Dienoraštis 1961-1969

Gombrowicz - Diary #3 of 3

by Witold Gombrowicz, Irena Aleksaitė (translator)

Ta edycja daje szczególną sposobność do zapoznania się z najważniejszym utworem Gombrowicza, a zarazem jednym z najwybitniejszych dzieł literatury XX wieku. To właśnie Dziennik stworzył normę powojennej polszczyzny literackiej, stał się podręcznikiem stylu bycia i stylu pisania, specyficznego humoru, tragizmu, dawał lekcję stosunku do Polski i fundamentalnych zagadnień ontologicznych. Nadal pozostaje obowiązkowym podręcznikiem ludzi prawdziwie światłych, a jednocześnie jest kluczem do wielu zagadek Gombrowiczowskiej poetyki i światopoglądu. Obecne wydanie przynosi prawdziwie pomocne indeksy osób i postaci fikcyjnych oraz indeks rzeczowo-tematyczny.

Genres: Nonfiction, Polish Literature, Biography, Diary

342 pages

First published January 1, 1971

About the author

Gombrowicz was born in Małoszyce, in Congress Poland, Russian Empire to a wealthy gentry family. He was the youngest of four children of Jan and Antonina (née Kotkowska.) In 1911 his family moved to Warsaw. After completing his education at Saint Stanislaus Kostka's Gymnasium in 1922, he studied law at Warsaw University (in 1927 he obtained a master’s degree in law.) Gombrowicz spent a year in Paris where he studied at the Institut des Hautes Etudes Internationales; although he was less than diligent in his studies his time in France brought him in constant contact with other young intellectuals. He also visited the Mediterranean.

When he returned to Poland he began applying for legal positions with little success. In the 1920s he started writing, but soon rejected the legendary novel, whose form and subject matter were supposed to manifest his 'worse' and darker side of nature. Similarly, his attempt to write a popular novel in collaboration with Tadeusz Kępiński turned out to be a failure. At the turn of the 20's and 30's he started to write short stories, which were later printed under the title Memoirs Of A Time Of Immaturity. From the moment of this literary debut, his reviews and columns started appearing in the press, mainly in the Kurier Poranny (Morning Courier). He met with other young writers and intellectuals forming an artistic café society in Zodiak and Ziemiańska, both in Warsaw. The publication of Ferdydurke, his first novel, brought him acclaim in literary circles.

Just before the outbreak of the Second World War, Gombrowicz took part in the maiden voyage of the Polish cruise liner, Chrobry, to South America. When he found out about the outbreak of war in Europe, he decided to wait in Buenos Aires till the war was over, but was actually to stay there until 1963 — often, especially during the war, in great poverty.

At the end of the 1940s Gombrowicz was trying to gain a position among Argentine literary circles by publishing articles, giving lectures in Fray Mocho café, and finally, by publishing in 1947 a Spanish translation of Ferdydurke written with the help of Gombrowicz’s friends, among them Virgilio Piñera. Today, this version of the novel is considered to be a significant literary event in the history of Argentine literature; however, when published it did not bring any great renown to the author, nor did the publication of Gombrowicz’s drama Ślub in Spanish (The Wedding, El Casamiento) in 1948. From December 1947 to May 1955 Gombrowicz worked as a bank clerk in Banco Polaco, the Argentine branch of PeKaO SA Bank. In 1950 he started exchanging letters with Jerzy Giedroyc and from 1951 he started having works published in the Parisian journal Culture, where, in 1953, fragments of Dziennik (Diaries) appeared. In the same year he published a volume of work which included the drama Ślub (The Wedding) and the novel Trans-Atlantyk, where the subject of national identity on emigration was controversially raised. After October 1956 four books written by Gombrowicz appeared in Poland and they brought him great renown despite the fact that the authorities did not allow the publication of Dziennik (Diaries), and later organized

Reviews

[Neringa · Rating 4 out of 5]

Kai suglaudi visas knygas į vieną vietą, jos užtikrintai kalba apie nelengvą žmogaus tapimą savimi. Tačiau tokį naratyvą rašo save nepriklausomu suvokęs asmuo.

Šitoj daly labai simpatiškai pasirodo, ką reiškia viešoji autobiografija, vengianti biografijos. Ji tuoj pat virsta asmeninės filosofijos reiškimosi vieta, procesų fiksavimu, vaizdinių žaismu. Ir visa tai tarpsta kasdieniškuose epizoduose – tarkime, per linksmą išgertuvių savaitę Urugvajuje ar tiesiog atsidūrus situacijoje, kurią stebėtojai suvokia skirtingai. Kad kažkas prasmingo įvyktų, Gombrowicziui nereikia didelio įvykio – užtenka dalyvauti pačiam, o siužetas gimsta. Kiekvieną kartą, kai jis, rodos, galėtų tapti jautrus/sujaudintas, tuojau pažeidžia realybės kodą ir ima siurrealiai siausti, žaisti atsitiktiniais motyvais. Man atrodo, kad tai ir yra vienas asmeniškiausių kalbėjimo modusų, veikiančių, kai nelieka špagavimosi dėl pažiūrų ir estetinių nuostatų.

Tai svarbu, nes ši dalis susijusi su ženkliomis biografijos permainomis. Gombrowiczius grįžta į Europą ir per maždaug pusantrų metų susitvarko gyvenimą, įskaitant santuokinį ir pelningai šlovingą. Argentinoje liko atsisveikinimas su „lenkiškumu“, o šito dienoraščio puslapiuose įvyksta egzistencinis susitikimas su savimi „po lenkiškumo“, savo „jaunystės“ nugalėjimas „senatve“. Gal todėl šitoje dalyje nuolat galioja nuotolis – įvykiai sąmoningai vėluoja, yra objektyvizuojami ir tampa temomis. Susitikimas su savimi Europoje savo noru kyla per konfliktą, atmetimą, bjaurumo paieškas, pastangą likti Europai svetimu, kad paskui su ja vėl atrastų ryšį ir namus. Ar tai nėra nuspėjama? Bet kokiu atveju – tai kaip visada netipinis Gombrowicziaus siūlomas kampas.

Ar verta skaityti visus dienoraščius? Tikrai taip. Bet jei jau klostosi kitaip... Skaityčiau pirmą, jei norėčiau pažiūrų į tautinės literatūros raidą, dėl jo drąsaus sprigto menui (tiek užteks pasirodyti nutuokiančiam apie W. G.). Antrą – dėl intelektualinio sodrumo ir sugebėjimo išlaikyti taktą savo adresu (to nebelieka trečiam), stebėti kūrybinius epizodus. Trečią – dėl žvilgsnio į Europą, nuostabių transatlantinės kelionės užrašų, ypač padalinto Berlyno laikų (apie asmenybiškumo recesiją, pradedant meno sritimi, baigiant biurokrato tipažo gimimu).

Kas dar man liks? Tas Gombrowiczius, kuris išvietėje nusprendžia palikti ir savo įrašą. :)

[alutka · Rating 5 out of 5]

wprowadzić nicość w człowieka - ależ to wiedzie także do oczyszczenia z brzydoty!

jak zwykle, nawet nie wiedziałam, jak bardzo potrzebuję tych zapisków moim życiu

sincerely,
gombro,bitch

[Mateusz · Rating 4 out of 5]

Dante i głupota uratowały

[☆*:.｡. jules .｡.:*☆ · Rating 5 out of 5]

4.5 czasem ciężej było przebrnąć, ale fascynujące to jego myślenie

[Julita Det · Rating 4 out of 5]

zaśmiałam się parę dobrych razy

[Róża Rozmus-Adach]

geniusz.

[barszczyk123 · Rating 5 out of 5]

skandal! śmieszność! wstyd na wielką skalę! kobieto! gdybyś wiedziała do jakich potworności doprowadzasz rozmnażając, byłabyś ostrożniejsza!
atakuj bacha!

[kashunia · Rating 4 out of 5]

Świnia świni tyłek ślini

[Maja · Rating 5 out of 5]

"Czy rzeczywistość z istoty swojej jest obsesjonalna?"
"Przeszłość to panoptikum zrobione z okruchów"
"Idzie na ciebie, Makbecie, dziecko"

Z Gombrowicza można w nieskończoność wyciągać pożywne kąski, które tak zaprezentowane jak powyżej może i brzmią obskurnie i za mądro, ale ani to retoryka, ani przekora czy paradoks (to "się przejadło" przecież), to trzeba samemu przetrawić w kontekście. Jest tu (dla mnie) trochę o czasie i bezczasie, przypadkowym (?) wyławianiu znaczeń z nieskończoności (to chyba te właśnie "okruchy" i powtórzenia), o "niezmordowanym układaniu klocków intelektualnych" z materii pustosłowia itd. itd. Słowem (albo aż trzema), Gombrowiczowski dzień świra

[Wojtek Konieczny · Rating 4 out of 5]

(Audiobook), 7.5/10

[Laura · Rating 5 out of 5]

Kocham fragment o Witkacym i Schulzu

[Janek · Rating 5 out of 5]

classic.