What do you think?
Rate this book
De indische doofpot - Waarom Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië nooit zijn vervolgd
Waarom zijn Nederlandse soldaten nooit vervolgd voor de oorlogsmisdaden die ze tussen 1945 en 1949 pleegden in toenmalig Nederlands-Indië? Tijdens onderzoek voor De Groene Amsterdammer stuitte Maurice Swirc op documenten (met de status ‘zeer geheim’), die laten zien dat de hoogste militaire leiding en de regering in Den Haag door Nederlandse militairen gepleegde oorlogsmisdaden in de doofpot stopten. Dit gebeurde onder meer door klokkenluiders te negeren en te intimideren, bewijsmateriaal te vernietigen, onafhankelijk onderzoek te traineren en via juridische constructies als de Verjaringswet. Dit brisante en onthullende boek laat gedetailleerd zien hoe groot de impact van de Indische doofpot was op onze rechtsstaat.
- GenresHistoryNonfiction
608 pages, Hardcover
First published February 8, 2022
23 people are currently reading
324 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
October 31, 2022
Veruit het beste boek over de politieke nasleep in Nederland van de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Leest als een trein!
August 21, 2025
Wat een prestatie. Voor het schrijven van dit boek zijn uren en uren onderzoek nodig geweest, uren en uren ploeteren in archieven, me dunkt.
Het eerste deel leest als een detective. Hoe is het mogelijk dat de Nederlanders zo hardnekkig vasthielden aan hun Indonesische kolonie die ze zo duidelijk hadden verloren? Na de val van Japan in 1945, riep Soekarno de onafhankelijkheid uit. Het zou nog tot 1949 duren tot Nederland, vooral onder zware internationale druk, meer bepaald door de Amerikanen die dreigden de geldkraan toe te draaien, instemden met de overdracht van de souvereiniteit. Dat in die 4 jaar van het wanhopig proberen de klok terug te draaien (bekend onder de cryptische naam politionele actie maar in werkelijkheid een regelrechte oorlog), oorlogsmisdaden zijn begaan, staat buiten kijf. Het laatste deel beschrijft heel gedetailleerd de soms absurde pogingen van De Haag om de doofpot op slot te houden. De koninklijke familie komt ook weinig fris naar buiten in deze zaak. Het is bevreemdend dat machthebbers van een Westers land zo ver gaan om de eer van het land te redden, daarmee al hun mooie voornemens over mensenrechten vergetend. Het is pas heel recent dat Nederland, mede door toedoen van boeken als dit, probeert in het reine te komen met deze geschiedenis.
"Daar werd iets groots verricht", schreef men toen nog. Waarempel.
Het eerste deel leest als een detective. Hoe is het mogelijk dat de Nederlanders zo hardnekkig vasthielden aan hun Indonesische kolonie die ze zo duidelijk hadden verloren? Na de val van Japan in 1945, riep Soekarno de onafhankelijkheid uit. Het zou nog tot 1949 duren tot Nederland, vooral onder zware internationale druk, meer bepaald door de Amerikanen die dreigden de geldkraan toe te draaien, instemden met de overdracht van de souvereiniteit. Dat in die 4 jaar van het wanhopig proberen de klok terug te draaien (bekend onder de cryptische naam politionele actie maar in werkelijkheid een regelrechte oorlog), oorlogsmisdaden zijn begaan, staat buiten kijf. Het laatste deel beschrijft heel gedetailleerd de soms absurde pogingen van De Haag om de doofpot op slot te houden. De koninklijke familie komt ook weinig fris naar buiten in deze zaak. Het is bevreemdend dat machthebbers van een Westers land zo ver gaan om de eer van het land te redden, daarmee al hun mooie voornemens over mensenrechten vergetend. Het is pas heel recent dat Nederland, mede door toedoen van boeken als dit, probeert in het reine te komen met deze geschiedenis.
"Daar werd iets groots verricht", schreef men toen nog. Waarempel.
March 4, 2022
In prettige en toegankelijke schrijfstijl wordt uit de doeken gedaan wat voor misstanden in Indonesië zijn begaan door militairen, op institutionele schaal, hoe groot de druk was op de individuele militairen om over ethische grenzen te gaan en hoe moeilijk het werd gemaakt voor degenen die dat niet wilden doen. Daarna komt uitgebreid aan bod hoe in de politiek wordt omgegaan met de netelige kwestie van de grootschaligheid van het geweld, hoe dit onder het tapijt moet worden geveegd en hoe vervolging zoveel mogelijk moet worden voorkomen. Heel boeiend om te lezen vond ik het arsenaal aan truucs dat wordt gebruikt om onderzoek te belemmeren of te beperken, en de manier waarop de verjaringswet door Tweede Kamer, Eerste Kamer en senaat worden gedrukt. Ook interessant vond ik om te lezen hoe het grove geweld onder andere mogelijk was door de beperkte controle uit Den Haag op de hoogste NL militaire leiding in Indonesië.
Read
May 6, 2022Niet tot op de letter gelezen maar wel grondig in verdiept voor de Boekenkrant. Link naar artikel publiceer ik bij verschijnen.
Goed non-fictieboek met heel veel informatie. Aanleiding is het al jaren gaande wetenschappelijke onderzoek naar het Nederlandse geweld in Indonesië. Swirc gaat in op de periode van de Onafhankelijkheidsoorlog, de jaren 1960 van de Excessennota en de latere decennia waarin er geen nieuw Nederlands onderzoek kwam. Waarom, wat, wie, hoe; het zit er allemaal in. Met illustratiekatern, kaart, uitgebreide bronnenlijst.
link naar artikel
Goed non-fictieboek met heel veel informatie. Aanleiding is het al jaren gaande wetenschappelijke onderzoek naar het Nederlandse geweld in Indonesië. Swirc gaat in op de periode van de Onafhankelijkheidsoorlog, de jaren 1960 van de Excessennota en de latere decennia waarin er geen nieuw Nederlands onderzoek kwam. Waarom, wat, wie, hoe; het zit er allemaal in. Met illustratiekatern, kaart, uitgebreide bronnenlijst.
link naar artikel
June 16, 2024
#20BooksOfSummer24
I finished De Indische Doofpot and could not believe what I had learned. The Dutch are no better than other countries that have been accused of war crimes. The difference...the Dutch refused to acknowledge that their military could ever do such deeds. It does not "fit into the Dutch profile". The statute of limitations (A legal restriction, as by law or court decision, on the time that is allowed to elapse between the arising of a legal claim and the filing of a suit based on such legal claim) cannot be used for war crimes during WW II ...but the Dutch decided that war crimes during 1945-1949 in Indonesia can not be prosecuted after 1971. why? The top of the Dutch government at the time can also be implicated in the crimes....and that must never happen! Such a good book...glad I was able to find it in the library.
I finished De Indische Doofpot and could not believe what I had learned. The Dutch are no better than other countries that have been accused of war crimes. The difference...the Dutch refused to acknowledge that their military could ever do such deeds. It does not "fit into the Dutch profile". The statute of limitations (A legal restriction, as by law or court decision, on the time that is allowed to elapse between the arising of a legal claim and the filing of a suit based on such legal claim) cannot be used for war crimes during WW II ...but the Dutch decided that war crimes during 1945-1949 in Indonesia can not be prosecuted after 1971. why? The top of the Dutch government at the time can also be implicated in the crimes....and that must never happen! Such a good book...glad I was able to find it in the library.
June 13, 2025
Laten wij dit vooral allen lezen.
July 15, 2023
Wat een verhaal, deze uitgebreide studie door Maurice Swirc naar de reeks oorlogsmisdaden die Nederlandse militairen tijdens de zogenoemde ‘politionele acties’ na 1945 in Indonesië pleegden, en met name de vraag of die vervolgd zouden moeten worden en zo ja hoe. De eerste hoofdstukken beschrijven een aantal van deze zeer tragische gebeurtenissen. De meesten hiervan zijn wel bekend en in diverse andere boeken beschreven. Het gaat bijvoorbeeld over de bloedbaden door Raymond Westerling en zijn team op Zuid-Celebes (Zuid-Sulawesi) in ‘47 en diverse bloedbaden in dorpen op Java in ’48 en ’49. Dominee Ter Steege (van ’48 tot ’50 legerpredikant op Java) vertelt over massaslachting door Nederlandse militairen. Hij vergelijkt het met de represaillemaatregelen van de Duitsers in Petten tijdens WOII.
De Nederlandse pers die in Indonesië verslag doet van de gebeurtenissen wordt veelal weggehouden van gevoelige situaties. Berichtgeving wordt hevig gecensureerd (op dezelfde manier als dit tegenwoordig gebeurt in autocratieën zoals Rusland!). Mondjesmaat komen er echter toch berichten naar buiten die het echte nieuws brengen. Zo verscheen er in 1949 in de Groene Amsterdammer een grote ingezonden brief van een officier (Ko Zweeres) die een boekje opendoet over de misdaden. De Nederlandse overheid en haar geheime diensten doen er alles aan om deze berichtgeving te marginaliseren, inclusief het screenen van deze klokkenluider (en zijn vrouw) op zwakke plekken…
Na een poging tot een coupe in 1950 wordt Westerling onder valse naam van Java geëvacueerd naar Singapore. Toenmalig minister-president Willem Drees pleit voor het niet vervolgen van Westerling omdat het gevolg kan zijn ‘dat alle gruwelen aan Nederlandse en Indonesische zijde bedreven, worden opgerakeld’. En daarmee begint het systematisch onder de pet houden van deze misdaden.
In de jaren erop verdwijnen er diverse rapporten in bureaulades of achter slot en grendel, en definities worden betwist: noodrecht = standrecht? Was het wel ‘oorlog’? Geldt het oorlogsrecht dan wel? Waren de KNIL-ers Nederlandse militairen…? Al dan niet vervolging? Er is angst dat hogere militairen en/of Nederlandse politici worden betrokken! In 1965 is er discussie over een resolutie van Raad van Europa over verjaring van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. WOII geldt hier als voorbeeld. Mist en vaagheid alom en het onderwerp verdwijnt weer van de agenda…
In 1969 is er grote ophef na het televisieoptreden van Joop Hueting in Achter het Nieuws, waarin hij openlijk spreekt over de wandaden die er zijn gepleegd door Nederlandse militairen (ook door hemzelf). Kabinet De Jong besluit uiteindelijk tot een onderzoek, wat uitmondde in de zogeheten ‘Excessennota’, waarmee geïmpliceerd werd dat het uitzonderingen waren, geen systematische aanpak dus… Oppositieleider Den Uyl wil er wel meer van weten. De conclusie van De Jong dat de verantwoordelijke autoriteiten de excessen niet hebben ‘toegelaten of verheimelijkt’, noemt hij ‘onvoldoende onderbouwd’. In 1971 stelt Polak dat het om individuele daden ging, tegen de wil en opzet van degenen die de leiding hadden (‘in WOII was het een systeem, hier niet’). De Verjaringswet treedt uiteindelijk in werking.
Pas in 1995 komt het onderwerp weer op de parlementaire agenda na de documentaire ‘De Excessen van Rawagede’ (bloedbad van 1947 in West-Java met enige honderden slachtoffers). Na alweer discussies in het parlement en cirkelredeneringen over vroegere ‘besluiten’ m.b.t. verjaring blijft het helaas toch weer stil! Uiteindelijk is er in 2005 na uitzendingen in Andere Tijden en Een Vandaag over Rawagede en Zuid-Sulawesi weer aandacht. Jeffry Pondaag (voorzitter Comité Nederlandse Ereschulden) vervult hier hoofdrol. In 2011 stelt rechtbank Pondaag en de weduwen van Rawagede in het gelijk! Ze zullen een financiële vergoeding krijgen. Dit is de eerste keer dat een rechter erkent dat de gepleegde misdaden tussen ‘45 en ‘49 kunnen worden vergeleken met oorlogsmisdaden uit WOII… Het is trouwens bijna te laat, want veel weduwen van de slachtoffers leven uiteraard niet meer! Er zullen meerdere zaken volgen, de doofpot gaat beetje bij beetje open.....
Recentelijk zijn nog meer relevante publicaties over dit heftige onderwerp verschenen, zoals in 2016 De Brandende Kampongs van Generaal Spoor door Rémy Limpach, en in 2021 De Strijd om Bali door Anne-Lot Hoek. Beide boeken zijn input geweest voor De Indische Doofpot.
In 2020 biedt koning Willem-Alexander tijdens een staatsbezoek aan Indonesië excuses aan voor het gewelddadige optreden van Nederland. Het laatste nieuws is dat premier Mark Rutte in juni 2023 aangeeft dat Nederland erkent dat Indonesië op 17 augustus 1945 onafhankelijk werd van Nederland...
De Nederlandse pers die in Indonesië verslag doet van de gebeurtenissen wordt veelal weggehouden van gevoelige situaties. Berichtgeving wordt hevig gecensureerd (op dezelfde manier als dit tegenwoordig gebeurt in autocratieën zoals Rusland!). Mondjesmaat komen er echter toch berichten naar buiten die het echte nieuws brengen. Zo verscheen er in 1949 in de Groene Amsterdammer een grote ingezonden brief van een officier (Ko Zweeres) die een boekje opendoet over de misdaden. De Nederlandse overheid en haar geheime diensten doen er alles aan om deze berichtgeving te marginaliseren, inclusief het screenen van deze klokkenluider (en zijn vrouw) op zwakke plekken…
Na een poging tot een coupe in 1950 wordt Westerling onder valse naam van Java geëvacueerd naar Singapore. Toenmalig minister-president Willem Drees pleit voor het niet vervolgen van Westerling omdat het gevolg kan zijn ‘dat alle gruwelen aan Nederlandse en Indonesische zijde bedreven, worden opgerakeld’. En daarmee begint het systematisch onder de pet houden van deze misdaden.
In de jaren erop verdwijnen er diverse rapporten in bureaulades of achter slot en grendel, en definities worden betwist: noodrecht = standrecht? Was het wel ‘oorlog’? Geldt het oorlogsrecht dan wel? Waren de KNIL-ers Nederlandse militairen…? Al dan niet vervolging? Er is angst dat hogere militairen en/of Nederlandse politici worden betrokken! In 1965 is er discussie over een resolutie van Raad van Europa over verjaring van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. WOII geldt hier als voorbeeld. Mist en vaagheid alom en het onderwerp verdwijnt weer van de agenda…
In 1969 is er grote ophef na het televisieoptreden van Joop Hueting in Achter het Nieuws, waarin hij openlijk spreekt over de wandaden die er zijn gepleegd door Nederlandse militairen (ook door hemzelf). Kabinet De Jong besluit uiteindelijk tot een onderzoek, wat uitmondde in de zogeheten ‘Excessennota’, waarmee geïmpliceerd werd dat het uitzonderingen waren, geen systematische aanpak dus… Oppositieleider Den Uyl wil er wel meer van weten. De conclusie van De Jong dat de verantwoordelijke autoriteiten de excessen niet hebben ‘toegelaten of verheimelijkt’, noemt hij ‘onvoldoende onderbouwd’. In 1971 stelt Polak dat het om individuele daden ging, tegen de wil en opzet van degenen die de leiding hadden (‘in WOII was het een systeem, hier niet’). De Verjaringswet treedt uiteindelijk in werking.
Pas in 1995 komt het onderwerp weer op de parlementaire agenda na de documentaire ‘De Excessen van Rawagede’ (bloedbad van 1947 in West-Java met enige honderden slachtoffers). Na alweer discussies in het parlement en cirkelredeneringen over vroegere ‘besluiten’ m.b.t. verjaring blijft het helaas toch weer stil! Uiteindelijk is er in 2005 na uitzendingen in Andere Tijden en Een Vandaag over Rawagede en Zuid-Sulawesi weer aandacht. Jeffry Pondaag (voorzitter Comité Nederlandse Ereschulden) vervult hier hoofdrol. In 2011 stelt rechtbank Pondaag en de weduwen van Rawagede in het gelijk! Ze zullen een financiële vergoeding krijgen. Dit is de eerste keer dat een rechter erkent dat de gepleegde misdaden tussen ‘45 en ‘49 kunnen worden vergeleken met oorlogsmisdaden uit WOII… Het is trouwens bijna te laat, want veel weduwen van de slachtoffers leven uiteraard niet meer! Er zullen meerdere zaken volgen, de doofpot gaat beetje bij beetje open.....
Recentelijk zijn nog meer relevante publicaties over dit heftige onderwerp verschenen, zoals in 2016 De Brandende Kampongs van Generaal Spoor door Rémy Limpach, en in 2021 De Strijd om Bali door Anne-Lot Hoek. Beide boeken zijn input geweest voor De Indische Doofpot.
In 2020 biedt koning Willem-Alexander tijdens een staatsbezoek aan Indonesië excuses aan voor het gewelddadige optreden van Nederland. Het laatste nieuws is dat premier Mark Rutte in juni 2023 aangeeft dat Nederland erkent dat Indonesië op 17 augustus 1945 onafhankelijk werd van Nederland...
November 21, 2024
After ending their formal authority over Indonesia in 1949, the Dutch could have been held to account for the counter-terror they used – summary executions, torture and other terrible war crimes – in the final years of their colonial rule. Faced with that possibility, Dutch officials, military chieftains and politicians, backed by the mainstream media and aided at times by academics, kept denying, hiding, dragging their feet, ignoring and simply lying about those crimes. This decades-long cover-up (= doofpot) is this book’s story, and it tells it fully and tells it well.
Comparable histories of atrocities and the business of keeping them secret or at least out of public view are notorious in other imperialist wars. Think of Indochina, Central America, many parts of Africa and today's slaughterhouse of Palestine under Israeli/American management. But in the case of Indonesia, stonewalling about war crimes and calculated refusals to prosecute those responsible make a mockery of official claims and self-portrayals of the Netherlands as a stout defender of human rights and as rightful capital of international law and justice.
This book alludes to those pretentions, mentioning for example the matter of Dutch self-image, but does not discuss them in any depth. That’s understable; sanctimonious chest-thumping and hypocrisies merit their own chronicles and analyses. Yet because those motivations go largely unexamined, the sub-title of this book, “Why Dutch war crimes in Indonesia have never been prosecuted” (= Waarom Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië nooit zijn vervolgd), seems to me slightly misplaced. The word 'how' would have indicated the book's content more accurately than the word 'why'. The 'why' question opens far more issues, including currently relevant ones such as about national chauvinism or national humiliation, but this book certainly provides an important basis for pursuing them.
Comparable histories of atrocities and the business of keeping them secret or at least out of public view are notorious in other imperialist wars. Think of Indochina, Central America, many parts of Africa and today's slaughterhouse of Palestine under Israeli/American management. But in the case of Indonesia, stonewalling about war crimes and calculated refusals to prosecute those responsible make a mockery of official claims and self-portrayals of the Netherlands as a stout defender of human rights and as rightful capital of international law and justice.
This book alludes to those pretentions, mentioning for example the matter of Dutch self-image, but does not discuss them in any depth. That’s understable; sanctimonious chest-thumping and hypocrisies merit their own chronicles and analyses. Yet because those motivations go largely unexamined, the sub-title of this book, “Why Dutch war crimes in Indonesia have never been prosecuted” (= Waarom Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië nooit zijn vervolgd), seems to me slightly misplaced. The word 'how' would have indicated the book's content more accurately than the word 'why'. The 'why' question opens far more issues, including currently relevant ones such as about national chauvinism or national humiliation, but this book certainly provides an important basis for pursuing them.
July 18, 2024
Best wel taaie kost over een behoorlijk gevoelig onderwerp: hoe kan het dat de door onze jongens gepleegde oorlogsmisdaden in Nederlands-Indie tijdens de "politionele acties/koloniale oorlog van 1945-1949 onder het tapijt zijn geschoven? Hoe konden de oorlogsmisdaden begaan in Nederland door Duitsers niet en de begane oorlogsmisdaden door Nederlanders in Indie wel verjaren? Wat was de politieke invloed van o.a. Drees?
Voor iedereen met interesse in deze periode een must read.
Voor iedereen met interesse in deze periode een must read.
This entire review has been hidden because of spoilers.
August 24, 2023
Geweldig geschreven onderzoek naar een zeer onderbelichte periode van de Nederlandse geschiedenis
November 16, 2025
Swirc weet een grote bak met bronnen om te toveren tot het volledige verhaal van onze koloniale ontkenning. Net als 'Revolusi' zou ook deze verplichte kost moeten zijn op school.
April 19, 2025
Dit boek is essentieel leesvoer voor wie iets wil begrijpen van de koloniale mindset in Nederland. Zeer grondig beschreven hoe keer op keer op keer geweigerd is rekenschap te geven voor de gruwelijkheden begaan namens Nederland, door Nederlanders. Nee niet alle Nederlanders. Maar wel met fiat van, en zonder ooit echt verantwoordelijkheid af te leggen. Drees valt kneiterhard van zijn voetstuk, maar eigenlijk loopt het door tot Rutte. Zeer belangrijk boek, terechte prijswinnaar destijds.
Displaying 1 - 13 of 13 reviews