Niech sobie nie myślą, że jesteśmy kolaborantami

by Piotr M. Majewski

Choć użyte w tytule zdanie przypisywane premierowi utworzonego przez Hitlera Protektoratu Czech i Moraw niemal na pewno ma charakter apokryficzny, to znakomicie oddaje dylematy, przed którymi stanęli Czesi pod niemieckim protektoratem, lawirujący między współpracą z III Rzeszą a patriotyzmem. Ujmując rzecz w największym skrócie, to historia ludzi, którzy zdecydowali się dać przeciwnikowi palec, a później przydarzyło im się to, przed czym przestrzega popularne porzekadło.



Kontynuacja wielokrotnie nagradzanej książki Kiedy wybuchnie wojna? 1938. Studium kryzysu (Finał Nike 2020, Nagroda im. Jerzego Giedroycia, Nagroda Klio 2019).

Genres: Nonfiction, History

672 pages, Hardcover

First published August 18, 2021

Reviews

[Wojciech Szot · Rating 5 out of 5]

Książki zatytułowane "Nazwa kraju (jakieś ważne dla niego daty)" budzą mój czytelniczy niepokój. Przeważnie znaleźć je można na sążnistych woluminach, których lektura zajmuje tygodnie. Bywają wśród nich książki nudne, będące pisarską i historyczną księgowością – w roku X wydarzyło się Y, a "tego" dnia do miasta stołecznego przybył jakiś książę.

Czy książę marszczył brwi i zatykał nos już u granic miasta, przez które dopiero co przeszła powódź? Historycy często unikają tego typu prozatorskich zabiegów. Częściej sięgają po nie reporterzy, choć ci znowu niechętnie opowiadają o wydarzeniach z przeszłości.

Na szczęście mamy Piotra M. Majewskiego. Cała laurka tutaj - https://wyborcza.pl/7,75517,28026395,...

[DaViD´82 · Rating 4 out of 5]

"Navzdory názvu moje kniha nepojednává pouze o kolaboraci."

Protentokrát si Majewski "nezatíženým pohledem zvenčí" bere na paškál Protektorát. A je to stejně tak vynikající kniha jako povinná četba pro nás všechny a... A po Kdy vypukne válka? navzdory nesporným kvalitám poněkud "zklamání". Dané je to rozdílným konceptem.

Kolaboranti začínají v historickém momentu, kdy končí předchozí publikace. Jenže zatímco ta se v makro detailu skrze konkrétní osudy soustředila na mnichovský rok "o nás bez nás", tak zde se s o poznání větším nadhledem probírá celé období okupace. Což má za následek, že se nejde do úrovně "den po dni" a více se to drží v linii "tak šly měsíce s Němci u kormidla". Na tom není ani zbla špatně, pouze se to pro našince vesměs drží v rovině detailů a událostí, se kterými jsme dobře obeznámeni. Což jsem si o Mnichovu myslel též, ale tam mě vyvedl z omylu. Tentokrát nikoli.

Nebyl by to Majewski, aby to i tak nebylo setsakra čtivé. Nehrozí ani náznakem suchárný výčet jmen a letopočtů. Je to pečlivě odrešeršovaná historie zprostředkovaná skrze osudy a historky. Právě přes konkrétní osudy nahlíží na život v Protektorátu a různé formy kolaborace. Z donucení, z přesvědčení, z důvodu menšího zla i ty páchané nevědomě. Sleduje kolaboraci nezúčastněně, nečernobíle, bez soudů. Pohledem Němců, pohledem "české ulice", pohledem exilové vlády, pohledem úředníků, pohledem Židů, pohledem odboje... A dává to do souvislostí s politikou, všedními problémy, propagandou, kroky Němců i situací v Polsku.

Odhaluje tím českou náturu, která, než by sáhla po zbrani, raději skloní hlavu a myslí si své. Nechává na čtenáři, zda přístup "účel světí prostředky" je či není předností a jaké šrámy případně zanechává na národu do budoucna. Tento aspekt knihy je, předpokládám, především pro polské publikum, kde naopak po té zbrani historicky rádi sáhnou ve jménu národa a vlasti. A to i za cenu obřích ztrát.

[Jo · Rating 5 out of 5]

Czyta się jak świetną beletrystykę - książka po prostu wciąga i nie czuć, że to w sumie wielka, historyczna "cegła" 🙂 Bardzo polecam wszystkim; a dla miłośników/badaczy okresu i/lub historii Czech, Niemiec, II wś to lektura obowiązkowa!

[Roman · Rating 5 out of 5]

Po „Kiedy wybuchnie wojna? 1938. Studium kryzysu” kolejna, niezwykle ciekawa książka autorstwa Piotra M. Majewskiego będąca wnikliwą analizą sytuacji społeczno-politycznej Protektoratu Czech i Moraw. „Niech sobie nie myślą, że jesteśmy kolaborantami” jest książką historyczną nie tylko dla historyków. Pozwala spojrzeć na bezwzględną, wojenną machinę nazistowskich Niemiec z perspektywy narodu, którego losy potoczyły się zupełnie inaczej niż los Polaków. Zdecydowanie polecam wszystkim otwartym głowom

[Tomasz · Rating 4 out of 5]

Całkiem solidna historia Protektoratu Czech i Moraw - troszkę szkoda, że autor właściwie przemknął przez lata 1943-1944, zdecydowanie więcej uwagi poświęcając początkom tego bytu i jego niesławnemu końcowi. Niestety, nie pomaga edytorska niechlujność: nadzwyczaj mnogie literówki, czy opis więziennego zdjęcia Karla Franka, sugerujący, że wykonano je rok po straceniu tego nazisty. Niby drobiazgi, a irytują.

[Timios Kiechajas · Rating 5 out of 5]

Świetna rzecz, acz raczej dla zainteresowanych tematem, ewentualnie jako suplement do wybitnej Kiedy wybuchnie wojna?, którą to polecam każdemu, nawet niespecjalnie lubiącemu historię.

[jerzoczytane · Rating 5 out of 5]

Moja recenzja: https://www.instagram.com/p/CkxvEfDIj...