What do you think?
Rate this book
1922: Το τέλος ενός ονείρου
Στη συνέχεια του βιβλίου του, «Οι όμηροι του Γκαίρλιτς», το νέο graphic novel σε κείμενο και σχέδιο του Θανάση Πέτρου ακολουθεί κάποιους από τους ήρωες στην πορεία τους προς τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922.
Τον Μάιο του 1919, με τη σύμφωνη γνώμη των Συμμάχων, ελληνικά στρατεύματα αποβιβάζονται στη Σμύρνη. Σκοπός τους είναι να υπερασπιστούν τους χριστιανικούς πληθυσμούς που ζουν στα παράλια της Μικράς Ασίας. Η Μικρασιατική Εκστρατεία, ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος, που για την Τουρκία έμεινε γνωστός ως ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας, θα λήξει τον Σεπτέμβριο του 1922 με την ήττα της Ελλάδας, θα οδηγήσει στη Μικρασιατική Καταστροφή, μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ελληνικής ιστορίας, και θα σημάνει το τέλος ενός ονείρου, αυτού της Μεγάλης Ελλάδας.
Τον Μάιο του 1919, με τη σύμφωνη γνώμη των Συμμάχων, ελληνικά στρατεύματα αποβιβάζονται στη Σμύρνη. Σκοπός τους είναι να υπερασπιστούν τους χριστιανικούς πληθυσμούς που ζουν στα παράλια της Μικράς Ασίας. Η Μικρασιατική Εκστρατεία, ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος, που για την Τουρκία έμεινε γνωστός ως ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας, θα λήξει τον Σεπτέμβριο του 1922 με την ήττα της Ελλάδας, θα οδηγήσει στη Μικρασιατική Καταστροφή, μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ελληνικής ιστορίας, και θα σημάνει το τέλος ενός ονείρου, αυτού της Μεγάλης Ελλάδας.
112 pages, Paperback
Published May 31, 2021
1 person is currently reading
52 people want to read
About the author
Θανάσης Πέτρου
38 books19 followersΟ Θανάσης Πέτρου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1971. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία και έκανε μεταπτυχιακό στην Κοινωνιογλωσσολογία. Το 2002 κέρδισε το πρώτο βραβείο στον 2ο Διαγωνισμό Κόμικς του ένθετου "9" της εφημερίδας "Ελευθεροτυπία" στην κατηγορία των Νέων Ταλέντων. Το 2005 αποφοίτησε από την ΑΚΤΟ (τμήμα Σκίτσο-Κόμικς-Καρτούν). Από το 2004 ήταν μόνιμος συνεργάτης του "9". Κόμικς του έχουν δημοσιευτεί στο "9", στη "Γαλέρα", στη "Βαβέλ" και αλλού. Έχει πάρει μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις κόμικς (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Σερβία, Κίνα, Σαρδηνία, Πολωνία).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
November 23, 2024
Η αφήγηση ζωντανή και ρέουσα που λες και διαβαζα το κρυφό ημερολόγιο του προπάππου μου (δύο απο τους δικούς μου ήταν εκεί).. Ο Θανάσης Πέτρου εξαιρετικός, για ακόμα φορά.
August 9, 2021
Αυτό, πρέπει να γίνει προτεινόμενο ανάγνωσμα στα σχολεία.
Πρέπει να διαβαστεί από ΟΛΟΥΣ μας. Η ωμή, πραγματική όψη της τελευταίας εκστρατείας της Μεγάλης Ιδέας, που επέφερε την Μικρασιατική Καταστροφή.
Από τα καλύτερα αντιπολεμικά δράματα που έχω διαβάσει ΠΟΤΕ.
edit: Full review @ Comicdom:
https://www.comicdom.gr/2021/08/09/19...
Πρέπει να διαβαστεί από ΟΛΟΥΣ μας. Η ωμή, πραγματική όψη της τελευταίας εκστρατείας της Μεγάλης Ιδέας, που επέφερε την Μικρασιατική Καταστροφή.
Από τα καλύτερα αντιπολεμικά δράματα που έχω διαβάσει ΠΟΤΕ.
edit: Full review @ Comicdom:
https://www.comicdom.gr/2021/08/09/19...
December 17, 2021
Κείμενο στο Smassing Culture
Η αιματοβαμμένη ήττα της Μεγάλης Ιδέας
Τα σύγχρονα έθνη – κράτη, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τη συγκρότησή τους και την (επιδιωκόμενη) συνοχή τους στην μεταβατική εποχή της κατάρρευσης των αυτοκρατοριών, προκειμένου να σχηματίσουν νέα κράτη και οι ελίτ τους να εδραιώσουν την εξουσία τους σε αυτά, κατά κανόνα αναζήτησαν τις ρίζες τους στο παρελθόν. Αυτό το φαινόμενο της «επινόησης της παράδοσης» έχει μελετήσει (μεταξύ άλλων επιστημόνων) ο κορυφαίος ιστορικός Eric Hobsbawm, ο οποίος παρατήρησε ότι «τα σύγχρονα έθνη (…) ισχυρίζονται ότι είναι το αντίθετο του νέου, δηλαδή ότι είναι ριζωμένα στην απώτατη αρχαιότητα, και το αντίθετο του κατασκευασμένου, δηλαδή ανθρώπινες κοινότητες τόσο “φυσικές” ώστε να μην χρειάζεται κανείς άλλος ορισμός παρά μόνο η αυτοεπιβεβαίωση».
Τον νεωτερικό τούτο κανόνα ακολούθησε κατ’ εξοχήν και το σύγχρονο ελληνικό κράτος, του οποίου το θεμελιωτικό εθνικό αφήγημα αναζήτησε δεσμούς με την αρχαία Ελλάδα, στην οποία είχε στραφεί η μελέτη και ο θαυμασμός των δυτικών ήδη απ’ την εποχή της Αναγέννησης. Πιο συγκεκριμένα, από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, ακόμα και πριν από την Επανάσταση του 1821, καθοριστικό ρόλο στη θεμελίωση του εθνικού αφηγήματος έπαιξε εκτός των άλλων και η επιστήμη της Αρχαιολογίας. Με την επιστήμη της Αρχαιολογίας, τα αρχαία υλικά ίχνη και τις αρχαιολογικές πρακτικές, κατέστη δυνατή η δημιουργία μιας αίσθησης μακροβιότητας και σύνδεσης των ανθρώπων με τα αρχαία τοπία κοντά στα οποία διέμεναν, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο τα θεμέλια πάνω στα οποία θα στήριζαν το εθνικό αφήγημα. Σύμφωνα με αυτό, τα ιερά κλασικά μνημεία των προγόνων τους, βεβηλώθηκαν και μιάνθηκαν από την «ανατολική βαρβαρότητα». Το γεγονός μάλιστα ότι είχαν διασωθεί αρκετά μνημεία, δημιουργούσε την πεποίθηση ότι και πάλι το πεπρωμένο θα υπερισχύσει και ότι το έθνος θα αποκατασταθεί. Γι’ αυτή την «αποκατάσταση» του έθνους, ως μονόδρομος θεωρήθηκε η πολεμική αναμέτρηση με σκοπό την επέκταση των εδαφών του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και την απελευθέρωση του «αλύτρωτου ελληνισμού». Στο κλίμα του Ρομαντισμού, η ιδέα του να πολεμήσει κανείς για την πατρίδα και το ένδοξο παρελθόν της αφύπνισε την εθνική συνείδηση δημιουργώντας έτσι το κλίμα για την Επανάσταση και τον ένοπλο αγώνα για την ελευθερία και την ανεξαρτησία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, λίγα χρόνια αργότερα, κατά τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια (το 1844) σε μία αγόρευση του Ιωάννη Κωλέττη στην Εθνοσυνέλευση για το ζήτημα αυτοχθόνων – ετεροχθόνων έκανε την εμφάνισή της η έννοια της «Μεγάλης Ιδέας», η οποία κατά την εύστοχη έκφραση του ιστορικού Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου «χρησίμεψε εφεξής ως κωδική ονομασία του αλυτρωτισμού στη διαδικασία εθνικής ολοκλήρωσης». Στο όνομα της «Μεγάλης Ιδέας» το ελληνικό κράτος έλαβε μέρος στις αρχές του 20ου αιώνα σε μία σειρά πολεμικών αναμετρήσεων με αντάλλαγμα τη διεύρυνση των συνόρων του, όμως με δυσβάστακτο φόρο αίματος. Η πολεμοχαρής τακτική του ελληνικού κράτους, το οποίο στην ουσία έδρασε για χρόνια ως χωροφύλακας των Μεγάλων Δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, τελικά ηττήθηκε πολιτικά και στρατιωτικά, οδηγούμενη σε μία άνευ προηγουμένου (για τα ελληνικά δεδομένα) τραγωδία, που ίσως παραμένει μέχρι σήμερα το βαθύτερο συλλογικό τραύμα μίας χώρας με μακρά ιστορία καταστροφών και ανθρώπινων απωλειών.
Τον επόμενο χρόνο συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και ίσως αυτό το χρονικό διάστημα ήταν η ιδανική περίοδος για τον Θανάση Πέτρου να κυκλοφορήσει τη συνέχεια των «Ομήρων του Γκαίρλιτς», τοποθετώντας αυτή τη φορά τους ήρωές του στο μικρασιατικό μέτωπο. Ας μην ξεχνάμε ότι έχει προηγηθεί επί της ίδιας θεματικής και το Αϊβαλί του Soloup, ένα απ’ τα δημοφιλέστερα ελληνικά comics, το οποίο έχει τύχει και διεθνούς αναγνώρισης και αποδοχής, έχοντας μεταφραστεί στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα τούρκικα. Σε διαφορετικό ύφος απ’ τον Soloup αλλά με αντίστοιχη αναστοχαστική διάθεση, στα μέσα του 2021 (σε θεωρητικά ανύποπτο χρόνο, αφού η επέτειος που αναμενόμενα δεσπόζει στο δημόσιο διάλογο είναι εκείνη των 200 χρόνων απ’ την ελληνική επανάσταση) ο Θανάσης Πέτρου επέλεξε να αναμετρηθεί στις σελίδες του νέου του comic με το βαθύ συλλογικό τραύμα της Μικρασιατικής Καταστροφής, τοποθετώντας τον αναγνώστη στο πεδίο της μάχης μαζί με τους πρωταγωνιστές της ιστορίας του.
Η διήγηση του Θανάση Πέτρου αφορά μία πολεμική ιστορία, καθώς διηγείται στιγμές των πρωταγωνιστών που μας γνώρισε στους «Ομήρους του Γκαίρλιτς», οι οποίοι έχουν ακολουθήσει τον ελληνικό στρατό στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Ενώ στο προηγούμενο comic της σειράς απουσίαζαν σχεδόν απόλυτα οι σκηνές μάχης, πλέον στο 1922 η καθημερινότητα των στρατιωτών είναι ο πόλεμος, είτε βρίσκονται επιτιθέμενοι είτε αμυνόμενοι. Όμως σε καμία περίπτωση ο Πέτρου δεν επιδιώκει να εντάξει το comic του στο είδος της περιπέτειας. Αυτό που τον ενδιαφέρει κυρίως είναι η ψυχοσύνθεση των στρατιωτών του μετώπου, η εναλλαγή των συναισθημάτων σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο και η διάκριση μεταξύ των απλών στρατιωτών και της ηγεσίας που σχεδιάζει ακίνδυνα μακριά από τους πραγματικούς κινδύνους του πολέμου. Στο πεδίο της μάχης οι πρωταγωνιστές – στρατιώτες αναπτύσσουν όλων των ειδών τις τυπικές συμπεριφορές: κάποιοι από αυτούς φοβούνται το θάνατο το δικό τους ή των συμπολεμιστών τους, άλλοι νοσταλγούν την πατρίδα και θέλουν διακαώς μετά από τόσα χρόνια να γυρίσουν πίσω στους δικούς τους ανθρώπους, άλλοι που είναι φανατισμένοι υπακούν τυφλά και αδιαμαρτύρητα στις εντολές των ανωτέρων τους, ενώ άλλοι εκμεταλλεύονται την εξουσία και τη δύναμη του εκστρατευτικού σώματος προκειμένου να ικανοποιήσουν τις εγκληματικές τους ροπές. Οι συμπαθέστεροι, φυσικά, είναι εκείνοι που δεν ταιριάζουν με το πολεμικό περιβάλλον στο οποίο έχουν βρεθεί αναγκαστικά, εκείνοι που δεν νιώθουν καλά με τους σκοτωμούς (ακόμη κι όταν πρόκειται για τον εχθρό), που έχουν εξοντωθεί απ’ τις κακουχίες του πολέμου και αναζητούν αγωνιωδώς την άκρη του νήματος στο δράμα στο οποίο έχουν βρεθεί να συμμετέχουν:
«Ήμουν τελείως άμαθος. Τι άμαθος; Πρόβατο ήμουν… Έπρεπε να ρίξω σε άνθρωπο, ειδεμή ήταν η ζωή σου ή η ζωή μου»
Σε αντίθεση με το κυρίαρχο αφήγημα, ο Θανάσης Πέτρου διηγούμενος τη Μικρασιατική Εκστρατεία δεν ωραιοποιεί την πολεμική αναμέτρηση. Δεν τον ενδιαφέρει η διπλωματική επιτυχία της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», αλλά ο τρόπος με τον οποίο το ελληνικό κράτος επιχείρησε να την εξασφαλίσει, δηλαδή με την στρατιωτική εκστρατεία και κατοχή εδαφών της παρηκμασμένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας με σκοπό την προσάρτησή τους στην ελληνική επικράτεια, με την άδεια της συμμαχικής Αντάντ. Οι σημαντικές πολιτικές εξελίξεις δεν απουσιάζουν βέβαια από την αφήγηση του comic (η Συμφωνία των Σεβρών, οι εκλογές του 1920), όμως τις παρακολουθούμε απ’ την σκοπιά των στρατιωτών του μετώπου. Βασική κατεύθυνση του Πέτρου είναι να ρίξει φως στην αγριότητα του πολέμου και ιδιαίτερα στη βιαιότητα του ελληνικού στρατού, που σε εκείνη τη χρονική συγκυρία βρέθηκε να είναι επιτιθέμενος σε ξένο έδαφος, ακόμα κι αν, όταν ηττήθηκε τελικά, μετατράπηκε από θύτη σε θύμα της πολεμικής αναμέτρησης.
Η χρωματική παλέτα του comic εναλλάσσεται κυρίως μεταξύ αποχρώσεων του καφέ, του γαλάζιου και του χακί. Η ιστορία τοποθετείται κατά βάση στα πεδία των μαχών και στις πρόχειρες εγκαταστάσεις διαμονής των στρατιωτών, εκεί όπου διαβιούν και συνυπάρχουν μεταξύ τους. Όπως συνέβαινε και στους «Όμηρους του Γκαίρλιτς», ο Πέτρου σκοπίμως αναμειγνύει συνεχώς τους πρωταγωνιστές του με το υπόλοιπο στράτευμα. Δεν «κεντράρει» συχνά το πλάνο του στα κεντρικά πρόσωπα, αλλά εικονογραφεί το στράτευμα ως μία σχεδόν ομοιόμορφη μάζα, άλλοτε παρατεταγμένη σύμφωνα με τα στρατιωτικά πρότυπα και άλλοτε διασκορπισμ��νη στο πεδίο της μάχης, εκεί που στις κρίσιμες στιγμές δύσκολα ξεχωρίζεις ποιος βρίσκεται χτυπημένος στο έδαφος και ποιος συνεχίζει ακόμα όρθιος να πολεμά. Η ρεαλιστική απεικόνιση του μετώπου, χωρίς φαντασμαγορικό splatter, από μόνη της μπορεί να εκληφθεί ως ένα ηχηρό αντιπολεμικό μήνυμα που παραμένει τραγικά επίκαιρο ακόμα και σήμερα.
Το 1922 είναι ένα comic κυρίως για τη Μικρασιατική Εκστρατεία και λιγότερο για τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οποία απεικονίζεται μόνον στο κομμάτι της αντεπίθεσης του στρατού του Κεμάλ εναντίον του ελληνικού στρατού αλλά και ως μία αγωνιώδης προειδοποίηση ενός στρατιώτη προς την οικογένειά του:
«Πατέρα, χάθηκαν τα πάντα, μας σάρωσαν! Πρέπει να ετοιμαστείτε να φύγουμε! […] Θα μπει ο Κεμάλ με τον στρατό στη Σμύρνη! Ακούστε με!»
Ένα χρόνο πριν από την επέτειο των 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή συνεπώς, ο Θανάσης Πέτρου, κόντρα στο ρεύμα, εύστοχα στρέφει το βλέμμα του σε μνήμες ξεθωριασμένες με δημιουργικά αναστοχαστική διάθεση. Η ωραιοποίηση του παρελθόντος, η ηρωοποίηση και η απόκρυψη των σκοτεινών στιγμών της ελληνικής ιστορίας είναι χαρακτηριστικά του κυρίαρχου ελληνικού αφηγήματος σε διάφορες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Όμως στην πραγματικότητα, το παρελθόν με τον πόλεμο μόνο ωραίο δεν μπορεί να είναι, αφού, όπως συναισθηματικά φορτισμένα γράφει και η μεγάλη συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου στα Ματωμένα Χώματα:
«Το μίσος και η αγριίλα του πολέμου σταθήκανε πιο δυνατά από την αγάπη. Οι αγνές καρδιές μείνανε σαν ξεχασμένες παντιέρες σ’ εχθρικό έδαφος»
Η αιματοβαμμένη ήττα της Μεγάλης Ιδέας
Τα σύγχρονα έθνη – κράτη, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τη συγκρότησή τους και την (επιδιωκόμενη) συνοχή τους στην μεταβατική εποχή της κατάρρευσης των αυτοκρατοριών, προκειμένου να σχηματίσουν νέα κράτη και οι ελίτ τους να εδραιώσουν την εξουσία τους σε αυτά, κατά κανόνα αναζήτησαν τις ρίζες τους στο παρελθόν. Αυτό το φαινόμενο της «επινόησης της παράδοσης» έχει μελετήσει (μεταξύ άλλων επιστημόνων) ο κορυφαίος ιστορικός Eric Hobsbawm, ο οποίος παρατήρησε ότι «τα σύγχρονα έθνη (…) ισχυρίζονται ότι είναι το αντίθετο του νέου, δηλαδή ότι είναι ριζωμένα στην απώτατη αρχαιότητα, και το αντίθετο του κατασκευασμένου, δηλαδή ανθρώπινες κοινότητες τόσο “φυσικές” ώστε να μην χρειάζεται κανείς άλλος ορισμός παρά μόνο η αυτοεπιβεβαίωση».
Τον νεωτερικό τούτο κανόνα ακολούθησε κατ’ εξοχήν και το σύγχρονο ελληνικό κράτος, του οποίου το θεμελιωτικό εθνικό αφήγημα αναζήτησε δεσμούς με την αρχαία Ελλάδα, στην οποία είχε στραφεί η μελέτη και ο θαυμασμός των δυτικών ήδη απ’ την εποχή της Αναγέννησης. Πιο συγκεκριμένα, από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, ακόμα και πριν από την Επανάσταση του 1821, καθοριστικό ρόλο στη θεμελίωση του εθνικού αφηγήματος έπαιξε εκτός των άλλων και η επιστήμη της Αρχαιολογίας. Με την επιστήμη της Αρχαιολογίας, τα αρχαία υλικά ίχνη και τις αρχαιολογικές πρακτικές, κατέστη δυνατή η δημιουργία μιας αίσθησης μακροβιότητας και σύνδεσης των ανθρώπων με τα αρχαία τοπία κοντά στα οποία διέμεναν, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο τα θεμέλια πάνω στα οποία θα στήριζαν το εθνικό αφήγημα. Σύμφωνα με αυτό, τα ιερά κλασικά μνημεία των προγόνων τους, βεβηλώθηκαν και μιάνθηκαν από την «ανατολική βαρβαρότητα». Το γεγονός μάλιστα ότι είχαν διασωθεί αρκετά μνημεία, δημιουργούσε την πεποίθηση ότι και πάλι το πεπρωμένο θα υπερισχύσει και ότι το έθνος θα αποκατασταθεί. Γι’ αυτή την «αποκατάσταση» του έθνους, ως μονόδρομος θεωρήθηκε η πολεμική αναμέτρηση με σκοπό την επέκταση των εδαφών του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και την απελευθέρωση του «αλύτρωτου ελληνισμού». Στο κλίμα του Ρομαντισμού, η ιδέα του να πολεμήσει κανείς για την πατρίδα και το ένδοξο παρελθόν της αφύπνισε την εθνική συνείδηση δημιουργώντας έτσι το κλίμα για την Επανάσταση και τον ένοπλο αγώνα για την ελευθερία και την ανεξαρτησία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, λίγα χρόνια αργότερα, κατά τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια (το 1844) σε μία αγόρευση του Ιωάννη Κωλέττη στην Εθνοσυνέλευση για το ζήτημα αυτοχθόνων – ετεροχθόνων έκανε την εμφάνισή της η έννοια της «Μεγάλης Ιδέας», η οποία κατά την εύστοχη έκφραση του ιστορικού Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου «χρησίμεψε εφεξής ως κωδική ονομασία του αλυτρωτισμού στη διαδικασία εθνικής ολοκλήρωσης». Στο όνομα της «Μεγάλης Ιδέας» το ελληνικό κράτος έλαβε μέρος στις αρχές του 20ου αιώνα σε μία σειρά πολεμικών αναμετρήσεων με αντάλλαγμα τη διεύρυνση των συνόρων του, όμως με δυσβάστακτο φόρο αίματος. Η πολεμοχαρής τακτική του ελληνικού κράτους, το οποίο στην ουσία έδρασε για χρόνια ως χωροφύλακας των Μεγάλων Δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, τελικά ηττήθηκε πολιτικά και στρατιωτικά, οδηγούμενη σε μία άνευ προηγουμένου (για τα ελληνικά δεδομένα) τραγωδία, που ίσως παραμένει μέχρι σήμερα το βαθύτερο συλλογικό τραύμα μίας χώρας με μακρά ιστορία καταστροφών και ανθρώπινων απωλειών.
Τον επόμενο χρόνο συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και ίσως αυτό το χρονικό διάστημα ήταν η ιδανική περίοδος για τον Θανάση Πέτρου να κυκλοφορήσει τη συνέχεια των «Ομήρων του Γκαίρλιτς», τοποθετώντας αυτή τη φορά τους ήρωές του στο μικρασιατικό μέτωπο. Ας μην ξεχνάμε ότι έχει προηγηθεί επί της ίδιας θεματικής και το Αϊβαλί του Soloup, ένα απ’ τα δημοφιλέστερα ελληνικά comics, το οποίο έχει τύχει και διεθνούς αναγνώρισης και αποδοχής, έχοντας μεταφραστεί στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα τούρκικα. Σε διαφορετικό ύφος απ’ τον Soloup αλλά με αντίστοιχη αναστοχαστική διάθεση, στα μέσα του 2021 (σε θεωρητικά ανύποπτο χρόνο, αφού η επέτειος που αναμενόμενα δεσπόζει στο δημόσιο διάλογο είναι εκείνη των 200 χρόνων απ’ την ελληνική επανάσταση) ο Θανάσης Πέτρου επέλεξε να αναμετρηθεί στις σελίδες του νέου του comic με το βαθύ συλλογικό τραύμα της Μικρασιατικής Καταστροφής, τοποθετώντας τον αναγνώστη στο πεδίο της μάχης μαζί με τους πρωταγωνιστές της ιστορίας του.
Η διήγηση του Θανάση Πέτρου αφορά μία πολεμική ιστορία, καθώς διηγείται στιγμές των πρωταγωνιστών που μας γνώρισε στους «Ομήρους του Γκαίρλιτς», οι οποίοι έχουν ακολουθήσει τον ελληνικό στρατό στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Ενώ στο προηγούμενο comic της σειράς απουσίαζαν σχεδόν απόλυτα οι σκηνές μάχης, πλέον στο 1922 η καθημερινότητα των στρατιωτών είναι ο πόλεμος, είτε βρίσκονται επιτιθέμενοι είτε αμυνόμενοι. Όμως σε καμία περίπτωση ο Πέτρου δεν επιδιώκει να εντάξει το comic του στο είδος της περιπέτειας. Αυτό που τον ενδιαφέρει κυρίως είναι η ψυχοσύνθεση των στρατιωτών του μετώπου, η εναλλαγή των συναισθημάτων σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο και η διάκριση μεταξύ των απλών στρατιωτών και της ηγεσίας που σχεδιάζει ακίνδυνα μακριά από τους πραγματικούς κινδύνους του πολέμου. Στο πεδίο της μάχης οι πρωταγωνιστές – στρατιώτες αναπτύσσουν όλων των ειδών τις τυπικές συμπεριφορές: κάποιοι από αυτούς φοβούνται το θάνατο το δικό τους ή των συμπολεμιστών τους, άλλοι νοσταλγούν την πατρίδα και θέλουν διακαώς μετά από τόσα χρόνια να γυρίσουν πίσω στους δικούς τους ανθρώπους, άλλοι που είναι φανατισμένοι υπακούν τυφλά και αδιαμαρτύρητα στις εντολές των ανωτέρων τους, ενώ άλλοι εκμεταλλεύονται την εξουσία και τη δύναμη του εκστρατευτικού σώματος προκειμένου να ικανοποιήσουν τις εγκληματικές τους ροπές. Οι συμπαθέστεροι, φυσικά, είναι εκείνοι που δεν ταιριάζουν με το πολεμικό περιβάλλον στο οποίο έχουν βρεθεί αναγκαστικά, εκείνοι που δεν νιώθουν καλά με τους σκοτωμούς (ακόμη κι όταν πρόκειται για τον εχθρό), που έχουν εξοντωθεί απ’ τις κακουχίες του πολέμου και αναζητούν αγωνιωδώς την άκρη του νήματος στο δράμα στο οποίο έχουν βρεθεί να συμμετέχουν:
«Ήμουν τελείως άμαθος. Τι άμαθος; Πρόβατο ήμουν… Έπρεπε να ρίξω σε άνθρωπο, ειδεμή ήταν η ζωή σου ή η ζωή μου»
Σε αντίθεση με το κυρίαρχο αφήγημα, ο Θανάσης Πέτρου διηγούμενος τη Μικρασιατική Εκστρατεία δεν ωραιοποιεί την πολεμική αναμέτρηση. Δεν τον ενδιαφέρει η διπλωματική επιτυχία της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», αλλά ο τρόπος με τον οποίο το ελληνικό κράτος επιχείρησε να την εξασφαλίσει, δηλαδή με την στρατιωτική εκστρατεία και κατοχή εδαφών της παρηκμασμένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας με σκοπό την προσάρτησή τους στην ελληνική επικράτεια, με την άδεια της συμμαχικής Αντάντ. Οι σημαντικές πολιτικές εξελίξεις δεν απουσιάζουν βέβαια από την αφήγηση του comic (η Συμφωνία των Σεβρών, οι εκλογές του 1920), όμως τις παρακολουθούμε απ’ την σκοπιά των στρατιωτών του μετώπου. Βασική κατεύθυνση του Πέτρου είναι να ρίξει φως στην αγριότητα του πολέμου και ιδιαίτερα στη βιαιότητα του ελληνικού στρατού, που σε εκείνη τη χρονική συγκυρία βρέθηκε να είναι επιτιθέμενος σε ξένο έδαφος, ακόμα κι αν, όταν ηττήθηκε τελικά, μετατράπηκε από θύτη σε θύμα της πολεμικής αναμέτρησης.
Η χρωματική παλέτα του comic εναλλάσσεται κυρίως μεταξύ αποχρώσεων του καφέ, του γαλάζιου και του χακί. Η ιστορία τοποθετείται κατά βάση στα πεδία των μαχών και στις πρόχειρες εγκαταστάσεις διαμονής των στρατιωτών, εκεί όπου διαβιούν και συνυπάρχουν μεταξύ τους. Όπως συνέβαινε και στους «Όμηρους του Γκαίρλιτς», ο Πέτρου σκοπίμως αναμειγνύει συνεχώς τους πρωταγωνιστές του με το υπόλοιπο στράτευμα. Δεν «κεντράρει» συχνά το πλάνο του στα κεντρικά πρόσωπα, αλλά εικονογραφεί το στράτευμα ως μία σχεδόν ομοιόμορφη μάζα, άλλοτε παρατεταγμένη σύμφωνα με τα στρατιωτικά πρότυπα και άλλοτε διασκορπισμ��νη στο πεδίο της μάχης, εκεί που στις κρίσιμες στιγμές δύσκολα ξεχωρίζεις ποιος βρίσκεται χτυπημένος στο έδαφος και ποιος συνεχίζει ακόμα όρθιος να πολεμά. Η ρεαλιστική απεικόνιση του μετώπου, χωρίς φαντασμαγορικό splatter, από μόνη της μπορεί να εκληφθεί ως ένα ηχηρό αντιπολεμικό μήνυμα που παραμένει τραγικά επίκαιρο ακόμα και σήμερα.
Το 1922 είναι ένα comic κυρίως για τη Μικρασιατική Εκστρατεία και λιγότερο για τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οποία απεικονίζεται μόνον στο κομμάτι της αντεπίθεσης του στρατού του Κεμάλ εναντίον του ελληνικού στρατού αλλά και ως μία αγωνιώδης προειδοποίηση ενός στρατιώτη προς την οικογένειά του:
«Πατέρα, χάθηκαν τα πάντα, μας σάρωσαν! Πρέπει να ετοιμαστείτε να φύγουμε! […] Θα μπει ο Κεμάλ με τον στρατό στη Σμύρνη! Ακούστε με!»
Ένα χρόνο πριν από την επέτειο των 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή συνεπώς, ο Θανάσης Πέτρου, κόντρα στο ρεύμα, εύστοχα στρέφει το βλέμμα του σε μνήμες ξεθωριασμένες με δημιουργικά αναστοχαστική διάθεση. Η ωραιοποίηση του παρελθόντος, η ηρωοποίηση και η απόκρυψη των σκοτεινών στιγμών της ελληνικής ιστορίας είναι χαρακτηριστικά του κυρίαρχου ελληνικού αφηγήματος σε διάφορες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Όμως στην πραγματικότητα, το παρελθόν με τον πόλεμο μόνο ωραίο δεν μπορεί να είναι, αφού, όπως συναισθηματικά φορτισμένα γράφει και η μεγάλη συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου στα Ματωμένα Χώματα:
«Το μίσος και η αγριίλα του πολέμου σταθήκανε πιο δυνατά από την αγάπη. Οι αγνές καρδιές μείνανε σαν ξεχασμένες παντιέρες σ’ εχθρικό έδαφος»
July 12, 2021
Είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο καλύτερος τρόπος για να μάθει ένα παιδί ή ένας ενήλικας Ιστορία δεν είναι μέσω της οθόνης της τηλεόρασης ή του υπολογιστή, ούτε και μέσω ενός ιστορικού βιβλίου, αλλά μέσω ενός ιστορικού graphic novel.
Μία τέτοια ακριβώς περίπτωση είναι το νέο graphic novel του Θανάση Πέτρου 1922 το τέλος ενός ονείρου, στον οποίο ανήκει η πατρότητα τόσο των εικόνων, όσο και των κειμένων του βιβλίου.
Μετά το εξίσου επιτυχημένο graphic novel του Οι όμηροι του Γκαίρλιτς στο οποίο αφηγείται και εικονογραφεί μία άγνωστη ιστορία του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στο 1922 το τέλος ενός ονείρου ο συγγραφέας ασχολείται με την πορεία προς την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 στη Σμύρνη.
Μέσω της αφήγησης δύο στρατιωτών του Γιώργη Αμπατζή και του αρχαιομαθή Κωνσταντίνου Νικολάου, ο Θ.Π. μας εξιστορεί τα γεγονότα της ατυχής μικρασιατικής εκστρατείας από την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών και μετά και, πιο συγκεκριμένα, από τις νικηφόρες μέρες της προέλασης του ελληνικού στρατού στα βάθη της Ανατολίας το θέρος και το φθινόπωρο του 1920.
Όλα αλλάζουν, όμως, μετά από την ήττα του Ελευθερίου Βενιζέλου στις εκλογές του Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς. Ο εθνικός διχασμός, ο οποίος έδινε πάντα το παρόν και στο ελληνικό στράτευμα, ακονίζει για τα καλά τα δόντια του μετά από την ήττα του Βενιζέλου, διχάζοντας ακόμη περισσότερο τους ήδη τσακισμένους από τις δυσκολίες της εκστρατείας στρατιώτες. Πολεμώντας τόσο μακριά από τις γραμμές ανεφοδιασμού του ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη, ο ελληνικός στρατός σταματά την προέλασή του στον ποταμό Σαγγάριο, λίγο πιο έξω από την Άγκυρα, την άνοιξη του 1921. Έκτοτε, η αμηχανία και η απουσία σχεδίου των Αντιβενιζελικών, οι οποίοι έχουν επανέλθει στην εξουσία, εξανεμίζουν την εναπομείνουσα αισιοδοξία των Ελλήνων στρατιωτών. Η επάνοδος στον θρόνο του βασιλέα Κωνσταντίνου και η διοίκηση του στρατού από τους άπειρους στρατηγούς Παπούλα και Χατζηανέστη, δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Έτσι, όταν ο Κεμάλ ανασυντάσσει τις δυνάμεις του και αντεπιτίθεται, το σκηνικό για την πιο μεγάλη καταστροφή της νεοελληνικής ιστορίας έχει ήδη στηθεί. Ο ελληνικός στρατός αρχίζει να υποχωρεί από τον Αύγουστο του 1921, έναν χρόνο ακριβώς πριν από τη μεγάλη καταστροφή. Οι βιαιοπραγίες, οι βιασμοί και οι πυρπολήσεις τις οποίες διαπράττει ο ελληνικός στρατός κατά την υποχώρησή του αποτελούν αδιαμφισβήτητο γεγονός και δεν αποκρύπτονται από τον συγγραφέα που επιλέγει να θέσει τα γεγονότα επί τάπητος όπως ακριβώς έγιναν, χωρίς εξωραϊσμούς.
Εντύπωση κάνει στον αναγνώστη το γεγονός ότι η αφήγηση διακόπτεται απότομα με την αναχώρηση των εναπομεινάντων τμημάτων του ελληνικού στρατού, ελάχιστες μέρες πριν από τη μεγάλη σφαγή του πληθυσμού της και την πυρπόληση της πόλης. Άραγε ο συγγραφέας δεν ήθελε να αφηγηθεί τα γεγονότα της σφαγής ή απλά επέλεξε να μας εξιστορήσει και να εικονογραφήσει μονάχα την πορεία προς την ήττα και την υποχώρηση;
Η υπόλοιπη κριτική στο tetragwno.gr
Μία τέτοια ακριβώς περίπτωση είναι το νέο graphic novel του Θανάση Πέτρου 1922 το τέλος ενός ονείρου, στον οποίο ανήκει η πατρότητα τόσο των εικόνων, όσο και των κειμένων του βιβλίου.
Μετά το εξίσου επιτυχημένο graphic novel του Οι όμηροι του Γκαίρλιτς στο οποίο αφηγείται και εικονογραφεί μία άγνωστη ιστορία του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στο 1922 το τέλος ενός ονείρου ο συγγραφέας ασχολείται με την πορεία προς την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 στη Σμύρνη.
Μέσω της αφήγησης δύο στρατιωτών του Γιώργη Αμπατζή και του αρχαιομαθή Κωνσταντίνου Νικολάου, ο Θ.Π. μας εξιστορεί τα γεγονότα της ατυχής μικρασιατικής εκστρατείας από την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών και μετά και, πιο συγκεκριμένα, από τις νικηφόρες μέρες της προέλασης του ελληνικού στρατού στα βάθη της Ανατολίας το θέρος και το φθινόπωρο του 1920.
Όλα αλλάζουν, όμως, μετά από την ήττα του Ελευθερίου Βενιζέλου στις εκλογές του Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς. Ο εθνικός διχασμός, ο οποίος έδινε πάντα το παρόν και στο ελληνικό στράτευμα, ακονίζει για τα καλά τα δόντια του μετά από την ήττα του Βενιζέλου, διχάζοντας ακόμη περισσότερο τους ήδη τσακισμένους από τις δυσκολίες της εκστρατείας στρατιώτες. Πολεμώντας τόσο μακριά από τις γραμμές ανεφοδιασμού του ελληνικού στρατεύματος στη Σμύρνη, ο ελληνικός στρατός σταματά την προέλασή του στον ποταμό Σαγγάριο, λίγο πιο έξω από την Άγκυρα, την άνοιξη του 1921. Έκτοτε, η αμηχανία και η απουσία σχεδίου των Αντιβενιζελικών, οι οποίοι έχουν επανέλθει στην εξουσία, εξανεμίζουν την εναπομείνουσα αισιοδοξία των Ελλήνων στρατιωτών. Η επάνοδος στον θρόνο του βασιλέα Κωνσταντίνου και η διοίκηση του στρατού από τους άπειρους στρατηγούς Παπούλα και Χατζηανέστη, δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Έτσι, όταν ο Κεμάλ ανασυντάσσει τις δυνάμεις του και αντεπιτίθεται, το σκηνικό για την πιο μεγάλη καταστροφή της νεοελληνικής ιστορίας έχει ήδη στηθεί. Ο ελληνικός στρατός αρχίζει να υποχωρεί από τον Αύγουστο του 1921, έναν χρόνο ακριβώς πριν από τη μεγάλη καταστροφή. Οι βιαιοπραγίες, οι βιασμοί και οι πυρπολήσεις τις οποίες διαπράττει ο ελληνικός στρατός κατά την υποχώρησή του αποτελούν αδιαμφισβήτητο γεγονός και δεν αποκρύπτονται από τον συγγραφέα που επιλέγει να θέσει τα γεγονότα επί τάπητος όπως ακριβώς έγιναν, χωρίς εξωραϊσμούς.
Εντύπωση κάνει στον αναγνώστη το γεγονός ότι η αφήγηση διακόπτεται απότομα με την αναχώρηση των εναπομεινάντων τμημάτων του ελληνικού στρατού, ελάχιστες μέρες πριν από τη μεγάλη σφαγή του πληθυσμού της και την πυρπόληση της πόλης. Άραγε ο συγγραφέας δεν ήθελε να αφηγηθεί τα γεγονότα της σφαγής ή απλά επέλεξε να μας εξιστορήσει και να εικονογραφήσει μονάχα την πορεία προς την ήττα και την υποχώρηση;
Η υπόλοιπη κριτική στο tetragwno.gr
June 12, 2021
Αδιανόητα καλό. Περίμενα πως θα μου άρεσε, δεν φανταζόμουν όμως ότι θα το έβρισκα επίπεδο διαμαντιού. Το 1922 όπως το βίωσαν οι φαντάροι εκεί.
September 19, 2021
Εξαιρετικό, λιτό, εντυπωσιακά καλογραμμένο και σχεδιασμένο. Ένα διαμάντι κανονικό που διαβάζεται σε λίγη ώρα και μετά ξαναδιαβάζεται για να δεις αυτά που έχασες με την πρώτη μάτια. Στις 3 σελίδες του επιλόγου υπάρχουν όσα χρειάζεται να ξέρεις για τη μικρασιατική εκστρατεία και το τέλος της. Μπράβο.
March 12, 2025
Brief, concise and to the point. Yet another sad historical moment for GR.
Nevertheless the book is well thought, describes not only some of the events but also is touching the atrocities tha took place from the GR army. The artwork is following the patterns from the first book "Gerlitz hostages"!
Looking forward for the next book of the series 1936
Nevertheless the book is well thought, describes not only some of the events but also is touching the atrocities tha took place from the GR army. The artwork is following the patterns from the first book "Gerlitz hostages"!
Looking forward for the next book of the series 1936
September 18, 2021
Η διήγηση του Θανάση Πέτρου αφορά μία πολεμική ιστορία, καθώς διηγείται στιγμές των πρωταγωνιστών που μας γνώρισε στους «Ομήρους του Γκαίρλιτς», οι οποίοι έχουν ακολουθήσει τον ελληνικό στρατό στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Ενώ στο προηγούμενο comic της σειράς απουσίαζαν σχεδόν απόλυτα οι σκηνές μάχης, πλέον στο 1922 η καθημερινότητα των στρατιωτών είναι ο πόλεμος, είτε βρίσκονται επιτιθέμενοι είτε αμυνόμενοι. Όμως σε καμία περίπτωση ο Πέτρου δεν επιδιώκει να εντάξει το comic του στο είδος της περιπέτειας. Αυτό που τον ενδιαφέρει κυρίως είναι η ψυχοσύνθεση των στρατιωτών του μετώπου, η εναλλαγή των συναισθημάτων σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο και η διάκριση μεταξύ των απλών στρατιωτών και της ηγεσίας που σχεδιάζει ακίνδυνα μακριά από τους πραγματικούς κινδύνους του πολέμου. Στο πεδίο της μάχης οι πρωταγωνιστές – στρατιώτες αναπτύσσουν όλων των ειδών τις τυπικές συμπεριφορές: κάποιοι από αυτούς φοβούνται το θάνατο το δικό τους ή των συμπολεμιστών τους, άλλοι νοσταλγούν την πατρίδα και θέλουν διακαώς μετά από τόσα χρόνια να γυρίσουν πίσω στους δικούς τους ανθρώπους, άλλοι που είναι φανατισμένοι υπακούν τυφλά και αδιαμαρτύρητα στις εντολές των ανωτέρων τους, ενώ άλλοι εκμεταλλεύονται την εξουσία και τη δύναμη του εκστρατευτικού σώματος προκειμένου να ικανοποιήσουν τις εγκληματικές τους ροπές. Οι συμπαθέστεροι, φυσικά, είναι εκείνοι που δεν ταιριάζουν με το πολεμικό περιβάλλον στο οποίο έχουν βρεθεί αναγκαστικά, εκείνοι που δεν νιώθουν καλά με τους σκοτωμούς (ακόμη κι όταν πρόκειται για τον εχθρό), που έχουν εξοντωθεί απ’ τις κακουχίες του πολέμου και αναζητούν αγωνιωδώς την άκρη του νήματος στο δράμα στο οποίο έχουν βρεθεί να συμμετέχουν:
«Ήμουν τελείως άμαθος. Τι άμαθος; Πρόβατο ήμουν… Έπρεπε να ρίξω σε άνθρωπο, ειδεμή ήταν η ζωή σου ή η ζωή μου»
Σε αντίθεση με το κυρίαρχο αφήγημα, ο Θανάσης Πέτρου διηγούμενος τη Μικρασιατική Εκστρατεία δεν ωραιοποιεί την πολεμική αναμέτρηση. Δεν τον ενδιαφέρει η διπλωματική επιτυχία της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», αλλά ο τρόπος με τον οποίο το ελληνικό κράτος επιχείρησε να την εξασφαλίσει, δηλαδή με την στρατιωτική εκστρατεία και κατοχή εδαφών της παρηκμασμένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας με σκοπό την προσάρτησή τους στην ελληνική επικράτεια, με την άδεια της συμμαχικής Αντάντ. Οι σημαντικές πολιτικές εξελίξεις δεν απουσιάζουν βέβαια από την αφήγηση του comic (η Συμφωνία των Σεβρών, οι εκλογές του 1920), όμως τις παρακολουθούμε απ’ την σκοπιά των στρατιωτών του μετώπου. Βασική κατεύθυνση του Πέτρου είναι να ρίξει φως στην αγριότητα του πολέμου και ιδιαίτερα στη βιαιότητα του ελληνικού στρατού, που σε εκείνη τη χρονική συγκυρία βρέθηκε να είναι επιτιθέμενος σε ξένο έδαφος, ακόμα κι αν, όταν ηττήθηκε τελικά, μετατράπηκε από θύτη σε θύμα της πολεμικής αναμέτρησης.
Κείμενο στο Smassing Culture
«Ήμουν τελείως άμαθος. Τι άμαθος; Πρόβατο ήμουν… Έπρεπε να ρίξω σε άνθρωπο, ειδεμή ήταν η ζωή σου ή η ζωή μου»
Σε αντίθεση με το κυρίαρχο αφήγημα, ο Θανάσης Πέτρου διηγούμενος τη Μικρασιατική Εκστρατεία δεν ωραιοποιεί την πολεμική αναμέτρηση. Δεν τον ενδιαφέρει η διπλωματική επιτυχία της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», αλλά ο τρόπος με τον οποίο το ελληνικό κράτος επιχείρησε να την εξασφαλίσει, δηλαδή με την στρατιωτική εκστρατεία και κατοχή εδαφών της παρηκμασμένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας με σκοπό την προσάρτησή τους στην ελληνική επικράτεια, με την άδεια της συμμαχικής Αντάντ. Οι σημαντικές πολιτικές εξελίξεις δεν απουσιάζουν βέβαια από την αφήγηση του comic (η Συμφωνία των Σεβρών, οι εκλογές του 1920), όμως τις παρακολουθούμε απ’ την σκοπιά των στρατιωτών του μετώπου. Βασική κατεύθυνση του Πέτρου είναι να ρίξει φως στην αγριότητα του πολέμου και ιδιαίτερα στη βιαιότητα του ελληνικού στρατού, που σε εκείνη τη χρονική συγκυρία βρέθηκε να είναι επιτιθέμενος σε ξένο έδαφος, ακόμα κι αν, όταν ηττήθηκε τελικά, μετατράπηκε από θύτη σε θύμα της πολεμικής αναμέτρησης.
Κείμενο στο Smassing Culture
August 25, 2022
Μια τίμια και ακριβοδικαια προσπάθεια αποτύπωσης της πραγματικότητας της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Εκ των σχολίων βέβαια βλέπω ότι και αυτή η προσπάθεια αντιμετωπίζεται με την ιδεολογική στρέβλωση των αναγνωστων. Σαν να διαβάζουν κάτι άλλο. Η σφαγή των πληθυσμων της Μικράς Ασίας από τους Νεότουρκους άρχισε ήδη από τα 1914 διακόπηκε λόγω της μικρασιατικής εκστρατείας και συνεχίστηκε με την αποτυχία της. Δεν είναι το θέμα του βιβλίου αλλά κατά τον ίδιο τρόπο δεν είναι και το θέμα του βιβλίου όλες οι υποθέσεις που κάνουν οι διάφοροι συνσχολιαστες.
July 17, 2022
Έτσι διδάσκουμε την ιστορία, μια αποτελεσματική προσέγγιση του θέματος. Ο όρος "εξαιρετικό" όχι απλά δεν αρκεί για το "1922" αλλά ίσως και να είναι υποτιμητικός. Πρέπει να διαβαστεί από όλους, μια και όσοι δεν μαθαίνουν από την ιστορία είναι καταδικασμένοι να επαναλάβουν τα ίδια λάθη.
Εύγε και πάλι εύγε στον Πέτρου.
Εύγε και πάλι εύγε στον Πέτρου.
September 28, 2025
Αυτό το βιβλίο είναι το δεύτερο μέρος της ιστορικής σειράς που ξεκίνησε ο δημιουργός με τους "Ομήρους του Γκαίρλιτς", έναν από τους οποίους ακολουθούμε κι εδώ.
Ο Γιώργης Αμπατζής, Σμυρνιός, μετά τη δίχρονη αιχμαλωσία του στη Γερμανία, κατατάσσεται στον ελληνικό στρατό, για να γλιτώσει τον τουρκικό, και συμμετέχει στη μικρασιατική εκστρατεία. Στην αρχή τα πράγματα πάνε καλά. Ο ελληνικός στρατός προελαύνει και στην ανάπαυλα ο στρατιώτης Νικολάου, φιλόλογος, τους αφηγείται ιστορίες απ' την αρχαιότητα και την ιστορία της περιοχής.
Με τις αχρείαστες εκλογές του 1920 που συγκάλεσε ο Βενιζέλος και τη συντριπτική του ήττα τα πράγματα αλλάζουν. Οι βασιλικοί που έρχονται στην εξουσία αλλάζουν όλους τους βενιζελικούς αξιωματικούς με δικούς τους και χωρίς κανένα σχέδιο για την εκστρατεία και τον ανεφοδιασμό, βάζουν στόχο την Άγκυρα. Η δραματική ήττα κι η άτακτη υποχώρηση δεν αργούν να έρθουν, με ότι αυτό συνεπάγεται για μάχιμους κι αμάχους.
Ο Πέτρου παρουσιάζει άγνωστες πτυχές της μικρασιατικής εκστρατείας, όπως τη διαμαρτυρία των στρατιωτών στην παρέλαση του Ιουλίου μπροστά στον πρωθυπουργό και τον βασιλιά, την άγνοια κινδύνου των αμάχων λόγω των καθησυχαστικών δημοσιευμάτων στις εφημερίδες και τον στασιασμό στα τελευταία στάδια του πολέμου, καθότι οι ανώτεροι αδιαφορούσαν για τους οπλίτες. Δείχνει τα εγκλήματα των Ελλήνων στρατιωτών εναντίον Τούρκων αμάχων και τα αντίποινα των Τσετών. Η καταστροφή της Σμύρνης έχει παρουσιαστεί ποικιλοτρόπως και κάνει καλά που την αφήνει απ' έξω. Το κλίμα του βιβλίου είναι ήδη βαρύ.
Το σχέδιο είναι πολύ καλό. Η έκδοση συνοδεύεται από επίλογο του δημιουργού με επιπλέον ιστορικές πληροφορίες και αιτιολόγηση της ήττας.
Ο Γιώργης Αμπατζής, Σμυρνιός, μετά τη δίχρονη αιχμαλωσία του στη Γερμανία, κατατάσσεται στον ελληνικό στρατό, για να γλιτώσει τον τουρκικό, και συμμετέχει στη μικρασιατική εκστρατεία. Στην αρχή τα πράγματα πάνε καλά. Ο ελληνικός στρατός προελαύνει και στην ανάπαυλα ο στρατιώτης Νικολάου, φιλόλογος, τους αφηγείται ιστορίες απ' την αρχαιότητα και την ιστορία της περιοχής.
Με τις αχρείαστες εκλογές του 1920 που συγκάλεσε ο Βενιζέλος και τη συντριπτική του ήττα τα πράγματα αλλάζουν. Οι βασιλικοί που έρχονται στην εξουσία αλλάζουν όλους τους βενιζελικούς αξιωματικούς με δικούς τους και χωρίς κανένα σχέδιο για την εκστρατεία και τον ανεφοδιασμό, βάζουν στόχο την Άγκυρα. Η δραματική ήττα κι η άτακτη υποχώρηση δεν αργούν να έρθουν, με ότι αυτό συνεπάγεται για μάχιμους κι αμάχους.
Ο Πέτρου παρουσιάζει άγνωστες πτυχές της μικρασιατικής εκστρατείας, όπως τη διαμαρτυρία των στρατιωτών στην παρέλαση του Ιουλίου μπροστά στον πρωθυπουργό και τον βασιλιά, την άγνοια κινδύνου των αμάχων λόγω των καθησυχαστικών δημοσιευμάτων στις εφημερίδες και τον στασιασμό στα τελευταία στάδια του πολέμου, καθότι οι ανώτεροι αδιαφορούσαν για τους οπλίτες. Δείχνει τα εγκλήματα των Ελλήνων στρατιωτών εναντίον Τούρκων αμάχων και τα αντίποινα των Τσετών. Η καταστροφή της Σμύρνης έχει παρουσιαστεί ποικιλοτρόπως και κάνει καλά που την αφήνει απ' έξω. Το κλίμα του βιβλίου είναι ήδη βαρύ.
Το σχέδιο είναι πολύ καλό. Η έκδοση συνοδεύεται από επίλογο του δημιουργού με επιπλέον ιστορικές πληροφορίες και αιτιολόγηση της ήττας.
December 30, 2024
Ωραίο για ιστορικό ντοκουμέντο, η αφηγηματική ροή του όμως δεν με συνεπήρε, σαν να διάβαζα ιστορικό βιβλίο παρά graphic novel. Αρκετά καλή προσπάθεια παρόλα αυτά.
September 26, 2023
Για άλλη μια φορά ο Πέτρου κάνει εξαιρετική δουλειά με την έρευνα, το σχέδιο και την ιστορία. Σε σύγκριση όμως με το προηγούμενο μέρος της τριλογίας, εδώ έχουμε καλύτερα δομημένους χαρακτήρες και μεγαλύτερη δραματική ένταση. Σαφέστατα δεν είναι τόσο δυνατό όσο π.χ. τα "Ματωμένα Χώματα" ή η "Αιολική Γη" ή το "Νο 31328", αλλά αποτελεί καλή εισαγωγή για όσους δεν έχουν έρθει σε επαφή με τη λογοτεχνία που αφορά τη συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία.
Displaying 1 - 13 of 13 reviews