What do you think?
Rate this book
Wahibre-em-achet en andere Grieken
Landverhuizers in de Oudheid
Historicus Jona Lendering vertelt in ‘Wahibre-em-achet en andere Grieken’, het Themaboekje van de Week van Klassieken 2019, over de tienduizenden migranten in de Oudheid. De Griek Wahibre-em-achet was er daar één van. Als de inscriptie van zijn sarcofaag in het RMO in Leiden niet de namen had vermeld van zijn ouders, Alexikles en Zenodota, zou niets ons hebben doen vermoeden dat hij van Griekse afkomst was. Op hun reizen namen de migranten nieuwe ideeën mee, maar gevaarlijke ziektes werden ook via de reizende massa verspreid. De mens is in het verleden veel mobieler geweest dan wordt gedacht. Jona Lendering schrijft in ‘Wahibre-em-achet en andere Grieken’ over deze landverhuizers aan de hand van zowel antieke verhalen over migratie en archeologisch onderzoek als sociale wetenschappen en de meest recente DNA-vondsten
Historicus Jona Lendering vertelt in ‘Wahibre-em-achet en andere Grieken’, het Themaboekje van de Week van Klassieken 2019, over de tienduizenden migranten in de Oudheid. De Griek Wahibre-em-achet was er daar één van. Als de inscriptie van zijn sarcofaag in het RMO in Leiden niet de namen had vermeld van zijn ouders, Alexikles en Zenodota, zou niets ons hebben doen vermoeden dat hij van Griekse afkomst was. Op hun reizen namen de migranten nieuwe ideeën mee, maar gevaarlijke ziektes werden ook via de reizende massa verspreid. De mens is in het verleden veel mobieler geweest dan wordt gedacht. Jona Lendering schrijft in ‘Wahibre-em-achet en andere Grieken’ over deze landverhuizers aan de hand van zowel antieke verhalen over migratie en archeologisch onderzoek als sociale wetenschappen en de meest recente DNA-vondsten
64 pages, Paperback
Published March 1, 2019
9 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
August 14, 2024
"Het sjabloon waarmee mensen in de Oudheid vertelden over migratie, illustreert dat ze het niet vreemd vonden als een volk voor hongersnood of oorlogsgeweld wegvluchtte. Ze keken er evenmin van op dat in een bepaald gebied meer dan één etnische groep verbleef. Nu de archeologie is verrijkt met DNA- en isotopenonderzoek, blijkt migratie normaler dan verwacht. De verplaatsing van de Romeinse legionairs (of een functionaris) was niet uitzonderlijk. Nomadisme was in de Oudheid een gebruikelijke levenswijze: boeren konden hun vaste woonplaatsen opgeven om met kuddes op pad te gaan, en omgekeerd konden nomaden sedentair worden. Kortom, de mensen waren destijds heel mobiel. En ze wisten het: in het antieke wereldbeeld stamde iedereen af van landverhuizers, en de antieke talen kenden dan ook geen woorden die geheel met ons begrip 'migratie' overeenkomen."
Zo vat de auteur zelf zijn boekje samen, en inderdaad, dit geeft goed weer wat er met het hedendaagse onderzoek ontdekt is. Heel leerrijke lectuur.
Zo vat de auteur zelf zijn boekje samen, en inderdaad, dit geeft goed weer wat er met het hedendaagse onderzoek ontdekt is. Heel leerrijke lectuur.
January 1, 2020
Zeer kort, maar best wel interessant boekje, dat vooral focust op het fenomeen van de menselijke mobiliteit/migratie in de klassieke Oudheid. Lendering is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een intrigerende autoriteit over alles wat de Oudheid aangaat, vooral in zijn dagelijkse blog Mainzer Beobachter (https://mainzerbeobachter.com/) en zijn Livius-nieuwsbrief (http://www.livius.nl/). Daarbij durft hij best breed te gaan, zodat ook de prehistorie en de Middeleeuwen regelmatig in beeld komen.
Maar zijn stokpaardje is de historische methodologie, en dat blijkt ook uit dit boekje. Lendering legt heel goed uit hoe onzeker elke interpretatie is over historische feiten en fenomenen als het over de Oudheid gaat, vooral door het zeer beperkte aantal bronnen. Dat verklaart ook waarom de ‘dna-revolutie’, het genetisch en isotopisch onderzoek, tal van historische theorieën momenteel op de helling zet en doet herzien. Dit boekje geeft goed aan hoe de mensen van de Oudheid veel mobieler waren dan we tot nu toe uit geschreven of materiële bronnen konden opmaken. En we staan nog maar aan het begin van die ‘dna-revolutie’. Al waarschuwt Lendering ook, typisch voor hem, om ook hier een slag om de arm te houden. Aanbevolen!
Maar zijn stokpaardje is de historische methodologie, en dat blijkt ook uit dit boekje. Lendering legt heel goed uit hoe onzeker elke interpretatie is over historische feiten en fenomenen als het over de Oudheid gaat, vooral door het zeer beperkte aantal bronnen. Dat verklaart ook waarom de ‘dna-revolutie’, het genetisch en isotopisch onderzoek, tal van historische theorieën momenteel op de helling zet en doet herzien. Dit boekje geeft goed aan hoe de mensen van de Oudheid veel mobieler waren dan we tot nu toe uit geschreven of materiële bronnen konden opmaken. En we staan nog maar aan het begin van die ‘dna-revolutie’. Al waarschuwt Lendering ook, typisch voor hem, om ook hier een slag om de arm te houden. Aanbevolen!
October 19, 2025
Beetje droog, veel herhaling (ja, oudheidmensen waren mobieler dan verwacht) Zijn colleges zijn aantrekkelijker. Verder is het boekje samen te vatten in drie letters: DNA. Zou ik hier het spoiler alert moeten aanzetten?
This entire review has been hidden because of spoilers.
December 19, 2024
"...het centrale probleem van de oudheidkunde is het gebrek aan informatie."
Maar...
"In feite is de afgelopen vijf jaar de hele archeologie op haar kop gezet. Waar tot voor kort migratie werd genegeerd als verklaring voor culturele veranderingen, staat ze nu ineens volop in de belangstelling. De voornaamste conclusie, die alleen valt te typeren als revolutie, is dat mensen in de Prehistorie mobieler zijn geweest dan was aangenomen. Als dit geldt voor de Prehistorie, geldt het nog meer voor de tijd die erop volgde: de Oudheid, toen wagens gangbaar werden, toen betere en grotere schepen werden gebouwd en toen straten werden aangelegd."
De nieuwe inzichten zijn vooral een gevolg van isotopenonderzoek en onderzoek naar antiek DNA.
Aan de hand van vele interessante voorbeelden, bijvoorbeeld de sarcofaag van een 'Egyptische Griek' die te zien is in het geweldige museum van Oudheden in Leiden, reflecteert Jona Lendering over de nieuwe inzichten en de oude en nieuwe vragen in de archeologie en Oudheidkunde.
Wat met assymetrisch bewijsmateriaal? Wat kunnen we nu zeggen over de prekoloniale en koloniale fase van Griekse en Fenicische kolonies? Hoe mobiliteit waarvan geen bewijsmateriaal overgeleverd is - bijvoorbeeld seizoensarbeiders, opname van lokale bevolking in legers die grote afstanden aflegden, nomaden - beschrijven? Wat kan onderzoek naar verspreiding van ziektes ons opleveren, wat met verspreiding van ideeën (memen)?
Een beknopte stand van zake van de methode met als toemaatje een reflectie over 'de drie waardevolle aspecten' van de discipline.
Erg informatief, helder ingedeeld, duidelijke conclusies en een aanzet tot denken over de waarde van informatie en informatievergaring. Aanrader!
Maar...
"In feite is de afgelopen vijf jaar de hele archeologie op haar kop gezet. Waar tot voor kort migratie werd genegeerd als verklaring voor culturele veranderingen, staat ze nu ineens volop in de belangstelling. De voornaamste conclusie, die alleen valt te typeren als revolutie, is dat mensen in de Prehistorie mobieler zijn geweest dan was aangenomen. Als dit geldt voor de Prehistorie, geldt het nog meer voor de tijd die erop volgde: de Oudheid, toen wagens gangbaar werden, toen betere en grotere schepen werden gebouwd en toen straten werden aangelegd."
De nieuwe inzichten zijn vooral een gevolg van isotopenonderzoek en onderzoek naar antiek DNA.
Aan de hand van vele interessante voorbeelden, bijvoorbeeld de sarcofaag van een 'Egyptische Griek' die te zien is in het geweldige museum van Oudheden in Leiden, reflecteert Jona Lendering over de nieuwe inzichten en de oude en nieuwe vragen in de archeologie en Oudheidkunde.
Wat met assymetrisch bewijsmateriaal? Wat kunnen we nu zeggen over de prekoloniale en koloniale fase van Griekse en Fenicische kolonies? Hoe mobiliteit waarvan geen bewijsmateriaal overgeleverd is - bijvoorbeeld seizoensarbeiders, opname van lokale bevolking in legers die grote afstanden aflegden, nomaden - beschrijven? Wat kan onderzoek naar verspreiding van ziektes ons opleveren, wat met verspreiding van ideeën (memen)?
Een beknopte stand van zake van de methode met als toemaatje een reflectie over 'de drie waardevolle aspecten' van de discipline.
Erg informatief, helder ingedeeld, duidelijke conclusies en een aanzet tot denken over de waarde van informatie en informatievergaring. Aanrader!
April 27, 2019
Dit boekje verscheen ter gelegenheid van de Week van de Klassieken 2019 met als thema migratie. Oudheidkundige Jona Lendering koppelt vier typen migratie (vluchtelingen, kolonisatoren, soldaten, nomaden) aan vier typen historische bronnen (teksten, aardewerk, inscripties, het gebrek aan bronnen waar historisch onderzoekers nu eenmaal tegenaan lopen).
Die opzet laat al zien dat zijn doel tweeledig is. Enerzijds laat Lendering zien hoe migratiestromen in de Oudheid verliepen en ook hoe normaal dat gevonden werd; het Grieks, Latijn en Hebreeuws kenden bijvoorbeeld geen woord voor 'allochtoon' en in geschreven bronnen kwamen steeds dezelfde verhaalelementen terug zoals inmenging van de goden, die kennelijk door de bevolking destijds als waar werden aangenomen. Lendering haalt concrete objecten en teksten erbij waardoor het wat abstracte verhaal gaat leven.
Dat abstracte is de andere kant van zijn boekje. Het is niet alleen het verhaal van migratie maar ook dat van de Oudheidkunde en de vele, vaak radicale, omwentelingen die daarin gaande zijn zoals isotopenonderzoek en DNA-studie. Hier kan ik, een in de Oudheid geïnteresseerde leek, hem niet altijd volgen. Vooral het deel over kolonisatie waarin hij gedetailleerd op de chemische datering van aardewerk ingaat is me te specialistisch. Ook de vele mitsen en maren en voorbehouden zijn net wat te academisch als je hoopt 'gewoon' een leuk boekje over migratie in de Oudheid te lezen. Wetenschappelijk verantwoord dus maar naar mijn smaak net iets té.
Die opzet laat al zien dat zijn doel tweeledig is. Enerzijds laat Lendering zien hoe migratiestromen in de Oudheid verliepen en ook hoe normaal dat gevonden werd; het Grieks, Latijn en Hebreeuws kenden bijvoorbeeld geen woord voor 'allochtoon' en in geschreven bronnen kwamen steeds dezelfde verhaalelementen terug zoals inmenging van de goden, die kennelijk door de bevolking destijds als waar werden aangenomen. Lendering haalt concrete objecten en teksten erbij waardoor het wat abstracte verhaal gaat leven.
Dat abstracte is de andere kant van zijn boekje. Het is niet alleen het verhaal van migratie maar ook dat van de Oudheidkunde en de vele, vaak radicale, omwentelingen die daarin gaande zijn zoals isotopenonderzoek en DNA-studie. Hier kan ik, een in de Oudheid geïnteresseerde leek, hem niet altijd volgen. Vooral het deel over kolonisatie waarin hij gedetailleerd op de chemische datering van aardewerk ingaat is me te specialistisch. Ook de vele mitsen en maren en voorbehouden zijn net wat te academisch als je hoopt 'gewoon' een leuk boekje over migratie in de Oudheid te lezen. Wetenschappelijk verantwoord dus maar naar mijn smaak net iets té.
April 13, 2019
A fascinating and very accessible little book focusing on migration in ancient times. From Hebrew refugees to Greek colonists, Roman soldiers to African nomads: they all had a major influence on the development of civilization.
Mixed in with this subject matter is a look at how historians nowadays try to reconstruct the lives of these ancient people, and how methods of research and recreation have changed throughout the centuries. Where once archeologists and historians were depended upon written texts, scraps of pottery and holy texts like the Bible – adjusting their physical findings to fit what was written down – new research opportunities like DNA- and isotope-tests guide their work in entirely new ways.
The exciting combination of these stories of both the old and the new, as well as the fact that it’s such a readable work even for people with little or no knowledge of ancient history, make Jona Lendering’s book a very successful read.
Mixed in with this subject matter is a look at how historians nowadays try to reconstruct the lives of these ancient people, and how methods of research and recreation have changed throughout the centuries. Where once archeologists and historians were depended upon written texts, scraps of pottery and holy texts like the Bible – adjusting their physical findings to fit what was written down – new research opportunities like DNA- and isotope-tests guide their work in entirely new ways.
The exciting combination of these stories of both the old and the new, as well as the fact that it’s such a readable work even for people with little or no knowledge of ancient history, make Jona Lendering’s book a very successful read.
August 30, 2020
Een zeer duidelijke en diepzinnige beschouwing van wat moderne ontwikkelingen in de oudheidkunde, zoals DNA- en isotopenonderzoek, ons te bieden hebben. Dit wordt besproken aan de hand van het thema van de Week van de Klassieken 2019: migratie.
November 1, 2020
Opzich een leuk boekje maar Wahibre had weggelaten kunnen worden worden, hij wordt alleen terloops genoemd en ik vermoed dat hij gebruikt is voor een mooie pakkende kaft. Boek had beter 'Nieuwe inzichten dmv DNA onderzoek' kunnen heten. Vanwege de titel ging ik het boek heel anders in.
May 24, 2024
Boekje dat uitgegeven was voor de week van de klassieken 2019 en me wel interessant leek. Dit relaas van migratie in de Oudheid bleek inderdaad interessant.
Dat beeld dat je tegenwoordig krijgt dat migratie nieuw is, welnee, in de Oudheid deden ze niet anders, ze overleefden door migratie.
Dat beeld dat je tegenwoordig krijgt dat migratie nieuw is, welnee, in de Oudheid deden ze niet anders, ze overleefden door migratie.
April 26, 2019
Boeiend boekje; helaas te kort...
October 27, 2019
Mag langer en meer uitgediept
February 15, 2024
Kort boekje maar geeft wel meteen een mooi nieuw inzicht over migratie als normaal in de oudheid. Leuk.
November 4, 2019
Misschien ook maar een abonnement op Archeologie in Nederland overwegen...
April 15, 2019
Dit informatieve boekje biedt een kort (inleidend) overzicht van wat we uit onder andere teksten, archeologische vondsten en DNA-onderzoek kunnen afleiden over migratie in de Oudheid.
Heel boeiend om te lezen.
Door moderne technieken toe te passen wordt het steeds duidelijker dat volksverhuizingen in de Oudheid helemaal niet ongewoon waren. Ook interessant is dat er geen woord voor 'migrant' in hun woordenschat voorkwam omdat eigenlijk iedereen wel een migratieachtergrond had.
Kort maar erg krachtig.
Heel boeiend om te lezen.
Door moderne technieken toe te passen wordt het steeds duidelijker dat volksverhuizingen in de Oudheid helemaal niet ongewoon waren. Ook interessant is dat er geen woord voor 'migrant' in hun woordenschat voorkwam omdat eigenlijk iedereen wel een migratieachtergrond had.
Kort maar erg krachtig.
Displaying 1 - 14 of 14 reviews