translator for maintaining the story's credibility throughout.

In Qabar, which translates to grave literally, the story revolves around the district judge, Bhavana, a single mother of a child with ADHD. She deals with a land acquisition case where the petitioner, Khayaluddin Thangal, argues that his ancestor's grave was demolished and a new building is about to erupt there. She falls for her solicitor, Khayaluddin, despite witnessing his magical powers and learning about his djinn connection. Bhavana, taught by her mother to judge without prejudice and from a neutral standpoint, is caught between emotions and righteousness.

The book is political, even though it doesn't mention specific scenarios or names of monuments anywhere in the book. But you know the book is all about the religious controversy in the country. Every metaphor, every scenario and every word in the book is influential and has a deeper meaning to it. The author also speaks about women's emotions, rage, and desire. Bhavana's mother is a character who shows the rawness of women's lives in India. How even working women won't be spared of slavery at home, and each home is her own grave where she has buried her needs and emotions is put forth beautifully. What I loved most about the book was how beautifully a woman's longing, heartbreak, loneliness, and desire have been captured.

It's a monumental book that took hardly an hour or so to finish. I haven't yet read an Indian author who writes magical realism so beautifully. It plays with your brain, and you are confused about what is real and what is myth. The book has more questions for you to find answers to than serving them on a platter.

[Apurva Nagpal]

Small books with big impacts are always my cup of tea☕️

Every woman has a story to tell. For decades, the voices of women have been suppressed but if you look closely and dig deep enough, there’s a grave in every woman, passed from one generation to another, weighed down by patriarchy and marital confines. And buried inside these graves are their stories, ideas, hopes and dreams. A qabar.

Qabar by K.R. Meera (tr. from the Malayalam by Nisha Susan) is a novella about a land dispute (loosely inspired by the Babri Masjid case), with Bhavna as the district judge and a single mother and Kaakkasseri Khayaluddin Thangal as the petitioner against the demolition of his ancestor’s grave.

The minute Thangal enters the court, Bhavna is transfixed by the scent of Edward roses and rainbows. She tries to ignore his mysterious charm, the fancy clothing and rumours about him being a djinn worshiper and stick to legal facts, but finds herself enchanted by him.

K.R. Meera’s writing is exquisite and I’m always in awe of the many layers there are to unpack in their stories which are as complex as they are simple and I thought Nisha Susan’s translation was extremely beautiful!

Every character, every action has a specific meaning, an implied message in Meera’s works. Take Bhavna for instance. The literal Hindi translation of the word Bhavna is emotion or feeling and she represents a single working mother, a multi faceted woman trying to see things beyond a given set of rules while battling an inner turmoil of pent up feelings.

And while there were these bits that amazed me, there was something holding me back from completely loving it.

At its heart, Qabar is about religion and beliefs, law and justice, myths and folklore, fused with elements of feminism and a blend of magical realism and romance. And I think the length and pace of the novel were slightly off balanced by the weight of everything it tried to carry.

A very thought provoking read nonetheless and highly recommended!

[Sridevi Nayak · Rating 5 out of 5]

I wanted to recover, quickly, from the emotional depth of A Little Life. And my choice of recovery was to still yearn for a thought-provoking, dense in theme, and written beautifully. And voila! Qabar by K.R. Meera deftly translated by Nisha Susan presented itself as the perfect literary detox.

Qabar is not just about a courtroom or a property dispute. The story's themes touch upon the power, gender, faith, and the illusions we build around justice.

We all believe that verdicts are solutions, but not all provide solutions, and sometimes, stories aren’t either. However, stories and verdicts are two important elements in our society. Stories carry the power of memory and emotion; verdicts exist to offer order and accountability. Both shape how we understand the past and choose to move forward.

In Qabar, we see these two elements in force and the way they interplay. A judge, Bhavana—who lives by verdicts—is pulled into a story where logic and law lose ground to myth, memory, and unrest.

In this magical realism book we learn neither stories nor verdicts are final yet but both are vital.

I loved this book! Here are my reason why I feel this book was best pick after finishing A Little Life book:

Short & impactful – A compact read after the emotional weight of A Little Life

Mythical vs. Realist – Magical realism replaces raw trauma with surreal unease.

Society over self – Moves from personal pain to collective, structural tensions.

Fresh perspective – A strong female voice in contrast to male-centric narratives.

Thought-provoking – Less emotionally draining, more reflective and symbolic.

#Qabar #KRMeera #TranslatedFiction #PostLittleLifeRead #IndianLiterature #BookstagramIndia #JournalingThroughBooks #SoaringReads

@kr.meera @saadanam_kayil @thebookworm_blr @westland_books

[Anjali James · Rating 4 out of 5]

സമകാലിക ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ ലിംഗഭേദം, അധികാരം, മതം എന്നിവയുടെ സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്ന ഒരു നോവലാണ് കെ ആർ മീരയുടെ ‘ഖബർ’. സമൂഹത്തിൻ്റെ പരുഷമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ സർറിയലുമായി സമന്വയിപ്പിക്കാൻ നോവൽ ശ്രമിക്കുന്നു.

കഥയിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ ലോകം മതം, ലിംഗഭേദം, സാമൂഹിക വർഗ്ഗം എന്നിവയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട സാമൂഹിക വിഭജനങ്ങളെ വ്യക്തമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. ഈ വിഭജനങ്ങൾ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു, അവരെ മുൻവിധികളുടെയും അസമത്വത്തിൻ്റെയും വലയിൽ കുടുക്കുന്ന��. എന്നാൽ ഖയാലുദിൻ തങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മായിക ലോകം ഈ വ്യത്യാസങ്ങളുടെ അതിർ വരമ്പുകൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ഒരു ഉട്ടോപ്യൻ അസ്തിത്വത്തിൻ്റെ നേർക്കാഴ്ച വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. അത് പ്രണയത്തിന്റെയും ആദരവിന്റെയും ദയവിന്റെയും ലോകമാണ്. ആ ലോകം സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്ന പരിമിതികളിൽ നിന്ന് മുക്തമാണ്. മീര തൻ്റെ കഥയിലൂടെ ഈ രണ്ട് ലോകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം വരച്ചു കാണിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

അനീതിയുടെ അസമത്വത്തിൻ്റെ അനേകം ഖബറുകൾക്ക് മുകളിൽ ആണ് നാം ജീവിക്കുന്നത് എന്ന ഓർമപ്പെടുത്തൽ കൂടി ആണ് ഈ പുസ്തകം. അങ്ങനെ അനേകം ഖബറുകളെ ഓർമയിൽ നിന്നും രേഖകളിൽ നിന്നും ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്നും മായിച്ചു കളയുവാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സമകാലീന സമൂഹത്തിന്റെ നേർക്ക് കണ്ണാടി തിരിക്കുകയാണ് മീര ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ.

[Fathimanourin · Rating 5 out of 5]

Meera truly is a sorcerer. I didn't realise how much I needed it until I read qabar. Next up the original Malayalam version of course. Adding here a comment someone in the audience made while meera discussed the novella in Bangalore lit fest 2022: the protagonist of the book is also a mythical creature : a female judge xD

[Cheryl · Rating 5 out of 5]

Captivating and a tale well told.

[Mohi Uddin · Rating 5 out of 5]

Amazing.. My first book by KR Meena..