Revolutie met recht

by Roger H.J. Cox

Revolutie met recht is een boek voor wie durft. Het beeld dat in dit werk wordt geschetst, over de machtige wereld van de fossiele energie en haar ankers in de wereldeconomie, over klimaatverandering als een overweldigende niet te stuiten natuurkracht en over een wereldpolitiek die de touwtjes niet meer in handen heeft, is geen voer voor tere zielen. Elke vorm van geruststellende twijfel of ontkenning over deze thema's, wordt met het lezen van dit boek voorgoed onmogelijk gemaakt. De lezer wordt langzaam door het boek in een wurggreep genomen om pas weer ademruimte te krijgen in het laatste hoofdstuk. Daar wordt duidelijk dat rechters het klimaat nog kunnen redden en de status quo in de energiewereld kunnen doorbreken.

Genres: Nonfiction, Sustainability

317 pages, Paperback

First published January 1, 2011

Reviews

[Jozef · Rating 4 out of 5]

Interessante benadering van het probleem van de fossiele brandstoffen. Cox is een advocaat en daardoor brengt hij het klimaatprobleem vanuit enkele hoeken waarvan ik me wel bewust was, maar nooit zo diep op ingegaan ben. Hij spreekt uitgebreid over de geo-politieke impact van fossiele brandstoffen, en dan meer specifiek het fenomeen "peak-oil". Verder in het boek gaat hij ook in op de wel bekende problematiek van de klimaatverandering maar ook daar gaat hij in op de geo-politieke gevolgen daarvan. Tenslotte stelt hij voor om de middelen in te zetten die hij beheerst om de politiek te dwingen in actie te komen: rechtszaken aanspannen tegen overheden die te weinig doen. Een taktiek die hij ondertussen al meerdere keren (onder andere in Nederland en België) met succes toepaste.
Zeer interessant.
Er zitten enkele kleine foutjes in, maar die vergeef ik hem:
* p128 staat: "een gemiddelde stijging van 0,8° over de laatste 100 jaar is de stijging van ongeveer 15° in 1910 tot 15,8° in 2010 oftewel een stijging van 5,3%". Dat is fout. Je moet dat percentage berekenen ten opzichte van het absolute nulpunt. Dus in Kelvin ipv °Celsius. Dan bekom je 15°C = 288,15K en dan is 0,8° stijging of 0,8K stijgin niet 5,3%, maar 0,28%
* p155 staat: "dat de toename van het broeikasgas methaan in de atmosfeer voornamelijk door de verbranding van fossiele brandstoffen en landbouw..." : fout. Methaan ontstaat niet door verbranding van fossiele brandstoffen. Het IS een fossiele brandstof (aardgas). Het komt wel in de atmosfeer vrij bij de ontginning van aardgas (en ook van petroleum en zelfs steenkool). Maar als het verbrand wordt het CO2.
Voor alle duidelijkheid: beide fouten nemen niets weg aan zijn argumentatie.

[Vincent Sels · Rating 4 out of 5]

Wat een boek. Als advocaat kan Cox als geen andere schrijver zijn case maken; nuchter, goed onderbouwd, op tegenargumenten anticiperend, en aan de hand van rechterlijke uitspraken doorheen de recente geschiedenis. De ijzige objectiviteit waarmee hij tot zijn conclusies komt, maakt diepe indruk. En uiteindelijk gaven de rechtbanken hem in Nederland gelijk. Dat kon ook moeilijk anders; er valt weinig tussen zijn redenering te krijgen.

Ik las ook zelden een al even nuchtere uiteenzetting van waarom de partijpolitiek niet in staat blijkt te zijn om deze kwesties op te lossen: op korte termijn (enkele decennia) zullen opofferingen gemaakt moeten worden, maar geen partij durft dat erkennen uit schrik om kiezers te verliezen. Op die manier wordt het publiek nooit geïnformeerd en wordt geen draagvlak gecreëerd.

Cox concludeert dat de enige manier om deze status-quo te doorbreken bij de rechterlijke macht ligt. Hij zet uiteen hoe, gebaseerd op niet meer dan enkele reeds bestaande beginselen zoals het principe van de 'goede huisvader' en het 'voorzorgsprincipe', in combinatie met de Europese grondwet o.b.v. de EVRM, de huidige wetgeving volstaat om overheden te verplichten zowel tot het verstrekken van verregaande informatie, als het nemen van preventieve maatregelen (hij zal erkennen dat het te laat is om verregaande negatieve gevolgen volledig te voorkomen, maar desondanks kan en moet steeds erger vermeden worden).

Een jammer punt (en één van de weinige reden waarom ik het boek geen 5 sterren geef) is dat hij niet dieper ingaat op enkele gerelateerde domeinen: welke straffen kan een rechter overheden dan wel opleggen; indien er geen concrete straffen aan verbonden zijn, welk effect hebben de uitspraken dan; wat kunnen specifieke 'klimaatwetten' (liever: ecologische wetten) nog toevoegen.

Tot slot: Cox ziet de rechterlijke macht als het enige democratische middel om de politieke status-quo rond dit onderwerp te doorbreken. Een ander, minder gekend en voorlopig zelden gebruikt democratisch hulpmiddel is het maken van beleid door gelote burgers in burgerassemblees... maar dat is natuurlijk een heel ander onderwerp.

Vormelijk laat dit boek helaas zwaar te wensen over. Ik weet niet of latere drukken beter zijn, maar de eerste druk van 2011 is bijna niet te lezen! Het boek werd door een door Cox zelf opgerichte stichting uitgegeven. Ik weet niet wie zich hiermee bezig hield, maar het lijkt wel alsof die persoon nooit een boek heeft gezien! De tekst loopt tot in de plooi van het boek waardoor het bijna niet te lezen valt; de tekst werd niet 'uitgevuld' maar steeds 'links uitgelijnd', er werd een sans-serif lettertype gebruikt, het bevat paragrafen zoals een online artikel, en er staan nog behoorlijk wat schrijffouten in. Dit boek verdient veel beter! Mogelijk is dit in een latere druk gecorrigeerd.

[Laurens Trommel · Rating 3 out of 5]

De schrijver heeft als advocaat opgetreden in de klimaatrechtszaken namens Urgenda. Met de uitspraken van de rechtbank, het Hof en uiteindelijk de Hoge Raad is duidelijk dat hij heeft bereikt wat hij in dit boek heeft betoogd. In zoverre is het een beetje achterhaald. Wellicht is het interessanter om even te zitten voor de gedane uitspraken en die door te lezen, vindplaatsen hieronder.

Rechtbank Den Haag: ECLI:NL:RBDHA:2015:7145
Gerechtshof Den Haag: ECLI:NL:GHDHA:2018:2591
Hoge Raad: ECLI:NL:HR:2019:2006

[Karin Betten · Rating 2 out of 5]

Of eigenlijk niet (uit)gelezen, want ik kwam er niet doorheen. Jammer, want het onderwerp behoeft veel aandacht. Dus, ik baal ervan dat dit boek mij niet greep. Niet echt nieuwe dingen gelezen, veel redelijk taaie opsommingen. Heb het wel echt meerdere malen geprobeerd, omdat klimaat en recht twee onderwerpen zijn die mij aan het hart gaan. Maar, het boek trof en trok mij niet. Wel echt respect voor schrijver en zijn klimaat werk (oa advocaat van Urgenda zaak) en alle andere mensen (met name juristen) die bezig zijn om het klimaat, de natuur en de wereld te verbeteren!