ויסלביה שימבורסקה (1923-2012) זוכת פרס נובל (1996) החלה מסעה לתהילה אחרי תום מלחמת העולם השניה. כבר בספרה הראשון, הניתן כאן לקורא העברי, אפשר להבחין ברעיונות שהמשוררת תחזור אליהם, תמונות נועזות שאינן מובנות מאליהן, מטבעות לשון, פרדוקסים, אירוניה, ישרות, הימנעות ממליצות ואינטלקטואליות מלווה באמוציונליות. לקורא בספר זה צפויות חוויות המוכרות לקוראיה של ו. שימבורסקה.
Wisława Szymborska (Polish pronunciation: [vʲisˈwava ʂɨmˈbɔrska], born July 2, 1923 in Kórnik, Poland) is a Polish poet, essayist, and translator. She was awarded the 1996 Nobel Prize in Literature. In Poland, her books reach sales rivaling prominent prose authors—although she once remarked in a poem entitled "Some like poetry" [Niektórzy lubią poezję] that no more than two out of a thousand people care for the art.
Szymborska frequently employs literary devices such as irony, paradox, contradiction, and understatement, to illuminate philosophical themes and obsessions. Szymborska's compact poems often conjure large existential puzzles, touching on issues of ethical import, and reflecting on the condition of people both as individuals and as members of human society. Szymborska's style is succinct and marked by introspection and wit.
Szymborska's reputation rests on a relatively small body of work: she has not published more than 250 poems to date. She is often described as modest to the point of shyness[citation needed]. She has long been cherished by Polish literary contemporaries (including Czesław Miłosz) and her poetry has been set to music by Zbigniew Preisner. Szymborska became better known internationally after she was awarded the 1996 Nobel Prize. Szymborska's work has been translated into many European languages, as well as into Arabic, Hebrew, Japanese and Chinese.
In 1931, Szymborska's family moved to Kraków. She has been linked with this city, where she studied, worked.
When World War II broke out in 1939, she continued her education in underground lessons. From 1943, she worked as a railroad employee and managed to avoid being deported to Germany as a forced labourer. It was during this time that her career as an artist began with illustrations for an English-language textbook. She also began writing stories and occasional poems.
Beginning in 1945, Szymborska took up studies of Polish language and literature before switching to sociology at the Jagiellonian University in Kraków. There she soon became involved in the local writing scene, and met and was influenced by Czesław Miłosz. In March 1945, she published her first poem Szukam słowa ("I seek the word") in the daily paper Dziennik Polski; her poems continued to be published in various newspapers and periodicals for a number of years. In 1948 she quit her studies without a degree, due to her poor financial circumstances; the same year, she married poet Adam Włodek, whom she divorced in 1954. At that time, she was working as a secretary for an educational biweekly magazine as well as an illustrator.
During Stalinism in Poland in 1953 she participated in the defamation of Catholic priests from Kraków who were groundlessly condemned by the ruling Communists to death.[1] Her first book was to be published in 1949, but did not pass censorship as it "did not meet socialist requirements." Like many other intellectuals in post-war Poland, however, Szymborska remained loyal to the PRL official ideology early in her career, signing political petitions and praising Stalin, Lenin and the realities of socialism. This attitude is seen in her debut collection Dlatego żyjemy ("That is what we are living for"), containing the poems Lenin and Młodzieży budującej Nową Hutę ("For the Youth that Builds Nowa Huta"), about the construction of a Stalinist industrial town near Kraków. She also became a member of the ruling Polish United Workers' Party.
Like many Polish intellectuals initially close to the official party line, Szymborska gradually grew estranged from socialist ideology and renounced her earlier political work. Although she did not officially leave the party until 1966, she began to establish contacts with dissidents. As early as 1957, she befriended Jerzy Giedroyc, the editor of the influential Paris-based emigré journal Kultura, to which she also contributed. In 1964 s
È una canzone nera, come quella che si intona quando soffiano i venti della guerra. Sebbene il canto sia intonato a Varsavia durante la seconda guerra mondiale, è ancora attuale: gli ebrei di allora sono tutti gli uomini che sono perseguitati in nome della razza.
“IL CONVOGLIO DI EBREI
Là fuori è il mondo intero: lontananze saziate di bosco, colli abbeverati a fonti e morte sotto un plenilunio d’aria. Ma a loro – chiusi nello slancio dei binari – hanno mutato i visi in opprimente buio. Un urlo si smorza sul piombo sordo. Testimonianza della profondità della terra.
Come sempre la prima notte, il treno è stato fermo a lungo – non ha aspettato tutti.
– Mi insegnavi l’alba della vita dai libri, gli insetti e le foglie. Oggi, padre, sui tuoi pugni si secca il sangue dell’odio –
Come sempre la seconda notte, il treno è stato fermo a lungo – non ha aspettato tutti.
– A che ci serve un pianto invisibile, o moglie, per sempre moglie. Le lacrime sono furto del respiro, il corpo è più pesante della morte.
Come sempre la terza notte, il treno è stato fermo a lungo – non ha aspettato tutti.
– Figlio mio, dal foro nell’asse tu nutrirai la bocca, per sopravvivere di un soffio alle mani mie vuote...
All’arrivo della quarta notte un uomo forzò la resistenza del vagone. Aveva il petto lacero – nel petto non c’era perdono per nessuno.”
È il tempo del terrore.
“I FIGLI DELLA GUERRA
Con le parole attizza sguardi. Con gli sguardi accende parole. Trasforma la fatica delle cifre in ampi slanci di respiro.
E la folla mugghia come un’onda, il suo dorso si gonfia e si rompe. Ai piedi della tribuna piega le chiome delle teste scoperte.
L’oratore sospende il volo delle frasi – vede i bambini. Il tempo del terrore portano nei capelli già grigi come aria immobile.
E prima di arrampicarsi su un grido per l’erta parete delle mani – lui sa di sanguinare. Ha accolto l’ultima scheggia della guerra.
Scende come chi ha addosso macigni. Fa un gesto alla gente, abbassa la voce. Dice – Aiutatemi a portare ciò che mi opprime la memoria.”
Tra gli spari si odono i versi di una Canzone nera
“CANZONE NERA
Il sassofonista che strascica, il sassofonista che scherza, ha un suo sistema del mondo, non ha bisogno di parole. Il futuro – chi può predirlo. Il passato – chi ne ha certezza. Socchiudere i pensieri e suonare una canzone nera.
Si balla guancia a guancia. Si balla. D’un tratto uno cade. Batte la testa sulla pista, a tempo. A ritmo lo si scansa. Non vede le ginocchia su di sé. Le palpebre albeggiano pallide, strappate al chiasso della ressa e a una notte di strani colori.
Non facciamone un dramma. É vivo. Avrà bevuto troppo e il sangue sulla tempia sarà rossetto. Qui non è successo nulla. È solo disteso per terra. È caduto, si rialzerà, ha pur passato la guerra. Si balla nella dolce calca, i ventilatori mescolano aria torrida e aria fresca, il sassofono intona guaiti verso il lampione rosa.”
Per un attimo più vano della polvere, senza presentimenti (colpa e castigo) ti sono sopravvissuta- non perdonarmi - come un bambino nel sonno. Come un insetto.
Una doppia vita: la vita e te. Una doppia morte: la morte ed io. Un doppio vuoto: tu - tuo figlio, che mai darò alla luce.
Spodziewałam się wierszy, w których autorka będzie "mrugać" do czytelnika, bawiąc się słowem bądź tematyką z mistrzoską ekwilibrystyką językową. Nie czytałam wcześniej opisu, więc wylądowała w mych rękach smutna, pełna goryczy oraz nostalgii lirycka historia wojny i tzw. powojnia. Opowieść okrutna, ale i aktualna...
Wislawa Szymborska fue una poeta, ensayista y traductora polaca que ganó el Nobel de literatura en 1996. Yo la descubrí hace unos años y para mí, que me cuesta bastante la poesía en general, fue como una revelación en este ámbito. Creo que nunca había conectado tanto con unos poemas, con una persona que, tan sólo en unas frases y párrafos, me transmitía tanto. Su antología poética es de lo mejor que he leído (aunque ya os digo que no conozco mucha poesía y no soy para nada experta).
A partir de entonces quise acercarme más a su obra y descubrí esta preciosa edición ilustrada llamada "Canción negra" en referencia a uno de sus poemas. Esta recopilación, aunque es lo único que quedaba por publicar de ella en castellano, no es reciente. De hecho los poemas forman parte de los primeros escritos de Szymborska en los años 40, de los que solo algunos vieron la luz en algunas revistas de la época. Son diferentes a los que yo había leído de ella. Pero por eso mismo me han parecido tan interesantes. Porque nos muestran su evolución y crecimiento.
La semilla de lo que llegaría a ser ya está ahí, se percibe, se advierte. Su escritura desgarradora y directa, que te rompe, llena de oscuridad y muchas sombras, pero que también de vez en cuando deja entrever algo de luz. Y el resultado es brillante. En mi opinión no son sus mejores poemas, pero me ha encantado leerlos y conocer un poquito más a Wislawa. Además las ilustraciones que los acompañan son perfectas. No puedo hacer más que recomendaros a esta escritora que no entiendo porqué no es mucho más conocida y no tiene más reconocimiento, ojalá os animéis a descubrirla 🤍
Los poemas sobre la guerra tocan de una forma tan bella y sutil algo tan desastroso, peligroso. La guerra que en algunos lugares es tan normal que las personas se acostumbran a vivir con ella. "Tan mordido por las balas que lo humano me es ajeno." "El mundo está hecho de piedras. Así que vivir una vida es apedrear."
Beautifully written poetry. Not easy to read though. Makes me wanting to be able to understand the Polish language and thus appreciate the poetry of this Nobel prize winner even more.
Jakość wierszy jak zawsze jest fantastyczna. To jak słowa, których w ogóle nie spodziewałabym się zobaczyć w tym kontekście zaplatają pełną historię, wyłapując idealnie to co jest istotą tego wiersza to coś wspaniałego. Tutaj mamy głównie utwory o wojnie i o skutkach wojny, co na pewno nie było łatwe do czytania, dlatego robiłam długie przerwy i nie spieszyłam się, by wracać do tej lektury
Black Song — 3.0✲ A Canção Negra de uma Jovem Polonesa / The Black Song of a Young Polish Poet 96pp
Conhecendo todo o contexto do livro, Canción Negra é agradável. Ao que se propõe — mostrar um outro lado da poeta polaca — é exímio; a edição é lindíssima, com lindas ilustrações, é um must para qualquer admirador da Wislawa. Em contrapartida, veementemente desaconselho-o a alguém que está começando na obra da polaca: é um livro que necessita de contexto, fruto de sua época conturbada, e até renegado pela autora. "Este livro deve ser lido de uma forma impossível, como se fosse uma coleção de poemas de estreia. Mas se assim fosse, é provável que ninguém continuasse a ler a Szymborska"; não podia ser mais perfeita a colocação da tradução castelhana (a edição da Nórdica Libros é um primor.)
A introdução, dessa mesma edição, ainda acrescenta, vulgarmente: é verdadeiramente um abismo que separa a obra da polaca, há aqui e ali lapsos da poeta vencedora do Nobel, mas são raros, e entrecortados por diversos poemas de guerra e de vanguarda pouco inspirados. A maioria desses poemas são datados de imediatamente após a Segunda Guerra Mundial e o peso desse pesadelo está, inevitavelmente, sempre presente; não que seja este um tema ruim — ou que exista algo como um tema ruim — a gente encontra, veremos abaixo, um bom poema sobre a situação dos judeus, mas por menos afinidade ou por inexperiência, não parece ser uma área em que ela consiga se sobressair (isso com base nos primeiros e “verdadeiros” livros dela que li).
Indiretamente, este livro também conta uma lição de humildade; que uma das maiores poetas do leste-europeu não nasceu pronta de uma forma; seus versos foram destilados, escritos, reescritos, amassados e jogados no lixo, um após o outro, até encontrar a sua voz. Temos aqui dezenas de poemas que são essas tentativas, exemplos da eterna curiosidade e busca com que ela fala sobre em "Poeta e o Mundo", ou nos inspirados e ácidos conselhos literários reunidos no "How to Start Writing (and When to Stop)" que deixo recomendado a todos que escrevem, seja como passatempo ou como ambição. Ela têm, fora da poesia, uma prosa ácida, astuta e engraçada, que fica claro em suas “Prosas Reunidas”, que reúne resenhas que vão desde "o calendário do ano vigente" até um “dicionário chinês”. (eu traduzi alguns livremente: aqui e aqui.)
Voltando a Canção Negra, a disparidade entre poemas é muito grande mesmo dentro desse livro, imagina então quando comparado com toda obra da polaca, chega a ser injusto. Mas, seleciono aqui alguns que foram meus favoritos dessa pequena coletânea:
BUSCO LA PALABRA: A sua estreia em meio a guerra, com aproximadamente vinte e um anos, surpreende por ser um ótimo vislumbre da Wislawa que posteriormente venceria o Nobel. Em Busco la Palabra ela nos diz que sozinha, uma palavra não basta para transmitir ou descrever a dor, a solidão, a desgraça, o abuso. Mas junto da poesia, isso é possível; transcrever a linguagem de um relâmpago, um olhar de espanto, o momento do susto, a falta de razão.
A busca por voz própria também é refletida, mesmo que ela estivesse alheia à isso; buscava ela a palavra exata que melhor ressoaria o seu eu, e que conquistaria o mundo.
"La (palavra) más valiente – cobarde, La más desdeñosa – aún santa La más cruel – demasiado misericordiosa, La más odiosa - poco porfiada"
DEDICADO A LA POESÍA: Um dos melhores. Sobre trocar os olhos por palavras defronte a uma cena; também sobre o medo da morte e do "pátio vazio", imagem que me lembra um pouco do Borges em seu "Fervor de Buenos Aires", caminhando entre pátios, ocasos, sombras, cemitérios...
"Antes que o jardim seja ofuscado pelas sombras, antes que as nuvens negras cubram o céu azul, antes que o sol se ponha e o mar escureça; devo transformar meus olhos em palavras."
TRANSPORTE DE JUDÍOS: Um bom modo de vislumbrar o peso da guerra sobre esses poemas, é pensar que a Cracóvia em que a Wislawa escrevia esses versos é a mesma da "Lista de Schindler" e todas suas "personas"; é inevitável que esse acontecimento flua para seus textos, e Transporte de Judeus é um dos bons exemplos.
"Fuera está el mundo entero: la lejanía repleta de bosque, las colinas abrevadas en sus fuentes y la muerte en la plenitud del aire. Pero a ellos (-encerrados en el desenfreno de los raíles-) les cambiaron los rostros por una estrecha oscuridad. Enmudecieron los gritos en el sordo plomo. Testimonio de la profundidad de la tierra."
ERÓTICO BURLESCO: Curto, sucinto, enigmático e com bons versos. "Não existo em mim, sou a função de uma força. Um símbolo no ar ou os círculos na água…"
BALADA HOY: Talvez meu favorito, junto com Busco la Palabra e Dedicado a la Poesia.
"Sacode as flores das árvores, e o sol sempre emociona como a primeira alegria de um menino que tenta capturar em suas mãos a mais vaporosa das nuvens."
ONCE WE HAD THE WORLD: Outro dos que mais remetem ao futuro estilo em que a Wislawa se consagraria; LEAVING THE MOVIE THEATER: O final de um filme, e o retorno ao mundo real. Onde há a tristeza sem ensaio, o luto não pode existir sem perda. O garoto, sem os braços. A garota, com olhos vazios.
Há quem se interesse pelos “poemas históricos” da invasão nazista e guerra na Polônia, então apenas enumerarei alguns que apesar de não terem atraído minha atenção, podem ser interessantes para outros: La Cruzada de Los Ninos, Memoria de Enero, Memoria de Septiembre e Carta a Occidente.
- - - -
Após esse primeiro volume, tenho acesso apenas a alguns poemas espaçados, dá até para contá-los nos dedos, daqui até sua estreia oficial transcorrem-se quase dez anos, e pouca ou nenhuma tradução, então permita-me aglutiná-los (os dois que mais gostei) aqui:
In Trite Rhymes (do Why We Live):
“Uma grande felicidade: botões sobre botões de flores, galhos que se estendem em prístino azul, mas há uma felicidade maior: hoje é segunda e o amanhã trará uma mensagem sua.”
"A great joy: flower upon flower, the branches stretch in pristine blue, but there’s a greater: today’s Tuesday, tomorrow will bring mail from you"
Questions You Ask Yourself: O poema que batiza o volume. Alguns bons versos, sobre amizade e primeiras impressões.
"How do you tally your losses? Stunted friendships, frozen worlds."
ps. as tentativas de tradução do espanhol e do inglês são minhas, e antes de julgar a qualidade dos poemas, ou, nos links, da prosa da polaca, julgue a minha como tradutor por hobby.
- - - -
Desde que retomei o hábito da leitura lá pelo fim de 2019, tenho vontade de superar meu "medo" de poesia. Sempre que dava de cara com algum bom poema ou coleção interessante, eu apreciava, mas então corria, me escondia e postergava.
Até que, por coincidência, num dos blogs literários aleatórios da internet, encontrei o discurso do Nobel de Literatura da Wislawa (acha-se facilmente no google, recomendo). E cara, aquilo foi o basta.
A Polonesa me deu um tapa na cara e me tomou pela mão; em direção, é claro, aos seus enxutos, engraçados, casuais e profundos volumes.
Volumes estes que foram reunidos — parcialmente — em diversos idiomas. Tenho aqui comigo, para o plano de leitura: View with Grain of Sand, Map e Poems New and Collected (Inglês). Poesia no Completa e Cancion Negra (Espanhol). Poemas e Um Amor Feliz (Português).
Peguei tudo emprestado no Z Library (hihihi).
Com tudo em mãos (figuradamente), decidi começar cronologicamente; do pior para o melhor.
E não, não sou eu que digo isso, não tenho propriedade nem auto-estima suficiente para chamar algo de pior, é a própria autora quem diz; a velhinha simpática até queimou a maioria dos manuscritos antigos pouco antes de morrer, e se não com um sorriso no rosto, com a sensação de justiça e um olhar concentrado.
Ela considerava que sua verdadeira estreia só havia ocorrido praticamente dez anos e três livros depois, com “Chamando pelo Yeti”, que marca uma clara mudança em seu estilo de poesia, que passava a ser mais pessoal e existencial, ainda que universal.
A nota dos tradutores espanhóis exemplificam bem o motivo de eu querer ler um livro que foi duramente criticado e rejeitado pela própria autora: "(…) primeros poemas, poemas de juventud que sorprenderán a muchos de los lectores por el abismo que los separa de la obra hasta este momento publicada en español."
Eu já havia dado uma rápida espiada em alguns poemas do Chamado do Yeti (1957) e Sál (1962): Museus, Elegia de Viagem e Nada Duas Vezes (em Português), e, Poetry Reading, e Notes from a Nonexistent Himalayan Expedition (em Inglês); todos estes extremamente bonitos, singelos e/ou interessantes.
Então, antes de prosseguir, prefiro retroceder, e dar uma olhada no "abismo" que, segundo os espanhóis, separa a obra da polaca.
Hora de ouvir suas primeiras palavras; escutar a canção negra, e:
«permite echar una mirada a ese crisol en el que empezaba a conformarse la noble amalgama de su poesía» (vislumbrar o caldeirão onde o nobre amálgama da sua poesia começava a se formar).
- - - -
Síntese de Bar (mais para mim do que para vocês): É um livro que eu dificilmente recomendaria, a não ser a outro admirador da poeta polaca, mas ainda sim, com ressalvas. Mas é interessante, ainda sim, e não é como se não houvesse NENHUM poema bonito ou inspirado. É só que, é uma poetisa iniciante, em meio à guerra, buscando por sua voz. E a guerra, como sabemos, suga tudo.
É uma coleção póstuma, que a autora, sempre cínica e mordaz, não conseguiu queimar antes de ir de comes e bebes, e a publicação se dá por parte da editora. Ainda sim, deve ter um outro peso - mais profundo - para os poloneses e outrém daquela época; e acho que sim, dessa vez a editora fez bem em publicar a coleção, mesmo que isso envolva ganhar dinheiro com o selo “Nobel” na capa do livro póstumo. Mais uma vez, relevo pela lindeza da edição.
Wisława Szymborska (1923 - 2012) fue una poeta polaca muy conocida. Ganó además el premio Nobel de literatura polaca en 1966.
Esta autora vivió el periodo estalinista (1924 - 1953) que sin duda dejó huella en sus obra. En este caso, "Canción negra" es una antología de poemas que escribió entre 1944 i 1948 como regalo para su exmarido -también poeta- años más tarde. Se trata de una pequeña colección de poemas de esencia caótica me atrevería a decir. Porque habla de temas crudos como son la pobreza, la guerra o el hambre de un modo frío pero también critica a las personas al poder.
Mientras leía me costaba adentrarme en sus palabras. Quizás porque sobretodo las primeras piezas tienen una rima irregular, como hecha sin querer. Puede que se deba también a la traducción del texto, obviamente no escrito en castellano en su origen. Pero a medida que iba avanzando me encontraba más y más cómoda en el modo de la autora de contar lo que quería plasmar.
Hay algunas frases o trozos que me han gustado especialmente, pero no ha sido hasta pasado medio libro que me he enamorado de un poema entero. Este se titula "Balada hoy". Y ha sido mi favorito sin duda alguna. Quizás haya sido por lo trágico de lo que cuenta sobre dos amantes, o quizás porqué es un poco distinto al resto. Sea como sea ha sido un buen hallazgo.
Hablemos un poco del trabajo del ilustrador, Kike de la Rubia. En este libro aparecen unas 12 ilustraciones a color que ocupan página entera (o dos páginas algunas de ellas). Estas acompañan al texto que les precede, dando un poco más de contexto o sentido a lo que Wisława Szymborska nos cuenta. Son unas ilustraciones muy bonitas y trabajadas. Lo que yo llamaría "fotos con demasiado zoom" que dan un aire de claustrofobia al verlas. Pero ese es el sentido de este libro. No es un libro de amor, es un libro crudo sobre una época oscura en la que pasó mucho mal en el mundo.
Sin duda es una buena lectura, muy ligera pero contundente en su contenido.
Un soplo de aire fresco en la poesía que he leído este año. Se trata, como se explica al inicio, de un libro de primeros poemas de la autora. Hay que tener cuenta que es una recopilación que no ha hecho la autora y que está publicado póstumamente : la autora no ha revisado la selección ni los ha corregido previo a la publicación y de hecho, en vida, ella nunca estuvo interesada en recopilarlos. Dicho esto, los he disfrutado enormemente y buscaré el resto de poemarios de Wislawa.
In Zwart lied beschrijft Wislawa Szymborska op de haar kenmerkende wijze, observerend maar met mededogen, haar ervaringen in de Tweede Wereldoorlog. Dit eerste werk van de toekomstige Nobelprijswinnares bevat gedichten die de tijd kenschetsen waarin ze ontstonden, die motieven onthullen, en de gedachten en beelden van de veelbelovende poëtische wereld van haar volwassen schrijverschap.
De oorspronkelijke titel van dit boek is 'Czarna piosenka', wat 'Zwart lied' betekent. Het had eigenlijk het debuut moeten worden van Wislawa, maar het boek werd nooit uitgebracht. Waarom het boek nooit eerder uitgegeven is, is niet bekend. Er gaan diverse verhalen de ronde waarom het boek niet eerder is uitgegeven. Bijvoorbeeld dat het vanwege censuur was of dat Wislawa nog niet genoeg vertrouwen in haar werk had. De gedichten bleven dan ook jarenlang in privébezit, maar gelukkig zijn ze nu, zeventig jaar later, alsnog postuum gepubliceerd.
Door de merel op de cover en de blauwe kleur heb je het idee dat het een gedichtenbundel is met vrolijke voorjaarsgedichten, maar als je verder kijkt en de titel leest krijg je een ander gevoel. Je krijgt het gevoel dat het over een zwarte periode gaat, over verdriet, rouwverwerking. Deels klopt het, want de gedichten gaan inderdaad over een zwarte periode uit de geschiedenis. De Tweede Wereldoorlog om precies te zijn. Wislawa beschrijft in haar gedichten hoe zij de oorlog heeft ervaren, hoe zij het zag, hoe zij het voelde, hoe zij dacht in die periode. Ze schrijft het verdriet van zich af in haar gedichten.
Het boekje begint met een mini biografie/voorwoord van Wislawa, Joanna Szczesna, waar je Wislawa een klein beetje leert kennen. Daarna volgen de gedichten die Wislawa in de oorlogsperiode heeft geschreven.
De auteur weet je te raken met haar gedichten. Haar gedichten zijn rauw, grijpen je bij de keel, ze zijn met mededogen en poëtisch geschreven. Soms moet je de gedichten nog een keer lezen om te begrijpen wat ze bedoelt. Het lijkt of er over ieder woord is nagedacht voor ze het papier mochten raken, of ze afgewogen zijn, maar tegelijkertijd lijken ze ook spontaan ontstaan te zijn. Dat merk je vooral in het gedicht 'Ik zoek het woord' waar Wislawa naar een bepaald woord zoekt. Er is over nagedacht, maar ook spontaan geschreven.
Zowel de titel van het boek, als de merel, al wordt die niet zo genoemd, worden elk in een gedicht genoemd. 'Zwart lied' is de titel van een gedicht en de merel komt voor in het gedicht 'Het thema van de glimlach'. Zelfs de blauwe kleur komt in een gedicht voor. In het gedicht 'Levenslijn' wordt de kleur genoemd.
Het boekje is een echte aanrader voor een ieder die van gedichten houdt die over de oorlog gaan.
Siempre quise leer a la autora y esta increíble edición se me apareció por casualidad y no me pude resistir. Son poemas inéditos de una Szymborska muy joven que plasma los horrores de la invasión de su país, de la guerra y lo que queda después. Deseando leer más de ella y ver su evolución. Adoro las ediciones ilustradas de nórdica ❤️
'Zwart lied' bevat de eerste gedichten van Szymborska, waarvoor geen plaats bleek tijdens de socialistische wederopbouw in Polen na WOII. Ook vandaag blijven ze een harde noot om te kraken. Hoewel haar taal helder is, blijft de betekenis in wolken gehuld. "...als ik één ogenblik zou worden / en indien ik als een zuil van licht zou groeien // Boven de zich kruisende haast van straten / maak ik me los als een teken."
Szymborska está siendo mi descubrimiento del año, la autora que se lleva mis dieces. Este es el tercer poemario suyo que leo y, aunque me ha gustado, me ha dejado algo más fría. Lo he sentido más llano, menos inconfundiblemente “suyo”. Aun así, destaca su finura al tratar la muerte ya que no la personifica, sino que la convierte en algo cotidiano, casi rutinario. Ese gesto choca con nuestra manera de percibirla, y quizá por eso cuesta conectar del todo fuera del contexto del libro.
Sobre la voz poética, hay una conciencia ligera de quién la lee, un juego sutil con esa mirada externa, pero sin grandes artificios. Esa distancia me parece curiosa y le añade un puntito interesante.
Y, como siempre, aparece su atención a lo humano…lo ingenuo, lo frágil, lo torpe. Szymborska observa esas pequeñas debilidades con una mezcla de ironía y ternura que la hace única, incluso cuando el poemario no brilla tanto como otros (según mi gusto/criterio).
Review : Zwart lied : gedichten Wislawa Szymborska . , Amsterdam. blz. € 17,50 2017 -Je leerde me de dageraad van het leven/ uit boeken, insecten en bladeren./ Vandaag vader,droogt in jouw vuisten/ het bloed van de haat-/ uit Jodentransport/ De Poolse dichteres Wislawa Szymborska (1923-2012) won in 1996 met haar poëzie de Nobelprijs voor literatuur. Ze werd daarna in ruim veertig talen vertaald, in het Nederlands door Karol Lesman en vooral Gerard Rasch, die onder meer daarvoor de Nijhoffprijs kreeg. Meulenhoff verzamelde Szymborska's poëzie in de bundel 'Einde en begin', dat de gedichten van 1957-2002 bevat. Nu brengt dezelfde uitgever de bundel 'Zwart lied' uit, met haar poëzie uit de periode 1944-'48, waarin zeker, zoals vertaler en inleider Ad van Rijsewijk stelt, haar 'al herkenbare stem' klinkt.
Veel van de gedichten gaan over de oorlog en verrassen door optiek en beeldspraak ('Onze oorlogsbuit is kennis van de wereld'). Szymborska, was aanvankelijk zeer terughoudend met publicatie. In 1945, een maand na de bevrijding van Krakau, durfde ze het aan om een paar van de nu in de bundel opgenomen gedichten aan te bieden aan een lokale krant met een afwijzing, een smalende reactie tot gevolg. Zwart lied is het boek dat Wislawa Szymborska's debuut had moeten worden, maar dat nooit werd uitgebracht. Over de werkelijke reden doen verschillende verhalen de ronde: was het vanwege censuur, of had Szymborska nog niet genoeg vertrouwen in haar werk? Jarenlang bleven deze gedichten uit de periode 1944-1948 in privébezit, maar nu, zeventig jaar later, wordt de bundel alsnog postuum gepubliceerd. In Zwart lied beschrijft Szymborska op de haar kenmerkende wijze, observerend maar met mededogen, haar ervaringen in de Tweede Wereldoorlog.
De auteur weet je te raken met haar gedichten. Haar gedichten zijn rauw, grijpen je bij de keel, ze zijn met 'Zwart lied' is de titel van een gedicht en de merel komt voor in het gedicht De latere Nobelprijswinnaar voor de Literatuur 1996, stond in 1939, kort na aanvang van de oorlog, als zestienjarige voor het raam van haar ouderlijk huis in Krakau en zag karren met de eerste gewonde soldaten langskomen. Ze had het gevoel dat al vele malen eerder mee te hebben gemaakt. De oude ziel die aanhaakt aan de schimmen uit het verleden. De jonge Szymborska had in die dagen al duidelijk haar eigen stem gevonden. Het benoemen van het onbestemde, de kracht van de terloopsheid, en het diepe mededogen doen de hedendaagse lezer alsnog diep nadenken
Estos poemas me provocan una suerte de impotencia, tristeza, pero también me llenan de esperanza y algo de calma. Los poemas, escritos apenas acabada la segunda guerra mundial, dan un testimonio atroz de lo que fue la invasión Nazi a Polonia: sacando cuentas, la autora debió haber tenido entre 15 o 16 años cuando los alemanes invadieron su país. En este poemario, que recopila los primeros poemas escritos por la poeta y publicados en periódicos nacionales, se da cuenta de aquellos eventos que asolaron al país: desde la muerte de infantes, pasando por la destrucción de viviendas y monumentos que se ve que eran importantes para la nación polaca, hasta el sentimiento de desasosiego bajo el cual vivió la población. No conozco mucho de literatura polaca, de hecho, no conocía a la autora antes de leer este libro -cosa que me da rabia, ya que es sumamente buena y lamento que nadie me hubiese hablado de ella en todos mis años escolares-, pero no me cabría duda si en algún momento algún polaco me dijera que ella fue la voz de una generación que venía de ver horrores, horrores que se describen en sus poemas "Transporte de Judíos" o "La cruzada de los niños". La calidad de estos poemas es indescriptible, Szymborska es capaz de ponerte escenas que hielan la sangre, y creo que el epítome de este poemario está en "Busco la palabra", poema que, haciendo un juego metalingüístico, aborda el tema la incapacidad léxica que tiene el polaco (de hecho, cualquier lengua en el mundo) para describir todo lo que pasó en esa guerra. Por otra parte, poemas como "La paz" o "Domingo en la escuela" son poemas hermosos que hablan de la nueva era que supuso el fin de la guerra y la derrota de la alemania Nazi, claro, no habla como tal de ello, sino de como la nueva generación vivirá para ver un nuevo mundo donde la guerra quede como recuerdo. Esta idea se ve sobre todo en "Domingo en la escuela", cuya descripción de un pequeño planetario abandonado trae consigo el efecto patético de esperanza. Un poema hermoso que vale la pena leer y releer hasta el hartazgo. Espero poder encontrar más libros de la autora, pues este pequeño fragmento de su poesía me conmovió de una manera increíble, ojala se distribuyera más en este lado del mundo.
Estos poemas están cargados de imágenes violentas, crudas sobre la guerra, la muerte, la pérdida y el dolor. Dos poemas que más me gustaron:
MEMORIA DE SEPTIEMBRE Viejo privilegio de una madre: buscar a su hijo en el templo. ¿Para qué si se para el corazón sigue en el pecho el tictac del reloj, o toca como una hoja el rostro la hoja arrancada por las bombas? Llanuras del otoño polaco, colinas del otoño polaco, ¿quién restañará los caminos, con qué vendas dará abasto? ¡Fronteras, cuánta fuerza la vuestra para cerraros como puños! ¡Dadnos un punto de apoyo y lograremos mover el mundo, bosques del septiembre polaco, ríos del septiembre polaco! Hay un cielo descubierto y un sofocante arroyo de sangre.
CARTA A OCCIDENTE Eres mi desvelo: de un oscuro interior. Y también mi pesar: ya desconocido. Pero mientras ensimismado esperas, mientras escuchas —todo tú oídos— es hora de hablar de tu regreso. Por aquí, un golfo con el jersey zurcido y en el pantalón mil y un remiendos balancea las piernas sobre unos ladrillos y no cesa de tomarte el pelo. En vez de decir: al principio hubo un incendio. En vez de decir: al principio había escombros. Perdónale a la tierra que estuviera tan lejos, o como si fuera una raíz arranca de ella la memoria. ¡No se te ocurra perdonarte los tiempos! Es el rumor de una concha que los mares añora. El padre carga la pipa con unas hierbas. Tiembla en sus viejas manos una llama. Hoy lo suyo le costó que la máquina echara a andar como una peonza enojada. Así se nos consuma la vida por aquí. Así el mundo se nos consuma por aquí.
Nunca sé bien que decir respecto a poesía, pero sí que se nota que Szymborska ya era una gigante, incluso en esta obra tan temprana.
Aquellos poemas que tratan sobre niños; sobre como ya no se marcará su altura con lápiz en los marcos de las puertas, aquellos poemas en los que puede retratar a su pueblo en tres líneas, aquellos poemas de aves, cielos y liberaciones; aquellos poemas en los que se habla de la sangre, violencia y guerra sin llegar a ser grotesco... Uf.
Esos poemas nos enfrentan con el pasmo, el hartazgo, y también un atisbo de esperanza de que quizá vayamos a aprender algo. Esos poemas son los que más se quedan conmigo.
Las ilustraciones son preciosas, te meten esa vastedad, esa soledad, esa lejanía -pero también esa luminosa promesa de que hemos dejado atrás cosas terribles-; todo eso te lo meten debajo de la piel. Un libro pequeñito e insondable.
📣"A vosotros, queridos niños, os será fácil creer que la tierra es redonda, y mirar a los ojos del pájaro sin pena, como si estuvieran vivos. A nosotros nos costará algo más. Nosotros lo sabemos: quien disparó al pájaro en vuelo estaba en una tierra plana, plana como una bandeja en la que hay trofeos, fértiles frutos, un mineral solar y las vísceras necesarias para las profecías de guerra."
"Mirando al sol, la muchacha parpadea con los ojos llenos de lágrimas. Mirando las nubes, reconoce la difícil caligrafía de las despedidas."
A ustedes, queridos niños, les será fácil creer que la tierra es redonda, y mirar a los ojos del pájaro sin pena, como si estuvieran vivos. A nosotros nos costará algo más. Nosotros lo sabemos: quien disparó al pájaro en vuelo estaba en una tierra plana, plana como una bandeja en la que hay trofeos, fértiles frutos, un mineral solar y las vísceras necesarias para las profecías de guerra. En unas espaldas postradas por el peso, los sirvientes de unos voraces banquetes mecían pacientes, pacientes, mecían pacientes, pacientes, la alegoría de un mundo no suyo: tensando el esfuerzo del cuerpo, templando el esfuerzo de la humildad y encerrando en coloridos rostros la maldición del daño. Hasta que de la última fibra nació una explosión conjunta, hasta que no se convirtió en ley la ley del vaso colmado. Y es así como de pie sobre las rocas de una tierra sacudida de los hombros asombrados más allá del odio devolverán al mundo los cinco puntos cardinales. [...] Desde ahí cruzo el umbral. Mañana, en ese lugar se encontrarán los senderos del campo, los danzantes de papel empezarán su actuación ya a primera hora de la mañana. El globo terrestre girará sobre el eje de las miradas infantiles. [...] ya es hora de convertir lo Pasado en epopeya. Todavía no existe.
Hace unos años, una de mis profesoras favoritas del instituto nos habló de esta autora en clase de literatura. Algunos de los poemas que nos leyó me impactaron mucho y ahora, casi cinco años después, al ver este libro me acordé de esas clases en las que hablábamos y reflexionábamos y me entraron muchas ganas de leerlo.
En Canción negra encontramos poemas oscuros, tristes y duros. La temática de este poemario gira en torno a la guerra, a los bombardeos, a las muertes y a todos los horrores que asolaron Europa (y sobre todo Polonia, el país natal de la autora) en la Segunda Guerra Mundial. Wislawa coge todo este dolor y lo plasma en cada uno de sus poemas de manera diferente, poniéndote los pelos de punta.
Las ilustraciones del poemario son preciosas y acompañan a la estética y a la temática de cada poema. Hay dibujos más bonitos y otros más tristes, y hacen del libro mucho más bonito estéticamente.
Canción negra es un poemario que recomiendo muchísimo a pesar de lo duro que es. Espero poder leer más de la autora pronto.
Là, nella più fervente delle nostre città, sprofondano coi visi nel sangue rappreso corpi bambini.
Primo gioco alla guerra - non per finta - prima spavalda partenza. Qualcuno mostra come. Prova. È una scemenza. Sparare - è così facile. Non sbaglia il colpo Prima avventura. Autentica, da grandi. Stringe una bottiglia di benzina, caparbio e accorto. Ieri tre carri armati - oggi toccherà a un quarto. Mani impazienti anticipano l'ordine.
- attraverso la città che cade a pezzi, tra fiamme che nessuno riesce a domare, armata di pugni chiusi, congelata nel grido, avanza in una fitta, calda grandine di spari la crociata dei ragazzini di strada.
Per gli occhi il ricordo fresco è un affanno, ma le nostre mani ci credono, lo sanno. Le mani, chiamate a reggere il peso del mondo, lo sanno: il mondo rivivrà senza spettri di guerra, per gli anni calpestati pagherà fino in fondo, e credono in un nuovo ordine e ritmo.
... e forse anche per questo ci strozza ogni momento un perché, il più mesto, un silente ma ha senso - corpi di bambini caduti.
Un’accurata ricostruzione della raccolta che una giovane Szymborska scrisse dopo la guerra e non pubblicò mai.
È interessante perché dimostra che anche Szymborska ha faticato a trovare la sua voce, ed era capace di scrivere poesie imperfette: come osserva Andrea Ceccherelli nell’ottima nota conclusiva, siamo abituati a pensarla “quasi [come] Atena uscita armata dalla testa di Zeus”, mentre “ciò che caratterizza il percorso poetico di Wisława Szymborska non è il talento innato, ma l’intelligenza… un talento medio, raffinato col tempo e sfociato in genio nel momento in cui intelligenza e stile hanno finito per coincidere”.
Se la cura editoriale merita 5 stelle, i testi sono perlopiù acerbi, ma contengono intuizioni e premonizioni della Szymborska matura che brillerebbero anche in raccolte di poeti già affermati. Il mio passaggio preferito:
A che serve la conoscenza della morte. A causa sua si raffredda il tè sul tavolo.